نیکول-رین لپوت
نیکول-رین لپوت | |
|---|---|
 | |
| نام هنگام تولد | نیکول-رین اتابل دو لا برییر |
| زادهٔ | ۵ ژانویهٔ ۱۷۲۳ |
| درگذشت | ۶ دسامبر ۱۷۸۸ (۶۵ سال) |
| ملیت | فرانسوی |
| دیگر نامها | اورتانس لپوت (اشتباه رایج) |
| شناختهشده برای | دنبالهدار هالی |
| همسر | ژان-آندره لپوت (۱۷۴۹–۱۷۸۸) |
| پیشینه علمی | |
| شاخه(ها) | |
| دانشجویان برجسته | ژوزف لپوت داژوله |
نیکول-رین لپوت (به فرانسوی: *Nicole-Reine Lepaute*) با نام اصلی نیکول-رین اِتابل د لا برییر (زادهٔ ۵ ژانویهٔ ۱۷۲۳ – درگذشتهٔ ۶ دسامبر ۱۷۸۸) ستارهشناس و محاسبه گر انسانی اهل فرانسه بود. او همراه با الکسیس کلرو و ژروم لالاند، تاریخ بازگشت دنبالهدار هالی را محاسبه کرد. از دیگر دستاوردهای نجومی او میتوان به محاسبه خورشیدگرفتگی سال ۱۷۶۴ و تهیه تقویمهای نجومی میان سالهای ۱۷۵۹ تا ۱۷۸۳ اشاره کرد. او عضو آکادمی علمی بزیر نیز بود.
سیارک 7720 Lepaute و دهانهٔ لپوت در کره ماه به افتخار او نامگذاری شدهاند.[۱][۲]
اوایل زندگی
[ویرایش | اشتراکگذاری]لپوت در ۵ ژانویه ۱۷۲۳ در کاخ لوکزامبورگ پاریس به دنیا آمد. پدرش، ژان اِتابل، در خدمت لوییز الیزابت اورلئان، از خاندان سلطنتی فرانسه، کار میکرد.[۱] نیکول ششمین فرزند از نه کودک خانواده بود. او از کودکی باهوش و کنجکاو توصیف شده است و بیشتر آموزشهای خود را بهصورت خودآموز فراگرفت. گفته میشود او شبها را صرف مطالعهٔ کتابهای کتابخانه میکرد.[۲][۳][۴]
علاقهٔ او به نجوم از کودکی آغاز شد، زمانی که احتمالاً یک دنبالهدار را در آسمان دید. همین موضوع جرقهای شد برای پیگیری کنجکاویهای علمیاش.[۵]
در اوت ۱۷۴۸، نیکول با ژان-آندره لپوت، ساعتساز سلطنتی، ازدواج کرد. این ازدواج، مسیر ورود او به دنیای علم را هموار کرد.[۴][۲][۳]
فعالیت علمی
[ویرایش | اشتراکگذاری]ریاضیات و ساخت ساعت
[ویرایش | اشتراکگذاری]ازدواج با ژان-آندره لپوت به نیکول این امکان را داد که تواناییهای علمی خود را بهطور جدی دنبال کند. او همزمان با رسیدگی به امور منزل، به مطالعه ریاضیات و نجوم پرداخت و حتی در ساخت و توصیف اختراعات همسرش مشارکت داشت.[۶]
در سال ۱۷۵۳، لپوت با ژروم لالاند آشنا شد که همکاری سیسالهای با او آغاز کرد. این همکاری منجر به تهیه کتابی با عنوان Traité d'horlogerie (رسالهای در ساعتسازی) شد که در سال ۱۷۵۵ به نام همسرش منتشر شد، اما محاسبات مهم آن توسط نیکول انجام شده بود.[۳][۱]
لالاند بعدها اذعان داشت که لپوت جدولی از تعداد نوسانات پاندولهای مختلف تهیه کرده بود که شامل بازهای از پاندولهایی با ۱۸ هزار نوسان در ساعت تا انواع بزرگتر با دامنههای هزاران فرسنگ بود.[۴]
دنبالهدار هالی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در ژوئن ۱۷۵۷، نیکول لپوت همراه با لالاند و الکسیس کلرو محاسبه بازگشت دنبالهدار هالی را آغاز کردند. این محاسبات به علت تأثیر جاذبه مشتری و زحل پیچیده بود و یک مسئلهٔ سهجسمی را تشکیل میداد. کلرو با یافتن راهحلی برای این مسئله، تقسیم کار را پیشنهاد داد. لپوت و لالاند تأثیرات جاذبه را بررسی کردند، درحالیکه کلرو مدار دنبالهدار را محاسبه کرد.[۶]
پس از شش ماه کار بیوقفه، آنها زمان بازگشت دنبالهدار را در بازهای از ۱۵ مارس تا ۱۵ مه ۱۷۵۹ اعلام کردند، که نزدیک به ۱۳ آوریل بود. دنبالهدار در نهایت در ۱۳ مارس همان سال پدیدار شد.[۱][۳]
با وجود دقت بالا، ژان دالامبر به کار آنها خرده گرفت و آن را «زحمتکشتر از ژرفنگرانه» توصیف کرد.[۷]
لپوت علیرغم نقش حیاتیاش در این پروژه، در کتاب کلرو Théorie du mouvement des comètes (۱۷۶۰) حذف شد، در حالیکه لالاند بعدها در کتاب خود به نقش اساسی او اذعان کرد.[۳][۴]
تقویمهای نجومی و خورشیدگرفتگی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در سال ۱۷۵۹، لالاند مدیر تقویم نجومی Connaissance des Temps شد و لپوت را به عنوان دستیار خود منصوب کرد. او بین سالهای ۱۷۵۹ تا ۱۷۷۴ در تهیه محاسبات نجومی نقش مهمی داشت.[۴]
او همچنین موقعیت زحل را برای هر روز از سالهای ۱۷۷۵ تا ۱۷۸۴ محاسبه کرد، که در جلد هفتم از Éphémérides منتشر شد. او به تنهایی موقعیت خورشید، ماه و سایر سیارات را نیز برای سالهای ۱۷۸۵ تا ۱۷۹۲ محاسبه کرد.[۸][۹]
لپوت در سال ۱۷۶۲، زمان دقیق خورشیدگرفتگی حلقوی ۱ آوریل ۱۷۶۴ را محاسبه کرد و دو نقشه تهیه کرد که مسیر گرفتگی را در اروپا و جزئیات آن را در پاریس نشان میدادند.[۲][۱۰]
اگرچه این کارها بسیار ارزشمند بودند، اما نادیده گرفته شدند. لپوت تا سال ۱۷۸۳ در نقش رایانه انسانی برای لالاند کار کرد، و در سال ۱۷۶۱ عضو آکادمی علمی بزیر شد.[۱۱][۳]
کار طولانیمدت روی محاسبات، بینایی او را تضعیف کرد و در نهایت ناچار به توقف فعالیت علمی شد.[۴][۲]
زندگی شخصی
[ویرایش | اشتراکگذاری]با وجود اینکه لپوت فرزندی نداشت، در سال ۱۷۶۸ خواهرزاده همسرش، ژوزف لپوت داژوله را به فرزندخواندگی پذیرفت و او را در ریاضیات و نجوم آموزش داد. داژوله بعدها استاد مدرسه نظامی پاریس شد و در یک مأموریت علمی با ژان-فرانسوا لا پرُز شرکت کرد و احتمالاً در همان سفر در دریا ناپدید شد.[۱۲]
لپوت در هفت سال آخر عمر خود به پرستاری از همسر بیمارش پرداخت و در نهایت در تاریخ ۶ دسامبر ۱۷۸۸ در ناحیه سن-روک پاریس درگذشت.[۱۳]
میراث
[ویرایش | اشتراکگذاری]فیلیبر کُمرسون قصد داشت گل Hydrangea را به نام «Lepautia» یا «Peautia» نامگذاری کند، اما نام رسمی آن بعدها «Hortensia» شد. این موضوع باعث شد برخی به اشتباه نام لپوت را «Hortense» بدانند.[۱۴][۱]
آثار
[ویرایش | اشتراکگذاری]- مشارکت در کتاب Traité d'horlogerie، نسخهٔ تکمیلی ۱۷۶۷
- تهیه جداول Connaissance des Temps (۱۷۵۹–۱۷۷۴)
- محاسبات مسیر خورشیدگرفتگی ۱ آوریل ۱۷۶۴ (دو نقشه مجزا)
- جدول زاویههای اختلاف منظر (۱۷۶۳)
- جلد هفتم و هشتم از Éphémérides مربوط به زحل، خورشید، ماه و سیارات (۱۷۷۴ و ۱۷۸۳)
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 3 4 5 Lynn, W. T. (2 January 1911). "Madame Lepaute". The Observatory. 34: 77–78. Bibcode:1911Obs....34...87L. Retrieved 8 November 2022.
- 1 2 3 4 5 Bernardi, Gabriella (21 March 2016). The Unforgetten Sisters: Female Astronomers and Scientists before Catherine Herschel. Springer. pp. 121–127. ISBN 978-3-319-26127-0. Retrieved 12 November 2022.
- 1 2 3 4 5 6 De La Lande, Jérôme (1803). Bibliographie astronomique avec l'histoire de l'astronomie depuis 1871 jusqu'à 1802 (in French). Paris: Imprimerie de la République. ISBN 978-2329549170. Archived from the original on 4 May 2010. Retrieved 5 November 2022.
{{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک) - 1 2 3 4 5 6 Connor, Elisabeth (November 1944). "Mme. LePaute, An Eighteenth Century Computer". Astronomical Society of the Pacific Leaflets. 4 (189): 314–321. Bibcode:1944ASPL....4..314C. Retrieved 7 November 2022.
- ↑ Roberts, Meghan (2017). ""Project Muse." Learned and Loving: Representing Women Astronomers in Enlightenment France". Women's History. 29 (1): 14–37. doi:10.1353/jowh.2017.0001.
- 1 2 Grier, David Alan (2005). "The First Anticipated Return: Halley's Comet 1758". When Computers Were Human. Princeton: Princeton University Press. pp. 11–25. ISBN 0-691-09157-9.
- ↑ Skinner, David (Spring 2006). "The Age of Female Computers". The New Atlantis (12): 96–103.
- ↑ Lalande, de, Jérôme. Éphémérides, volume 7 (1775-84) (in French). p. IV.
- ↑ Lalande, de, Jérôme. Éphémérides, volume 8 (1785-92) (in French). p. IV.
- ↑ "1764: The Paris Eclipse of 1 April 1764".
- ↑ "Madame Lepaute". Saggi di Astronomia Popolare (in French): 118–124. 1912.
- ↑ "The fate of La Perouse". Discover Collections. State Library of NSW. Archived from the original on 17 May 2013. Retrieved 7 February 2013.
- ↑ "Death certificate". Archives de Paris. 6 December 1788. Retrieved 12 November 2022.
- ↑ Boistel, Guy (2004). "Nicole-Reine Lepaute et l'hortensia" (PDF). Cahiers Clairaut (in French) (108).