صفحه نیمه‌حفاظت‌شده

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نهاجا)
Seal of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg

نشان نیروی هوایی ارتش ایران
Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg
پرچم رسمی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
کنش ۱۳۳۴–تاکنون
کشور  ایران
رسته نیروی هوایی ارتش
اندازه ۵۲٬۰۰۰ نیروی فعال
۵۰۰ هواپیما
بخشی از نیروهای مسلح ج ا ایران
نام مستعار نهاجا
شعار بلند آسمان جایگاه من است
سالگرد ۱۹ بهمن
نبردها جنگ ایران و عراق

مداخله نظامی علیه داعش

وب سایت http://nahaja.aja.ir
فرماندهان
فرمانده سرتیپ عزیز نصیرزاده
جانشین فرمانده سرتیپ دوم حمید واحدی
معاون هماهنگ‌کننده سرتیپ دوم مهدی هادیان
نشان
نشان شناسایی Roundel of Iran.svg


نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران یکی از نیروهای چهارگانه ارتش جمهوری اسلامی ایران است که مسئولیت حفاظت از مرزهای هوایی و پشتیبانی نیروهای رزمی دیگر آجا را دارد. پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نام این نیرو به صورت فعلی تغییر پیدا کرد. سرتیپ خلبان عزیز نصیرزاده، از مرداد ۱۳۹۷، فرماندهی نیروی هوایی را بر عهده دارد. نیروی هوایی ایران طبق آخرین تخمین‌ها در سال ۱۳۹۲ هفتمین نیروی هوایی جهان از لحاظ تعداد هواپیماهای سوخت‌رسان و ترابری (۱۱۹ فروند) است.[۱]

تاریخچه نیروی هوایی

نیروی هوایی در سال ۱۳۰۳ و به کوشش نخست‌وزیر وقت، رضاخان سردارسپه بنیانگذاری شد. در خرداد ۱۳۰۳ حکم عمومی قشون تحت شمار ۲۲۲ برای تأسیس نیروی هوایی صادر گردید و سرهنگ احمد نخجوان به ریاست آن برگزیده شد.

پایگاه‌های هوایی

ایران هم‌اکنون ۱۴ پایگاه هوایی نظامی دارد. از این شمار، ۱۱ پایگاه هوایی در زمان سلطنت محمدرضا پهلوی و بیشتر به کمک آمریکا ساخته‌شدند.[۲]

  • پایگاه اول: تهران (مهرآباد)
  • پایگاه دوم: تبریز
  • پایگاه سوم: همدان
  • پایگاه چهارم: دزفول
  • پایگاه پنجم: امیدیه؟
  • پایگاه ششم: بوشهر
  • پایگاه هفتم: شیراز
  • پایگاه هشتم: اصفهان
  • پایگاه نهم: بندرعباس
  • پایگاه دهم: چابهار
  • پایگاه یازدهم: تهران (دوشان تپه)؟
  • پایگاه دوازدهم: بیرجند
  • پایگاه سیزدهم: زاهدان؟
  • پایگاه چهاردهم: مشهد

در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷ میلادی) ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که نخستین پایگاه نظامی خود پس از انقلاب ۱۳۵۷ را، در نزدیکی شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی در شرق ایران افتتاح کرده‌است.[۲]

دو پایگاه امیدیه و زاهدان جزو پایگاه‌های رزرو یا نیروی پدافندهوایی هستند. پایگاه دوشان تپه، آموزشی است.

ایجاد یک پایگاه هوایی در شمال کشور احتمالاً ؟ در دست بررسی است.

گردان پهپاد

در ۱۰ اسفند ۱۳۹۳ اعلام شد گردان‌های پهپاد در پایگاه‌های نیروی هوایی ایران تشکیل شد. نخستین دوره خلبانان پهپاد در درون کشور و به صورت آکادمیک آموزش دیدند.[۳]

به گفته فرمانده پهپاد نیروی هوایی، از پهپاد در ماموریت‌های شناسایی، مراقبت، نشان دادن صحنه جنگ به صورت آنلاین، جمع‌آوری اطلاعات، پروازهای رزمی، جنگ الکترونیک، فریب دشمن، ماموریت‌های انتحاری، شکاری رهگیر، آموزشی و پشتیبانی فرماندهی می‌توان بهره برد و در تمامی مأموریت‌هایی که می‌خواهند نیروی انسانی به صورت مستقیم درگیر نشود از پهپاد به عنوان مکمل پروازهای جنگنده‌ها استفاده می‌شود.

دانشگاه نیروی هوایی

دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری یا به اختصار «دانشگاه هوایی» دانشجویان داوطلب را در رشته‌های زیر آموزش می‌دهد:

«دانشگاه هوایی شهید ستاری» در منطقه مهرآباد جنوبی، خیابان دانشگاه هوایی واقع است.

عملیات‌ها

نیروی هوایی ایران در سالهای پس از انقلاب در جریان آزادسازی کردستان از اشغال احزاب تجزیه طلب، جنگ عراق علیه ایران، مقابله با نیروهای طالبان و همچنین عقب راندن کشتی‌های اکتشافی جمهوری آذربایجان از میادین نفتی مورد مناقشه در دریای خزر و دستگیری ریگی حضور فعال داشت.

عملیات کمان ۹۹

عملیات سایه البرز (کمان ۹۹) بعد از عملیات انتقام (نخستین پاسخ تنها دو ساعت بعد از حمله رسمی عراق به ایران)، این عملیات اولین عملیات هوایی گسترده‌ای بود که توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از حمله عراق به ایران انجام گرفت. این عملیات در تاریخ ۱ مهر ۱۳۵۹ انجام شد.[۴] در این عملیات ۲۰۰ هواپیمای ایرانی شرکت داشتند که ۱۴۰ فروند آن‌ها از مرز عبور کرده و ۶۰ فروند هم به پشتیبانی مشغول بودند و خلبانان ایرانی اهداف نظامی ارتش عراق فرودگاه‌ها و آشیانه‌های نظامی ارتش عراق در مناطق کرکوک، موصل، رشید، حبانیه، ناصریه، شعیبیه، کوت و المثنی را مورد هدف قرار دادند.
در این عملیات از جنگنده-بمب‌افکن‌های اف-۵ و اف-۴ برای بمباران مواضع، شکاری-رهگیر اف-۱۴ برای محافظت از هواپیماها، بوئینگ ۷۴۷ و بوئینگ ۷۰۷ برای سوخت‌رسانی و از سی-۱۳۰هرکولس برای جمع‌آوری اطلاعات الکترونیکی برای مشخص کردن محل پایگاه‌های موشکی استفاده شد.
کمان ۹۹ بزرگ‌ترین عملیات تاریخ نیروی هوایی ایران و عملیاتی موفق بود و باعث برتری هوایی ارتش ایران در ماه‌های آغازین جنگ شد.[۵][۶]

عملیات اچ-۳

این عملیات که از آن به عنوان بی نظیرترین عملیات در تاریخ جنگ‌های هوایی جهان یاد می‌شود.[۷] تاریخ (۱۵ فروردین ۱۳۶۰) با هدف حمله به پایگاه هوایی اچ ۳ در نزدیکی مرز اردن انجام گرفت. در این عملیات بیش از ۴۸ هواپیمای عراقی که بیشتر آن‌ها بمب افکنهای روسی بودند از بین رفتند.

عملیات اوسیراک

عملیات شمشیر سوزان (حمله به اوسیراک) یا عملیات اوسیراک یکی از تأثیرگذارترین و سرنوشت سازترین عملیاتها در جهت کاهش زمان جنگ ایران و عراق می‌باشد که توسط نیروی هوایی ایران در تاریخ ۸ مهر ۱۳۵۹ (۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰) سازماندهی و اجرا شده‌است. در طی این عملیات جنگنده‌های اف-۴ ایران با نفوذ به عمق خاک عراق تأسیسات اتمی اوسیراک را که در شرف تکمیل و دریافت سوخت بود بمباران کردند. سه ماه بعد دومین حمله به این تأسیسات توسط نیروهای هوایی اسرائیل انجام شد که این بمباران به انهدام کامل نیروگاه انجامید.

ناوگان

تعداد پرسنل نیروی هوایی ارتش حدود ۵۲ هزار نفر است. هواپیماهای فعال در نیروی هوایی ارتش بر اساس آمار غیررسمی شامل این موارد است:[۸]

هواگرد تصویر اصلیت نقش ویرایش‌ها در حال خدمت (تخمینی)[۹][۱۰] توضیحات
هواگردهای بال ثابت
صاعقه A HESA Saeqeh of IRIAF.jpg  ایران چند منظوره صاعقه ۱/۲ ۸ فروند
اف-۱۴ تام‌کت Iran Air Force Grumman F-14A Tomcat Sharifi.jpg  ایالات متحده آمریکا جنگنده رهگیر و برتری هوایی ۶۵ فروند
داسو میراژ اف۱ Ejercito del Aire Mirage F.1M.jpg  فرانسه جنگنده رهگیر و چندمنظوره ۲۴ فروند F1EQ5/6 و F1BQ3
میگ-۲۹آ Iran Air Force Mikoyan-Gurevich MiG-29UB Sharifi.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده برتری هوایی ۳۰ فروند
اف-۴ فانتوم ۲ F-4E South Korea 1979.jpg  ایالات متحده آمریکا چند منظوره ۶۰ فروند
نورثروپ اف-۵ئی/اف IRIAF Northrop F-5E Tiger II Talebzadeh.jpg  ایالات متحده آمریکا چند منظوره ۵۰ فروند
چنگدو جی-۷ (اف-۷ام) IRIAF MiG-21 landing.jpg  چین رهگیر ۲۰ فروند
آذرخش HESA Azarakhsh displayed in Vahdati Airbase.jpg  ایران پشتیبانی نزدیک هوایی ۴ فروند
سوخو سو-۲۴ Sukhoi Su-24 inflight Mishin-2.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب‌افکن ۳۴ فروند
بوئینگ ۷۴۷ Pan Am Boeing 747 at Zurich Airport in May 1985.jpg  ایالات متحده آمریکا هواپیمای ترابری ۷۴۷–۱۰۰F ۳ فروند
بویینگ kc-33a Boeing 747-100 of IRIAF taking off from Mehrabad with 2 on the ground.jpg  ایالات متحده آمریکا هواپیمای سوخت رسان/ترابری ۷۴۷–۱۰۰ ۱ تا ۳ فروند
بوئینگ ۷۰۷ Saha Air Boeing 707 Haghgoo-1.jpg  ایالات متحده آمریکا تشریفات/سوخت رسان/ترابری زیر ۲۰ فروند
داسو فالکن-۵۰ Armee de l'Air - Dassault Falcon 50.jpg  فرانسه ترابری/VIP ۳ فروند
لاکهید جت استار A IRIAF Lockheed JetStar.jpg  ایالات متحده آمریکا ترابری/VIP ۱ فروند ( از رده خارج )
درنا  ایران آموزشی درنا
تذرو
۱۵ فروند
پرستو  ایران آموزشی ۱۲ فروند
کوثر  ایران آموزشی غیر عملیاتی
اف-۵بی (سیمرغ) AE.9-00123-23 F-5M Freedom Fighter Ala 23 Spanish Air Force Dijon AB 2008.jpg  ایالات متحده آمریکا آموزشی ۱۰ فروند
بیچکرافت بونانزا F33A Bonanza of IIAF.jpg  ایالات متحده آمریکا آموزشی F33C ۲۵ فروند
لاکهید تی-۳۳ شوتینگ استار T 33 Shooting Star-IIAF.jpg  ایالات متحده آمریکا آموزشی T-33A غیر عملیاتی
میگ-۲۹یوبی Iran Air Force Mikoyan-Gurevich MiG-29UB Sharifi.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی آموزشی ۷ فروند
پیلاتوس پی سی-۷ Pilatus.pc-7.fairford2006.arp.jpg  سوئیس آموزشی ۳۵ فروند
چنگدواف تی-۷ J-7I fighter at the Beijing Military museum.jpg  چین آموزشی ۱۰ فروند
امبراور-۳۱۲ توکانو Peru Air Force - Embraer T-27 Tucano - Lofting.jpg  برزیل آموزشی ۱۵ فروند
ساب سافاری T-405 RIAT Bthebest.JPG  سوئد  پاکستان آموزشی Mushshak ۲۵ فروند
سی-۱۳۰ Iranian Air Force Hercules Habibi.jpg  ایالات متحده آمریکا ترابری تاکتیکی C-130E
C-130H
۳۶ فروند
شرایک کمندر ۶۸۰ 680W.jpg  ایالات متحده آمریکا ترابری ۳ فروند
ایلیوشین آی‌ال-۷۶ IlyushinIl76a.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی ترابری ۷ فروند
سوکاتا تی بی Socata TB-200 Tobago XL.jpg  فرانسه حمل و نقل سبک تیبی-۲۱ ترینیداد
تیبی-۲۰۰ توباگو
۴ فروند
۸ فروند
فوکر اف۲۷ فرندشیپ Busy Bee F-27 LN-AKB.jpg  هلند ترابری F27-400M
F۲۷–۶۰۰
۱۰ فروند
پلاتیپوس پی سی-۶ پورتر Pilatus PC-6 SkydiveLillo JD18032008.jpg  سوئیس ترابری ۱۰ فروند
پی-۳ اوریون P-3 Orion underside view 20080614.jpg  ایالات متحده آمریکا گشت دریایی شناسایی

ضد زیردریایی

P-3F ۳ فروند
بالگردها
آگوستا-بل ۲۰۶ Bell 206L3 (D-HASA).jpg  ایتالیا هلی کوپتر سبک ۵ فروند
بل ۲۱۴ A Bell 205 of IRIAA.jpg  ایالات متحده آمریکا چندمنظوره - حمل و نقل متوسط بل-۲۱۴ سی ۱۶۷ فروند(بیشتر بالگرد ها در هوانیروز هستند و فقط ۲۶ فروند در نیروی هوایی خدمت می کند)
سی‌اچ-۴۷ شنوک CH-47F at NTC 2008.jpg  ایالات متحده آمریکا حمل و نقل سنگین CH-47C ۵۱ فروند( بیشتر بالگرد ها در هوانیروز هستند و فقط حدود ۱۰ فروند در نیروی هوایی است )
پهپادها
نورثروپ بی‌کیوام-۷۴ چوکار Preparations for the launch of three BQM-74E.jpg  ایالات متحده آمریکا هدف پرنده مورد استفاده در رزمایش و تمرینات
سفارش‌های لغو شده
اف-۱۶ فالکن 134th Fighter Squadron - General Dynamics F-16C Block 30E Fighting Falcon 86-0353.jpg  ایالات متحده آمریکا جنگنده چند منظوره بلوک ۳۰ ۱۶۰ فروند سفارش ساخت به همراه ۱۴۰ فروند حق سفارش لغو شده در جریان انقلاب اسلامی.

سفارشات به نیروی هوایی اسرائیل تحویل شد.

اف-۱۴ تامکت F-14A Tomcat of VF-84 in flight in 1986.jpg  ایالات متحده آمریکا برتری هوایی F-14A یک فروند در ایالات متحده باقی ماند لغو شده در جریان انقلاب اسلامی.
اف-۱۸ هورنت Boeing FA-18F Super Hornet at take off Danish Air Show 2014-06-22 aligned.jpg  ایالات متحده آمریکا جنگنده چند منظوره F-18L

نسخه زمین

پایه

۲۰۰ تا ۲۵۰ فروند بعلت مخالفت کنگره و وقوع انقلاب اسلامی لغو شد.
بوئینگ سی‌اچ-۴۷ شنوک Boeing-Vertol CH-47C 4-201 Imp Iran AF Issy 06.06.71 edited-2.jpg  ایتالیا بالگرد ترابری تولید آگوستای ایتالیا ۲۷ فروند از ۵۳ فروند تحویل نشد لغو شده در جریان انقلاب اسلامی.
اف-۴ فانتوم۲ An IRIAF F-4E takeoffs.jpg  ایالات متحده آمریکا جنگنده

بمب افکن

۳۱ فروند از ۳۸ فروند تحویل نشد لغو شده در جریان انقلاب اسلامی.
بویینگ ئی-۳ سنتری E-3aawa.jpg  ایالات متحده آمریکا AWACS ۷ فروند لغو شده در جریان انقلاب اسلامی.

سفارشات به نیروی هوایی عربستان تحویل شد.

هواپیماهای پناهنده نیروی هوایی عراق

در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بیش از ۲۰۰ هواپیمای نیروی هوایی عراق نابود شدند و بمب‌های هدایت لیزری نیروهای ائتلاف پناهگاه‌های هواپیماهای عراقی را نابود کرد. پس از آن حدود نیمی از نیروی هوایی باقی‌مانده عراق برای جلوگیری از نابودی به ایران گریختند. دلیل این کار به درستی مشخص نیست اما در هر صورت بسیاری از جنگنده‌ها و هواپیماهای تدارکاتی نیروی هوایی عراق از مرز ایران گذشته و به کشور همسایه پناهنده شدند. تعداد این هواپیماها بر اساس یک برآورد ۱۲۲ تا ۱۳۷ فروند و بر اساس برآورد دیگری ۱۱۵ تا ۱۴۰ فروند بوده‌است. مقامات عراق در سال ۲۰۰۰ مدعی بودند که بیش از ۱۰۰ هواپیمای نظامی و ۳۳ هواپیمای غیرنظامی آن‌ها به ایران رفته‌اند اما ایرانی‌ها تعداد آن‌ها را کمتر می‌دانند.[۱۱]

هواپیما خاستگاه نقش تعداد فرار به ایران
میگ-۲۳ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب افکن ۱۲
میگ-۲۵ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده رهگیر ۷
میگ-۲۹ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده برتری هوایی ۴
میراژ اف-۱  فرانسه جنگنده چندمنظوره ۲۴
سوخو-۲۰ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب افکن ۴
سوخو-۲۲ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب افکن ۴۰
سوخو-۲۴ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده ضربتی ۲۴
سوخو-۲۵ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده پشتیبانی نزدیک ۷
ایلیوشین-۷۶ Flag of the Soviet Union.svg شوروی حمل و نقل سنگین استراتژیک ۱۵
تعداد کل [۱۲] ۱۳۷

کتابشناسی

مهمترین کتب منتشر شده دربارهٔ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به شرح ذیل است:[۱۳]

  • علی بابایی، غلامرضا، (۱۳۸۳)، تاریخ نیروی هوایی ایران از پهلوی تا انقلاب، تهران: آشیان.
  • مهرنیا، احمد، (۱۳۹۱)، حمله هوایی به الولید، تهران: سوره مهر.[۱۴]
  • مهرنیا، احمد، (۱۳۹۲)، ستاره‌های نبرد هوایی، تهران: سوره مهر.[۱۵]

نگارخانه

اف۱۴ای تام‌کت در آموزشگاه تاپ گان که به رنگ و نشان نیروی هوایی ایران رنگ آمیزی شده‌است.
سی-۱۳۰ هرکولس نیروی هوایی ایران

فرماندهان

کفیل فرماندهی نیروی هوایی ملی ایران

کفیل ریاست ستاد نیروی هوایی ملی ایران

رئیس ستاد نیروی هوایی ملی ایران

فرمانده نیروی هوایی

جستارهای وابسته

پانویس

  1. flightglobal p.7
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ افتتاح نخستین پایگاه هوایی ایران پس از انقلاب (بی‌بی‌سی فارسی)
  3. نیروی هوایی ارتش گردان پهپادی تشکیل داد خبرگزاری انتخاب
  4. یادواره بزرگ‌ترین عملیات هوایی
  5. 140 عقاب ایرانی در عملیات" کمان 99"
  6. "عملیات کمان ۹۹" ضربه‌ای کاری بر پیکره نیروی هوایی ارتش بعثی/ حمله ۱۴۰ فروند جنگنده ایرانی به خاک عراق
  7. «سالگرد بی نظیرترین عملیات هوایی تاریخ جهان». خبرگزاری کن نیوز. ۱۷ فروردین ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۸ خرداد ۱۳۹۸.
  8. Iran Air Force Equipment Global Security
  9. Aviation Week & Space Technology 2009, 26 JAN 2009 240. Web.5 Aug 2009.[پیوند مرده]
  10. Flightglobal World Air Forces - December 2009
  11. Air Force Equipment - Introduction[پیوند مرده]
  12. "Iraqi Air Force Equipment – Introduction". globalsecurity.org. 2005. Retrieved 2008-08-28.
  13. «کتابشناسی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران». خبرگزاری کتاب. ۱۸ بهمن ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲.
  14. http://sooremehr.avaabook.com/site/view/101577598
  15. http://sooremehr.faraketab.ir/content/view/id/365
  16. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۳۶۲. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  17. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۳۷۴. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  18. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۶۵۷. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.
  19. بهنود، مسعود (۱۳۹۲). ۲۷۵ روز بازرگان. تهران: نشر علم. ص. ۶۷۰. شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۹-۵.

منابع

پیوند به بیرون

Islamic Republic of Iran Air Force
Seal of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg
Founded1925; 94 years ago (1925)
Country Iran
TypeAir force
RoleAerial warfare
Size37,000 (MEI 2011 estimate)[1]
Part ofArtesh
Garrison/HQTehran
Nickname(s)Persian: تیزپروازان‎, Tizparvazan
"Fastflyers"
Motto(s)Persian: بلند آسمان جایگاه من است
"Skyhigh Is My Place"
Colors     Ultramarine Blue
March18 April
Mascot(s)Eagle
Anniversaries8 February (Air Force Day)
Equipment741 aircraft/helicopters
Engagements
Commanders
Current
commander
Brig Gen. Aziz Nasirzadeh
Deputy Commander2nd Brig Gen. Hamid Vahedi
Coordinator Deputy Commander2nd Brig Gen. Mahdi Hadian
Insignia
RoundelRoundel of Iran.svg
Fin flashFlag of Iran.svg
FlagFlag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg
Aircraft flown
AttackF-4D/E, Su-22M3/M4, Su-24MK, F-5E/F, Saeqeh
Electronic
warfare
RC-130, B707 Elint
FighterF-14A, MiG-29A/UB, Mirage F1EQ4/EQ5/EQ6, F-7M
HelicopterCH-47, AB-206, AB-214, AS-61, Mi-17, AH-1J, RH-53D
PatrolP-3F
ReconnaissanceRF-4E
TrainerF-5A/B/Simorgh, PC-7, F33C, Fajr-3, FT-7
TransportC-130, IL-76, F27, Boeing 747, Boeing 707, Falcon 20, Falcon 50, JetStar, Y-12, PC-6, Socata TB.

The Islamic Republic of Iran Air Force (IRIAF; Persian: نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران‎) is the aviation branch of the Islamic Republic of Iran Army. The present Air Force came into being in the early 1980s when the former Imperial Iranian Air Force was renamed.

The Air Force has attempted with some success to maintain in service the large number of American-built aircraft which Iran acquired during the Shah's regime. The Air Force has turned to purchases of Soviet and Chinese aircraft, as well as pressing ex-Iraqi aircraft into service, and indigenously built aircraft, in order to maintain a capable force. As of June 2016, the Islamic Republic of Iran Air Force possesses 348 fighters, making it the ninth most powerful air arm in the world, on paper.[2]

History

The IRIAF came into being when the former Imperial Iranian Air Force (IIAF) was renamed following the Islamic Revolution in Iran, in February 1979. The British publishing company Orbis' Warplane partwork magazine seems to indicate the renaming did not actually take place until after the Iran–Iraq War had broken out.

This "new" Iranian air force largely inherited the equipment and structure of the former IIAF, even losing most of its leading officers in the course of post-revolutionary chaos, as well as due to the prosecution of those considered as loyal to the Shah, pro-U.S. or elsewhere by the new government in Tehran.

Due to strained relations with the west, Iran had to procure new equipment from Brazil, Russia and the People's Republic of China. Since the Revolution, the exact composition of the IRIAF is hard to determine, but estimates do exist. Many aircraft belonging to the Iraqi Air Force took refuge in Iran during the Persian Gulf War in 1991, and many were put into service with the IRIAF or taken apart for spare parts.

Due to the continuous spare parts shortages faced by the air force, a decision was made in the late 1980s to develop a local aerospace industry to support the air force.

In 2002, Iran with the co-operation of Ukraine, successfully started the manufacture of the Iran-140; a licence-built version of the Antonov An-140 transport aircraft. Simultaneously, Iran began construction of two domestically produced fighters, upgraded using technology from the F-14 Tomcat and the F-5 Tiger II. The fighters have been named the Azarakhsh and the Shafaq.

Since then the country has also become self-sufficient in the manufacture of helicopters. The country claims that it is capable of producing the U.S. AH-1 Cobra gunship. Additionally, Iran also produces Bell Helicopter Bell 212 and Bell 206 helicopters in serial production. These are known respectively as the Shabaviz 2-75 and the Shabaviz 206.

Iran–Iraq War (1980–88)

An IRIAF C-130 Hercules in 1988

A series of purges and forced retirements resulted in the manpower of the service being halved between February 1979 and July 1980, leaving the IRIAF ill-prepared for the Iran–Iraq War (also called the "1st Persian Gulf War"). The sudden Iraqi air strikes against eight major Iranian airbases and four other military installations, launched on the afternoon of 22 September 1980, came as a complete surprise and caused a shock in the IRIAF.

The Iranians retaliated with operation Kaman-99 which involved 206 F-4, F-5 and F-14 aircraft.

On 23 September 1980, Iran launched Operation Kaman 99 as 40 F-4 Phantoms, armed with Mark 82, Mark 83 and Mark 84 bombs and AGM-65 Maverick missiles, took off from Hamadan. After refueling in mid-air the Phantoms reached the Iraqi capital Baghdad, where they attacked: al-Rashid, al-Habbaniyah and al-Kut airbases.

Meanwhile, eight More F-4s took off from Tehran and launched a second attack on the al-Rashid airbase.

Iran proceeded to launch 58 F-5E Tiger IIs from Tabriz, which were sent to attack Mosul Airbase. After the attack on Mosul Airbase, another 50 F-5Es were dispatched to strike Nasiriyah Airbase, which was heavily damaged.

As all 148 Iranian F-4s and F-5s had been sent for a bombing raid on Iraq, 60 F-14 Tomcats were scrambled to defend Iranian airspace against a possible Iraqi retaliation. Iranian F-14s managed to down 2 Iraqi MiG-21s (1 MiG-21RF and 1 MiG-21MF) and 3 Iraqi MiG-23s (MiG-23MS), an Iranian F-5E also shot down an Iraqi Su-20 during the operation. Iraqi MiG-23s managed to down 2 F-5Es, while Iraqi MiG-21s also downed 2 F-5Es. Iraqis also by mistake shot down one of their own Il-76MD strategic airlifters with a SA-3 SAM.

The Iraqis however were well prepared for the attack and had flown over most of their air force to other Arab countries, such as Saudi Arabia, this made sure that most of the Iraqi Air Force survived the operation.

Saddam Hussein and the Iraqi military were dealt a heavy blow when Iranian Air Force vulnerabilities failed to materialize. All Iraqi airbases near Iran were out of order for weeks and, according to Iran, Iraq's aerial efficiency was reduced by 55%. This allowed Iranians to regroup and prepare for the upcoming Iraqi invasion.

Although the readiness rates of the IRIAF significantly increased in the following months, its overall role and influence declined, as the clerical government prioritized resources for the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) militias and simultaneously attempted to develop a separate air arm for this service.

After the successful liberation of most Iranian areas captured by the Iraqis in the first half of 1982, the situation of the IRIAF changed completely. From an air arm that was offensive by nature, it was largely relegated to air defense and relatively infrequent bombing attacks against targets of industrial and military significance inside Iraq. Simultaneously, the IRIAF had to learn how to maintain and keep operational its large fleet of U.S.-built aircraft and helicopters without outside help, due to American sanctions. Relying primarily on antiquated equipment purchased from the US in the 1970s, the Iranians began establishing their own aerospace industry; their efforts in this remained largely unrecognized until recently.

A P-3F Orion of the Islamic Republic of Iran Air Force

During 1984 and 1985, the IRIAF found itself confronted by an ever-better organized and equipped opponent, as the Iraqi Air force—reinforced by deliveries of advanced fighter-bombers from France and the Soviet Union—launched numerous offensives against Iranian air bases, military bases, industrial infrastructures, powerplants, oil-export hubs, and population centers. These became better known as "The Tanker War" and "The War of the Cities". To defend against an increasing number of Iraqi air strikes, the IRIAF leaned heavily on its large fleet of Grumman F-14 Tomcat interceptor fighters. Tomcats were mainly deployed in defense of the strategically important Khark Island (main hub for Iranian oil exports), and Tehran. Over 300 air-to-air engagements against IQAF fighters, fighter-bombers, and bombers, were fought in these areas alone between 1980 and 1988.[citation needed]

Confronted with the fact that it could not obtain replacements for equipment lost in what became a war of attrition against Iraq, the IRIAF remained defense-orientated for the rest of the conflict, conserving its surviving assets as a "force in being". From mid 1987, the IRIAF found itself confronted also with U.S. Navy fighters over the Persian Gulf. A number of confrontations that occurred between July 1987 and August 1988 stretched available IRIAF assets to the limit, exhausting its capability to defend Iranian air space against Iraqi air strikes.

One of the most notable Iranian fighter pilot was Jalil Zandi. His fame came as a F-14 Tomcat pilot. He has been reliably credited with shooting down 11 Iraqi fighter jets.

Post Iran–Iraq War

An Iranian C-130 Hercules in 2010

Immediately after the end of the Iran–Iraq War, the IRIAF was partially rebuilt through limited purchases of MiG-29 fighters and Su-24 bombers from the Soviet Union, as well as F-7M and FT-7 fighters from China. While providing needed reinforcement to the Iranian Air Force, these types never replaced the older, U.S.-built F-4 Phantoms, F-14s (the IRIAF is now the only air arm in the world using the fighter), or F-5s. Instead, the IRIAF continued its efforts to keep these types in service, and began a number of projects to refurbish and upgrade them.

1990s

During the 1991 Persian Gulf War, numerous Iraqi pilots flew Iraqi Air Force aircraft to Iran to avoid destruction by coalition forces. The Iranians impounded these aircraft and never returned them, putting them in service in the IRIAF[3] and claiming them as reparations for the Iran–Iraq War. The aircraft included several Mirage F1s, MiG-23s, MiG-29s, Su-20s, Su-22Ms, Su-24s, Su-25s and a number of Il-76s, including the secret, one-off AEW-AWACS Il-76 "ADNAN 1" prototype.

Even after the cease-fire with Iraq, the IRIAF carried out several air raids against Kurdish bases in Northern Iraq. The first of such raids was conducted using eight F-4s armed with rockets and cluster bombs on 6 April 1992 against People's Mujahedin of Iran's Camp Ashraf. During this event one F-4 was shot down by either insurgent or Iraqi military AAA and both pilots (Lt. Col Amini and Cpt. Sharifi) were captured and not freed until 1998. Despite threats of response, Iraq wasn't able to retaliate due to its own fight against Kurdish separatist guerrillas and the Western-imposed no-fly zones that crippled and limited its air force's operations.[4][5]

In 2007, Iraq asked Iran to return some of the scores of Iraqi fighter plans that flew there ahead of the Gulf War in 1991.[6] And as of 2014, Iran was receptive to the demands and was working on refurbishing an unspecified number of jets.[7][8] In late 2014, Iran returned 130 military aircraft to Iraq.[9]

2000s

In 2006, after Iranian media published a series of reports suggesting that Venezuela was interested in selling its 21 F-16 Fighting Falcons to Iran,[10] a Hugo Chavez adviser confirmed to the Associated Press that "Venezuela's military is considering selling its fleet of U.S.-made F-16 fighter jets to another country, possibly Iran, in response to a U.S. ban on arms sales to President Hugo Chávez's government". In response, Sean McCormack, a U.S. State Department spokesperson, warned Venezuela that "without the written consent of the United States, Venezuela can't transfer these defense articles, and in this case F-16s, to a third country".[11]

Iran Air Forces training in Tehran, 2014

According to Moscow Defense Brief, Russia delivered 6 Su-25UBK ground attack fighter-trainers, 12 Mi-171Sh military transport helicopters, 21 Mi-171 transport helicopters, and 3 Mi-17B-5 medical helicopters to Iran between 2000 and 2006. A $700 million repair and modernization program of the IRIAF MiG-29 and Su-24 fighters was also completed.[12]

On 22 September 2009, an IRIAF Il-76 collided with an F-5E[13] shortly after an annual parade in Tehran and crashed near Varamin, killing all seven people on board.[14]

2010s

At the end of 2014, there was evidence that the IRIAF was involved in the 2014 military intervention against the Islamic State of Iraq and the Levant. A video released by Aljazeera seemed to show an Iranian F-4 Phantom II bombing some ISIS buildings in Diyala Governorate.[15]

Current composition

The IRIAF composition has changed very little since 1979. The first, limited re-location of several units—including disbandment of some and establishment of new squadrons—occurred in late 1980, when the F-4D fleet was concentrated at Shiraz, two squadrons of F-4Es moved from Shiraz to Hamedan, and a squadron of F-14 Tomcats deployed to Mehrabad. Other deployments during the war with Iraq were mainly of temporary character, even if a major re-organization of existing air-defense assets—foremost SAM and AAA units—was undertaken in 1985. There has been no major re-organization during all of the 1990s, either.

HESA Azarakhsh

Equipment, capabilities, and combat performance of the IRIAF strongly influenced the development of the Iraqi Air Force (IQAF), during the 1980s, but also that of the United Arab Emirates Air Force, in the 1990s and the most recent times.

In 2013, Iran changed the status of its airports and former Tac Air Bases in combined airfields according to its current policy of having limited fixed units stationed as IRIAF's new policy is using composite units. These composite units may be stationed at any airfield and may be moved overnight to any other airfield at short notice. Therefore, all combined airfields are or will be accommodated with basic cross-service capabilities to handle all IRIAF aircraft.

While Iran has been under sanctions since 1979 and these sanctions have become more intense after the country started its nuclear program, Iran has become one of only a handful of countries capable of servicing and overhauling its own military and civilian aircraft. However, less tension in the current (2015) international situation led to a decrease of the sanctions, and the Iranian government is now capable again in ordering a new fleet of civilian aircraft replacing the aged types.

A Mirage F1BQ landing
A MiG-29UB of the Islamic Republic of Iran Air Force in 2011.
An Su-24MK of the IRIAF flying over Shahid Dastghaib International Airport.

Jane's Sentinel estimate of units 1993

Source: Jane's Sentinel, Islamic Republic of Iran, 1993, p. 27 – not complete

Tactical Air Base Location Type Unit
TAB 1 Mehrabad F-5E squadron
Mehrabad F-7M squadron
Mehrabad F-14A/MiG-29 squadron
Mehrabad C-130H/Il-76 squadron
Mehrabad F 27/Falcom squadron
TAB 2 Tabriz F-4D/E squadron
Tabriz F-5E squadron
Tabriz F-7M squadron
Tabriz C-130H flight
TAB 3 Hamadan F-6 squadron
Hamadan F-7M squadron
TAB 4 Dezful F-4D/E squadron
TAB 4 Dezful F-5E squadron
TAB 5 not identified
TAB 6 Bushehr F-4D/E squadron
Bushehr F-7M flight
Bushehr C-130H flight
TAB 7 Shiraz Northrop F-5 squadron
Shiraz F-14A/MiG-29 squadron
Shiraz C-130H/Il-76 squadron
Shiraz F-27 flight

Alleged purchases

Su-30

It is reported that Israeli defense officials were investigating a potential Iran–Russia deal, in which Iran would pay $1 billion for a dozen squadrons’ worth of Su-30 jets.[16] Iran and Russia have both denied this and have rejected these claims as propaganda.[17][18][19] In a broadcast the Mehr News Agency reported that they (the reporters) saw a dozen Su-30s in a maneuver that took place on 15 and 16 September 2008; further the report reads: "In this joint maneuver of the IRIAF and the AFAGIR which is called the 'Guardians of the Nations Skies' the Air Forces of Iran have tested domestically developed systems as well as newly purchased systems (from Russia and China)."[20]

J-10

The Russian news agency Novosti reported that Business & Financial Markets said Iran has signed a deal with China to buy two squadrons/24 of J-10 fighter planes with Russian-made AL-31FN engines. The total cost of the planes is estimated at $1 billion, and deliveries are expected between 2008 and 2010. China denied that it had agreed to sell its home-grown fighter jets to Iran, saying no talks had taken place. Foreign Ministry spokesman Liu Jianchao told reporters: "It's not true, it is an irresponsible report, China has not had talks with Iran on J-10 jets."[21][22][23]

JF-17 Thunder

According to Global Security, in July 2003 Chengdu Aircraft Industrial Corporation (CAIC) unveiled the new 'Super-7' or Chao Qi fighter plane to the public, China supposedly received orders from Iran. The plane, now called the FC-1 is an export version of the JF-17 Thunder and entered production in 2006. As of 2014 Iran hasn't received any such plane.[16]

Aircraft

Current inventory

An F-14A Tomcat of the IRIAF
A MiG-29 sits on the tarmac at Dezful Airport
A CH-47 Chinook
An Iranian C-130E
Aircraft Origin Type Variant In service Notes
Combat Aircraft
MiG-29 Russia multirole 20[24]
Sukhoi Su-17/20/22 Russia attack 10[25]
Sukhoi Su-24 Russia attack 23[24]
Chengdu F-7 China fighter 17[24] license built MiG-21
Northrop F-5 United States fighter F-5E/ Saeqeh 25[24] the Saeqeh is a reversed engineered derivate
HESA Kowsar Iran fighter 7 based on the F-5 airframe, equipped with 4th generation avionics
F-4 Phantom II United States fighter-bomber D/E/RF 47[24] 16 aircraft are configured for reconnaissance[26]
Grumman F-14 United States fighter / interceptor F-14A/AM[27] 24[24]
Mirage F1 France fighter F1EQ4/EQ5/EQ6 9[24] obtained from the IQAF fleeing during the Gulf War
Mikoyan-Gurevich MiG-23 Russia Fighter-bomber 12 Mig-23s flown over from Iraq in 1991 in storage
Mikoyan-Gurevich MiG-25 Russia Interceptor aircraft / Reconnaissance aircraft obtained from the IQAF fleeing during the Gulf War
Maritime Patrol
P-3 Orion United States maritime patrol P-3F 5[24]
Tanker
Boeing 707 United States aerial refueling / transport 4[24]
Boeing 747 United States aerial refueling / transport 3[24]
Transport
Airbus A321 France VIP A321-200 1[28]
Boeing 707 United States VIP one used for electronic warfare 2[24]
Boeing 747 United States VIP 7[24]
C-130 Hercules United States transport C-130E/H 28[24]
Ilyushin Il-76 Russia heavy transport 5[24]
Fokker F-27 Netherlands transport 5[24]
Pilatus PC-6 Switzerland utility 13[24] STOL capable aircraft
Helicopters
Agusta Bell 206 Italy utility 3[24] one used as a rotorcraft trainer
Agusta-Bell 212 Italy utility 2[24]
CH-47 Chinook United States transport C 2[24]
Trainers
Northrop F-5 United States conversion trainer F-5B/F 22[24]
Chengdu F-7 China conversion trainer FT-7 2[24]
Mirage F1 France conversion trainer F1BQ 4[24] obtained from the IQAF fleeing during the Gulf War
Pilatus PC-7 Switzerland trainer 35[24]

In 2007, Iraq asked Iran to return some of the scores of Iraqi fighter plans that flew there ahead of the Gulf War in 1991.[29] And as of 2014, Iran was receptive to the demands and was working on refurbishing an unspecified number of jets.[30][8] In late 2014, Iran returned 130 military aircraft to Iraq.[31]

Facilities

Islamic Republic of Iran Air Force is located in Iran
Tehran
Tehran
Hamadan
Hamadan
Tabriz
Tabriz
Dezful
Dezful
Omidiyeh
Omidiyeh
Bushehr
Bushehr
Shiraz
Shiraz
Isfahan
Isfahan
Bandar Abbas
Bandar Abbas
Chabahar
Chabahar
Birjand
Birjand
Zahedan
Zahedan
Mashhad
Mashhad
Kermanshah
Kermanshah
Kerman
Kerman
Masjed Soleyman
Masjed Soleyman
Location of major air bases in Iran

In the last several years several new airfields have been constructed in central- and eastern Iran. Some of these facilities have since seen full-scale deployments of IRIAF units, and it now appears that at least two became permanent "Tactical Fighter Bases" (TFBs). These are the first such bases established since 1979. Except new airfields, with Chinese support, the IRIAF constructed also a number of new early warning radar sites around the country. Its ability to control the national airspace, however, remains limited—mainly due to the rugged terrain and lack of airborne early warning assets.

Aside from maintaining 14 TFBs, the IRIAF operates numerous temporary detachments on several minor airfields around the country. Ex-Iraqi Mirage F.1EQs, usually based at TFB.14, near Mashhad, were frequently seen over the Persian Gulf, in 2005 and 2006.

Missiles and rockets

Fakour-90 missile (yellow) on display at the Eqtedar-40 defence exhibition

On 8 March 2009, Iran declared that it has successfully armed some of its front-line fighter jets with domestically manufactured long-range air-to-surface missiles, which are capable of hitting targets within a range of more than 110 kilometers at sea.[32]

Major operations

  • Iran–Iraq War
    • Operation Kaman 99, Iran's biggest air raid during Iran–Iraq war with a strength of more than 140 aircraft.
    • Operation Scorch Sword An Iranian airstrike on an Iraqi nuclear reactor under construction.
    • H-3 airstrike, IRIAF's boldest operation in Iraq
    • Operation Pearl, a successful joint operation by Iranian air force and navy in Persian Gulf against the Iraqi air force and navy.
    • Operation Sultan 10, an operation to disturb delivery and training of new French fighter planes to Iraqi airforce during the Iran–Iraq war.

See also

References

Notes
  1. ^ Hossein Aryan (November 15, 2011), The Artesh: Iran’s Marginalized and Under-Armed Conventional Military, Middle East Institute, retrieved December 15, 2015
  2. ^ Axe, David (27 June 2016). "Iran's Trying to Rebuild Its Air Force" – via www.thedailybeast.com.
  3. ^ BBC News, mentioned in article
  4. ^ "Iran Strafes Rebels in Iraq - Jet Downed". The New York Times. Retrieved 2015-02-07.
  5. ^ "iranian_F_4_Phantom_LOSSES". ejection-history.org.uk. Archived from the original on 2015-07-10. Retrieved 2015-02-07.
  6. ^ "Iraq air force wants Iran to give back its planes". 5 August 2007 – via www.reuters.com.
  7. ^ "With new US planes slow to arrive, Iraq seeks remnants of Saddam's air force to bomb ISIL". South China Morning Post. 28 June 2014.
  8. ^ a b https://www.washingtonpost.com/world/2014/06/27/be172f43-cf98-4677-8e6d-4d64a5ae5e1d_story.html
  9. ^ "Iran returns military aircraft to Iraq after 20 years". Middle East Monitor. 23 June 2014.
  10. ^ چاوز: جنگنده های اف – ۱۶ را احتمالا به ایران می فروشیم (Aftab News)
  11. ^ Venezuela Threatens to Sell F-16 Fleet to Iran, Fox News
  12. ^ Russia on Iran’s Market for Arms Moscow Defense Brief
  13. ^ "Iranian Military Planes Crashes in Annual Parade". Defensenews. Archived from the original on 2009-09-27. Retrieved 2009-09-23.
  14. ^ "Accident description". Aviation Safety Network. Retrieved 2009-09-23.
  15. ^ Iran Bombing Islamic State In Iraq, U.S. Official Confirms Huffington Post
  16. ^ a b John Pike. "Iran Air Force". Globalsecurity.org. Retrieved 2013-04-22.
  17. ^ DEBKAfile DEBKA Reports: Iran buys 250 long-distance Sukhoi fighter-bombers, 20 fuel tankers, from Russia 1 August 2007
  18. ^ Navy Times Reports: Iran may buy 250 jets from Russia 1 August 2007
  19. ^ defensetech Iran's New Fighter? 2 August 2007
  20. ^ "Iran, world, political, sport, economic news and headlines". MehrNews.com. Retrieved 2013-04-22.
  21. ^ Yossi Melman. "Iran to buy from China 24 fighter jets based on Israeli technology" Haaretz, 24 October 2007.
  22. ^ Kommersant. "Iran buys Israeli fighter jets" RIA Novosti, 23 October 2007.
  23. ^ "What the Russian papers say". RIA Novosti. Retrieved 2015-02-07.
  24. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w "World Air Forces 2019". Flightglobal Insight. 2019. Retrieved 5 January 2019.
  25. ^ "IRGC overhauls, upgrades 10 Sukhoi SU-22 fighter jets". Mehr News Agency. 25 July 2018.
  26. ^ "Wolrd Air Forces 1987 pg. 64". flightglobal.com. Retrieved 4 June 2016.
  27. ^ Aviationist, David Cenciotti, The. "Iran is overhauling the world's last active F-14 fleet". Business Insider.
  28. ^ https://www.planespotters.net/airframe/Airbus/A321/EP-IGD-Islamic-Republic-of-Iran/Ykj8cwG
  29. ^ "Iraq air force wants Iran to give back its planes". August 5, 2007 – via www.reuters.com.
  30. ^ "With new US planes slow to arrive, Iraq seeks remnants of Saddam's air force to bomb ISIL". South China Morning Post. June 28, 2014.
  31. ^ "Iran returns military aircraft to Iraq after 20 years". Middle East Monitor. June 23, 2014.
  32. ^ Iranian jets will fire long-range missiles, PressTV, Retrieved on 8 March 2009.

External links