نگوین وان تیو

نگوین وان تیو
پرتره رسمی، ۱۹۶۹
دومین رئیس جمهور ویتنام جنوبی
دوره مسئولیت 31 October 1967 – 21 April 1975
نخست‌وزیر	See list نگوین ون لاک (۱۹۶۷–۱۹۶۸) تران ون هونگ (۱۹۶۸–۱۹۶۹) تران تین خیم (1969–Apr. ۱۹۷۵) نگوین با کان (Apr. 1975)
معاون رئیس‌جمهور	نگوین کائو کی (۱۹۶۷–۱۹۷۱) تران ون هونگ (۱۹۷۱–۱۹۷۵)
پس از	«خودش» (به عنوان رئیس کمیته رهبری ملی)
پیش از	تران ون هونگ
رئیس کمیته رهبری ملی
دوره مسئولیت 19 June 1965 – 31 October 1967
نخست‌وزیر	نگوین کائو کی
پس از	فان خاچ سو (به عنوان رئیس دولت)
پیش از	مقام لغو شد
وزیر دفاع ملی
دوره مسئولیت 16 February 1965 – 20 June 1965
نخست‌وزیر	فان هوی کوات
پس از	تران ون مینه
پیش از	شرکت نگوین هو
معاون نخست وزیر ویتنام جنوبی
دوره مسئولیت 18 January 1965 – 12 June 1965 همکار نگوین لو وین نگوین شوان اوآن تران ون دو تران ون توین
نخست‌وزیر	تران ون هونگ نگوین ژوان اوآنه (acting) فان هوی کوات
پس از	دو مائو نگوین تون هوآن
پیش از	نگوین هوو شرکت نگوین لو وین
اطلاعات شخصی
زاده	۵ آوریل ۱۹۲۳ فان رانگ، استان نین توآن، آنام، هندوچین فرانسه
درگذشته	۲۹ سپتامبر ۲۰۰۱ (۷۸ سال) بوستون، ماساچوست، ایالات متحده
حزب سیاسی	جبهه ملی سوسیال دموکرات
دیگر عضویت‌های سیاسی	نظامی (۱۹۶۳–۱۹۶۷) کان لائو (تا ۱۹۶۳) ویت مین (۱۹۴۵–۱۹۴۶)
همسر(ان)	نگوین تی مای آن (ا. ۱۹۵۱)
فرزندان	۳
تخصص	افسر ارتش و سیاستمدار
امضا
خدمات نظامی
وفاداری	ایالت ویتنام ویتنام جنوبی
خدمت/شاخه	ارتش ملی ویتنام ارتش جمهوری ویتنام
سال‌های خدمت	۱۹۴۳–۱۹۶۷
درجه	سپهبد
فرمانده	آکادمی ملی نظامی ویتنام (۱۹۵۶–۱۹۶۰) لشکر هفتم (۱۹۶۰–۱۹۶۱) لشکر اول (۱۹۶۱–۱۹۶۲) لشکر پنجم (۱۹۶۲–۱۹۶۴) سپاه چهارم (۱۹۶۴–۱۹۶۵)
جنگ‌ها/عملیات‌	تلاش برای کودتای ۱۹۶۰ کودتای ۱۹۶۳

نگویِن وان تیئو (به ویتنامی: Nguyễn Văn Thiệu؛ تلفظ: [ŋʷǐənˀ vān tʰîəwˀ]) افسر نظامی و سیاست‌مدار اهل ویتنام جنوبی بود که از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۵ ریاست جمهوری این کشور را بر عهده داشت. او ژنرال ارتش جمهوری ویتنام (RVNAF) بود و در سال ۱۹۶۵ ریاست یک حکومت نظامی را به دست گرفت. سپس در انتخابات بحث‌برانگیز سال ۱۹۶۷ به ریاست جمهوری رسید و تا چند روز پیش از سقوط سایگون و پیروزی نهایی نیروهای شمال، قدرت را در دست داشت. پس از استعفا، به تایپه رفت.

تیئو در شهر فان‌رنگ در سواحل جنوب مرکزی ویتنام به دنیا آمد. ابتدا در سال ۱۹۴۵ به جنبش ویت‌مین وابسته به هوشی‌مین پیوست، اما پس از یک سال جدا شد و به ارتش ملی ویتنام تحت حمایت فرانسه ملحق شد. او به‌تدریج در ارتش ارتقا یافت و در سال ۱۹۵۴ فرماندهی یک گردان را در عملیات پاک‌سازی کمونیست‌ها از زادگاهش بر عهده داشت. پس از خروج فرانسه، ارتش ملی به ارتش جمهوری ویتنام تبدیل شد و تیئو به مدت چهار سال ریاست آکادمی نظامی ملی را بر عهده داشت. در سال ۱۹۶۰ در سرکوب کودتا علیه رئیس‌جمهور نگو دین دیِم مشارکت کرد و در همین دوره به کاتولیسیسم گروید و به حزب مخفی کن‌لاو پیوست.

با وجود این، تیئو در کودتای سال ۱۹۶۳ علیه دیِم شرکت کرد و پس از سقوط و اعدام دیِم، به درجه ژنرالی رسید. پس از آن، دوره‌ای از بی‌ثباتی با کودتاهای متعدد آغاز شد، اما تیئو با رویکردی محتاطانه توانست جایگاه خود را تثبیت کند. در سال ۱۹۶۵، او به‌عنوان رئیس دولت ویتنام جنوبی منصوب شد و هم‌زمان نگوین کائو کی نخست‌وزیر شد، هرچند میان آن‌ها رقابت وجود داشت.

در انتخابات سال ۱۹۷۱، تیئو با تصویب قوانینی، بیشتر رقبای احتمالی را حذف کرد و در نهایت بدون رقابت و با کسب ۱۰۰٪ آرا پیروز شد. در دوران حکومتش، او به فساد و انتصاب افراد وفادار به‌جای فرماندهان کارآمد متهم شد. در عملیات لام‌سون ۷۱۹ و حمله عید پاک کمونیست‌ها، فرماندهی منطقه شمالی کشور به هوآنگ سوان لام سپرده شد که عملکرد ضعیفی داشت تا اینکه تیئو او را با نگو کوان ترونگ جایگزین کرد.

پس از توافق‌نامه صلح پاریس و خروج آمریکا، ویتنام جنوبی دو سال دیگر مقاومت کرد تا اینکه ارتش شمال حمله نهایی را آغاز کرد. تیئو با صدور دستورهای متناقض باعث سردرگمی و فروپاشی در جنوب شد. با نزدیک شدن نیروهای شمالی به سایگون، او استعفا داد و کشور را ترک کرد. تیئو در نزدیکی بوستون، ماساچوست ساکن شد و از گفت‌وگو با رسانه‌ها خودداری کرد. او در سال ۲۰۰۱ درگذشت. تیئو اغلب به‌عنوان فردی مستبد، مشابه نگو دین دیِم توصیف شده است.

منابع

• Wikipedia contributors. Nguyễn Văn Thiệu. Wikipedia, The Free Encyclopedia. September 15, 2025, 12:18 UTC. Available at: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87u&oldid=1311492083. Accessed September 16, 2025.