نوکلئوتید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

نوکلئوتیدها مولکول‌های ترکیب‌های آلی (ارگانیک) هستند که مونومر یا پیش‌واحد اسیدهای نوکلئیک به حساب می‌آیند مانند؛ (دی‌ان‌ای DNA) (دئوکسی ریبونوکلئیک اسید)، و (آران‌ای RNA) (ریبونوکلئیک اسید).

بلوک‌هایی که ساختمان اسیدهای نوکلئیک را می‌سازند؛ همان نوکلئوتیدها، خود از یک باز نیتروژنی، یک قند پنج کربنی؛ (ریبوز یا دئوکسی‌ریبوز)، و دست کم یک گروه فسفات (عموماً سه گروه) تشکیل شده‌اند؛ بنابراین: نوکلئوتید از یک نوکلئوزید + یک گروه فسفات به‌دست می‌آید.

ساختمان[ویرایش]

نوکلئوتید: ترکیب قند، فسفات و باز آلی[ویرایش]

نوکلئوتید ترکیبی متشکل از یک قند ۵-کربنی (ریبوز یا دئوکسی ریبوز) اسید فسفریک (فسفات) و یکی از بازهای آلی پورین (آدنین، گوانین) یا پیریمیدین (سیتوزین، تیمین، یوراسیل) است. اغلب نوکلئوتید را نوکلئوزید فسفات می‌گویند. نوکلئوتیدها به دلیل داشتن اسید فسفریک ترکیبی اسیدی هستند.

✔ داکسی یا دئوکسی به معنای فقدان وجود یک اکسیژن‌است.

نوکلئوزید[ویرایش]

عامل دی ان ای که از سه قسمت قند ۵ کربنه و باز الی تشکیل شده‌است. تعداد فسفو دی استرها با تعداد نوکلئوتیدهاها برابر است.

پیوند فسفو دی استر[ویرایش]

با توجه به اینکه یون فسفات می‌تواند هم به کربن' ۳ و هم به کربن' ۵ متصل شود، دو نوکلئوتید از طریق یک پیوند فسفو دی استر بهم متصل می‌شوند. به این صورت که گروه هیدروکسیل یک نوکلئوتید با اولین گروه فسفات نوکلئوتید دیگر واکنش داده و پیوند فسفودی استر را بوجود می‌آورد. از آنجایی که پیوند فسفودی استر، کربن‌های'۳ و'۵ دو قند مجاور را بهم متصل می‌کند، این پیوند را پیوند'۵-'۳ فسفودی استر نیز می‌نامند. یک زنجیره در اثر اتصال پشت سر هم تعدادی۲-دزوکسی ریبونوکلئوتید به‌وسیلهٔ پیوندهای دزوکسی ریبونوکلئوتید تشکیل می‌شود.

جهت نوکلئوتیدها[ویرایش]

تمامی نوکلئوتیدها در یک زنجیرهٔ پلی نوکلئوتیدی دارای جهت یکسان هستند. به این صورت که نوکلئوتید انتهایی در یک سمت زنجیره دارای یک گروه'۵ آزاد و نوکلئوتید انتهایی در سمت دیگر زنجیره دارای یک گروه'۳ آزاد است؛ بنابراین زنجیرهٔ پلی نوکلئوتیدی دارای جهت بوده و این جهت را به صورت'۵--->'۳ نشان می‌دهند؛ بنابراین اگر در نوکلئوتید ابتدایی کربن'۵ در بالای حلقهٔ پنتوز و کربن'۳ در زیر آن باشد، در تمامی نوکلئوتیدهای بعدی زنجیره کربن ۵ در بالای حلقهٔ پنتوز جای خواهد داشت.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Biologie moléculaire de la cellule, by Bruce Alberts, Flammarion, 4th edition, 2004
  • Biology by Neil A. Campbell and Jane B. Reece, Benjamin Cummings, 2004