نوکلئوتید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
این نوکلئوتید پنج کربنی دئوکسی‌ریبوز قند شامل: یک باز نیتروژنی به نام آدنین، و یک گروه فسفات است. با هم، دئوکسی‌ریبوز و آدنین نوکلئوزیدی (به طور خاص، دئوکسی ریبونوکلئوزید) به نام دئوکسی‌آدنوزین را تشکیل می‌دهند.

نوکلئوتیدها مولکول‌های ترکیب‌های آلی (ارگانیک) هستند که مونومر (تکپار) و یا پیش‌واحد اسیدهای نوکلئیک به حساب می‌آیند مانند؛ (دی‌ان‌ای DNA) (اسید دئوکسی ریبونوکلئیک)، و (آران‌ای RNA) (اسید ریبونوکلئیک).

بلوک‌هایی که ساختمان اسیدهای نوکلئیک را می‌سازند؛ همان نوکلئوتیدها، خود از یک باز نیتروژنی، یک قند پنج کربنی؛ (ریبوز یا دئوکسی‌ریبوز)، و دست کم یک گروه فسفات تشکیل شده‌اند. بنابراین: نوکلئوتید از یک نوکلئوزید + یک گروه فسفات به‌دست می‌آید.

ساختمان[ویرایش]

نوکلئوتید: ترکیب قند، فسفات و باز آلی[ویرایش]

نوکلئوتید ترکیبی متشکل از یک قند ۵-کربنی (ریبوز یا داکسی ریبوز) اسید فسفریک (فسفات) و یکی از بازهای آلی پورین (آدنین، گوانین) یا پیریمیدین (سیتوزین، تیمین، یوراسیل ) است.اغلب نوکلئوتید را نوکلئوزید فسفات می‌گویند. نوکلئوتیدها به دلیل داشتن اسید فسفریک ترکیبی اسیدی هستند.

✔ داکسی یا دئوکسی به معنای فقدان وجود یک اکسیژن‌است .

نوکلئوزید: ترکیب قند و باز آلی[ویرایش]

به مجموعهٔ قند و باز آلی نوکلئوزید گفته می‌شود. گروه فسفات می‌تواند به کربن۳ و یا۵ قند متصل شود. به مجموع نوکلئوزید و گروه فسفات متصل به آن نوکلئوتید می‌گویند.

پیوند فسفو دی استر[ویرایش]

با توجه به اینکه یون فسفات می‌تواند هم به کربن ۳ و هم به کربن۵ متصل شود، دو نوکلئوتید از طریق یک پیوند فسفو دی استر بهم متصل می‌شوند. به این صورت که گروه هیدروکسیل یک نوکلئوتید با گروه فسفات نوکلئوتید دیگر واکنش داده و پیوند فسفودی استر را بوجود می‌آورد. از آنجایی که پیوند فسفودی استر، کربن‌های۳ و۵ دو قند مجاور را بهم متصل می‌کند، این پیوند را پیوند۵-۳ فسفودی استر نیز می‌نامند. یک زنجیره در اثر اتصال پشت سر هم تعدادی۲-دزوکسی ریبونوکلئوتید به‌وسیلهٔ پیوندهای دزوکسی ریبونوکلئوتید تشکیل می‌شود

جهت نوکلئوتیدها[ویرایش]

تمامی نوکلئوتیدها در یک زنجیرهٔ پلی نوکلئوتیدی دارای جهت یکسان هستند. به این صورت که نوکلئوتید انتهایی در یک سمت زنجیره دارای یک گروه۵ آزاد و نوکلئوتید انتهایی در سمت دیگر زنجیره دارای یک گروه۳ آزاد است. بنابراین زنجیرهٔ پلی نوکلئوتیدی دارای جهت بوده و این جهت را به صورت۵--->۳ نشان می‌دهند. بنابراین اگر در نوکلئوتید ابتدایی کربن۵ در بالای حلقهٔ پنتوز و کربن۳ در زیر آن باشد، در تمامی نوکلئوتیدهای بعدی زنجیره کربن ۵ در بالای حلقهٔ پنتوز جای خواهد داشت.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Biologie moléculaire de la cellule, by Bruce Alberts, Flammarion, 4th edition, 2004
  • Biology by Neil A. Campbell and Jane B. Reece, Benjamin Cummings, 2004