نقد رهبری در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

نقد رهبری به معنای انتقاد از بالاترین مقام حکومت و رهبری در ایران است و به این پرسش می‌پردازد که آیا رهبری در ایران می‌تواند مورد نقد قرار گیرد با این حال، انتقاد از عملکرد رهبر و سازمان‌های تابعه اش همچنان یکی از خط قرمزهای رسانه‌ها و مطبوعات ایران است و نزدیک شدن به این محدوده می‌تواند برای صاحبان این رسانه‌ها خطرآفرین و پردردسر باشد. سیر نقد رهبری در ایران را می‌توان از نظر تاریخی مرور کرد.[۱][۲]

نقد درکلام[ویرایش]

فرهنگ نقد از دیدگاه خمینی[ویرایش]

  • «نقدپذیری به عنوان خوی و خصلتی انسانی و اسلامی، نقش مهمی در فرونشاندن آسیبها و آفتهای فردی و اجتماعی دارد، رواج فرهنگ نقدپذیری در اجتماع، کمک فراوانی به پایان دادن کشمکشها و درگیریها می‌کند. به همان اندازه که نقد و نقادی مایه کمال و رشد رفتارها و عملکردهاست، نقدپذیری نیز زمینه‌ساز بسیاری از خوشبینی‌ها و امیدواریها نسبت به اصلاح امور است. دست‌اندرکارانی که به پیشباز نقد می‌روند و از آن بیم و ترسی ندارند، از مدیریتی بهتر و کمال یافته تر برخوردارند و کم‌تر دچار چالش، دوباره کاری و نابسامانی می‌شوند».[۳] و[۴]

با این وجود، روح‌الله خمینی بر خلاف سخنان خودش، در طول رهبری ده ساله اش نه تنها از انتقادات استقبال نکرد، بلکه کوچک‌ترین انتقادی در دوران رهبری او عواقب سنگینی برای فرد منتقد داشت. وی در طول رهبری اش هیچ‌گاه با هیچ رسانهٔ آزادی مصاحبه نکرد، و همچنین هیچ‌گاه در مقام پذیرش نقد قرار نگرفت. برخوردهای خمینی با منتقدانی مانند ابوالحسن بنی صدر، شریعتمداری، دولت موقت بازرگان، اعضای نهضت آزادی، مجاهدین خلق و اعضای حزب توده و نیز منتظری گویای تفاوت فاحش بین گفتمان روح‌الله خمینی و عملکرد واقعی وی است.

مواضع رهبری دربارهٔ انتقاد[ویرایش]

  • «از انتقاد نترسید و خشمگین نشوید»
  • «البته شما مسئولان دولت هم که بخش‌های گوناگون در اختیارتان است، از انتقاد نه بترسید، نه خشمگین و ناامید شوید. این‌طور هم نباشد که اگر روزنامه یا شخصی به بخشی از بخش‌های دولت یا به کاری که دولت پدیدمی‌آورد، انتقاد می‌کند، مسئولان آن بخش یا مسئولان دولتی سراسیمه شوند.»[۵]
  • «انتقاد موجب شناسایی نقاط قوت و ضعف است»
  • «انتقاد هدیه‌ای است که به انسان داده می‌شود»[۶] و[۷] و[۸]
  • «بین نقد با هتاکی و فحاشی تفکیک باید قائل شد»[۹]
  • استقبال رهبر ی از نقد و ضرورت پاسخگویی[۱۰]

نقد درعمل[ویرایش]

نقد برخی از سیاستمداران[ویرایش]

اولین نقد حضوری[ویرایش]

  • محمود وحیدنیا دانشجوی ورودی سال ۱۳۸۷ رشته ریاضیات دانشگاه صنعتی شریف و برنده مدال طلای المپیاد ریاضی ایران است. او در روز ۶ آبان ۱۳۸۸ در دیدار رودرروی جمعی از نخبگان کشور با سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی از عملکرد وی انتقاد کرد.[۱۸] اقدام وحیدنیا حداقل در تاریخ معاصر ایران بی‌سابقه بوده‌است[۱۹] و موجی از حیرت و تحسین را در افکار عمومی ایران برانگیخت. اقدام وحیدنیا به ویژه مورد تحسین فعالان جنبش سبز واقع شد و او را تبدیل به قهرمان جدیدی در میان معترضان به حکومت کرد.
  • دررابطه با نقد دانشجوی یادشده رهبر جمهوری اسلامی ایران در ابتدای سخنان خود با ابراز خوشحالی از اینکه سخنان نخبگان هر سال قوی‌تر و عمیق‌تر از قبل می‌شود و یادآوری ضرورت شکر نعمت نخبگی با خدمت به مردم و کشور؛ اهمیت تولید علم، آزاداندیشی در دانشگاه‌ها و مرز شکنی علمی در پیشرفت و اقتدار کشورمان را کلیدی توصیف کردند و ضمن اشاره به برخی نکات مطرح شده توسط حاضران، دربارهٔ سخنان دانشجوی منتقد نیز گفتند: «خیال نکنید من از شنیدن اینجور حرفها ناراحت می‌شوم. نه من از اینکه این حرفها زده نشود، ناراحت می‌شوم. در جلساتِ دانشجوئی، دانشگاهی که اینجا هستند، بنده گاهی که ببینم حالا بعضی‌ها روی ملاحظه، روی احترام، روی هرچه، بعضی از این حرفها را که خیال می‌کنند من خوشم نمی‌آید، نمی‌زنند؛ از نگفتنش ناراحت می‌شوم؛ از گفتنش مطلقاً ناراحت نمی‌شوم».[۲۰]
  • این اقدام موجب گردید تا زمینه نقد تا حدودی فراهم شود.

نظر نمایندگان مجلس[ویرایش]

نظر برخی از روحانیان[ویرایش]

نظر برخی از سیاستمداران[ویرایش]

نقدهای مطروحه دررسانه‌ها[ویرایش]

[۳۱]

  • در زمینه نقد رهبری مقالاتی در برخی نشریات و رسانه‌های تخصصی حقوقی آمده‌است که تا حدودی بیانگر آزادی نقد رهبری است برخی از نقدها عبارتند از:
  • انتصاب اکبر هاشمی در سمت ریاست مجمع تشخیص مصلحت[۳۲]
  • استمرار شورای عالی انقلاب فرهنگی[۳۳]
  • تداخل در امور قوا[۳۴]
  • اشکال درتجمع رهبری و مرجعیت[نیازمند منبع]
  • ممنوعیت کاربرد برخی القاب برای رهبری[۳۲]
  • خروج برخی از نمایندگان رهبری از جایگاه خود[۳۵] و[۳۶]

جستارها[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. https://www.balatarin.com/tag/نقد رهبری
  2. http://www.icana.ir/Fa/News/285249
  3. http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/4518/4527/32552
  4. http://www.naghdsara.com/?p=718
  5. «بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت». دفتر حفظ و نشر آثار خامنه‌ای. ۴ شهریور ۱۳۸۱. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۳۹۶.
  6. http://www.dmsonnat.ir/Article-937.aspx
  7. http://siasi.porsemani.ir/node/1609
  8. http://www.entekhab.ir/fa/news/162367
  9. http://www.icana.ir/Fa/News/155588
  10. http://kayhan.ir/fa/news/50804 استقبال-رهبر-انقلاب-از-نقد-و ضرورت-پاسخگویی گزارش-روز
  11. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13941001001674
  12. https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=962204213876687&id=426776617419452&substory_index=0
  13. http://www.kaleme.com/1394/02/15/klm-214883/
  14. نامه‌های سرگشاده محمد نوری‌زاد به علی خامنه‌ای
  15. http://www.nurizad.info/blog/17007نامه ی سروش به رهبر+PDF
  16. «نامه سروش به خامنه‌ای: باغبانا ز خزان بی خبرت می‌بینم». وبگاه عبدالکریم سروش.
  17. http://kadivar.com/?p=14278
  18. Tehran Braces for a New Political Showdown Time Magazine, Robin Wright, 2 Nov 2009
  19. دست کم برای نخستین بار در تاریخ معاصر ایران صورت گرفت؛ انتقاد از رهبری در حضور رهبری و پاسخ رهبری فرارو، ۷ آبان ۱۳۸۸
  20. http://alef.ir/vdcfexdt.w6dvcagiiw.html?56087
  21. http://www.entekhab.ir/fa/news/96973
  22. http://www.aparat.com/v/9wnG2/صحبتهای_علی_مطهری_و_نقد_عملکرد_مجلس_خبرگان_و_رهبری
  23. http://www.radiozamaneh.com/249877
  24. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8808010150
  25. http://linkgardi.ir/newsنقویان-نقد-رهبری
  26. http://www.jamaran.ir/fa/n23964/اخلاق_و_عرفان/نقویان
  27. http://www.velaiatefaghih.com/qa/cat39.aspx
  28. http://www.majlesekhobregan.ir/fa/publications/mags/is_gv/magazines/041/05.htm
  29. http://sahamnews.org/2015/05/283505
  30. http://www.aviny.com/shobhe/siasi/6.aspx
  31. http://www.siasi.porsemani.ir/node/1940آيا عملکرد فرد دارای ولایت مطلقه فقیه قابل نقد می‌باشد؟
  32. ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ http://blogylaw.com
  33. http://anjomanesf.ir/index.php/asia/item/345-2015-09-07-07-13-11
  34. http://hoqouqdan.com/
  35. http://www.alarabiya.net/views/2010/07/22/114585.html
  36. http://www.siasi.porsemani.ir/node/1842

پیوند به بیرون[ویرایش]