نظریه وحدت بزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نظریّهٔ وحدت بزرگ (به انگلیسی: Grand unified theory) یا GUT به هرکدام از نظریه‌ها و مدل‌هایی می‌گویند که پیش‌بینی‌شان این است که در انرژی‌های بسیار بالا (بیشتر از ) نیروهای الکترومغناطیسی، هسته‌ای ضعیف، و هسته‌ای قوی یک میدان نیروی واحد بوده‌اند.[۱]

تا حالا فیزیکدانان توانسته‌اند الکترومغناطیس و نیروی هسته‌ای ضعیف را در قالب نیروی الکتروضعیف متّحد کنند، و کار برای متّحدکردن هسته‌ای ضعیف و کرومودینامیک کوانتومی در قالب برهم‌کنش QCD-الکتروضعیف ادامه دارد که گاهی به آن نیروی الکتروقوی می‌گویند. فراتر از نظریّهٔ وحدت بزرگ، کسانی می‌گویند که حتی می‌توان گرانش را هم با سه نیروی دیگر متّحد کرد و به نظریّهٔ همه‌چیز رسید.

گفته می‌شود، بخشی از نظریۀ وحدت بزرگ که مربوط به نظریۀ الکتروضعیف است، توسط عبدالسلام و واینبرگ و گلاشو ارائه شده است.[نیازمند منبع]

امروزه شتابدهنده های عظیم ذرات، خاصیت عجیبی از نیروی هسته ای قوی را به نمایش می گذارند. این دستگاههای عظیم به ما نشان می دهند که در دماهای خیلی زیاد از قدرت نیروی هسته ای کاسته شده و این امر باعث از بین رفتن تقید کوارک ها و گلئون ها می شود آنها را تقریبا به ذرات آزاد تبدیل می کند.این در صورتی است که نیروی الکترو ضعیف در دماهای خیلی زیاد رفتاری کاملا معکوس داشته و بر قدرتش افزوده میشود. این توفیقی است که ما بتوانیم در دماهای خیلی بالا،این دو نیرو را هم ارز با یکدیگر کنیم و به وحدت بزرگ دست یابیم.{2}

البته این نظریه کاملا فراگیر نیست زیرا میدان گرانش را هنوز شامل نشده است،اما مسیر است که شاید بتواند در آینده فیزیک را به میدان واحد مورد نظر اینشتین برساند.نظریه گات بیان میکند که عامل افتراق نیرو های چهار گانه،کاهش دمای عالم است و هرچه دما زیادتر شود و انرژی بالاتر رود به اتحاد نیروها نزدیکتر می شویم. با نزدیکتر شدن به این دمای بالا ذرات متفاوتی مانند الکترونها و کوارک ها که اسپین 1/2 دارند،همسان تر می شوند.{3}

مقدار انری لازم برای لین اتحاد به درستی روشن نیست. اما دست کم این انرژی باید برابر هزار میلیارد میلیارد الکترون ولت باشد.دستگاههای شتابدهنده امروزی می توانند ذراتی با انرژی حدودا یکصد میلیارد الکتروت ولت را در تصادم ذرات ایجاد کنند. اما رسیدن به انرژی که برای ما وحدت میدانها را در آزمایشگاهها ایجاد کند، در حال حاضر میسر نیست.{4}

محمد عبدالسلام
Abdus Salam 1987.jpg

منابع[ویرایش]

  1. Parker, B 1993, 'Overcoming some of the problems', pp.259-279

2)به دنبال وحدت از فیزیک تا عرفان،نوشته دکتر بهزاد زمانی مقدم،انتشارات اطلاعات،1382. 3)تاریخچه زمان،نوشته هاوکینگ،ترجمه دادفر،انتشارات کیهان،1375. 4)فراسوی اینشتین،نوشته میچو کاکو،ترجمه حمیدرضا جودیر،انتشارات ایمان ،1376.

نگارخانه[ویرایش]