نظریه معماری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تئوری معماری کنش اندیشیدن، گفت‌و‌گو و نوشتن درباره معماری است. تئوری معماری در بیش تر مدارس معماری تدریس می شود و توسط معماران پیش‌رو جهان به کار گرفته می‌شود. برخی از اشکالی که تئوری معماری در بر میگیرد سخنرانی یا گفتگو، رساله یا کتاب و پروژه‌های کاغذی (ساخته نشده) یا ورودی های مسابقات طراحی معماری هستند. تئوری معماری اغلب آموزشی است، و نظریه پردازان تمایل دارند که به مدارس نزدیک باشند یا در مدارس معماری کار کنند. تئوری معماری از دوران باستان به اشکال مختلف وجود داشت، و همچنان که نشر بیش تر رایج شد، تئوری معماری غنای بیش تری یافت. کتاب ها، مجلات و ژورنال های دانشگاهی تعداد بی سابقه ای از آثار معماران و منتقدان را در قرن بیستم منتشر کردند. در نتیجه، سبکها و جنبش ها یی شکل گرفتند و بسیار سریعتر از حالتهای ابتدای تاریخ از بین رفتند. انتظار می رود استفاده از اینترنت گفتمان معماری در قرن ۲۱ را پیش ببرد.

تاریخچه[ویرایش]

دوران باستان[ویرایش]

اطلاعات یا شواهد اندکی در مورد تئوری معماری در دوران باستان، تا قرن اول پیش از میلاد، با کار ویتروویوس وجود دارد. با این وجود، این بدان معنا نیست که چنین آثاری وجود نداشته اند. بسیاری از آثار دوران باستان جان سالم به در نبردند.

قرون وسطا[ویرایش]

در طول قرون وسطی، دانش معماری با رونویسی، به شکل شفاهی (دهان به دهان) و به لحاظ فنی در خانه استادکاران منتقل شد[۱]. با توجه به ماهیت دشوار رونویسی، نمونه های اندکی از تئوری معماری در این دوره زمانی نوشته شده است. اکثر آثار این دوره الهی، و رونویسی از کتاب مقدس بودند، بنابراین تئوری های معماری همچون یادداشت های بر روی ساختارهای موجود در کتاب مقدس بود. Liber de rebus in administratione sua gestis اثر ابوت سوژه، یک سند معماری بود که با معماری گوتیک پدیدار شد. نمونه ی دیگر از مجموعه نقاشی های ویلار دو اونکور از حدود 1230 بود.

در دودمان سونگ چین، لی جی در 1103 یینگزائو فاشی را منتشر شد، یک رساله معماری بود که عناصر معماری چینی را تدوین کرد.[۲][۳]

رنسانس[ویرایش]

اولین کار بزرگ نظریه معماری این دوره متعلق به لئون باتیستا آلبرتی De Re Aedificatoria است، که ویتروویوس را در قلب اصلی ترین سنت تئوریک دوران مدرن قرار داد. از آلبرتی، معماری خوب از طریق مثلث ویتروویایی شناخته شده، که هدف آن را تعریف می کند. این سه گانه تمام اعتبارش را تا قرن نوزدهم را حفظ کرد. گذار عمده به قرن هفدهم و در نهایت دوره روشنگری از طریق تحقیقات پیشرفته ریاضی و نوری معمار برجسته و هندسه دان ژرار دوسارگ، با تأکید بر مطالعات او بر مقاطع مخروطی، پرسپکتیو و هندسه تصویری، اتفاق افتاد.

روشنگری[ویرایش]

عصر روشنگری شاهد توسعه قابل توجهی در تئوری معماری در قاره اروپا بود. اکتشافات باستان شناسانه ی جدید (از قبیل پمپئی و هرکولانیوم) علاقه جدیدی به هنر و معماری کلاسیک به وجود آورد. به این ترتیب، واژه ی نئوکلاسیسیسم، که توسط نوشته ی منتقد هنری پروس [یوهان یوآخیم وینکلمن] شرح داده شد، به منظور تبیین معماری قرن هجدهم که به این نمونه های نئوکلاسیک برای الهام در طراحی ساختمان نگاه می کردند استفاده شد.[۴]

نظریه پردازان برجسته معماری عصر روشنگری عبارتند از ژولین دیوید لروا، ابه مارک آنتوان لوژه، جیووانی باتیستا پیرانزی، رابرت آدام، جیمز استوارت، گئورگ ویلهلم فریدریش هگل[۵]، و نیکلاس روت.

قرن بیستم[ویرایش]

در سال 1889، کامیلو سیته Der Städtebau nach seinem künstlerischen Grundsätzen را منتشر کرد (با عنوان برنامه ریزی شهری با توجه به اصول هنری ترجمه شده) که دقیقا نقد فرم معماری نبود، بلکه یک نقد زیبایی شناسانه (تاثیر گرفته از برنامه ریزی شهری قرون وسطی و باروک) از شهرنشینی قرن نوزدهمی است. این کار عمدتا تئوریک، تاثیری آنی بر معماری گذاشت، به این دلیل که دو رشته ی معماری و برنامه ریزی را در هم آمیخت. تقاضا برای آن چنان بالا بود که پنج چاپ در آلمان بین سالهای 1889 و 1922 منتشر شد و یک ترجمه فرانسوی در سال 1902 بیرون آمد. (هیچ نسخه ای به زبان انگلیسی تا سال 1945 منتشر نشد.) برای سیته، مهمترین مسئله نه شکل معماری یا فرم ساختمان، بلکه کیفیت فضاهای شهری ای است که ساختمانها در مجموع در بر می گیرند، کل بیش از مجموع بخش ها. جنبش مدرن این افکار را رد کرد و لو کوربوزیه به شدت کار را نادیده گرفت. با این وجود، کار سیته توسط معماران و نظریه پردازان پست مدرن دهه 1970 بازبینی شد، به ویژه پس از انتشار مجدد آن در سال 1986 توسط ریزولی، ویرایش شده توسط کالینز و کالینز (که اکنون توسط داور منتشر شده است) بازخوانی شد. از این کتاب اغلب امروزه در خطایی تاریخی به عنوان وسیله ای برای نقد جنبش مدرن به عنوان استفاده می شود.

 معاصر[ویرایش]

در گفتمان معماری معاصر تئوری به طور کلی متوجه موضع اش در برابر فرهنگ و خصوصاً اندیشه شده. به همین دلیل است که دوره های دانشگاهی تئوری معماری اغلب به اندازه ی بحث درباره ی ساختمان ها وقت صرف بحث در مورد فلسفه و مطالعات فرهنگی می کنند، و به همین دلیل است که پژوهش های پیشرفته تحصیلات تکمیلی و پایان نامه های پی اچ دی بر ارتباط موضوعات فلسفی با علوم انسانی معماری تمرکز می کنند. برخی از نظریه پردازان معماری به بحث در مورد موضوعات فلسفی می پردازند یا به طور مستقیم با فیلسوفان وارد گفتگو می شوند، همانطور که پیتر آیزنمن و برنارد چومی به اندیشه دریدا علاقه داشتند و یا علاقه آنتونی ویدلر به آثار فروید و لکان، علاوه بر علاقه به شعر فضایی گاستون باشلار یا متون ژیل دلوز. این همچنین در مورد استادان در دانشگاه ها مانند دلیبور وسلی یا آلبرتو پرز گومز صدق می کند و در سال های اخیر این گرایش به فلسفه از راه پژوهش نسل جدیدی از نظریه پردازان (برای نمونه جفری کیپنس یا سنفورد کوینتر) تقویت شده است. به طور مشابه، می توانیم به معماران معاصر علاقه مند به فلسفه و مطالعات فرهنگی اشاره کنیم. بعضی از آنها به پدیدارشناسی علاقه مند هستند، مانند کریستین نوربرگ-شولز، و یا مانند نادر البزری متخصص فیلسوفان و مورخان علم هستند. دیگران، مانند مانفردو تافوری، علاقه مند به تعریف های هستی شناسانه ی جدیدی از معماری هستند که ردی از مفهومی تازه از مدرنیته در معماری را دنبال می کند. این مفهوم که تئوری مستلزم نقد است و در کار بسیاری از نظریه پردازان و معماران دیگر مانند مارک ویگلی و دیگران وجود دارد ریشه در مطالعات ادبی پسا ساختارگرایانه دارد. در نظریه های آن ها، معماری با یک زبان مقایسه می شود که هر بار که استفاده شود می تواند اختراع شده و دوباره اختراع شود. این تئوری بر معماری به اصطلاح دیکانستراکتیویستی تأثیر گذاشت. در مقابل، نوآوران جامعه شبکه ای، به خصوص توسعه دهندگان نرم افزار سیلیکون ولی، تاکید کریستوفر الکساندر بر راه بی زمان ساختن بود (1979) را بر اساس زبان الگوهایی که همجنان که ساخته می شوند بهینه می شوند.

از سال 2000، تئوری معماری مجبور به مواجهه با افزایش سریع شهرنشینی و جهانی شدن شده است. با بسط درکی جدید از شهر، بسیاری از نظریه پردازان درکی تازه از وضعیت شهرنشینی سیاره ما (برای مثال ایده ی بیگنس رم کولهاس) به دست دادند. علاقه به تکه تکه شدن و معماری به عنوان ابژه ی موقت علاوه بر تاثیر بر چنین تفکر (مثلا نگرانی از استفاده از تکنولوژی پیشرفته)، بر نگرانی های عمومی مانند محیط زیست، رسانه های جمعی و اقتصاد تأثیر می گذارد.

در دهه گذشته، معماری به اصطلاح "دیجیتال" پدید آمده. چندین جریان و متدولوژی های طراحی به طور همزمان در حال توسعه اند، برخی از آنها یکدیگر را تقویت می کنند، در حالی که بقیه موضعی مخالف دارند. یکی از این جریان ها بیومیمیکری است که فرایند بررسی طبیعت، مدل ها، سیستم ها، فرآیندها و عناصر آن است تا برای حل مشکلات انسان[۶] از آن ها تقلید کند یا الهام بگیرد. معماران همچنین ساختمان هایی ارگانیک‌وار به منظور توسعه یک زبان فرمی تازه طراحی می کنند. گرایش دیگر کشف آن تکنیک های رایانشی است که تحت تأثیر الگوریتم های مرتبط با فرایندهای بیولوژیکی هستند و گاهی با عنوان ریخت‌زایی دیجیتال شناخته می شوند. در تلاش برای بهینه سازی نوآوری رایانشی در معماری، الگوریتم های ژنتیک توسعه یافته در علوم رایانه برای تکامل طرح ها در یک کامپیوتر استفاده می شود و برخی از این ها به عنوان ساختار واقعی پیشنهاد و ساخته شده اند. از آنجا که این تمایلات معماری نوظهور هستند، بسیاری از نظریه پردازان و معماران در این زمینه کار می کنند و نظریه ها و ایده هایی مانند پارامتریسم پاتریک شوماخر را توسعه می دهند.

با این وجود شواهدی بر این ادعا وجود ندارد که ما شاهد تولد یک نوع کاملا جدید از تئوری و کار حرفه ای معماری هستیم. دنیای تئوری معماری معاصر متکثر و رنگارنگ است. نحل های برجسته ی تئوری معماری بر اساس تحلیل زبان شناختی، فلسفه، پسا ساختارگرایی یا نظریه فرهنگی وجود دارند. برای نمونه، علاقه جدیدی به کشف دوباره پروژه پست مدرنیستی (سام یاکوب)، تعریف گرایش های جدید رادیکال معماری و پیامدهای آن در توسعه شهرها (پیر ویتوریو آئورلی) و یک رویکرد فرمالیستی تازه به معماری از طریق تخصیص مفاهیم فلسفه شی محور (پیتر ترامر یا تام ویسکامب). با این حال، هنوز خیلی زود است که بگوییم آیا هر یک از این کاوش ها بر معماری به طور گسترده یا پایدار تأثیر خواهند گذاشت.

برخی از نظریه پردازان معماری[ویرایش]

تاریخی

کارل فریدریش شینکل

اوژن ویوله لودوک

جان راسکین

ژرار دوسارگ

آندرا پالادیو

لئون باتیستا آلبرتی

ویترویوس

فرمالیسم و فضا

آنری فوکیلون

آلویس ریگل

گوتفرید زمپر

هاینریش ولفلین

مدرنیست

برونو زوی

اوتو واگنر

لوکوربوزیه

آدلف لوس

لوئیس مامفورد

رودلف آرنهایم

لوسیو کوستا

پست مدرن و معاصر

پیتر کوک

نادر البزری

پیتر آیزنمن

کی مایکل هیز

چارلز جنکس

جفری کیپنس

رم کولهاس

لئون کرییر

سنفورد کوینتر

آلبرتو پرز-گومز

آلدو روسی

کالین روو

دنیس اسکات براون

ریچارد سنت

رابرت ونچوری

پل ویریلیو

سارا وایتینگ

برونو زوی

معماری دیجیتال

گرگ لین

ضد معماری

ژرژ باتای

گی دوبور

میشل فوکو

آنری لوفور

پانویس[ویرایش]

  1. Evers, Thoenes, et al., p.13.
  2. Liang Ssu-ch'eng. A Pictorial History of Chinese Architecture: a Study of the Development of its Structural System and the Evolution of its Types. MIT press, 1984. ISBN 0-262-12103-4
  3. Nancy Shatzman Steinhardt ed. Chinese Architecture. Yale University Press, 2002. ISBN 0-300-09559-7
  4. Robin Middleton and David Watkin, Neoclassicism and 19th-century architecture. The MIT Press, 1980 and Barry Bergdoll, European Architecture 1750–1890, Oxford University Press, 2000.l,
  5. Mark Jarzombek, *"The Cunning of Architecture's Reason," Footprint (#1, Autumn 2007), pp. 31-46.
  6.  Reading University: What is Biomimetics? Archived March 23, 2012, at the Wayback Machine. Retrieved 3 June 2012.

منابع[ویرایش]