نظرآقا یمین‌السلطنه

نظرآقا یمین‌السلطنه
سفیر ایران در فرانسه
دوره مسئولیت ۱۲۵۲ – ۱۲۷۲
پس از	ملکم خان ناظم‌الدوله
پیش از	محمدعلی علاءالسلطنه
اطلاعات شخصی
زاده	۱۸۱۷ میلادی ارومیه، ایران

نظرآقا یمین‌السلطنه (زادهٔ ۱۸۱۷) دیپلمات ایرانی بود که از ۱۲۵۲ شمسی تا ۱۲۷۲ سمت سفیر ایران در فرانسه را برعهده داشت.

زندگی‌نامه

نظرآقا در سال ۱۸۱۷ در ارومیه زاده شد. به گفتهٔ حامد الگار، اصلیت او به آشوریان ایران می‌رسید. با این حال، دنیل پاتس با استناد به نویسندگان فرانسوی هم‌عصر، از جمله ادم-کازیمیر دو کروازیه و رنه فرانسوا روهرباخر، بیان می‌کند که پدر او مهاجری لهستانی و مادرش زنی کلدانی به نام راشل بوده است. نظرآقا دو برادر داشت که از میان آنان می‌توان به برزو خان، سرهنگ توپخانه، اشاره کرد. نظرآقا پیرو کلیسای کاتولیک بود و در دوران جوانی در مدرسهٔ لازاری‌ها در قسطنطنیه به تحصیل پرداخت.

پس از پایان تحصیلات، نظرآقا به‌عنوان معلم در مدرسهٔ دارالفنون در تهران مشغول به کار شد. در سال‌های ۱۸۵۴/۵۵، برای مدتی کوتاه به‌عنوان مترجم در سفارت ایران در تفلیس فعالیت کرد. سپس به‌عنوان مترجم دوم عباسقلی‌خان سیف‌الملک در سفارت ایران در سنت پترزبورگ منصوب شد.

در سال‌های ۱۸۶۶/۶۷، نظرآقا فعالیت خود را در وزارت امور خارجه ایران آغاز کرد. در ۱۸۶۹/۷۰، به‌عنوان کاردار سفارت ایران در پاریس منصوب شد و بدین ترتیب جانشین یوسف مستشارالدوله گردید. در ۱۸۷۳/۷۴ نیز به سمت سفیر ایران در فرانسه منصوب شد. از آنجا که نظرآقا کاتولیک بود و این انتصاب نشانه‌ای از تمایل ناصرالدین‌شاه برای ادغام ایران در جامعه‌ای بود که اروپاییان آن را «متمدن» می‌دانستند، این تصمیم در اروپا با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شد. وی تا سال‌های ۱۹۰۴/۰۵ این سمت را حفظ کرد.

در ۲۷ آوریل ۱۸۷۳، نظرآقا پاریس را برای بازدید از نمایشگاه جهانی وین ۱۸۷۳ ترک کرد. ناصرالدین‌شاه در جریان سفر خود به اروپا، در ۱۵ ژوئن به اسپا رسید و در آنجا مورد استقبال نظرآقا و دیگر اعضای هیئت قرار گرفت. در ۱۷ ژوئن، نظرآقا در میان همراهان شاه بود که از بروکسل بازدید کردند. در ۷ اکتبر ۱۸۷۵، وی در رم با پاپ پیوس نهم دیدار کرد و نامه‌ای از ناصرالدین‌شاه را به او تسلیم نمود. در سال‌های ۱۸۹۲/۹۳، لقب «یمین‌السلطنه» به او اعطا شد.

در ۳۰ ژوئن ۱۸۹۶، نظرآقا در کلیسای لازاریست واقع در خیابان رو دو سِور پاریس حضور داشت، زمانی که فرانسوا لِنه به‌عنوان اسقف اعظم فیلیپوپولی و نمایندهٔ رسولی برای ایران منصوب شد.

نظرآقا با زنی ارمنی از زادگاه خود ازدواج کرده بود.

جستارهای وابسته

• فهرست سیاستمداران ارمنی‌تبار

منابع

• Bamdad, Mehdi (1972). شرح حال رجال ایران در قرن 12 و 13 و 14 هجری [Dictionary of National Biography of Iran, 1700-1960, vol. 4].
• Potts, Daniel T. (2025). Qajars and Catholics: Tehran, the Vatican and the Lazarist Mission in Iran. Brill Publishers. ISBN 978-9004754133.
• «نظرآقا یمین السلطنه». مرکز تحقیقات، مطالعات و مقالات آشور.
• «نظرآقا یمین السلطنه». بانک اطلاعات رجال.
• هوشن مهدوی، عبدالرضا (بهار ۱۳۸۶). «دیپلمات‌های ارمنی در دوران قاجار». فصلنامه فرهنگی پیمان. سال یازدهم (۳۹).{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «پـ۵ـنج چهره ارمنی قاجار؛ داوودخان‌زادوریان/میرزاملکم‌خان/نریمان‌خان».