نظام اداری دوره افشاریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نظام اداری دوره افشاریه تا حدودی برگرفته از نظام اداری سابق ایران در زمان قبل از آغاز حکومت نادر شاه بود.

ساختارهای طبقاتی قرون پیش از اسلام برای مدت‌های طولانی وجود نداشت و حتی تا روی کار آمدن صفویه نهادها و تأسیسات آنچنان که باید شکل نگرفته بود.[۱]

عناصر و تشکیلات حاکم[ویرایش]

در زیر خلاصه‌ای از تشکیلات حاکم آمده است:

ملاباشی[ویرایش]

استدعای وظیفه به جهت طالبان علم و امور شرعیه را بر عهده داشت. این سمت در تمام زمان حکومت نادر شاه، به عهدهٔ ملا علی‌اکبر خراسانی بود.[۲]

صدارت[ویرایش]

پس از دستور قتل ملاباشی و صدرالصدور توسط نادر شاه، وی مناصب صدارت عامه و خاصه و شیخ‌الاسلامی ایران را با هم یکی کرد. این سمت به میرزا ابوالقاسم کاشانی، که از حامیان نادر شاه بود، سپرده شد.[۳]

این منصب در زمان صفویه نیز به دلیل شفاف نبودن حدود اختیارات برای حاکمان مشکلاتی ایجاد می‌کرد به طوریکه شاه عباس اول نیز پس از مرگ صدرالصدور جانشینی برایش تعیین نکرد تا اینکه در زمان شاه صفی این منصب به دو بخش صدارت خاصه و عامه تقسیم شد.[۴]

قاضی[ویرایش]

وظیفه رسیدگی شرعی به دعاوی مردم را بر عهده داشت و دولت و حاکمان ملزم به اجرای احکام صادره بودند. هر شهر برای خود یک قاضی داشت.

قاضی عسکر[ویرایش]

همان‌طور که از نام سمت بر می‌آید، این سمت مربوط به قاضی نظامیان است. میرزا محمد حسین فرزند میرزا عبدالکریم این سمت را در زمان حکومت نادر بر عهده داشت.[۵][۶]

شیخ‌الاسلام[ویرایش]

این مقام در مقام صدارت ضمیمه شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. شعبانی، رضا. تاریخ ایران در عصر افشاریه. ج. دوم. ویرایش اول. سخن، ۱۳۸۸. ۵۸۲. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۳۷۲-۳۶۱-۳. 
  2. زینت‌التواریخ. ج. دوم. ۳۳۳. 
  3. شعبانی، رضا. تاریخ ایران در عصر افشاریه. ج. دوم. ویرایش اول. سخن، ۱۳۸۸. ۶۲۲. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۳۷۲-۳۶۱-۳. 
  4. Lockhart، L. Nadir Shah, a critical study based mainly upon contemporary sources. London، 1938. 105,106. 
  5. شهیدی، سید جعفر. آتشکده. ۲۸۶. 
  6. نادرنامه. ۲۳۷–۳۲۰.