نشر چشمه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نشر چشمه
نوع انتشارات
بنا نهاده ۱۳۶۴
بنیانگذاران حسن کیائیان
دفتر مرکزی تهران
محصولات کتاب
وب‌گاه http://www.cheshmeh.ir/

نشر چشمه یکی از بزرگ‌ترین و فعال‌ترین[۱] مؤسسات انتشاراتی در ایران است که عمده فعالیتش در زمینه ادبیات است. این انتشارات در خرداد ۱۳۹۱ از سوی وزارت ارشاد لغو مجوز شد.[۲] و در زمان دولت یازدهم فعالیتش را از سر گرفت.
انتشارات چشمه فعالیت خود را برای انتشار کتاب از سال ۱۳۶۴ شروع کرد.[۳] مدیر این انتشارات سیّد حسن کیائیان موسوی است که در چند دوره رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نیز بوده‌است.
انتشارات چشمه یک سال قبل از شروع کار نشر، کتابفروشی خود را در خیابان کریم‌خان تهران افتتاح کرد که اکنون یکی از کتابفروشی‌های پر رفت‌وآمد در شهر تهران به شمار می‌رود.

حوزه فعالیت[ویرایش]

انتشارات چشمه از زمان تأسیس در حوزه‌های مختلف هنر و ادبیات مانند داستان، شعر، نمایشنامه، فیلمنامه، سینما، تحقیقات ادبی، متون کهن، فلسفه، علوم اجتماعی، اسطوره و تاریخ فعالیت کرده‌است.[۴]

محمدرضا شفیعی کدکنی، فریدون مشیری، هوشنگ ابتهاج، محمود دولت‌آبادی، علی‌اشرف درویشیان، مهرداد بهار، ایرج افشار، احمدرضا احمدی و حمید رضا صدر از جمله شاعران و نویسندگان ایرانی هستند که با این مؤسسه انتشاراتی همکاری کرده‌اند.

انتشارات چشمه در سال‌های بعد از مرگ احمد شاملو و صادق هدایت برخی از آثار آنها یا آثار مرتبط با آنها را نیز منتشر کرده است.

لغو امتیاز[ویرایش]

در زمستان سال ۱۳۹۰ امتیاز نشر چشمه به دلایل قضایی تعلیق شد.[۵] روز بعد از آن که خبرگزاری پانا خبر از لغو امتیاز این خبرگزاری داده بود، بهمن دری معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرد که این مجوز لغو نشده و تنها تعلیق پیدا کرده‌است.[۶] در نمایشگاه کتاب سال ۱۳۹۱ وزارت ارشاد از پخش آثار نشرچشمه در نمایشگاه جلوگیری کرد. با این حال روابط عمومی نشر چشمه اعلام کرده بود تاکنون هیچ پرونده‌ای علیه این انتشارات در محاکم قضایی تشکیل نشده و هیچ حکمی نیز علیه آن صادر نشده‌است.[۴]

در خرداد ماه ۱۳۹۱ این انتشارات از سوی وزارت ارشاد لغو امتیاز گردید. به گفته بهمن دری، بر اساس رای هیئت رسیدگی به تخلفات، پروانهٔ نشر چشمه لغو شده‌است و این ناشر نمی‌تواند کتاب جدیدی را برای عرضه به ارشاد ارائه کند و پرونده آن به مراجع قضایی محول شده‌است. او دلیل لغو مجوز این ناشر را ارائهٔ کتابی [برای کسب مجوز به وزارت فرهنگ و ارشاد] عنوان کرد که ضد قیام کربلا و ضد امام حسین بن علی بوده و به مواردی همچون توصیهٔ مدیر کل حقوقی وزارت ارشاد و زیاد شدن تعداد کتاب‌های غیرقابل انتشار این انتشارات اشاره کرد.[۷][۱][۴] نشر چشمه در سال‌های اخیر در کنار نشر نی، اختران، کویر، عطایی، روشنگران و ققنوس به تلاش برای «براندازی نرم» متهم شده بودند.[۱]

کتابی که معاونت وزارت ارشاد دلیل لغو پروانهٔ نشر چشمه عنوان کرده‌است، نمایشنامهٔ «روز حسین» نوشتهٔ محمد رحمانیان است که سومین نمایش‌نامه از یک سه‌گانه می‌باشد. دو نمایش‌نامهٔ اول و دومِ این سه‌گانه به نام‌های «پل» و «اسب‌ها» پیش‌تر بر صحنه اجرا شده و حتی برندهٔ جایزهٔ برخی از جشنواره‌های مذهبی شده بود. طرح اولیهٔ نمایش‌نامهٔ سوم (روز حسین) را مسئولان بخش تئاتر تأیید کرده بودند اما برای اجرا به مشکل برخورده بود. به همین دلیل خود نویسنده از نشر چشمه درخواست کرده بود که از انتشار کتاب انصراف دهد و نشر چشمه همان زمان (سال ۱۳۸۹) از ادارهٔ کتاب خواستار عودت اثر به ناشر شده و پروندهٔ کتاب بسته شده بود.[۲]

حسن کیائیان مدیریت نشر چشمه، پس از آن با انتشار توضیحاتی گفت در مدت سی سال فعالیت این انتشارات، «حتی یک صفحه کتاب بدون مجوز منتشر نکرده است» و با رد ادعای بهمن دری دربارهٔ عرضه کتابی ضد امام حسین، «سوء تفاهم پیش آمده» را ناشی از عدم دریافت پیام اثر دانسته و اصلی‌ترین مشکل ممیزی در وزارت ارشاد را «ساختاری» و «معلول بضاعت ادبی بررسان» دانسته بود. در پی آن، بهمن دری، معاون فرهنگی وزارت ارشاد ایران در جمع پژوهشگران قرآنی گفت معرفی کتاب‌هایی در «ترویج همجنس بازی»، «زنای با محارم»، «ارتباط جنسی میان دختران و پسران» از دیگر «تخلفات» نشر چشمه است.[۸]

رفع تعلیق[ویرایش]

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ـ علی جنتی ـ با بیان این‌که نشر چشمه در هیئت بدوی محکوم شده بود، گفت: هیئت تجدید نظر حکم هیئت بدوی را مورد تجدید نظر قرار داد. این هیئت که به تازگی تأسیس شده است و پیش از این وجود نداشته، رأی صادر کرد و رأی آن ۲۴ ماه محرومیت این نشر از نشر کتاب بود که بعد از ۲۴ ماه، این ناشر می‌تواند به کار خود ادامه دهد.[۹][۱۰][۱۱]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «وزارت فرهنگ و ارشاد امتیاز نشر چشمه را لغو کرد». دویچه وله فارسی، ۰۸٫۰۶٫۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۱. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «کدام کتاب مجوز نشر چشمه را لغو کرد؟». خبرآنلاین، ۱۳۹۱/۳/۲۰. بازبینی‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۱. 
  3. نشر چشمه
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «نشر چشمه از تعلیق تا تعطیل کامل». صدای آمریکا، ۱۳۹۱/۳/۱۹. بازبینی‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۱. 
  5. Pendar.net - تعلیق نشر چشمه
  6. Pendar.net - نشر چشمه لغو مجوز نشده‌است
  7. «تیرخلاص ارشاد به نشر چشمه: برای توهین به امام حسین مجوزشان لغو شده‌است!». آفتاب، ۱۹ خرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۱. 
  8. 'ترویج همجنس بازی' و 'زنای با محارم'؛ تخلفات تازه نشر چشمه اعلام شد بی‌بی‌سی فارسی
  9. وزیر ارشاد: نشر چشمه منعی برای فعالیت ندارد سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
  10. «نشر چشمه» رفع تعلیق شد روزنامهٔ شرق، شمارهٔ ۱۹۵۲، پنج شنبه ۲۴ بهمن
  11. یادداشت «حسن کیائیان» دربارۀ رای هیئت بررسی تخلفات ناشران سایت نشر چشمه