نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی یا همان فروشگاه ساز نوعی نرم‌افزارتجارت الکترونیکی بر پایه وب است که به عرضه‌کنندگان یا فروشنده کالاها و خدمات این امکان را می‌دهد تا محصول‌ها و خدمات خود را از طریق شبکه جهانی اینترنت به سراسر دنیا معرفی کرده و بازاری جهانی برای تجارت خود ایجاد کنند. همچنین این نوع خرید و فروش امکان مقایسه و خرید کالاها و سرویس‌های مورد نیاز را به صورت مستقیم از طریق فروشگاه‌های اینترنتی موجود در سرتاسر جهان بدون محدودیت زمانی و جغرافیایی به مشتریان می‌دهد.

برای ایجاد چنین محیطی در اینترنت نیاز به ابزاری است تا به وسیلهٔ آن بتوان یک فروشگاه اینترنتی راه اندازی کرد. این ابزار اغلب با نام نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی (فروشگاه ساز) شناخته می‌شود. در واقع این یک نرم‌افزار با قابلیت‌های فروشگاهی است که بر روی بستر وب پیاده می‌گردد.

نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی برای فروشندگان و تولیدکنندگان این امکان را مهیا می‌سازد تا کالاها و خدمات خود را به صورت مستقیم بر روی شبکه جهانی اینترنت عرضه کنند تا مردم بتوانند با اتصال به نام دامنه فروشگاه، اطلاعات کامل کالاها و خدمات را مشاهده کرده و آن‌ها را به صورت آنلاین سفارش دهند. فروشگاه اینترنتی یا آنلاین معمولاً مانند یک سبد خرید مجازی عمل می‌کند و در برخی مواقع با این نام نیز شناخته می‌شود و به مشتریان این امکان را می‌دهد تا فهرستی از کالاهای مورد نیاز خود برای خرید را انتخاب کرده و به سبد خرید مجازی خود اضافه کنند. معمولاً این عمل با استفاده از گزینهٔ «اضافه کردن محصول به سبد» امکان‌پذیر می‌شود. سپس نرم‌افزار لیست تهیه شده توسط مشتری را بررسی و امکان انتخاب نحوه پرداخت مبلغ سفارش و انتخاب نحوه حمل و نقل سفارش را مهیا می‌کند. سپس هزینهٔ کلی سفارش اعم از مبلغ قابل پرداخت برای هر محصول و هزینهٔ بسته‌بندی و ارسال را محاسبه و برآورد می‌کند و سفارش به‌طور کامل جهت رسیدگی توسط فروشنده ثبت می‌گردد. موجود بودن کالا، ثبت سفارش اولیه، تأیید سفارش، تعیین نحوه دریافت کالا و تأیید دریافت نهایی کالا معمولاً در همین نرم‌افزار انجام می‌پذیرد. این نرم‌افزار حکم یک واسط کاربری در اینترنت با فروشندگان را دارد که قابلیت‌های سیستماتیک فراوانی نیز دارد. معمولاً این نرم‌افزارها سیستم‌های مالی، سفارش کالا، موجودی انبار و سیستم‌های پرداخت آنلاین را هم پشتیبانی می‌کنند و تمامی قابلیت‌ها را در یکجا فراهم می‌کنند.

تاریخچه و واژگان[ویرایش]

پس از پیدایش اینترنت (World Wide Web)، و تبدیل به یک رسانه ی جمعی، سیستم‌های خرید اینترنتی ایجاد و توسعه یافتند. این نوآوری نتیجهٔ راه‌اندازی مرورگر Mosaic در سال ۱۹۹۳ و Netscape در سال ۱۹۹۴ بود. این سیستم محیطی را به وجود آورد که در آن ایجاد فروشگاه‌های تحت وب (فروشگاه اینترنتی) ممکن بود؛ بنابراین اینترنت و WWW به عنوان ابزارهای زیرساختی و کلیدی، به انتشار و توسعه سریع تجارت الکترونیکی کمک کردند. تجارت الکترونیکی (به عنوان زیر مجموعه‌ای از E-BUSINESS) به تمامی سیستم‌های کامپیوتری اطلاق می‌شود که از معاملات داد و ستدی حمایت و پشتیبانی می‌کنند. در سال ۱۹۹۸ به‌طور عمومی ۱۱ مدل تجارت الکترونیکی وجود داشت که یکی از آن‌ها مدل تجاری(B2C business to customer) E-SHOP یا همان فروشگاه اینترتی بود که فروشگاه آنلاین (ONLINE SHOPPING) نیز نامیده می‌شد.

دو واژهٔ E-SHOP و ONLINE SHOP مترادف هم هستند. واژهٔ خرید آنلاین خیلی قبل تر در سال ۱۹۹۴ اختراع شده بود (به عنوان مثال برای سیستم‌های تلویزیونی). امروزه این واژه در مورد مدل B2C از تجارت الکترونیکی به کار می‌رود. برای اینکه خرید اینترنی ممکن شود، به یک سیستم نرم‌افزاری نیاز است. به منظور ایجاد امکان خرید آنلاین برای تمامی مشتریان، فروشگاه‌های اینترنتی بر پایه www تکامل یافتند. برای این مدل از سیستم‌های خرید اینترنتی کلمهٔ اختصاری (web shop) استفاده می‌شود. هیچ واژهٔ یکنواخت و ثابتی برای این مدل از سیستم تجارت الکترونیکی بوجود نیامده است. مثلاً در مناطقی که به زبان آلمانی حرف می‌زنند واژگانی مانند "web shop software" یا "online shop software" مورد استفاده قرار می‌گیرد یا در آمریکا واژهٔ "shopping cart software" ایجاد شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۱]

اجزا[ویرایش]

Storefront: بخشی از فروشگاه اینترنتی که در دسترس بازدیدکنندگان قرار دارد. دسته بندی ها، کالاها و سایر صفحات مانند جستجو و ... بر اساس اطلاعات ذخیره شده در پایگاه داده، به صورت پویا به وسیله نرم افزار فروشگاه اینترنتی تولید می شوند. مدیر فروشگاه می تواند نمای ظاهری storefront را به منظور یکپارچه شدن صفحات تولید شده توسط نرم افزار فروشگاه و سایر صفحات آن تغییر دهد.

مدیریت: بخشی از فروشگاه آنلاین که به منظور مدیریت فروشگاه در دسترس صاحب امتیاز فروشگاه قرار دارد. ویژگی های بخش مدیریت با توجه به امکانات نرم افزار فروشگاه اینترنتی، به انتخاب مدیر فروشگاه قابل تغییر است. با این وجود، امکانات مدیریتی اصلی در دسترس مدیر، اضافه کردن و ویرایش کالاها، دسته بندی ها، تخفیف دهی، حمل و نقل و تنظیمات پرداخت می باشند. مدیریت سفارش ها نیز می تواند جزئی از امکانات مدیریتی باشد. محیط مدیریت می تواند به شکل های زیر در دسترس مدیر قرار گیرد:

  • بر پایه وب (دسترسی از طریق یک مرورگر وب)
  • بر پایه دسکتاپ (یک اپلیکیشن دسکتاپ که بر روی کامپیوتر کاربر اجرا می شود و تغییرات اعمال شده توسط مدیر را به storefront منتقل می کند.)


مدل توسعه نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی[ویرایش]

نرم‌افزارهای فروشگاه اینترنتی به دو صورت رایگان(Free Software) و تجاری (Commercial) توسعه داده شده و عرضه می‌شوند:

۱- نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی رایگان (متن باز): مدل توسعه نرم‌افزار آزاد در زمینه تولید این مدل نرم‌افزارها نیز مورد استفاده قرار گرفته و مورد قبول جامعه قرار گرفته‌است. در این مدل توسعه جمعی از افراد متخصص و برنامه‌نویس از نقاط مختلف دنیا بر روی یک نرم‌افزار کدبار (Open Source) مشارکت کرده و نهایتاً در قالب یک لایسنس آزاد نرم‌افزار را جهت استفاده تمامی افراد جامعه منتشر می‌کنند.[۲] در این مدل توسعه معمولاً نرم‌افزار به صورت رایگان در اختیار تمامی افراد جامعه قرار داده می‌شود و برخی اوقات شرکت‌هایی نیز از جامعه توسعه دهنده نرم‌افزار حمایت مالی می‌کنند که در این صورت شرکت‌های مذکور از خدمات جانبی در کنار نرم‌افزار درآمد زایی دارند. مزیت اصلی نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی رایگان این است که می‌توان آن‌ها را بروی هر وب سروری که با آن سازگاری دارد نصب و میزبانی کرده و در کمترین زمان ممکن صاحب یک فروشگاه با کمترین هزینه شد. همچنین سورس کدهای نسخهٔ آزاد معمولاً برای ویرایش وتغییر ویا سفارشی کردن برنامه در دسترس می‌باشد…

پشتیبانی نرم‌افزارهای آزاد معمولاً از طریق انجمن‌های کاربری و توسعه دهندگان آن نرم‌افزار ارائه می‌شود ولی در صورتی که بخواهید از یک پشتیبانی حرفه‌ای و تمام وقت بهره‌مند شوید نیاز خواهد بود که هزینه دریافت خدمات پشتیبانی را پرداخت کنید.[۳] لازم به توضیح است که نرم‌افزارهای رایگان فروشگاه اینترنتی معمولاً به ساده‌ترین شکل ممکن رایگان هستند و برای توسعه یا افزایش توانایی‌های آن‌ها باید مبالغی را پرداخت نمود یا اینکه از متخصصین نرم‌افزار برای توسعه آن‌ها بهره جست.
در حال حاضر فروشگاه های رایگان زیادی وجود دارند که از معروف ترین آنها می توان وردپرس و افزونه فروشگاهی آن، ووکامرس را نام برد. استفاده از این فروشگاه ها برای آن دسته از افرادی که از آینده کسب و کار خود مطمئن نیستند و یا با بودجه کمی می خواهند شروع به کار کنند مناسب است.

  • مزایا:
هزینه پایین
در دسترس قرار گرفتن فروشگاه در مدتی کوتاه
  • معایب:
هزینه های پنهان شامل خرید افزونه ها و قالب
نیاز به هاست مناسب
عدم وجود پشتیبانی


۲- نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی تجاری (غیر رایگان): این مدل نیز امروزه در خیلی از مراکز نرم‌افزاری پرکاربرد، توسط شرکت‌های مختلف عرضه می‌شود. شرکت‌های مختلف تولیدکننده نرم‌افزارهای تحت وب با تشکیل تیم‌های برنامه‌نویسی و سرمایه‌گذاری در این زمینه، نرم‌افزار با امکانات گسترده تولید و به بازار عرضه می‌کنند که معمولاً تحت لایسنس آن شرکت می‌باشند.[۴] برای استفاده از این مدل نرم‌افزارها بایستی در ابتدا هزینه تهیه نرم‌افزار و قرارداد اولیه را پرداخت نمود ولی با پرداخت این هزینه مطمئن خواهید بود که از یک نرم‌افزار حرفه‌ای با خدمات پشتیبانی قابل اعتماد بهره می‌برید. البته شرکت‌های مختلف در این زمینه امکانات نرم‌افزار و خدمات متنوعی ارائه می‌کنند که معمولاً فروشندگان و تولیدکنندگان در زمان انتخاب نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی گزینه‌های بیشتری جهت بررسی و انتخاب خواهند داشت. به طور کلی نرم افزارهای فروشگاه اینترنتی غیر رایگان را می توان در دو دسته قرار داد:

  • نرم افزار فروشگاه اینترنتی اختصاصی

طراحی این دسته از نرم افزاهای فروشگاه اینترنتی، توسط یک تیم طراحی و توسعه از صفر شروع می شود. صاحبان کسب و کار می توانند تمامی امکانات و ویژگی های فروشگاه اینترنتی مورد نظرشان را براساس نیازها و سلیقه خود از تیم برنامه نویسی درخواست نمایند.

  • مزایا:
توسعه پذیری سیستم فروشگاه
مطابقیت با نیازمندی ها و سلایق
دریافت پشتیبانی مناسب از تیم طراحی و توسعه
  • معایب:
هزینه بالای طراحی فروشگاه
نیاز به هاست مناسب
زمانبر بودن آماده شدن فروشگاه
  • نرم افزارهای آماده غیر متن باز

برخی از شرکت های توسعه نرم افزار، فروشگاه سازهایی طراحی و پیاده سازی کرده اند که تمامی امکانات ضروری یک فروشگاه اینترنتی را شامل می شوند. همانند دسته قبل، این نوع نرم افزارهای فروشگاهی نیز به صورت آماده در دسترس خواهد بود. به طور معمول طراحی عمومی و فروش به تعداد افراد بسیار زیاد، موجب می شود تا قیمت تمام شده این نرم افزارهای فروشگاه اینترنتی نسبت به یک نرم افزار فروشگاه اختصاصی بسیار پایین تر باشد.

  • مزایا:
هزینه پایین
در دسترس قرار گرفتن فروشگاه در مدتی کوتاه
عدم نیاز به هاست (به طور معمول)
دریافت خدمات پشتیبانی
قابلیت توسعه

مشخصات فنی[ویرایش]

برای توسعه نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی معمولاً از زبان‌های برنامه‌نویسی سمت سرور نظیر PHP و ASP.net و همچنین یک سیستم پایگاه داده جهت نگهداری اطلاعات محصول‌ها، مشتریان و سفارش‌ها به عنوان مثال MySQL یا MS SQL Server بهره گرفته می‌شود. در نرم‌افزارهای فروشگاه اینترنتی مدرن جهت تعامل بهتر با مشتریان و مدیریت فروشگاه از زبان‌های برنامه‌نویسی سمت کلاینت نظیر جاوااسکریپت و کتابخانه‌های مبتنی بر آن نظیر Jquery و Prototype استفاده می‌شود. در این نرم‌افزارها تمامی اطلاعات محصول‌ها توسط مدیریت فروشگاه در دیتابیس مرکزی فروشگاه بر روی سرور اینترنتی ذخیره و نگهداری می‌شود که مشتریان می‌توانند با مراجعه به آدرس اینترنتی فروشگاه اطلاعات ذخیره شده در دیتابیس آن را مشاهده کرده و برخی اوقات نسبت به مقایسه اطلاعات محصول‌ها اقدام کنند. با توجه به حجم اطلاعات نگهداری شده در دیتابیس معمولاً از تکنیک‌های مختلفی جهت افزایش امنیت و بهینگی کدها استفاده می‌گردد. موضوع مهمی که در این مورد مطرح است صحت داده‌های فروشگاه و امنیت بالای ذخیره‌سازی اطلاعات می‌باشد تا تراکنش‌های آنلاین در محیط امنی ذخیره و نگهداری گردند.

در نرم‌افزارهای فروشگاه اینترنتی عموماً با اتصال به درگاه‌های بانکی مختلف امکان پرداخت مبلغ سفارش‌ها به مشتریان داده می‌شود. از جمله درگاه‌های بین‌المللی می‌توان به PayPal و 2Checkout و Google Checkout اشاره نمود که وظیفه این درگاه‌ها دریافت اطلاعات بانکی مشتریان، بررسی صحت اطلاعات و انجام تراکنش انتقال وجه از حساب مشتری به حساب فروشنده می‌باشد. درگاه‌های بین‌المللی به‌طور عمومی در داخل ایران قابل استفاده نمی‌باشند و این درگاه‌های اطلاعات شبکه بانکی ایران را نمی‌پذیرند. به همین دلیل در داخل ایران درگاه‌های مختلفی که قادر به پردازش اطلاعات بانکی مشتریان شبکه بانکی ایران می‌باشند بوجود آمده‌اند که این درگاه‌ها با اتصال به شبکه شتاب (شبکه تبادل اطلاعات بانکی) قادر به انجام تراکنش از حساب مشتریان به حساب فروشندگان می‌باشند. از جمله درگاه‌های داخل کشور می‌توان به درگاه پرداخت امن پاسارگاد، درگاه بانک سامان، درگاه بانک ملت و درگاه بانک پارسیان اشاره نمود.

مشتریان با مراجعه به فروشگاه‌های اینترنتی، اطلاعات محصول‌های داخل فروشگاه را مشاهده کرده و محصول‌های مورد نظر خود را به سبد خرید مجازی خود اضافه می‌کنند. با این کار معمولاً اطلاعات سبد خرید در سمت سرور با استفاده از SESSIONها ذخیره و نگهداری می‌گردد. بعد از تکمیل مراحل خرید و انجام تراکنش موفق بانکی، اطلاعات SESSION به اطلاعات قابل ذخیره بر روی دیتابیس فروشگاه تبدیل شده و کلیه اطلاعات مربوط به سفارش و مشتری جهت بررسی توسط فروشنده ذخیره و نگهداری می‌شود. مشتری قبل از ثبت نهایی سفارش می‌تواند سبد خرید خود را خالی کند که در این صورت فقط اطلاعات از SESSION آن مشتری حذف می‌گردد.

برخی نرم‌افزارهای فروشگاه اینترنتی اجازه تشکیل سبد خرید مجازی را نداده و فقط امکان ثبت یک محصول در هر سفارش را دارند. در این صورت فقط مبلغ آن محصول در درگاه بانکی پرداخت می‌گردد (به عنوان مثال نرم‌افزار فروشگاه ساز رایگان PayPal). نرم‌افزار فروشگاه اینترنتی با عناوین دیگری نظیر نرم‌افزار تجارت الکترونیک، نرم‌افزار فروشگاه الکترونیکی، نرم‌افزار فروشگاه آنلاین یا فروشگاه ساز (به‌طور عمومی) شناخته شده‌است.

فروشگاه سازها[ویرایش]

چند مورد از سیستم‌های ساخت فروشگاه که از زبان فارسی هم پشتیبانی می‌کنند فروشگاه سازهای ووکامرس، مجنتو، اوپن کارت و پرستاشاپ می‌باشند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. MF Treutner, H Ostermann. Evolution of Standard Web Shop Software Systems: A Review and Analysis of Literature and Market Surveys. Retrieved 25 October 2011.
  2. معرفی نرم‌افزار آزاد
  3. how to get support for open source software
  4. تعریف نرم‌افزار تجاری

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Shopping_cart_software». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۰۱۲.