میرزا یوسف آشتیانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
میرزا یوسف آشتیانی
Mostofi ol Mamalek by Abul hasan Ghaffari.jpg
میرزا یوسف آشتیانی
صدراعظم ایران
مشغول به کار
۲۹ شعبان ۱۳۰۱ – ۳ رجب ۱۳۰۳ ه‍.ق
در زمانِ ناصرالدین‌شاه
اطلاعات شخصی
زاده ۱۲۲۷ (قمری)
،
درگذشت ۱۱ رجب ۱۳۰۳
،
ملیت  ایران
همسر(ان) زهرا خانم، تاج‌ماه خانم، خانم‌مصری، شکر خانم
فرزندان همدم‌السلطنه، حسن مستوفی
شغل سیاستمدار
مذهب اسلام
در دوران پیری

میرزا یوسف آشتیانی (۱۲۲۷ ه ق- ۱۳۰۳ ه ق) ملقب به مستوفی‌الممالک از رجال قاجار بود.

زندگی[ویرایش]

میرزا یوسف، از نوادگان میرزا محسن آشتیانی و فرزند میرزا حسن مستوفی‌الممالک زمان محمدشاه قاجار بود.[۱] او پس از درگذشت پدرش، لقب مستوفی‌الممالک گرفت و ریاست مستوفیان را عهده‌دار شد. او بر اثر درستکاری و کاردانی مورد توجه و اعتماد امیرکبیر قرار گرفت.[۲] او مورد علاقه و احترام ناصرالدین‌شاه بود و سه سال قبل از فوتش از جانب شاه منصب صدارت یافت. ناصرالدین‌شاه فقط به صدراعظم‌ها «جناب» می‌نوشت، ولی سال‌ها پیش از صدارت مستوفی‌الممالک به او «جناب آقا» خطاب می‌کرد.[۳] او از جناح محافظه‌کار دربار قاجار و از مخالفین میرزا حسین‌خان سپهسالار و اصلاحات او بود.[۴][۵] مستوفی‌الممالک به حسن اخلاق شهرت داشت.[۶][۱] او دراویش را گرامی می‌شمرد و با آنان دوستی داشت.[۷]

او زمین‌های زیادی در اطراف تهران از ناصرالدین‌شاه خریداری و آباد کرد. حسن‌آباد، یوسف‌آباد، بهجت‌آباد، عباس‌آباد، امیرآباد و ونک از باغ‌های مستوفی‌الممالک بود که اکنون محله‌هایی به همین نام‌ها بر آن ساخته شده‌است.

او در ۱۱ رجب ۱۳۰۳ (مصادف با ٢٦ فروردین ماه سال ١٢٦٥ هجری شمسی) درگذشت و در آرامگاه خانوادگی واقع در ونک دفن شد.

مستوفی‌الممالک در طول عمر خود چهار همسر اختیار کرد:
زهرا خانم، دختر عمویش میرزا حسین مستوفی، که فرزندی نیاورد
تاج‌ماه خانم، دختر سیف‌الله میرزا پسر فتحعلی‌شاه، او نیز بدون فرزند ماند
خانم‌مصری، دختر یکی از بزرگان مصر، مادر همدم‌السلطنه همسر جلال‌الدوله (پسر ظل‌السلطان)
شکر خانم، دختر رئیس یکی از قبایل کرد، مادر حسن مستوفی[۸]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ معیری، دوستعلی ص.۴۵
  2. اعتمادالسلطنه ص.۱۱۴
  3. معیری، دوستعلی صص.۴۵-۴۶
  4. امانت، عباس. ص ۵۰۹
  5. اعتمادالسلطنه صص.۱۲۰-۱۲۲
  6. اعتمادالسلطنه ص. ۱۲۱
  7. معیری، دوستعلی ص. ۴۷
  8. معیری، دوستعلی ص. ۴۸

تبارنامه[ویرایش]

تبارنامهٔ خاندان آشتیانی، شاخهٔ میرزا کاظم آشتیانی
میرزا محسن آشتیانی
میرزا کاظم آشتیانیمیرزا هاشممیرزا آقاسی‏‌بیگ
میرزا حسنمیرزا محمدعلی مایلمیرزا حسینفیروز میرزا
پسر عباس میرزا
میرزا یوسف
آشتیانی
دخترمیرزا هدایت‌الله
وزیر دفتر
نجم‏‌السلطنهعبدالحسین
میرزا فرمانفرما
حسن مستوفی‌الممالکمیرزا محمدحسین
وزیر دفتر
میرزا علی
موفق‏‌السلطنه
محمد مصدقآمنه
دفترالملوک
فیروز نصرت‌الدوله
میرزا محمود
عین‏‌الممالک
مظفر فیروزمریم فیروز
احمد متین‌دفتریعبدالعزیز
فرمانفرمائیان
منوچهر
فرمانفرمائیان
ستاره
فرمانفرمائیان
محمدحسین
فیروز
اسکندر فیروز


منابع[ویرایش]

  • دائرةالمعارف فارسی (به سرپرستی غلامحسین مصاحب)
  • اعتمادالسلطنه (۱۳۵۷«خلسه» مشهور به خوابنامه، تهران: نقش جهان
  • معیری، دوستعلی (۱۳۶۱رجال عصر ناصری، تهران: نشر تاریخ ایران
  • امانت، عباس (۱۳۸۴قبلهٔ عالم، تهران: کارنامه، شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۴۹-۷

پیوند به بیرون[ویرایش]