میدان‌های نفتی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسی English
نقشه میادین نفتی و گازی ایران

میدان‌های نفتی ایران مشتمل بر مخازن، حوضه‌ها و میدان‌های نفتی واقع در قلمرو خاکی و آبی کشور ایران است. برخی از این میادین در حال حاضر فعال و تعدادی نیز غیرفعال و یا در حال توسعه می‌باشند. مالکیت کلیه میادین نفت و گاز ایران، در اختیار شرکت ملی نفت ایران است، که هم‌اکنون عملیات تولید از این میادین توسط چهار شرکت تابعه آن؛ بنام‌های: شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، شرکت نفت فلات قاره ایران، شرکت نفت مناطق مرکزی ایران و شرکت نفت و گاز اروندان انجام می‌گیرد.

بر اساس آمار رسمی منتشر شده وزارت نفت ایران مجموع ذخایر استحصال شدنی نفت خام و میعانات گازی ایران بیش از ۱۵۴٫۸ میلیارد بشکه برآورد می‌شود.[۱] که این میزان معادل ۱۰٪ درصد از مجموع کل ذخایر نفت خام موجود در جهان محسوب می‌شود.[۲] بنابر اظهارات کارشناسان شرکت ملی نفت ایران، مخازن نفتی ایران تا سال ۱۴۵۳ می‌توانند قابل بهره‌برداری باشند.[۳]

بزرگترین میدان‌های نفتی[ویرایش]

میدان نفتی گچساران با ذخیره درجای ۶۶٫۷ میلیارد بشکه و ذخیره نهایی ۲۳٫۷ میلیارد بشکه نفت خام، بزرگترین میدان نفتی ایران بشمار می‌آید و هم‌اکنون بطور متوسط روزانه ۴۸۰ هزار بشکه نفت خام از مخازن آسماری و بنگستان میدان گچساران تولید می‌شود.[۴] میدان نفتی مارون، دومین میدان بزرگ نفتی ایران است. میدان نفتی اهواز با در اختیار داشتن ٣٧ میلیارد بشکه نفت خام درجا، سومین میدان نفتی ایران محسوب می‌شود. میدان نفتی آزادگان با ذخیره درجای ۳۲ میلیارد بشکه، چهارمین میدان نفتی ایران و بزرگترین میدان مشترک کشور می‌باشد. میدان آزادگان، در لایه اصلی خود یعنی سروک، با میدان مجنون عراق مشترک است. میدان نفتی آغاجاری نیز با ذخیره ۲۸ میلیارد بشکه نفت درجا، بعنوان پنجمین میدان بزرگ نفتی ایران شناخته می‌شود.

تعداد[ویرایش]

بر اساس آخرین اخبار نفت و گاز، در حال حاضر تعداد ۱۴۵ میدان هیدروکربنی و ۲۹۷ مخزن نفتی و گازی در ایران کشف شده است، که تعداد ۱۰۲ میدان نفتی و ۴۳ میدان گازی می‌باشند. از تعداد کل مخازن، ۲۰۵ مخزن نفتی و ۹۲ مخزن گاز طبیعی می‌باشند. تعداد ۷۸ میدان از این میادین، فعال می‌باشند، که ۶۲ میدان در خشکی و ۱۶ میدان در دریا قرار دارند. شمار ۶۷ میدان نیز در حال حاضر غیرفعال می‌باشند. در حال حاضر سازند آسماری که متعلق به دوره الیگو میوسن است، بهترین تولید کننده نفت در ایران می‌باشد و سازند سروک نیز که شکل گیری آن، به کرتاسه میانی بازمی‌گردد، از نظر حجم ذخایر، دارای نفت قابل بازیافت مهمی می‌باشد.[۵]

موقعیت جغرافیایی میدان‌ها[ویرایش]

از این میزان ذخیره نفت ایران، ۱۰۶ میلیارد بشکه در خشکی و ۳۱٫۶ میلیارد بشکه در دریا واقع شده‌است.[۶] بیشتر میادین کشف شده (۱۴۰ میدان) در حوضه زاگرس و خلیج فارس (جنوب غربی ایران) می‌باشند. همچنین میدان‌هایی در حوضه شمال ایران مرکزی، خزر جنوبی و کپه‌داغ کشف شده و یا در حال اکتشاف می‌باشند.[۵]

دریای خزر علی‌رغم دارا بودن منابع نفت و گاز قابل توجه برای کشورهای ساحلی آن، هیچگاه در برنامه‌های وزارت نفت ایران، در خصوص استخراج نفت، جای نداشته است؛ که دلیل این امر را در وجود ذخایر عظیم نفت و گاز ناحیه جنوب ایران بر می‌شمارند، که همواره منبع قابل اتکایی در امر درآمدزایی برای ایران بوده است. ایران از سال ۱۳۴۶ فعالیت خود را برای اکتشاف نفت در دریای خزر آغاز کرد. سه‌ چاه اکتشافی در سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ در این دریا حفر شد، اما به‌دلیل آنچه اقتصادی‌نبودن پروژه نامیده شد، این عملیات نیمه‌تمام ماند. شرکت نفت خزر در سال‌های اخیر توانسته با پیشرفت کُند، در زمینه استخراج نفت از میادین این منطقه، سرانجام در سال ۱۳۹۱، نخستین چاه حفرشده‌اش را به نفت رسانده و نخستین گام را در جهت برداشت عملیاتی از میدان‌های این حوضه، بردارد.[۷]

مالکیت[ویرایش]

از تعداد میادین اکتشافی، تعداد ۲۸ میدان هیدروکربنی به صورت مشترک در مرز ایران و کشورهای مجاور (کویت، قطر، آذربایجان، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عراق و ترکمنستان) قرار گرفته است.[۵] شرکت ملی نفت ایران مالک اصلی کلیه میادین نفتی و گازی است، که در ایران مستقر می‌باشند.

میدان‌های مشترک[ویرایش]

کشور ایران با برخی کشورهای همسایه خود، دارای میادین نفتی مشترک است. این کشورها عبارتند از:

در حال حاضر حداقل ۱۵ مخزن نفتی مشترک بین ایران و این کشورها وجود دارد. در این بین مخازن مشترک واقع در خشکی در همجواری کشور عراق قرار دارد و سایر مخازن در خلیج فارس و دریای عمان واقع‌اند:[۸]

عراق[ویرایش]

در طول مرز مشترک ایران و عراق ۵ میدان نفتی قرار دارد، که عبارتند از: میدان نفت‌شهر (سابقاً نفت شاه)، میدان دهلران، میدان پایدار غرب، میدان نفتی آذر، میدان نفتی آزادگان و میدان نفتی یادآوران (سابقاً حسینیه-کوشک).

عربستان سعودی[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و عربستان سعودی، ۴ میدان نفتی اسفندیار، فروزان، فرزاد A (فارس ۱) و فرزاد B (فارس ۲) قرار دارند.

قطر[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و قطر، میدان نفتی رشادت قرار دارد.

کویت[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و کویت، میدان نفتی و گازی آرش قرار دارد.

امارات عربی متحده[ویرایش]

در طول مرز مشترک آبی ایران و امارات عربی متحده؛ میدان نفتی فرزام، میدان نفتی نصرت، میدان نفتی مبارک و میدان نفتی سلمان در مجاورت مخازن اماراتی قرار دارند.

عمان[ویرایش]

تنها میدان مشترک نفتی ایران با عمان، میدان نفتی هنگام است.

بهره‌برداری[ویرایش]

ظرفیت تولید حوضه‌های نفتی ایران بنابر آمار سال ۲۰۱۰ هر ساله به میزان ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار بشکه در روز کاهش می‌یابد. این به معنی آغار دوره پیری مخازن پربازده و کم‌هزینه ایران است. غالب منابع نفتی دست‌نخورده جزء مخازن کم‌بازده و پرهزینه ایران دسته‌بندی می‌شوند.[۹]

فهرست میدان‌های نفتی ایران[ویرایش]

مرکزی و زاگرس[ویرایش]

خلیج فارس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. کامران مصلح، فرید دهقانی، محمدرضا الزامی، رضا میرزا ابراهیمی. «ذخایر نفتی جهان». در استفاده بهینه از منابع گازی در ایران. موسسه مدیریت انرژی افق. ویرایش فیپا. چاپ اول. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۷. ۱۰. ISBN 978-964-8427-48-6. 
  2. Jim Saxton. «IRANS OIL & GAZ WEALTH»(انگلیسی)‎. کمیته مشترک اقتصادی United States Congress، مارس ۲۰۰۶. بازبینی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۰. 
  3. ایران فقط تا ۱۴۵۳ نفت دارد! خبرگزاری فرارو
  4. «فعالیت اتریشی‌ها برای ازدیاد برداشت از میدان نفتی گچساران». شانا، ۱۸ شهریور ۱۳۹۴. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Behrooz Esrafili-Dizaji & Farkhondeh Kiani. «Persia Land of Black Gold». Geo Expro Magazine، Volume 9, 2011. بازبینی‌شده در ۷ آوریل ۲۰۱۲. 
  6. [محمود واعظی]. «دیپلماسی انرژی ایران و قدرت‌های بزرگ در خلیج فارس». کتاب نفت و سیاست خارجی. مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، آذر ۱۳۸۹. ۱۴۸. بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۱۱. 
  7. صفر؛ سهم ایران از نفت خزر خبرگزاری انتخاب
  8. زیبا اسماعیلی. «میادین مشترک خط مقدم صنعت نفت». روزنامه جام جم، ۱ دی ۱۳۸۸. اقتصادی. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۰. 
  9. الهام فرهادی. «ایران و امنیت انرژی». مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، مهر ۱۳۸۹. ۱۱. بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۱۱. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

Iran's Oil and Gas Fields and Infrastructures
Proved oil reserves in Iran

Proved oil reserves in Iran, according to its government, rank fifth largest in the world at approximately 150 billion barrels (24×10^9 m3) as of 2014, although it ranks third if Canadian reserves of unconventional oil are excluded.[1] This is roughly 10% of the world's total proven petroleum reserves. At 2006 rates of production, Iran's oil reserves would last 98 years if no new oil was found.

According to NIOC, Iran recoverable liquid hydrocarbon reserves at the end of 2006 was 138,4 billion barrels.[2] Apart from these considerable reserves, from the outset of oil industry in Iran in 1908 to the end of 2007, Iran produced some 61 billion barrels of oil.[2]

Iran has more than a century of history in exploration and production; the first successful exploration well was Masjid Suleiman-1 on May 26, 1908. Since then, based on the latest oil and gas reports, 145 hydrocarbon fields and 297 oil and gas reservoirs have been discovered in Iran, with many fields having multiple pay zones. A total of 102 fields are oil and the remaining 43 are gas, and there are 205 oil reservoirs and 92 natural gas reservoirs. According to Iran Energy Balance Sheet (2009, in Persian), 78 of these fields are currently active, with 62 onshore and 16 offshore, leaving 67 fields inactive at present. Some 23 hydrocarbon fields lie in border areas and are shared between Iran and adjacent countries, including Kuwait, Iraq, Qatar, Bahrain, UAE, Saudi Arabia and Turkmenistan.[3]

Iranian production peaked at 6 million barrels per day (950×10^3 m3/d) in 1974,[4] but it has been unable to produce at that rate since the 1979 Iranian Revolution due to a combination of political unrest, war with Iraq, limited investment, US sanctions, and a high rate of natural decline.[4] Iran's mature oil fields are in need of enhanced oil recovery (EOR) techniques such as gas injection to maintain production,[4] which is declining at an annual rate of approximately 8% onshore and 10% offshore.[4] With current technology it is only possible to extract 20% to 25% of the oil in place[4] from Iran’s fractured carbonate reservoirs, 10% less than the world average.[4] It is estimated that 400,000-700,000 bbl/d of crude production is lost annually due to declines in the mature oil fields.[4]

Largest Oil Fields

The five biggest Iran's oil fields;[5]

Rank Field Name Formation Initial Oil in Place
(Billion Barrels)
Initial Recoverable Reserves
(Billion Barrels)
Production


Thousand barrels per day

1 Ahvaz Field Asmari & Bangestan 65.5 25.5 945
2 Marun Field Asmari 46.7 21.9 520
3 Aghajari Field Asmari & Bangestan 30.2 17.4 200
4 Gachsaran Field Asmari & Bangestan 52.9 16.2 560
5 Karanj Oil Field Asmari & Bangestan 11.2 5.7 200
Largest Iranian Oil Fields
Field's Name Thousand
barrels per day
Thousand
cubic meters per day
(onshore)
Ahvaz Field (Asmari Formation) 700 110
Gachsaran Field 560 89
Marun Field 520 83
Bangestan 245 39.0
Aghajari Field 200 32
Karanj-Parsi Oil Field 200 32
Rag Safid Oil Field 180 29
Bibi Hakimeh Oil Field 130 21
Darquin Oil Field 100 16
Paazanan Oil Field 70 11
(offshore)
Dorood Oil Field 130 21
Salman Field 130 21
Abuzar Oil Field 125 19.9
Sirri Oil Field 95 15.1
Soroush Gas Field 60 9.5

Additions to reserves

Iran oil reserves at the beginning of 2001 were reported to be about 99 billion barrels; however in 2002 the result of NIOC’s study showed huge reserves upgrade adding about 31,7 billion barrels of recoverable reserves to the Iranian oil reserves.

The 2002 NIOC reserve revision came from the following sources:[6]

  • Revision of oil-in-place volume which added 14,3 billion barrels of oil to Iran’s Oil in place reserves.
  • Revision of the field’s recovery factors which increased average recovery factor of the revised oil fields from 29% to 36%.
  • South Pars gas field liquefied petroleum gas reserves (C3 and C4) about 3,2 billion recoverable barrels.
  • New discoveries about 700 million recoverable barrels.

In addition to the large reserves, Iran still has huge potential for new significant gas discoveries: areas like Caspian Sea, North East, Central Kavir and especially areas starting from Aghar and Dalan gas fields in Fars province up to the Strait of Hormuz and Central Persian Gulf have considerable amount of undiscovered gas resources.[7] According to Exploration Directorate of NIOC, there are about 150 unexplored anticlines in Iran.[8]

Since 1995, the National Iranian Oil Company (NIOC) has made significant oil and gas discoveries, standing for some 84-billion-barrels (1.34×1010 m3) of oil in place and at least 191×10^12 cu ft (5,400 km3) of gas in place, which are listed below.[9]

In the Zagros and Persian Gulf Basins the highly porous Cretaceous and Tertiary carbonate rocks make very important oil reservoirs, while Permo-Triassic carbonates, particularly the Dalan and Kangan formations, are the main gas and condensate reservoirs. It is reported that 38 gas/condensate pools have been discovered in the Dalan and Kangan formations in these basins alone. The mid-Cretaceous Sarvak formation is significant for the volume of recoverable oil it holds, while the Oligo-Miocene Asmari formation is the best current producer.[10]

NIOC Oil Discoveries Since 1995.[11]
Field's Name Oil In Place Recoverable Oil Discovery Year
Billion Barrel Billion Barrel
Azadegan 33.2 5.2
Yadavaran (Kushk+Hosseinieh) 17 3
Ramin [12] 7.398 1.11 2007
South Pars Oil Layer 6 NA
Band-E-Karkeh [13][14] 4.5 NA 2007
Mansour Abad 4.45 NA 2007
Changoleh [15] 2.7 NA
Azar[16][17] 2.07 NA 2007
Paranj 1.6 NA 2007
Andimeshk (Balaroud)[18] 1.1 0.233 2007
Binalood[19] 0.776 0.099 2008
Mansouri-Khami layer[20] 0.760 NA
Jofeyr-Fahliyan layer[21][22] 0.750 NA 2008
Asaluyeh[23] 0.525 NA 2008
Arvand[24] 0.500 NA 2008
Sumar[25] 0.475 0.070 2010
Tusan 0.470 NA 2006
Arash 0.168 NA
Total 84.442 NA

See also

External links

References

  1. ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html
  2. ^ a b OPEC Annual Statistical Bulletin 2006
  3. ^ Persia Land of Black Gold, Retrieved 2012-4-14.
  4. ^ a b c d e f g "Iran Oil" (PDF). Country Analysis Briefs. US Energy Information Administration. 2007. 
  5. ^ The 8th IIES International Conference "Energy Security and New Challenges", held in 29–30 November 2003, IRIB Conference Center, Tehran, Iran [1]
  6. ^ The 8th IIES International Conference “Energy Security and New Challenges”, held in 29–30 November 2003, IRIB Conference Center, Tehran, Iran [2]
  7. ^ Undiscovered Oil and Gas Resources of Lower Silurian Qusaiba-Paleozoic Total Petroleum Systems [3]
  8. ^ Farsnews.com 17 Apr 2008 [4]
  9. ^ Iran Oil Ministry Annual Bulletin, 5th Edition, pages 190-193 (available in persian)(كتاب نفت و توسعه).[5] and Iran Energy Balance Sheet (ترازنامه انرژی ایران ) (available in Persian), Pages 132 & 175, Published by; Iran’s Energy Ministry, Secretariat of Energy and Electricity,2006 [6]
  10. ^ Persia Land of Black Gold, Retrieved 2012-4-14.
  11. ^ Iran Oil Ministry Annual Bulletin, 5th Edition, pages 190-193 (available in persian)(كتاب نفت و توسعه).[7] and Iran Energy Balance Sheet (ترازنامه انرژی ایران ) (available in Persian), Page 132, Published by; Iran’s Energy Ministry, Secretariat of Energy and Electricity,2006 [8]
  12. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),April 23, 2005, [9]
  13. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),25/4/2009, [10]
  14. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),25/4/2009[11]
  15. ^ NIOC Official News Agency,(www.Sahan.ir),October 15, 2007,[12]
  16. ^ NIOC Official Web Site,(www.NIOC.ir),[13]
  17. ^ NIOC Official News Agency,(www.Sahan.ir),October 15, 2007,[14]
  18. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),[15]
  19. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),[16]
  20. ^ NIOC Official Web Site,(www.NIOC.ir),[17]
  21. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),[18]
  22. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),July 02, 2008,[19]
  23. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),[20]
  24. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),[21]
  25. ^ NIOC Official News Agency,(www.Shana.ir),[22]

External links