موتور تی‌یو پی‌اس‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
موتور های سری تی‌یو پی اس ای
Citroën Berlingo engine.jpg
موتور تی‌یو۳ برروی خودروی سیتروئن برلینگو
توضیحات کلی
تولید کنندهفرانسس دو مکانیک
تولیداکتبر ۱۹۸۶– تاکنون
طرح
نوع موتورموتور تنفس طبیعی موتور چهارسیلندر خطی
حجم موتور۱٫۰ لیتر (۹۵۴ سانتی‌متر مکعب)
۱٫۱ لیتر (۱٬۱۲۴ سانتی‌متر مکعب)
۱٫۳ لیتر (۱٬۲۹۴ سانتی‌متر مکعب)
۱٫۴ لیتر (۱٬۳۶۰ سانتی‌متر مکعب)
۱٫۵ لیتر (۱٬۵۲۷ سانتی‌متر مکعب)
۱٫۶ لیتر (۱٬۵۸۷ سانتی‌متر مکعب)
قطر سوراخ۷۰ میلیمتر (۲٫۷۶ اینچ)
۷۲ میلیمتر (۲٫۸۳ اینچ)
۷۵ میلیمتر (۲٫۹۵ اینچ)
۷۷ میلیمتر (۳٫۰۳ اینچ)
۷۸٫۵ میلیمتر (۳٫۰۹ اینچ)
قطر پیستون۶۲ میلیمتر (۲٫۴۴ اینچ)
۶۹ میلیمتر (۲٫۷۲ اینچ)
۷۳ میلیمتر (۲٫۸۷ اینچ)
۷۷ میلیمتر (۳٫۰۳ اینچ)
۸۲ میلیمتر (۳٫۲۳ اینچ)
بلوک سیلندرآلومینیوم، چدن
سرسیلندرآلومینیوم
نوع سوپاپ‌هامیل‌سوپاپ بالاسری (۸ تا ۱۶ سوپاپ)
زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها (در برخی نسخه‌ها)
احتراق
سیستم سوخت رسانیسوخت‌رسانی انژکتوری
دیزل
ئی‌سی‌یومانیتی مارلی، روبرت بوش گ‌ام‌ب‌ها
سوخت مصرفیموتور بنزینی یا موتور دیزل
خنک‌کاری موتور درون‌سوزرادیاتور
قدرت موتور
قدرت خروجی۴۵–۱۲۲ اسب بخار متری (۳۳–۹۰ کیلووات؛ ۴۴–۱۲۰ اسب بخار)
انتشار گاز
سطح انتشار گازاستاندارد آلایندگی اروپا
مدیریت انتشارمبدل کاتالیست

موتورهای تی‌یو پی‌اس‌ای (به انگلیسی: PSA TU engine) یک خانواده کوچک از موتورهای چهارسیلندر مورد استفاده در طیف وسیعی از خودروهای پژو و سیتروئن است. این موتور در سال ۱۹۸۶ در خودروی سیتروئن ای‌اکس به عنوان جایگزین موتور ایکس‌یو پی‌اس‌ای معرفی شد. اگر چه بسیاری از قطعات این موتور با سلف خود برابر است. این نوع موتور دونسخه دارد:نسخه بنزین و نسخه دیزل. که انواع دومی به نام تی‌یودی شناخته می‌شوند.

موتورهای سری تی‌یو در خودروهای زیر از خانواده پژو و سیتروئن مورد استفاده قرار گرفته‌است.

سیتروئن: ای‌ایکس، ساکسو، سی۲، سی۳، بی‌ایکس، زدایکس، سارا، سی۱۵، نمو و برلینگو

پژو: ۱۰۶، ۲۰۵، ۲۰۶، ۲۰۷، ۳۰۹، ۳۰۶، ۳۰۷، بیپر، پارتنر، هوگار. پژو ۴۰۵ پژو پارس

تی‌یو۹[ویرایش]

تی‌یو۹ نخستین مدل از این موتورها بوده و حجمی معادل ۹۵۴ سانتیمتر مکعب دارد. قطر سیلندر آن ۷۰ میلیمتر و کورس آن ۶۲ میلیمتر است. نسخه اولیه سوخت رسانی کاربراتوری داشت و ۴۴ ا. ب قدرت تولید می‌کرد که در سال ۱۹۹۲ با مجهز شدن به سوخت رسانی انژکتوری قدرت آن به ۴۹ ا. ب رسید. با معرفی استاندارد یورو۳ در سال ۲۰۰۱ تولید این موتور متوقف شد.

مدل قدرت یادداشت
TU9 M/Z 50 PS (49 hp/36 kW) FI catalyst
TU9/K 45 PS (44 hp/33 kW) 1-bbl carb

تی‌یو۱[ویرایش]

موتور تی‌یو۱ برروی خودروی پژو ۲۰۶

این موتور دارای حجم دقیق ۱۱۲۴ سانتیمتر مکعب و قطر سیلندر ۷۲ میلیمتر و کورس ۶۹ میلیمتر است. قدرت نسخه اولیه این موتور (که کاربراتوری بود) ۵۵ ا. ب بود. اما در سال ۱۹۹۲ با مجهز شدن به انژکتور تک نقطه‌ای و مبدل کاتافهرستی قدرتش به ۵۹ ا. ب رسید. با معرفی استاندارد یورو۳ این موتور به سامانه سوخت رسانی انژکتوری چند نقطه‌ای مجهز شد.

مدل قدرت یادداشت
TU1 F2/K 60 PS (59 hp/44 kW) 1-bbl carb
TU1 JP 60 PS (59 hp/44 kW) FI catalyst
TU1 M/Z 60 PS (59 hp/44 kW) FI catalyst
TU1/K 55 PS (54 hp/40.5 kW) 1-bbl carb

تی‌یو۲[ویرایش]

موتور تی‌یو۲ حجمی معادل ۱۲۹۴ سانتیمتر مکعب دارد و قطر پیستون و کورس آن به ترتیب عبارتند از ۷۵ و ۷۳ میلیمتر. قدرت این موتور کاربراتوری ۹۳ اسب بخار بود ولی گونه‌ای ارتقا یافته این موتور مجهز به سوخت رسانی انژکتوری قدرتی برابر با ۱۰۱ اسب بخار داشت که برای استفاده در پژو ۲۰۵ رالی آماده شده بود. در سال ۱۹۹۲ میلادی نسخه انژکتور و مجهز به کاتالیزور این موتور باقدرت ۹۹ اسب بخار برای استفاده بر روی خودروی پژو ۱۰۶ رالی عرضه شد.

مدل قدرت یادداشت
TU24 (M4A) 95 PS (93 hp/70 kW) twin 2-bbl carb Solex ADDHE 40 / Weber DCOE ۴۰
TU24 (M2A) 103 PS (101 hp/76 kW) twin 2-bbl carb Weber DCOE ۴۰
TU2 J2/Z (MFZ) 100 PS (98 hp/73.5 kW) FI, catalyst

تی‌یو۳[ویرایش]

موتور تی‌یو۳ برروی خودروی پژو ۲۰۵

این موتور حجمی معادل ۱۳۶۰ سانتیمتر مکعب دارد و قطر پیستون و کورس آن به ترتیب ۷۵ و ۷۷ میلی‌متر است. این موتور یکی از پراستفاده‌ترین و محبوبترین موتورهای پی‌اس‌ای است و در طیف وسیعی از خودروهای انداره متوسط، مینی‌ون‌ها و خودروهای کامپکت به کار رفته‌است. پژو سیتروئن از نمونه‌های تقویت شده این موتور حتی در مسابقات نیز استفاده می‌کرد.

TU3 205 Peugeot:در ابتدا این موتور با دونوع کاربراتور تک و دو دهانه عرضه می‌شد که قدرتی برابر با ۶۴ و ۷۳ اسب بخار داشت. نمونه کاربراتوری در سال ۱۹۹۲ جای خودرا به نمونه انژکتوری با قدرت ۷۳ اسب بخار داد. در سال ۱۹۹۶ هم تولید نمونه‌های اسپرت ۹۸ و ۹۳ اسب بخاری متوقف شد.

Engine PSA TU3 Citroen TU3:این موتور در ایران نیز بر روی پژو ۲۰۶ عرضه می‌شود.

مدل قدرت یادداشت
TU3 A (not in use) 65 PS (64 hp/48 kW) 1-bbl carb
TU3 A 75 PS (73 hp/55 kW) 2-bbl carb catalyst
TU3 A/K 70 PS (69 hp/51 kW) 1-bbl carb
TU3 F2/K 75 PS (73 hp/55 kW) 2-bbl carb
TU3 FJ2/K 100 PS (98 hp/73 kW) FI
TU3 FJ2/Z 95 PS (93 hp/69 kW) FI catalyst
TU3 JP(in use after 2007 in Iran and China) 75 PS (73 hp/55 kW) FI catalyst
TU3 M/Z 75 PS (73 hp/55 kW) FI catalyst
TU3 S 85 PS (83 hp/62 kW) 2-bbl carb

ئی‌تی۳[ویرایش]

موتور ئی‌تی۳ برروی خودروی سیتروئن سی۳

همان موتور تی‌یو۳ اما با چهار سوپاپ برای هر سیلندر و سامانه VVT سوپاپ‌ها که در سال ۲۰۰۵ با پژو ۳۰۷ معرفی می‌شود.

این موتور جز گروه new PSA/BMW Prince engine family محسوب می‌شود.[۱]

مدل قدرت یادداشت
ET3 J4 90 PS (88 hp/66 kW) FI, catalyst

تی‌یو۵[ویرایش]

موتور تی‌یو۵ برروی خودروی پژو ۱۰۶

موتور TU5 با حجم ۱۵۸۷ سانتیمتر مکعب تولید شد. ابتدا در دو مدل ۸ و ۱۶ سوپاپ در دسترس بود اما از این بین تنها گزینه ۱۶ سوپاپ با قدرت ۱۰۹ اسب بخار باقی مانده‌است، اگر چه مدل اسپورت این موتور نیز با قدرت ۱۲۲ اسب بخار به سیتروئن C2 VTS قدرت بالاتری را می‌داد. موتور TU5 در مسابقات اتومبیل رانی نیز توسط سیتروئن و پژو استفاده می‌شود. این موتور توسط شرکت خودروسازی ایران خودرو در خانواده تولیدی پژو مورد استفاده قرار گرفته‌است. در ابتدا این موتور با خانواده ۲۰۶ به ایرانیان معرفی شد که بعدها در دیگر محصولات ایران‌خودرو نیز مورد استفاده قرار گرفت. از نکات مثبت قابل ذکر برای این موتور می‌توان به صدای کم، استاندارد آلایندگی بالا، شتاب مناسب و قیمت رقابتی اشاره کرد.و نکات منفی آن میتوان به استهلاک بالا و گشتاور پایین هزینه تعمیرات گزاف و کپی سازی توسط شرکتهای متفرقه که باعث کاهش کیفیت و افزایش مصرف سوخت شده است بعد از استقبال از این موتور مدرن، شرکت ایران‌خودرو با سرمایه‌گذاری مناسب این موتور را بومی کرد و در خودروهای ۴۰۵ SLX (و تعداد بسیار محدودی GLX)، پارس، رانا، ۲۰۶ اس‌دی و پژو ۲۰۷آی و درتعداد محدودی سمند ال‌ایکس و سورن صادراتی به کار برده‌است که تعداد کمی از آن در داخل کشور موجود می‌باشد.[۲]

مدل قدرت یادداشت
TU5 J2/L3 (NFW) 105 PS (103 hp/77 kW) FI catalyst
TU5 J4 (NFX) 120 PS (118 hp/88 kW) 16-valve catalyst
TU5 JP4 (NFU) 112 PS (110 hp/82 kW) 16-valve catalyst
TU5 JP4S (NFS) 122 PS (120 hp/90 kW) 16-valve catalyst
TU5 JP/L4 (NFT) 98 PS (97 hp/72 kW) FI catalyst
TU5 JP+ (NFV) 96 PS (95 hp/71 kW) FI catalyst
TU5 JP (NFR/NFZ) 90 PS (88 hp/66 kW) FI catalyst
EC5 F/PG (NFP) 116 PS (114 hp/85 kW) FI catalyst

TU5 JP+ (NFV) and TU5 JP/L4 (NFT) are almost same engines, but with slight differences.

ئی‌سی۵[ویرایش]

این پیشرانه بر روی پژو ۳۰۱، سیتروئن سی-الیزه و پژو ۲۰۸ نسل دوم و سیتروئن سی۴ به‌کار گرفته شده‌است و نمونه بهبود یافتهٔ تی‌یو۵ می‌باشد که ۱۱۴ اسب بخار قدرت دارد.

تی‌یودی۳ و تی‌یودی۵[ویرایش]

موتور تی‌یودی۵ برروی خودروی پژو ۱۰۶

موتورهای تی‌یودی خودروهای دیزلی از این سری بودند که از پمپ سوخت مکانیکی بهره می‌بردند. سرسیلندر نسخه اول همان سرسیلندر موتور تی‌یو۳ بود که تغییرات جزئی در آن داده شده بود. در سال ۱۹۹۴ حجم این موتور افزایش یافت و به ۱۵۲۷ سانتیمتر مکعب رسید

منابع[ویرایش]

  1. "Le guide des moteurs Peugeot-Citroën - Autoweb France". Autoweb-France.com (به فرانسوی). Retrieved 2019-08-22.
  2. نادری، مجتبی. «منظور از موتور TU-5 چیست؟». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۶-۲۹.