من لایحضره الفقیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

کتاب مَن لایَحضُرُه اَلفَقیه، تألیف ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه قمی ملقب به شیخ صدوق، کتابی است به عربی شامل ۵۹۶۳ حدیث. این کتاب یکی از کتب اربعه و از معتبرترین کتب شیعه است و در شش جلد تألیف شده‌است. این اثر از زمان نگارش مورد توجه و استقبال علمای شیعه قرار گرفته‌است و پیوسته در مجموعه‌های بزرگ و کوچک روایی به آن استناد نموده و از آن روایت نقل کرده‌اند.

شیعه
Hadith Ali.svg
درگاه تشیع
عقاید
فروعنمازروزهخمسزکاتحججهادامر به معروفنهی از منکرتولیتبری
عقاید برجستهمهدویت: غیبت (غیبت صغرا، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعتبداشفاعت و توسلتقیهعصمتمرجعیت، حوزه علمیه و تقلیدولایت فقیهمتعهشهادت ثالثهجانشینی محمدنظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوممحمدعلیفاطمهحسنحسینسجادباقرصادقکاظمرضاجواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابهسلمان فارسیمقداد بن اسودمیثم تمارابوذر غفاریعمار یاسربلال حبشیجعفر بن ابی‌طالبمالک اشترمحمد بن ابوبکرعقیلعثمان بن حنیفکمیل بن زیاداویس قرنیابوایوب انصاریجابر بن عبدالله انصاریابن‌عباسابن مسعودابوطالبحمزهیاسرعثمان بن مظعونعبدالله بن جعفرخباب بن ارتاسامة بن زیدخزیمة بن ثابتمصعب بن عمیرمالک بن نویرهزید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسدحلیمهزینبام کلثوم بنت علیاسماء بنت عمیسام ایمنصفیه بنت عبدالمطلبسمیه
رجال و علماکشته‌شدگان کربلافهرست رجال حدیث شیعهاصحاب اجماعروحانیان شیعهعالمان شیعهمراجع تقلید
مکان‌های متبرک
مکه و مسجدالحراممدینه، مسجد النبی و بقیعبیت‌المقدس و مسجدالاقصینجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفهکربلا و حرم حسین بن علیکاظمین و حرم کاظمینسامرا و حرم عسکریینمشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیهقم و حرم فاطمه معصومهشیراز و شاه‌چراغکاشمر و حمزه بن حمزه بن موسی بن جعفر امامزاده سید مرتضی و آرامگاه سید حسن مدرسآستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرفری و حرم شاه عبدالعظیم
مسجدامامزادهحسینیه
روزهای مقدس
عید فطرعید قربان (عید اضحی)عید غدیر خممحرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین) • عید مبعثمیلاد پیامبر • تولد ائمه • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهلهرویداد غدیر خمسقیفه بنی‌ساعدهفدکرویداد خانه فاطمه زهراقتل عثمانجنگ جملنبرد صفیننبرد نهروانواقعه کربلامؤتمر علماء بغدادحدیث ثقلیناصحاب کساآیه تطهیرشیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآننهج‌البلاغهصحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصاراصول کافیتهذیب الاحکاممن لایحضره الفقیه
مصحف فاطمهمصحف علیاسرار آل محمد
وسائل‌الشیعهبحارالانوارالغدیرمفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیانتفسیر المیزانکتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری)اسماعیلیهزیدیهغلاهواقفیه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن)سنت (روایات پیامبر و ائمه)عقلاجماع

معنی نام کتاب «(برای) کسی که فقیه نزد او حضور ندارد» است.

علت نگارش[ویرایش]

شیخ صدوق این کتاب را به درخواست یکی از سادات شهر بلخ به نام شریف الدین ابو عبدالله محمد بن حسین، معروف به نعمت، نگاشته‌است. او از شیخ صدوق درخواست کرده بود که مانند کتاب طبی من لا یحضره الطبیب، نوشته محمد بن زکریا رازی، او هم کتابی در علم فقه به نگارش درآورد تا مورد استفاده کسانی قرار گیرد که به علما و فقها دسترسی ندارند.[۱][۲]

شیوه نگارش[ویرایش]

مؤلف کتاب در مورد این کتاب می‌گوید:

این کتاب کتابی است که در فقه و حلال و حرام و قوانین و مقررات شرع نوشته شده، به قسمی که همهٔ آنچه را که در موضوعات مختلف فقه (از طهارت تا دیات) تاکنون نوشته‌ام دربرداشته باشد و آن را کتاب من لایحضره الفقیه نام نهادم، تا به وقت نیاز بدان مراجعه کرده و مورد اعتماد و اطمینان باشد؛ و این کتاب را با حذف اسانید تألیف کردم که مبادا به سبب نقل آن حجم کتاب زیاد شود. در این کتاب منظورم این بوده که آن دسته از روایاتی را که بدان فتوا می‌دهم و به صحت و صدورش از معصومین وثوق دارم و بدان حکم می‌کنم بیاورم.

محتوا[ویرایش]

این کتاب شامل ۴۰۹۹ حدیث[۳] در این موضوعات است:

  • جلد اول: کتاب صلاة در باب نماز، وضو، غسل، تیمم، فضیلت نماز، قبله، اذان و اقامه، اذان و اقامه و تعقیبات نماز.
  • جلد دوم: شامل ادامهٔ کتاب صلاة، کتاب زکاة، کتاب صوم و کتاب اعتکاف.
  • جلد سوم: در باب حج، علل و اسرار حج، سفر و آداب سفر، آداب مسافر، زیارت قبور ائمه و زیارت قبور شهیدان.
  • جلد چهارم: شامل کتاب قضاء در ابواب داوری‌ها، شرایط داوری، باب عدالت، شهادت دادن به دروغ، باب وکالت و باب آزاد کردن بنده و احکام آن. کتاب المعیشة در باب شغل‌ها، تجارت و آداب آن، باب خرید و فروش، باب صید و شکار و سر بریدن حیوانات، تعهدات به سوگند و نذر و کفاره.
  • جلد پنجم: کتاب زناشویی، کتاب طلاق، کتاب حدود و کتاب دیات.
  • جلد ششم: شامل باب وصیت، کتاب فرائض و مواریث، سهم میراث پدر و مادر متوفا، باب میراث فرزندان، باب میراث اجداد، باب میراث مردگان.

شرح‌ها و تعلیقات[ویرایش]

شروح و تعلیقات زیادی بر این کتاب نوشته شده‌است، از جملهٔ آن‌ها:

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. امین، سیدمحسن، أعیان الشیعة، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۱۲۲
  2. محمد رضا ضمیری، کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، ص ۳۵۰–۳۵۱
  3. «مدخل کتاب من لایحضره الفقیه در دانشنامهٔ اسلام». دریافت‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۴.
Man La Yahduruhu al-Faqih
Kitab man la yahduruhu al-faqih.jpg
Cover of the book
AuthorIbn Babawayh
LanguageArabic
Published10th century

Man Lā Yahḍuruhū al-Faqīh (Arabic: مَنْ لَا يَحْضُرُه ٱلْفَقِيه‎ (lit. For Him Who is Not in the Presence of a Jurisprudent or When No Theologian is Present) is a Hadith collection by the famous Twelver Shia Hadith scholar Abu Jaʿfar Muḥammad ibn ʿAli ibn Babawayh al-Qummi, commonly known as Ibn Babawayh or Sheikh al-Saduq. This work is included among the Four Books of Twelver Shia Islam.

Name

The book has also been translated as "Every man is his own lawyer".[1][2]

Compilation

In his introduction to the book the author explains the circumstances of its composition and the reason for its title. When he was at Ilaq near Balkh, he met Sharif al-Din Abu 'Abd Allah known as Ni'mah. He brought a book compiled by Muhammad b. Zakharia al-Razi entitled Man la yahduruhu al-Tabeeb or Every man his own doctor to the attention of Shaikh al-Saduq. He, then, asked him to compile a book on Fiqh (Islamic Jurisprudence), The Halal and the Haram (the permitted and prohibited) and al-shara-i' wa-'l-ahkam (revealed law and ordinary laws) which would draw on all the works which the Shaikh earlier had composed on the subject. This book would be called Man la yahduruh al-faqih and would function as a work of reference.[3][4]

Contents

Man La Yahduruhu al-Faqih is mainly concerned with Furu al-Din.[5] The book is meant to be a reference book to help ordinary Shia Muslims in the practise of the legal requirements of Islam. Generally, the Isnad's (list of the narrators) is absent. Thus, the book is a summary of the study of legal traditions.[6][7] Shaikh al-Saduq himself said about his work:

I compiled the book without Isnads so that the chains (of authority) should not be too many (-and make the book too long-) and so that the book's advantages might be abundant. I did not have the usual intention of compilers (of books of traditions) to put forward everything which they (could) narrate but my intention was to put forward those things by which I gave legal opinions and which I judged to be correct [8]

View

Shia Muslims regards this book as among the most reliable Hadith collections. Thus, the book is included in The Four Books of the Shia, together with Al-Kafi, Al-Istibsar and Tahdhib al-Ahkam. As with all Hadith collections, however, there is no guarantee of the authenticity of each individual hadith and the reliability of each must be separately assessed.[9][10]

See also

References

  1. ^ Al-Islam.org
  2. ^ Eliade, Adams, Mircea, Charles J. The Encyclopedia of religion, Volume 6. Macmillan, 1987. p. 558. ISBN 9780029097502.
  3. ^ Man la yahduruh al-faqih, Introduction, p.2-3 as cited at Al-Islam.org [1]
  4. ^ Ak̲h̲tar, Vaḥīd. Early Shīʻite Imāmiyyah Thinkers. Ashish Publishing House, 1988. p. 44. ISBN 9788170241966.
  5. ^ Pickthall, Asad, Marmaduke William, Muhammad. "Islamic Culture, Volume 76". Islamic Culture Board, 2002.
  6. ^ Meri, Josef W. Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia, Volume 1. Routledge; 1 edition (October 31, 2005). ISBN 978-0415966900.
  7. ^ Mahmasani, Subhi. Falsafat al-tashri fi al-Islam. Penrbitan Hizbi (1987). p. 72. ISBN 978-9679964066.
  8. ^ Man la yahduruh al-faqih, Introduction as cited by Al-Islam.org
  9. ^ Brown, Jonathan. The Canonization of al-Bukhr and Muslim (Islamic History and Civilization). BRILL (June 5, 2007). p. 227. ISBN 978-9004158399.
  10. ^ Esposito, John L. The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World, Volume 2. Oxford University Press; 1 edition (March 30, 1995). ISBN 978-0195066135.