منظومه دوگانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از منظومه دوتایی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

منظومه دوگانه (به انگلیسی: Binary system) منظومه ای از دو جسم آسمانی است که به اندازه ای به یکدیگر نزدیک که برهمکنش گرانشی آن‌ها باعث می‌شود که پیرامون یک گرانیگاه مشترک بگردند. در تعریف دقیق تر منظومه دوگانه این گرانیگاه باید خارج از هر دو جسم قرار داشته باشد تا در قالب منظومه سیاره-ماه یا منظومه سیاره ای دسته‌بندی نشود.

معمول‌ترین حالت‌های منظومه‌های دوگانه شامل ستاره‌های دوگانه و سیارک‌های دوگانه می‌شود اما سیاره‌ها، سیاه چاله‌ها، ستاره‌های نوترونی، کوتوله‌های قهوه ای، سیاه چاله‌ها و کهکشان‌ها نیز می‌توانند منظومه‌های دوگانه ایجاد کنند.

منظومه‌های چندگانه نیز همانند منظومه‌های دوگانه هستند با این تفاوت که به جای دو جسم، سه جسم یا بیشتر در آن قرار دارند.

طبقه‌بندی[ویرایش]

در یک منظومه دوگانه جسم درخشان تر جسم اصلی و جسم دیگر جسم ثانویه خوانده می‌شود. نوع دیگر طبقه‌بندی، تقسیم منظومه‌های دوگانه بر پایه چرخش است. دوگانه‌های گسترده اجسامی هستند که چرخش آن‌ها را از یکدیگر جدا نگاه می‌دارد. این اجسام به شکل جداگانه در گردش هستند و برهم اثر بسیار اندکی می‌گذارند. دوگانه‌های نزدیک اجسام در مجاورت یکدیگر هستند که قادر به انتقال جرم به یکدیگر می‌باشند.

این منظومه‌ها همچنین بر مبنای شیوه مشاهده شدن آن‌ها توسط ما طبقه‌بندی می‌شوند. دوگانه‌های بصری اجسامی هستند که به اندازه کافی با هم فاصله دارند تا با تلسکوپ قابل مشاهده باشند. دوگانه‌های گرفته اجسامی هستند که گذر یکی از آن‌ها هنگام چرخش باعث می‌گردد دیگری از زاویه دید ما در زمین پوشیده شود. دوگانه‌های نجومی اجسامی هستند که با توجه به ناشناخته بودن جسم دیگر به نظر می‌رسد دور چیزی نمی‌چرخند و دوگانه بودن آن‌ها تنها از طریق استنباط حاصل می‌شود. نداشتن روشنایی کافی یا پوشیده شدن توسط تابش جسم اصلی ممکن است باعث عدم توانایی اخترشناسان در کشف جسم ثانویه شود.

دوگانه‌های نوری گونه ای از طبقه‌بندی مرتبط است که نوعی منظومه دوگانه به حساب نمی‌آید. این اجسام به اندازه ای به یکدیگر نزدیک هستند که همانند منظومه‌های دوگانه به نظر می‌رسند. درحالیکه این گونه نیست و این اجسام تنها از زاویه دید زمینی کنار یکدیگر به نظر می‌رسند اما در اصل دارای فاصله‌های متفاوتی از منظومه شمسی هستند.

سیارک‌های دوگانه[ویرایش]

هر گاه سیارک‌های مجاور از منظر اندازه مشابه هم باشند به جای ماه خواندن یکی از آن‌ها، نام سیارک‌های دوگانه بر آن‌ها نهاده می‌شود. آنتیوپ ۹۰ مثالی از این سیارک‌های دوگانه است. سیارک پلوتو و شارون، بزرگترین ماه آن گاهی سیارک دوگانه خوانده می‌شوند چرا که مرکز جرم بین آن‌ها خارج از هر دو قرار دارد.

منابع[ویرایش]

ویکپدیای انگلیسی

A binary system is a system of two astronomical bodies which are close enough that their gravitational attraction causes them to orbit each other around a barycenter (also see animated examples). More restrictive definitions require that this common center of mass is not located within the interior of either object, in order to exclude the typical planet–satellite systems and planetary systems.

The most common binary systems are binary stars and binary asteroid, but brown dwarfs, planets, neutron stars, black holes and galaxies can also form binaries.

A multiple system is like a binary system but consists of three or more objects such as for trinary stars and trinary asteroids.

Classification

In a binary system, the brighter object is referred to as primary, and the other the secondary.

They are also classified based on orbit. Wide binaries are objects with orbits that keep them apart from one another. They evolve separately and have very little effect on each other. Close binaries are close to each other and are able to transfer mass from one another.

They can also be classified based on how we observe them. Visual binaries are two stars separated enough that they can be viewed through a telescope or binoculars.

Eclipsing binaries are where the objects' orbits are at an angle that when one passes in front of the other it causes an eclipse, as seen from Earth.

Astrometric binaries are objects that seem to move around nothing as their companion object cannot be identified, it can only be inferred. The companion object may not be bright enough or may be hidden in the glare from the primary object.

A related classification though not a binary system is optical binary, which refers to objects that are so close together in the sky that they appear to be a binary system, but are not. Such objects merely appear to be close together, but lie at different distances from the Solar System.[1][2]

Binary companion (minor planets)

Pluto and its moon Charon are often described as a binary system.

When binary minor planets are similar in size, they may be called "binary companions" instead of referring to the smaller body as a satellite.[3] Good examples of true binary companions are the 90 Antiope and the 79360 Sila–Nunam systems. Pluto and its largest moon Charon are sometimes described as a binary system because the barycenter (center of mass) of the two objects is not inside either of them.[4]

In popular culture

  • In the Discovery program Alien Planet, the planet Darwin IV orbits a binary system.
  • In The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, the planet Magrathea orbits a binary system
  • In the Invader Zim episode "Planet Jackers", one of the aforementioned Jackers mentions a binary system.
  • Binary sun systems are featured in the Mass Effect 2 game, these systems are in the Milky Way as explorable areas.
  • A binary sun system is featured in the short story by Dan Simmons, "Orphans of the Helix."
  • The planet Tatooine from Star Wars features a binary sun system.

See also

References

  1. ^ "Binary Star Systems: Classification and Evolution". Space.com.
  2. ^ Lehmann, Holger. Analysis of Spectroscopic Binaries. Thüringer Landessternwarte Tautenburg.
  3. ^ "Satellites and Companions of Minor Planets". IAU / Minor Planet Center. 2009-09-17. Archived from the original on 2011-01-21. Retrieved 2011-01-08.
  4. ^ Ian O'Neill (8 August 2014). "Can We Call Pluto and Charon a 'Binary Planet' Yet?". Discovery News. Retrieved 15 July 2015.

External links

Bibliography

  • Astronomy: A Visual Guide by Mark A. Garlick