منطقه پروازممنوع

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
نقشه کشورهایی که در آن‌ها منطقه پرواز ممنوع برقرار شده بود. شامل عراق، بوسنی و هرزگوین و لیبی

منطقه پرواز ممنوع (NFZ) به ناحیه‌ای که در آن هواگردها اجازه پرواز ندارند گفته می‌شود. تعیین چنین مناطقی مانند تعیین "منطقه غیرنظامی" معمولاً با اهداف نظامی انجام می‌شود تا از پرواز و اجرای عملیات توسط هواپیمای نظامی دولت متخاصم جلوگیری شود. بسته به شرایط تعیین شده برای هواگرد، واکنش‌های گوناگون حتی سرنگونی در نظر گرفته می‌شود.[۱]

تعریف[ویرایش]

منطقه پرواز ممنوع یک اهرم سیاسی قدرتمند برای زمین‌گیر کردن یک کشور و کلیه تحرکات و جابجایی هوایی در آن است. به عنوان مثال اگر در جنگ داخلی سوریه منطقه پرواز ممنوع اعلام می‌شد کلیه کشورهای حاشیه حتی ناوهای غریبه در دریاها بلافاصله آن هواپیما را مورد هدف قرار داده و به این شکل، اهداف سیاسی خود را پیش می‌برند.

منطقه پرواز ممنوع مسئله‌ای مدرن است و باید آن را از مأموریت‌های هوایی کلاسیک که تنها برای بیرون راندن جنگنده‌های دیگر کشورها و جلوگیری از دستیابی آن‌ها به اهداف زمینی انجام می‌شوند جدا دانست. از هنگامیکه بین دو جنگ جهانی، نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا نمونه‌ای از عملیات کنترل هوایی در مستعمرات خود را اجرا کرد تا پیش از جنگ خلیج فارس در ۱۹۹۱، هیچگونه منطقه پرواز ممنوعی در نظر گرفته نشده بود.[۱]

جنگ سرد[ویرایش]

در دوران جنگ سرد به دلیل ریسک تبدیل درگیری محدود به استفاده از جنگ‌افزار هسته‌ای، آمریکا از نیروی هوایی خود برای ورود به خاک اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی استفاده نکرد. زیرا تا پیش از عملیاتی شدن استفاده از فناوری‌های پنهان‌کننده ابزار جنگی و هدف‌گیری دقیق، استفاده از نیروی هوایی، ممکن نبود. تا پیش از جنگ خلیج فارس، نیروی هوایی از خود "وفاداری" مورد نیاز برای انجام حملات دقیق در برابر اهداف متحرک یا دور از دسترس را نشان نداده بود. زیرا فاقد توانایی برای ایجاد تأثیر سیاسی قاطع در بخشی از یک جنگ بود.[۱]

با این حال، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و افزایش قابلیت‌های هوافضای بدست آمده حاصل از انقلاب فناوری، امکان ایجاد منطقه پرواز ممنوع را در هر دو زمینه سیاسی و نظامی ممکن ساخته است.[۱]

درس‌هایی از عراق و بوسنی[ویرایش]

در سال ۲۰۰۴، مقاله‌ای به نام "درس‌هایی تئوریک و عملی از برقراری منطقه پرواز ممنوع در جنگ خلیج فارس و جنگ بوسنی" از سوی دانشگاه استنفورد در مجله مطالعات استراتژیک منتشر شد که در آن به بررسی تأثیرگذاری کمپین‌های هوایی در دستیابی به اهداف نظامی پرداخته می‌شد.[۲] نتیجه‌گیری این بررسی این بود که:

  1. نیاز به یک ساختار فرماندهی واحد و واضح وجود دارد. مثلاً در بوسنی در زمان انجام "عملیات انکار پرواز" (به انگلیسی: Operation Deny Flight) یک ساختار هماهنگی دوگانه باعث مدیریت نامناسب و بروز اشتباه در تصمیم‌گیری در موقعیت حساس شد.
  2. برای پیشگیری از مشکل گشت دائمی، کشورها باید از پیش، اهداف سیاسی خود را مشخص کرده و استراتژی مشخصی برای برچیدن منطقه پرواز ممنوع داشته باشند.
  3. میزان تأثیرگذاری منطقه پرواز ممنوع تا حد زیادی به پشتیبانی منطقه‌ای دارد. عدم پشتیبانی ترکیه در برقراری منطقه پرواز ممنوع در عراق از سال ۱۹۹۶ در نهایت به محدود شدن توانایی نیروهای ائتلاف در تأثیر اجرایی شدن آن انجامید.

لیبی[ویرایش]

بر اساس قطعنامه ۱۹۷۳ شورای امنیت ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع برای مداخله نظامی در لیبی (۲۰۱۱) در ۱۷ مارس ۲۰۱۱ پذیرفته شد. در این قطعنامه از عملیات جزئی تا تمام عیار برای جلوگیری از حمله نیروهای دولتی به مردم عادی حمایت شده بود.[۳] ناتو نیز توانست مواضع نیروهای دولتی را در جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۱ ) بمباران کند. اجرای این منطقه پرواز ممنوع با تصویب قطعنامه ۲۰۱۶ شورای امنیت در ۲۷ اکتبر همان سال پایان یافت.[۴]

در داخل کشورها[۵][ویرایش]

 کوبا: کشور کوبا که در دریای کارائیب و جنوب شرقی امریکا واقع است، ورود هرگونه هواپیما به داخل خاک خود را بدون برنامه قبلی، به عنوان تعرض به حریم هوایی خود دانسته و بلافاصله به آن حمله می‌کند. به‌طور نمونه، در سال ۱۹۹۶ دو جنگنده امریکایی در هنگام گشت زنی بدون اعلام قبلی وارد خاک این کشور شده و توسط جنگنده‌های میگ کوبا منهدم شده و در دریا سقوط کردند.

 هند: پرواز بر فراز مناطق تاریخی هند (مانند تاج محل، چند معبد تاریخی و دخمه بمبئی هند)، مناطق نظامی (مثل پایگاه‌های هوایی و مرکز تحقیقات هسته‌ای) و ساختمان مجلس هند ممنوع است.

 پرو: منطقه باستانی ماچو پیچو یادگار امپراتوری اینکا در آمریکای لاتین منطقه پرواز ممنوع است.

 روسیه: هر گونه پرواز بر فراز مسکو (شهر تاریخی این کشور) ممنوع است.

 ایالات متحده آمریکا: در این کشور «منطقه پرواز ممنوع»، مانند دیگر کشورها وجود ندارد. بر اساس تعریف اداره هوانوردی فدرال در این کشور «منطقه ممنوعه» وجود دارد که بر روی نقشه‌های هوایی با رنگ آبی مشخص شده‌ و پرواز بر آسمان آن مناطق به‌طور کلی ممنوع است. مناطقی چون دیزنی‌لند، کمپ دیوید، شهر واشینگتن، دی.سی. نمونه‌ای از این مناطق هستند.

 بریتانیا: در این کشور برخی مراکز نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا و نیروی هوایی، مرکز تحقیقات هسته‌ای، برخی مناطق تاریخی مانند کاخ باکینگهام (محل زندگی ملکه الیزابت دوم و خانواده‌ وی) جزء این مناطق هستند.

 ایران: در این کشور تأسیسات هسته‌ای و نیز بخش‌هایی در مرکز شهر تهران که مقامات عالی رتبه در آنجا حضور دارند جزو مناطق پرواز ممنوع می‌باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ "Air Exclusion Zones: An Instrument for Engagement in a New Century," Brig General David A. Deptula, in "Airpower and Joint Forces: The Proceeding of a Conference Held In Canberra by the RAAF, 8–9 May 2000," "Archived copy". Archived from the original on March 20, 2015. Retrieved May 16, 2015.
  2. "Lessons from Iraq and Bosnia on the Theory and Practice of No-fly Zones". Journalist's Resource.org.
  3. Bilefsky, Dan; Landler, Mark (March 17, 2011). "U.N. Approves Airstrikes to Halt Attacks by Qaddafi Forces". The New York Times.
  4. UN votes to end no-fly zone over Libya , Aljazeera, October 28, 2011.
  5. «در كشورهای مختلف چه مناطقی پرواز ممنوع هستند؟». فردا نیوز. ۲۳ فروردين ۱۳۹۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)

منابع[ویرایش]

Countries previously subject to no-fly zones by foreign powers (Iraq, Bosnia and Herzegovina, and Libya)

A no-fly zone, or no-flight zone (NFZ), air exclusion zone (AEZ),[1] is a territory or area established by a military power over which certain aircraft are not permitted to fly. Such zones are usually set up by a foreign power in an enemy power's territory during a conflict, somewhat like a demilitarized zone in the sky, and usually intend to prohibit the country's military aircraft from operating in the region. Aircraft that violate a no-fly zone may be shot down by the enforcing state, depending on the terms of the NFZ. Air exclusion zones and anti-aircraft defences are sometimes set up in a civilian context, for example to protect sensitive locations, or events such as the 2012 London Olympic Games, against terrorist air attack.

No-fly zones are a modern phenomenon established in the 1990s. They can be distinguished from traditional air power missions by their coercive appropriation of another nation's airspace only, to achieve aims on the ground within the target nation. While the Royal Air Force (RAF) conducted prototypical air control operations over contentious colonial possessions between the two World Wars of the 20th century, no-fly zones did not assume their modern form until the end of the Persian Gulf War in 1991.[2]

During the Cold War, the risk of local conflict escalating into nuclear showdown dampened the appeal of military intervention as a tool of U.S. statecraft. Perhaps more importantly, air power was a relatively blunt instrument until the operational maturation of stealth and precision-strike technologies. Before the Gulf War of 1991, air power had not demonstrated the "fidelity" needed to perform nuanced attacks against transitory, difficult-to-reach targets—it lacked the ability to produce decisive political effects short of total war. However, the demise of the Soviet Union and the rise in aerospace capabilities engendered by the technology revolution made no-fly zones viable in both political and military contexts.[2]

Past no-fly zones

Iraq, 1991–2003

Following the invasion of Iraq by the United States, the United Kingdom, France and other states in the first Gulf War, the United States along with allied nations established two no-fly zones in Iraq.[3] The US stated that the northern no-fly zone was intended to prevent attacks against the Kurdish people by the Iraqi regime of Saddam Hussein, and that the southern no-fly-zone was intended to protect Iraq's Shia population. In 1998, the Iraqi Air Force deployed chemical weapons against Kurdish civilians killing ~5000. This air-to-ground event served as part of the motivation used by former Coalition Forces in order to extend and expand the NFZs, as well as citing parts of Chapter 42 within the U.N. Charter. The southern no-fly zone originally extended to the 32nd parallel[4] but was extended to the 33rd parallel in 1996.[5]

Legal status

This military action was not authorised by the UN.[6]

The Secretary-General of the UN at the time the resolution was passed, Boutros Boutros-Ghali called the no-fly zones "illegal" in a February 2003 interview with John Pilger.[7][8] In 1996 France withdrew from the operation,[3] with French Foreign Minister Hubert Vedrine saying that "there is no basis in international law for this type of bombing".[6]

Civilian deaths

The United Nations found that in 1999 alone 144 civilians were killed by US and UK bombing.[9] Reports from Baghdad say that more than 1,400 civilians were killed in the US and British attacks in the NFZs.[10] An internal UN Security Sector report found that, in one five-month period, 41% of the victims were civilians.[11]

Bosnia and Herzegovina, 1993–1995

In 1992, the United Nations Security Council passed United Nations Security Council Resolution 781, prohibiting unauthorized military flights in Bosnian airspace. This led to Operation Sky Monitor, where NATO monitored violations of the no-fly zone but did not take action against violators of the resolution. In response to 500 documented violations by 1993,[12] including one combat violation,[13] the Security Council passed Resolution 816, which prohibited all unauthorized flights and allowed all UN member states to "take all necessary measures...to ensure compliance with [the no-fly zone restrictions]."[14] This led to Operation Deny Flight. NATO later launched air strikes during Operation Deny Flight and during Operation Deliberate Force.

Lessons from Iraq and Bosnia

A 2004 Stanford University paper published in Journal of Strategic Studies, "Lessons from Iraq and Bosnia on the Theory and Practice of No-fly Zones," reviewed the effectiveness of the air-based campaigns in achieving military objectives. The paper's findings were: 1) A clear, unified command structure is essential. In Bosnia and Herzegovina, during "Operation Deny Flight," a confusing dual-key coordination structure provided inadequate authority and resulted in air forces not being given authority to assist in key situations; 2) To avoid a "perpetual patrol problem," states must know in advance their policy objectives and the exit strategy for no-fly zones; 3) The effectiveness of no-fly zones is highly dependent on regional support. A lack of support from Turkey for the 1996 Iraq no-fly zone ultimately constrained the coalition's ability to effectively enforce it.[15]

Libya, 2011

2011 no-fly zone in Libya

As part of the 2011 military intervention in Libya, the United Nations Security Council approved a no-fly zone on 17 March 2011. The resolution includes provisions for further actions to prevent attacks on civilian targets.[16][17] NATO seized the opportunity to take the offensive, bombing Libyan government positions during the civil war. The NATO no fly zone was terminated on 27 October after a unanimous vote by the UNSC.[18]

Libya, 2018 and 2019

A no-fly zone was declared by the Libyan National Army (LNA) in the country's south during the LNA's offensive in the region in 2018.[19] It was later re-implemented for 10 days in 2019 as the LNA established control over oil fields in the region.[20] The LNA declared another no-fly zone in the country's west, during the 2019 Western Libya offensive.[21] These no-fly zones can be distinguished by the fact that they are implemented by one belligerent party to a civil war on another, instead of being enforced by a foreign power.

See also

Notes

  1. ^ Long, Robert A. (June 2012). The Coercive Efficacy of Air Exclusion Zones Myth or Reality (PDF) (Thesis). United States Air Force School of Advanced Air and Space Studies. Retrieved 31 January 2019. Fortunately, a more complete concept, the Air Exclusion Zone (AEZ), will satisfy those seeking clarity.
  2. ^ a b "Air Exclusion Zones: An Instrument for Engagement in a New Century," Brig General David A. Deptula, in "Airpower and Joint Forces: The Proceeding of a Conference Held In Canberra by the RAAF, 8–9 May 2000," "Archived copy". Archived from the original on March 20, 2015. Retrieved May 16, 2015.CS1 maint: archived copy as title (link)
  3. ^ a b "BBC News | FORCES AND FIREPOWER | Containment: The Iraqi no-fly zones". news.bbc.co.uk. Retrieved 2019-10-17.
  4. ^ Staff writer (December 29, 1998). "Containment: The Iraqi No-Fly Zones". BBC News. Retrieved March 5, 2011.
  5. ^ [dead link] 2nd Cruise Missile Strikes in Iraq Archived 2005-02-09 at the Wayback Machine
  6. ^ Pilger, John (February 23, 2003). "A People Betrayed" Archived 2007-11-14 at the Wayback Machine. ZNet. Retrieved March 5, 2011.
  7. ^ Pilger, John (August 7, 2000). "Labour Claims Its Actions Are Lawful While It Bombs Iraq, Strarves Its People and Sells Arms To Corrupt States". johnpilger.com. Retrieved March 5, 2011.
  8. ^ Sponeck, Graf Hans-Christof; Sponeck, H. C. von; Amorim, Celso N. (October 2006). A Different Kind of War: The UN Sanctions Regime in Iraq. Berghahn Books. ISBN 9781845452223.
  9. ^ "No Fly Zones Over Iraq". CounterPunch.org. Retrieved 2019-10-17.
  10. ^ Staff, Guardian (2000-03-04). "Squeezed to death". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2019-10-17.
  11. ^ Beale, Michael (1997). Bombs over Bosnia – The Role of Airpower in Bosnia-Herzegovina. Air University Press (Maxwell Air Force Base, Montgomery, Alabama). p. 19. OCLC 444093978.
  12. ^ Lewis, Paul (March 19, 1993). "U.N. Moving To Toughen Yugoslav Flight Ban". The New York Times. Retrieved March 5, 2011.
  13. ^ Resolution (March 31, 1993). "Resolution 816 (1993) – Adopted by the Security Council at Its 3191st Meeting, on 31 March 1993". United Nations Security Council (via The UN Refugee Agency). Retrieved March 9, 2011.
  14. ^ "Lessons from Iraq and Bosnia on the Theory and Practice of No-fly Zones". Journalist's Resource.org.
  15. ^ Bilefsky, Dan; Landler, Mark (March 17, 2011). "U.N. Approves Airstrikes to Halt Attacks by Qaddafi Forces". The New York Times.
  16. ^ "Security Council Approves ‘No-Fly Zone’ over Libya, Authorizing ‘All Necessary Measures’ to Protect Civilians, by Vote of 10 in Favour with 5 Abstentions"
  17. ^ UN votes to end no-fly zone over Libya , Aljazeera, October 28, 2011.
  18. ^ "Southern region of Libya is no-fly zone, LNA declares". The Libyan Address Journal. 2019-02-08. Retrieved 2019-04-08.
  19. ^ "Haftar's forces confirm control of Libya's Sharara oilfield | The Libya Observer". www.libyaobserver.ly. Retrieved 2019-04-08.
  20. ^ "Haftar forces announce no-fly zone after being targeted by air strike". english.alarabiya.net. Retrieved 2019-04-08.

References