منطقه آزاد ارس
| بنیان‌گذاری | ۱۳۸۲ |
|---|---|
| دفتر مرکزی | تبریز، ایران |
محدودهٔ فعالیت | شهرستان جلفا، شهرستان خداآفرین |
| مالک | سازمان مناطق آزاد و ویژه اقتصادی |
| وبگاه | وبگاه سازمان منطقه آزاد ارس |
منطقه آزاد تجاری-صنعتی ارس در استان آذربایجان شرقی (شهرستان جلفا)[۱] و شمال غرب ایران واقع شده است. بنا بر ارزیابی‌های صورت گرفته از سوی دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد ایران، منطقه آزاد ارس، پس از منطقه آزاد کیش، دومین منطقه آزاد توسعه یافته و در حال رشد کشور است.[۲]
این منطقه که در مجاورت دو کشور جمهوری آذربایجان و ارمنستان قرار گرفته، دارای وسعت ۵۱٬۰۰۰ هکتار است. منطقهٔ آزاد ارس در ۱۳۷ کیلومتری شهر تبریز -که یکی از قطب‌های عمدهٔ دانشگاهی و صنعتی ایران است- قرار داشته و با شهر تهران نیز ۷۶۱ کیلومتر فاصله دارد.[۳]
حوزه مدیریت
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منطقه آزاد ارس شامل ۴ بخش گسسته از هم و به مرکزیت شهر جلفا است:
- بخش آزاد جلفا
- بخش آزاد نوردوز
- بخش آزاد خدافرین
- بخش آزاد یامچی
شهر جلفا به عنوان مرکز این ناحیه صنعتی-تجاری، در زمینه تجاری و گمرکی دارای پیشینه‌ای صد ساله بوده و مرز مشترک ایران و جمهوری خودمختار نخجوان در شهر جلفا به عنوان پرترددترین مرز مسافری ایران، پس از فرودگاه‌های تهران مطرح است. با تشکیل منطقه آزاد تجاری-صنعتی اردبیل بخش‌های بیله سوار، پارس‌آباد مغان و گرمی از این منطقه آزاد منفک و به آن منطقه الحاق شد.[۴]
در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۴۰۱ طی حکمی مجید کیانی را به عنوان مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ارس منصوب شد.[۵]
سازمان منطقه آزاد تجاری-صنعتی ارس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]این سازمان براساس مصوبهٔ مجلس شورای اسلامی در ۲ شهریور ۱۳۸۲ برای شتاب بخشیدن به توسعه اقتصادی منطقه تأسیس شد. بر اساس مصوبه مجلس هفتم وسعت منطقه آزاد ارس در محدوده شهرستان جلفا ۲۰ برابر شد. بر اساس مصوبه مجلس نهم شهر هادیشهر و شهرک جانلو و قلی بگلو از توابع شهرستان‌های کلیبر و خداآفرین به محدوده منطقه آزاد ارس افزوده شد.
اساسنامه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]اساسنامه سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ارس، با عنوان اولیه «سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ارسباران (جلفا)»، در سال ۱۳۸۳ به تصویب هیئت وزیران رسید و چارچوب حقوقی، ساختار اداری و نحوه فعالیت این سازمان را تعیین می‌کند. سازمان با سرمایه دولتی و به‌صورت نامحدود تشکیل شده و اهداف آن توسعه زیرساخت‌ها، رونق اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری، ایجاد اشتغال، گسترش تولید و صادرات و ارائه خدمات عمومی است.[۶]
بر اساس این اساسنامه، ارکان سازمان شامل مجمع عمومی، هیئت مدیره، مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره و بازرس قانونی است. مجمع عمومی مسئول تعیین خط‌مشی‌های کلی، تصویب برنامه‌ها و بودجه، صورت‌های مالی و مقررات سازمان و نظارت عالیه بر عملکرد آن بوده و هیئت مدیره اداره امور اجرایی و اقتصادی سازمان را در چارچوب قوانین و مقررات بر عهده دارد.[۶]
مدیرعامل که با حکم رئیس‌جمهور منصوب می‌شود، عالی‌ترین مقام اجرایی سازمان و رئیس هیأت مدیره است و مسئول اجرای مصوبات، اداره امور جاری و صدور مجوزهای فعالیت اقتصادی در منطقه است. همچنین بازرس قانونی بر عملکرد مالی و اداری سازمان نظارت می‌کند و امور مالی، اسناد و تعهدات سازمان نیز مطابق اساسنامه، قانون تجارت و مقررات حاکم بر مناطق آزاد تنظیم و اجرا می‌شود.[۶]
شهرک‌های صنعتی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فهرست شهرک‌های صنعتی فعال در منطقه آزاد ارس:
جغرافیا
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
منطقه آزاد ارس با مرکزیت جلفا در شمال غرب ایران واقع شده و در حاشیه رود ارس قرار گرفته است. رود ارس، مرز کشور ایران را با کشورهای جمهوری آذربایجان (جمهوری خودمختار نخجوان) و ارمنستان تشکیل می‌دهد. این منطقه تجاری-صنعتی در بین دو منطقه حفاظت‌شده کیامکی و ارسباران قرار گرفته است. منطقه آزاد ارس در ۱۳۷ کیلومتری تبریز -که به عنوان قطب شمال غرب و دومین شهر صنعتی ایران شناخته می‌شود- واقع شده است.
این منطقه با وسعت ۷۱ هزار و ۸۰۰ هکتار و در مجاورت شهرهایی مانند تبریز، خوی و اصلاندوز، به‌عنوان قطب صنعتی، کشاورزی و گردشگری شناخته می‌شود.[۷]
اراضی این منطقه شامل ۹٬۷۰۰ هکتار از اراضی منطقه می‌شد که براساس مصوبه جدید هیئت سازمان منطقه آزاد ارس در ۱۴ آذر ۱۳۸۷، محدوده این منطقه به ۵۱٬۰۰۰ هکتار شامل بخشهایی از ۲ شهرستان جلفا و کلیبر افزایش یافت. این محدوده ابلاغی در بخش متصل، محدوده اصلی را از ۹٬۷۰۰ هکتار به ۲۰٬۵۰۰ هکتار افزایش داده است و در ۳ بخش منفصل نیز قسمتی از شهرستان کلیبر به وسعت ۲۴٬۰۰۰ هکتار (موسوم به قلی بیگ‌لو) و اراضی اطراف سد خداآفرین به وسعت ۶٬۱۰۰ هکتار و محدوده گمرک نوردوز (مرز ایران با ارمنستان) به وسعت ۲۴۰ هکتار جمعاً به وسعت ۵۱٬۰۰۰ هکتار کل محدوده منطقه آزاد ارس را تشکیل می‌دهد.
آب و هوا
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
این منطقه، در ناحیه نیمه خشک و نیمه سرد شمال غرب ایران قرار دارد. بارش سالیانه در آن‌جا در حدود ۲۲۵ تا ۴۰۰ میلی‌لیتر در سال بوده و دمای میانگین آن تقریباً ۱۵ درجه سلسیوس است. در جلفا، حدود ۵۰ روز از سال به عنوان روز سرد در نظرگرفته شده است. این ناحیه صنعتی-تجاری در محدوده کوه‌های بلندی که اقلیم نسبتاً سردی دارند، واقع شده است.
اماکن دیدنی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]آبشار آسیاب خرابه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
در ۳۰ کیلومتری شرق جلفا، آبشار آسیاب‌خرابه واقع شده است که ارتفاعی بیش از ۳۰ متر داشته و یک غار آهکی با طاقدیسها و ناودیسهایی در آن شکل گرفته که بر اثر ممارست در دل سنگ ایجاد شده است. درون این آبشار، بقایای یک آسیاب آبی متعلق به دوران قاجار هم وجود دارد که نام این آبشار را از آن برداشته‌اند.[۸]
کاروانسرای خواجه نظر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در ۵ کیلومتری غرب جلفا در کنار پاسگاه مرزی عباسی، کاروانسرای خواجه نظر قرار گرفته است که یکی از ۹۹۹ بنایی است که شاه عباس صفوی برای آسایش و امنیت کاروان‌ها و مردم احداث کرده است.[۸]
کلیسای سنت استپانوس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
کلیسای سنت استپانوس، در ۱۷ کیلومتری غرب جلفا و در فاصله ۳ کیلومتری کرانه جنوبی رود ارس، در محلی به نام قزل وانک واقع شده و به عنوان دومین کلیسای مهم ارامنه ایران پس از قره کلیسا مطرح است. تاریخ بنای این کلیسا به سده نهم میلادی می‌رسد.[۹][۱۰] این کلیسا، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.[۱۱]
نمازخانه چوپان
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]این نمازخانه، در ۱۰ کیلومتری غرب جلفا در میان کوه‌های سربی سرخ رنگ قرار گرفته است و تاریخ احداث آن را ۱۵۱۸ میلادی گفته‌اند. برخی مردم محلی به این بنا «کلیسای چوپان» هم می‌گویند.[۸]
رود ارس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های این منطقه، رود ارس است که در زبان محلی به آن «آراز» گفته می‌شود. این رود از کوه‌های بینگول در ترکیه سرچشمه می‌گیرد. طبیعت سبز، جزیره‌ها، پرنده‌ها و کوه‌های سبز و سر به فلک کشیدهٔ اطراف رود ارس، بر جاذبهٔ آن برای گردشگران افزوده است. این رودخانه در نواز مرزی شمال‌غرب کشور واقع شده است.[۸]
پل ضیاء الملک
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]پل ضیاء الملک، در ۶ کیلومتری غرب جلفا در کنار پاسگاه مرزی عباسی قرار گرفته است. این پل قبل از میلاد و در زمان اورارتوها بنا شده و بعدها توسط ضیاءالملک نخجوانی مرمت گردیده است. ارتفاع پل‌های برج ۲۰ و عمق آن در ۱۰ متر بوده و قطر آن به ۶٫۵ متر می‌رسد.[۸]
آتش‌فشان کیامکی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]کوه کیامکی در ۱۰ کیلومتری جنوب جلفا به ارتفاع ۳٬۳۴۷ متر واقع شده است. این کوه یک آتش‌فشان خاموش است که اکنون پناهگاه حیوانات وحشی بسیاری از جمله یوزپلنگ، گوزن و بز وحشی است. کوه کیامکی در تمام ایام سال میزبان کوه‌نوردان و علاقه‌مندان طبیعت است.[۸]
در همین سرزمین «پناه‌گاه‌های حیات وحش کیامکی» و «منطقه حفاظت شده ارسباران» زیستگاه گونه‌های جانوری مانند آهو، مارال، قوچ و میش ارمنی و بز، پلنگ، خرس قهوه‌ای و گونه‌هایی از پرندگان مانند سیاه خروس، کبک، عقاب طلایی، اردک، حواصیل، قار، بوتیمار، قرقاول، طرلان، بالابان و پوشش گیاهی افرا، نسترن، بید، زرشک، گردو و گیاهان مرتعی و دارویی است.[۸]
سد خداآفرین
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در مسیر رود ارس، سه سد بزرگ احداث شده است که عبارتند از سد ارس، سد خداآفرین و سد میل‌مغان که از میان آن‌ها، خداآفرین بزرگ‌تر بوده و امکان ماهی‌گیری و قایقرانی در آن وجود دارد.[۸]
سرمایه‌گذاری
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]برای تشویق سرمایه‌گذاران، مزایای قانونی زیر برای سرمایه‌گذاری در این منطقه در نظر گرفته شده است:[۱۲]
- معافیت مالیاتی ۲۰ ساله از تاریخ بهره‌برداری برای انواع فعالیت‌های اقتصادی
- معافیت از عوارض گمرکی و سود بازرگانی برای واردات مواد اولیه و ماشین‌آلات
- امکان صدور کالای تولیدشده با رعایت قوانین ارزش افزوده به داخل کشور
- صدور کالای تولیدشده به خارج از کشور با کمترین تشریفات
- ترانزیت و صادرات مجدد کالاهای خارجی با کمترین تشریفات
- آزادی ورود هر نوع کالا به استثنای کالاهای مغایر با شرع اسلام
- تضمین حقوق قانونی سرمایه‌گذاران خارجی در برابر تملک و ملی شدن
- امکان هر گونه فعالیت اقتصادی برای سرمایه‌گذاران خارجی
- ثبت شرکت‌ها توسط خود سازمان منطقه آزاد
- امکان سرمایه‌گذاری ۱۰۰ درصد خارجی، بدون مشارکت ایرانی
- عدم نیاز به روادید برای ورود و خروج اتباع خارجی
۲۲ شرکت خارجی در ارس فعال بوده و بیش از ۱۰۰ نفر از اتباع خارجی کشورهای ترکیه، کره جنوبی، هندوستان، ارمنستان، چین و قزاقستان فعالیت‌های اقتصادی و تجاری انجام می‌دهند.[۱۳]
وجود منطقه گلخانهای و دشت‌های حاصلخیز گردیان و گلفرج که با همکاری وزارت جهاد کشاورزی ساخته شده، زمینه حضور سرمایه‌گذاران را در عرصه کاشت محصولات هیدروپنیک و زراعی و باغی فراهم کرده است. همچنین بزرگ‌ترین شهرک گلخانهای ایران با مساحت ۱۴۰ هکتار در ارس در حال ساخت بوده که ۵۲ هکتار از این مجتمع گلخانهای به فارغ‌التحصیلان و سرمایه‌گذاران ایرانی، هلندی و ترکیه‌ای واگذار شده است.[۱۴]
افزون بر این یک مجتمع پالایشگاهی با ظرفیت تولید سالانه ۱۸۴ هزار تن بنزین، نفت سفید، گازوئیل و مازوت با سرمایه‌گذاری ۵۰ میلیون دلاری بخش خصوصی راه‌اندازی شده است.[۱۵] یک نیروگاه سیکل ترکیبی ۵۰۰ مگاواتی نیز با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی در این منطقه در حال ساخت است.
امکانات و متعلقات
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منطقه آزاد ارس دارای امکاناتی از قبیل راه‌آهن و جاده، شبکه برق، آبیاری و شبکه توزیع آب، شبکه توزیع گاز، شبکه مخابراتی، فیبر نوری، اینترنت بی‌سیم، شعبات و دفاتر بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ بیمه، پایانه‌های مرزی، انبارهای گمرکی، فرودگاه پارس‌آباد[۱۶] و فرودگاه (تبریز)، دفاتر دولتی و اداری، هتل، متل، هتل آپارتمان و رستوران است.
تاکسی هوایی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]برای نخستین بار در ایران، تاکسی هوایی (به انگلیسی: Air taxi) بین تبریز و منطقه آزاد ارس راه‌اندازی شده است. این امکان برای تردد سرمایه‌گذاران و گردشگران به این منطقه در زمان ۴۰ دقیقه به وجود آمده که بر این اساس در باند تازه تأسیس منطقه آزاد ارس در جوار دشت گلفرج، دو فروند هلیکوپتر فراهم شده است.[۱۷]
دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]این منطقه دارای ۵ دانشگاه بین‌المللی است که ۴ هزار دانشجو در مقاطع کارشناسی ارشد، دکتری و پی‌اچ‌دی در آن‌ها مشغول به تحصیل هستند.[۱۸] این دانشگاه‌ها عبارتند از:[۱۹]
- پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران
- پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تبریز
- شعبه بین‌المللی ارس دانشگاه علوم پزشکی تبریز
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌المللی جلفا
- شعبه بین‌المللی دانشگاه پیام نور جلفا
پلاک اختصاصی برای خودروهای وارداتی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برای خودروهای وارداتی که قصد تردد در منطقهٔ آزاد ارس را داشته باشند، پلاک ویژه‌ای نصب می‌شود. این پلاک، مختص خودروهای خارجی است که بدون پرداخت عوارض، وارد محدوده منطقه آزاد ارس شده و تا شعاع ۱۳۵ کیلومتری و مرکز استان (تبریز) امکان تردد دارند که قرار است، این محدودیت تردد برای این خودروها در آینده برداشته شود.[۲۰]
با شماره‌گذاری و صدور پلاک اختصاصی منطقه آزاد ارس کلیه «خودروهای سواری» با رعایت ضوابط ایمنی و زیست‌محیطی با کاربری «عمومی»، «باری» و «مسافربری» حداکثر ۲ سال و کلیه وسایط نقلیه «شخصی سواری» با حداکثر عمر ۱ سال و حداقل قیمت ۸ هزار دلار می‌توانند در محدوده تعیین شده تردد نمایند.[۲۱][۲۲][۲۳]
رشد منطقه آزاد ارس در صنعت کشاورزی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منطقه آزاد ارس به دلیل دارا بودن شرایطی چون: آب فراوان در رودخانه ارس با دبی متوسط ۲۵۰ مترمکعب در ثانیه، آب‌وهوای مناسب، نزدیکی به تولیدکنندگان حاشیه ارس و دشت‌های مجاور، نزدیکی به بازارهای مصرف در کشورهای اروپائی و منطقه قفقاز، کافی بودن وسعت اراضی و… در زمینه کشاورزی پیشرفت زیادی داشته است. این منطقه در بخش کشاورزی کشت گلخانهای روزبه‌روز در حال پیشرفت است و پیش‌بینی می‌شود تا سال آینده ارس قطب تولید محصولات گلخانهای کشور شود.[۲۴] امروزه استفاده بهینه از عوامل تولید و امکانات موجود برای افزایش بازده تولید با استفاده از آخرین دستاوردهای نوین فنی و فن‌آوری‌های جدید در صدر اهداف کشاورزی مدرن قرار دارد. در این میان گلخانه‌ها و کشت گلخانهای به‌عنوان راهکاری برای کنترل عوامل تأثیرگذار محیطی همچون تغییرات دمایی، جلوگیری از پدیده‌های سرمازدگی، گرمازدگی و … از یک‌سو و استفاده بهینه از خاک و آب و کاربرد مناسب کود و سموم از سوی دیگر از دیرباز موردتوجه جوامع مختلف کشاورزی قرارگرفته و در این راستا طی دهه‌های اخیر از پیشرفت‌های قابل‌توجهی نیز برخوردار بوده است.
مجتمع گلخانهای جلفا به وسعت ۱۴۰ هکتار اراضی دشت گلفرج شهرستان جلفا واقع در محدوده یک منطقه آزاد ارس می‌باشد. این اراضی در جنوب غربی شهر جلفا واقع‌شده و ازنظر موقعیت جغرافیایی در شمال غرب ایران قرار دارد.
مجتمع گلخانهای جلفا به تعداد ۱۰۱ واحد گلخانه، به مساحت هر سالن گلخانهای معادل ۳۰۰۸ مترمربع سالن سرپوشیده و با سیستم کشت هیدروپونیک و کاملاً مکانیزه بوده که با هزینه ۴۰ میلیارد ریالی دولت جهت تأمین زیرساخت‌ها بزرگ‌ترین مجتمع گلخانهای کشور بوده که آماده واگذاری به فارغ‌التحصیلان این بخش و سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی می‌باشد. بخش مهمی از صادرات کشاورزی منطقه آزاد ارس از تولیدات گلخانهای است. وجود ۱۴۰ هکتار سایت گلخانهای در منطقه و فعالیت ۴۱ واحد گلخانهای نشان بر اهمیت این صنعت در منطقه و موفقیت روزافزون آن دارد.[۲۵][۲۶]
بخش کشاورزی ارس نیز در کنار بخش صنعت، همچنان به روند رو به رشد خود ادامه می‌دهد و به خصوص در حوزه گلخانه‌ها، شاهد این هستیم که منطقه آزاد ارس به قطب گلخانه داری کشور تبدیل شده است.[۲۷]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ «موقعیت جغرافیایی، محدوده منطقه آزاد ارس». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ارس دومین منطقه آزاد کشور پس از کیش است». خبرگزاری مهر. ۲۲ مرداد ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۲ مرداد ۱۳۹۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «منطقه آزاد ارس».
- ↑ «اتمام بازسازی خیابان پل چوبی در پایانه مرزی جلفا با اعتبار ۱۲میلیارد ریال تا پایان سال». خبرگزاری آریا. ۲۸ آبان ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۳۰ نوامبر ۲۰۱۲.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=و|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|پیوند بایگانی=و|archive-url=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ اسدالله علیزاده سرپرست سازمان منطقه آزاد ارس شد
- 1 2 3 «اساسنامه سازمان منطقه آزاد تجاری - صنعتی ارسباران (جلفا) مصوب 1383/05/04 | مهدی داودآبادی». davoudabadi.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۹-۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «هادی مقدم‌زاده کیست؟ بیوگرافی مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس». شهر بورس.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 «سفر به جلفا در امتداد آراز». انسان‌شناسی و فرهنگ. ۳۱ تیر ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲ مرداد ۱۳۹۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «خبرگزاری میراث فرهنگی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژوئیه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اكتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ اكتبر ۲۰۱۹.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازدید=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=و|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|نشانی بایگانی=و|archive-url=داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در|بازبینی=و|archive-date= - ↑ «Armenian Monastic Ensembles of Iran». یونسکو. ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «مزایای قانونی سرمایه‌گذاری در منطقه آزاد ارس». وبگاه رسمی سازمان منطقه آزاد ارس. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۲.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=و|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|پیوند بایگانی=و|archive-url=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «افتتاح دفتر اتباع خارجی در منطقه آزاد ارس». روزنامه دنیای اقتصاد. ۶ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «اتمام گازرسانی به شهرک گلخانهای منطقه آزاد ارس تا بهمن ماه». ایلنا. ۸ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «بهره‌برداری از هتل آپارتمان ارس/ افتتاح چندین پروژه در منطقه آزاد ارس». خبرگزاری مهر. ۸ شهریور ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «فرودگاه پارس‌آباد فعالیت خود را از سر می‌گیرد».
- ↑ «پرواز نخستین تاکسی هوایی کشور/ نخستین تاکسی هوایی کشور مسافران خود را پیاده کرد». خبرگزاری فارس. ۶ آبان ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «تشکیل هسته مطالعاتی و پژوهشی منطقه آزاد ارس». خبرگزاری فارس. ۲۱ آبان ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی منطقه آزاد ارس». وبگاه رسمی منطقه آزاد ارس. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ آذر ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «عرب باغی: محدودیت تردد خودرو با پلاک منطقه آزاد ارس برداشته می‌شود». ایرنا. ۲۴ تیر ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۹۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «رونمایی از پلاک اختصاصی خودرو منطقه آزاد ارس». نصرنیوز. ۲۸ بهمن ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۳ آذر ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «رونمایی از پلاک اختصاصی خودرو در منطقه آزاد ارس». الف. ۱ اسفند ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۳ آذر ۱۳۹۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «مرکز شماره‌گذاری و صدور پلاک خودروهای وارداتی منطقه آزاد ارس افتتاح شد». وبگاه سازمان منطقه آزاد ارس. ۱۰ خرداد ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۲.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=و|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|پیوند بایگانی=و|archive-url=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «منطقه آزاد ارس قطب تولید محصولات گلخانه ای می‌شود». پایگاه خبری ایرنا.
- ↑ «منطقه آزاد ارس نقطه ای طلایی برای تجارت و سرمایه‌گذاری». باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «پتانسیل‌های گردشگری کشاورزی در منطقه آزاد ارس». پایگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴.
- ↑ «استمرار رشد صنعتی و کشاورزی ارس در سال 96». پایگاه خبری ارس. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۶ اكتبر ۲۰۱۹.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|بازبینی=
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Aras Free Zone». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۲.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]