ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ملکه زتیان
A Tang Dynasty Empress Wu Zetian.JPG
تصویر گرفته شده از یک آلبوم قرن ۱۸ میلادی، از پرتره ۸۶ امپراتور چین، با یادداشت‌های تاریخی چینی. در چین انتشار یافت / قرن ۱۸ میلادی. (کتابخانه بریتانیا، Shelfmark Or 2231)
امپراتریس فرمانروا دودمان ژو دوم
سلطنت16 October 690[الف] – 22 February 705[ب] (۱۵ سال)
تاج‌گذاری۱۶ اکتبر ۶۹۰ به (عنوان امپراتور)
پیشینسلسله تاسیس شد
(امپراتور رویزونگ به عنوان امپراتور سلسله تانگ)
جانشینسلسله لغو شد
(امپراتور ژونگ زنگ به عنوان امپراتور سلسله تانگ)
وارث سلسله ژوامپراتور رویزونگ
امپراتور ژونگ زنگ
حاکم و نایب السلطنه دودمان تانگ
سلطنت۱۰ ژانویه ۶۶۵–۱۶ اکتبر ۶۹۰ (۲۵ سال)
پیشینندارد
جانشینامپراتریس وای
برای امپراتوران تانگگائوزونگ
امپراتور ژونگ زنگ
امپراتور رویزونگ
امپراتریس دواگر دودمان تانگ
سلطنت۲۷ دسامبر ۶۸۳ – ۱۶ اکتبر ۶۹۰ (۷ سال)
تاج‌گذاری۲۷ دسامبر ۶۸۳ به (عنوان مادر امپراتور)
پیشینامپراتریس دواگر او
جانشینامپراتریس دواگر وای
امپراتریس همسر دودمان تانگ
سلطنت۲ دسامبر ۶۵۵ – ۲۷ دسامبر ۶۸۳ (۲۸ سال)
تاج‌گذاری۲ دسامبر ۶۵۵ به (عنوان همسر امپراتور)
پیشینامپراتریس همسر وانگ
جانشینامپراتریس همسر وای
همسر
فرزند(ها)
نام کامل
نام خانوادگی: Wu (武)
نام کوچک: first, no record. Later, Zhao (曌/瞾), possibly originally Zhao (照)[پ]
نام هنری:Wu Mei (武媚)[ت]
نام پسامرگ
Short: Empress consort Zetian (則天皇后)[ث]
Full: Empress consort Zetian Shunsheng (則天順聖皇后)[ج]
نام معبد
None[چ]
خاندانوو (武)
دودمان
پدرWu Shihuo, Duke Ding of Ying
مادرLady Yang
زادروزc.624 (No record, According to the death of 83 year old speculation)
No record, دودمان تانگ
مرگ۱۶ دسامبر ۷۰۵ (۸۱ سال)
لوئویانگ، دودمان تانگ
خاک‌سپاری۷۰۶
Qianling Mausoleum
دین و مذهبآیین بودایی

ملکه زتیان (چینی ساده:武则天، چینی سنتی:武则天، پین‌یین:Wǔ Zétiān) (زادهٔ ۱۷ فوریهٔ ۶۲۴ - مرگ ۱۶ دسامبر ۷۰۵)[۱][۲] تنها زن در تاریخ چین باستان بود که عنوان امپراتریس فرمانروا را دارا بود. او عضو دودمان تانگ بود و به مدت ۳۵ سال امپراتریس و ۲۵ سال نایب السلطنه مقتدر این سلسله بود و به تنهایی به صورت دو ژور و دفاکتو بر سلسله تانگ حکومت کرد و در عمل شریک فرمانروایی شوهر و پسرانش بود و اختیار کامل و رسمی برای عزل و نصب امپراتوران و مقامات داشت وی همچنین بنیان‌گذار و تنها امپراتور سلسله ژو بود و به مدت ۱۵ سال بر چین با مقام امپراتریس فرمانروا حکومت کرد.

او نخست میان سال‌های ۲ دسامبر ۶۵۵ تا ۶۶۵ به اسم همسرش مدیر دادگاه امپراتوری شده بود و موقعیتی برابر با همسرش در اداره کشور داشت و بعد با سکته همسرش از سال ۱۰ ژانویه ۶۶۵ تا ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی به جای شوهر و دو پسرانش و به عنوان نایب‌السلطنه به مدت ۲۵ سال بر چین فرمان‌راند و خود به تنهایی در راس قدرت نشست و از دوره همسر و پسرانش در عمل حکمران چین بود، کاری که در پیش از او هم معمول بود ولی تا قبل از وو زتیان هیچ زنی به غیر وی در زمان همسرش حکومت نکرد؛ وو زتیان سپس در ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی پسرش رویزونگ را خلع کرد و دودمان تانگ را به پایان رسیده خواند و دودمان ژو را پایه ریخت و خود را امپراتریس فرمانروای مقدس و ایزدی خواند و به صورت مستقل و یگانه قدرت را در دست گرفت.[۳]

کنفوسیانیسم به سختی و اجبار زندگی وی و دورهٔ فرمانروایی او به عنوان نایب السلطنه و بعد امپراتور یا امپراتریس فرمانروا را نکوهیده‌است و این دوره به مدت ۴۰ سال از آغاز حکمرانی و پایان آن ادامه داشت.

فرمانروایی بر سلسله تانگ و سلسله ژو دوم[ویرایش]

همسر امپراتوران تانگ[ویرایش]

وو رویی که بعد ملقب به امپراتریس وو زتیان امپراتریس دودمان تانگ و دودمان ژو دوم بود که پنچ دهه بر سلسله های چین حکومت کرد

او در اصل معشوقهٔ امپراتور تای‌زونگ بود. با مرگ او وی در سال ۶۵۰ میلادی معشوقهٔ جانشینش امپراتور گائوزونگ گردید. او توانست خود را در دل امپراتور تازه جا کند و معشوقه‌های دیگر و همسر رسمی او امپراتریس وانگ و معشوقه و صیغه اصلی امپراتور بانو شیائو و بانو ژانگ را از چشم او انداخته و سرانجام به‌طور وحشتناکی به کشتن دهد و بدین‌سان پله‌های قدرت را بپیماید وو زتیان در طول ۵ سالی که به عنوان همسر امپراتور بود از قدرت سیاسی قابل توجه ای برخوردار بود و در سیاست دخالت مستقیم می‌کرد و در این دوره نفوذی برابر با امپراتور داشت و چرا که امپراتور دارای بیماری شدید مغزی بود و توان حکومت نداشت و رفته رفته علاقه خود را نسبت به سلطنت از دست داد و به همین خاطر همسر وو (بعدا وو زتیان) در سال ۶۵۳ امور حکومت را به طور فزایندی در دست گرفت و بجای شوهرش به صورت غیر رسمی بر چین حکومت میکرد.

امپراتریس همسر و نایب السلطنه[ویرایش]

دودمان تانگ تحت فرمان امپراتریس وو زتیان به عنوان نایب السلطنه در نهایت گستردگی

وو زتیان در سال ۲۷ نوامبر ۶۵۵ با اعدام بانو شیائو و امپراتریس وانگ در سال ۲ دسامبر ۶۵۵ امپراتریس چین شد وی در این دوره با از میان برداشتن رقبایش و کشتن تمام اعضای شورا و کابینه دربار توانست بر چین مسلط شود و در سال ۶۶۰ خودش شخص به تنهایی امپراتوری تانگ را بدون امپراتور اداره کند و حتی قدرتش در سال ۱۰ ژانویه ۶۶۵ با سکته ناگهانی همسرش امپراتور گائوزونگ انقدر بالا رفت که توانست تمام امور کشور را رسماً به تنهایی بر عهده بگیرد و از همان سال بجای شوهرش بر کلیه دودمان تانگ و چین به‌طور کامل به تنهایی فرمانروایی کند و از همان زمان کنفوسیانیسم  بجای این که دوره حکومت امپراتور را بنویسد دوره حکومت امپراتریس زتیان را به عنوان نایب السلطنه نکوهید است.

امپراتریس دواگر و نایب السلطنه[ویرایش]

امپراتریس وو (بعدا وو زتیان) در لباس امپراتوری در زمان پسرش ژونگ زونگ وی بعدا به تنها زن در تاریخ چین تبدیل می شود که مقام امپراتریس فرمانروا را دارا بود و حکومت می کرد

در سال ۲۷ دسامبر ۶۸۳ امپراتور گائوزونگ از دنیا رفت و با وصیت نامه دورغ که زتیان به نام امپراتور نوشته بود توانست در دوره امپراتور ژونگ زنگ مقام نایب السلطنه را حفظ کند و حتی قدرتی بیشتر از یک امپراتور داشته باشد و بجای پسرش بر تانگ حکومت کند ولی ژونگ زنگ نمی‌خواست در زیر سایه قدرت مادرش باشد و او بجایش فرمانروایی کند به همین خاطر امپراتریس زتیان در سال ۶۸۴ بعد از چند ماه حکومت امپراتور ژونگ زنگ او را با فرمان رسمی که خود به عنوان نایب السلطنه و محافظ سلطنت نوشته بود او را کنار گذاشت و زتیان پسر دیگرش امپراتور رویزونگ را به سلطنت رساند و این بار امپراتریس زتیان بسیار قوتر از قبل بر امور مسلط شد و این بار هم بجای پسرش بر تانگ حکومت کرد قدرت وو زتیان در سال ۶۸۵ و ۶۸۹ به دلیل ناتوانی و ضعف امپراتور بیشتر شد و نفوذش به اوج رسید و در آخر زتیان در سال ۶۹۰ میلادی دودمان تانگ را به پایان رساند و دودمان ژو دوم را پایه‌ریزی کرد و خود امپراتور شد.

امپراتور و امپراتریس فرمانروا سلسله ژو[ویرایش]

دودمان ژو دوم زیر فرمان امپراتور وو زتیان در نهایت گستردگی در سال های فرمانرواییش

وو زتیان در سال ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی آخرین اقدام را برای بدست آوردن قدرت نهایی انجام داد وی با یک فرمان رسمی پسرش امپراتور رویزونگ را کنار زد و سلسله پادشاهی تانگ را به پایان رساند و سلسله پادشاهی ژو را بنیان‌گذاری کرد و خود را تنها امپراتور چین خواند و به صورت مستقل و یگانه قدرت را در دست گرفت و به تنهایی بر چین حکومت کرد وی در این دوره تمام تلاش خود را برای باز پس‌گیری خاک‌های از دست رفت دودمان تانگ کرد و می‌خواست مرزهای چین را مثل دوره امپراتوری امپراتور تای‌زونگ برگرداند که در این را موفق شد وی در دوره حکومت خود اصلاحات گوناگونی را در آموزش و پرورش و تجارت انجام داد و در این زمان تجارت رونق فراوانی داشت و سواد مردمی افزایش یافت وی رفاع اقتصادی و مردمی را بهتر کرد و در دوره وی عدالت به خوبی برای مردم انجام می‌شد وی همچنین مالیات را برای فقرا کم کرد و برای اشراف بیشتر کرد وی به معماری بسیار اهمیت می‌داد و در دوره وی بناهای زیادی ساخت شد وی برای اداره بهتر کشور ایالت‌ها را به چند دست تقسیم کرد و افراد دانا را به حکومت ان می‌گماشت وو زتیان یکی از مدافعین سرسخت آیین بودایی بوده و در عصر امپراتوری زتیان مذهب بودایی بسیار رشد کرد و طرفداران زیادی بدست آورد.

بازنشستگی و مرگ[ویرایش]

وو زتیان در سال ۲۲ فوریه ۷۰۵ میلادی از مقام امپراتریس فرمانروا به دلیل بیماری شدید که داشت کنار کشید و پسر بزرگش ژونگ زونگ را جانشین خود کرد و خود به مقام امپراتریس مقدس و بازنشسته سلسله‌های چین رسید زتیان به مدت ۹ ماه بعد از کنارگیری اش از قدرت در سلطنت پسرش در سلسله تانگ در گذشت و در کنار همسرش گائوزونگ دفن شد.

بالا رفتن از قدرت[ویرایش]

وو زتیان در سال ۶۳۸ به عنوان معشوقه تای‌زونگ (دودمان تانگ) وارد حرمسرا شد.


وو زتیان با مرگ تای زونگ در سال ۶۴۹ تبدیل به معشوقه گائوزونگ (دودمان تانگ) در سال ۶۵۰ گردید.


وو با اعدام امپراتریس وانگ در سال ۶۵۵ امپراتریس تانگ شد.


وو زتیان در سال ۶۶۰ و ۶۶۵ قدرت چشمگیری بدست آورد و بجای شوهرش بر چین به‌طور کامل حکومت کرد


امپراتور کائوزونگ در سال ۶۸۳ درگذشت و پسرش ژونگ زونگ به پادشاهی رسید ولی تمام قدرتش توسط مادرش غضب شد و او امپراتور به اسم بود.


در سال ۶۸۴ ژونگ زنگ بر زده مادر شورید و وو زتیان در همان سال با فرمان رسمی امپراتوری را به پسر ضعیف و ناتوانش رویزونگ داد و بجای وی بر تمام قدرت سلطه انداخت و قدرتش در سال ۶۸۵ و ۶۸۹ بیشتر شد.


وو زتیان در سال ۶۹۰ سلسله تانگ را به پایان رساند و سلسله ژو را بنیان‌گذاری کرد و خود را امپراتریس فرمانروای مقدس و ایزدی خواند.

جانشینان[ویرایش]

بعد از ملکه زتیان به مدت 7 سال 3 نفر به شرح زیر به امپراتوری رسیدن :

بعد از ملکه زتیان پسرش ژونگ زنگ از سال 705 تا 710 به تخت نشست.

بعد از ژونگ زنگ، شانگ به مدت 17 روز در سال 710 به تخت نشست.

بعد از شانگ پسر دیگر ملکه زتیان رویزونگ از سال 710 تا 712 به تخت نشست.

و سرانجام چهارمین نفر شوان زونگ اول به مدت 44 سال حکومت کرد :

بعد از رویزونگ، شوان زونگ اول به تخت نشست.

منابع[ویرایش]

  1. Pollard, Elizabeth (2015). Worlds Together Worlds Apart. New York, NY: W.W. Norton Company. p. 318. ISBN 978-0-393-91847-2.
  2. Paludan, 100
  3. Paludan, 96


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="persian-alpha"/> متناظر پیدا نشد. ().