معمای شاه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
معمای شاه
Moamayeshah.jpg
ژانرتاریخی
معمایی
نویسندهمحمدرضا ورزی
کارگردانمحمدرضا ورزی
بازیگرانحسین نورعلی
سعید نیک‌پور
گوهر خیراندیش
امیریل ارجمند
نرگس محمدی
نازنین فراهانی
جعفر دهقان
داریوش کاردان
حسین محب‌اهری
حدیث فولادوند
مهراوه شریفی‌نیا
مژگان ربانی
ساغر عزیزی
محمدعلی نجفی
علی دهکردی
جمشید جهان‌زاده
امیر کربلایی‌زاده
امیر مهدی‌کیا
شکرخدا گودرزی
گیتی ساعتچی
یوسف صیادی
رز رضوی
محمدرضا شریفی‌نیا
احمد نجفی
عبدالرضا اکبری
سپند امیرسلیمانی
حسام نواب صفوی
آهنگسازبابک زرین
کشور سازندهایران
زبان اصلیزبان فارسی
زبان هندی
زبان عربی
زبان انگلیسی
زبان آذری
زبان ترکمنی
زبان ارمنی
شمار قسمت‌ها۹۵ قسمت
تولید
تهیه‌کنندهعلی لدنی
تدوین‌گراحسان جعفری
مدت۵۰ دقیقه
پخش
شبکهٔ اصلیشبکه یک
انتشار اولیه۱۵ آبان ۱۳۹۴ –
۱۳ بهمن ۱۳۹۵

معمای شاه عنوان مجموعه تلویزیونی با ژانر تاریخی به کارگردانی محمدرضا ورزی است. این سریال داستان به قدرت رسیدن رضاشاه پهلوی و محمدرضاشاه پهلوی[۱] در ایران و از زمان بازگشت محمدرضاشاه پهلوی از مصر، پس از ازدواج با ملکه فوزیه تا انقلاب ۵۷ و پیروزی انقلاب اسلامی به تصویر می‌کشد. در این مجموعه ۱۲۰ بازیگر اصلی ۸۵۳ بازیگر فرعی حضور دارند. ۹۱۰ سکانس دارد و کل بازیگران سریال ۱۶۰۰ نَفَر هستند. مجموعه معمای شاه در خصوص جریانات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی در دوره پادشاهی محمدرضا پهلوی است و در ۹۵ قسمت ساخته شده‌است. این مجموعه با هزینه ۷۰ میلیارد تومان در پنج سال ساخته شده‌است.[۲][۳]

موسیقی متن[ویرایش]

موسیقی متن این سریال به گفته و ادعای محمدرضا ورزی کارگردان سریال معمای شاه به صورت انحصاری توسط بابک زرین ساخته شده‌است درحالی که بیشتر آثار برداشتی از مجموعه موسیقی: Apocalypse Second World War 2 و ساخته Kenji Kawai است.[۴]

پشیمانی بازیگران[ویرایش]

حدوداً پس از اتمام پخش سریال بازیگران زیادی از اینکه در این سریال حضور داشتند ابراز پشیمانی کردند بیشتر پشیمانی و قاطع‌ترین بازیگران که ابراز پشیمانی کرد جعفر والی بود، جعفروالی طی یک مصاحبه گفت:من در طول عمرم یک کار انجام دادم که خیلی پشیمانم؛ سریال معمای شاه. ما در این دوران زندگی کردیم. والله این‌طور نبود. به خدا این‌طور نبود که این سریال روایت می‌کند.» و تهیه‌کننده سریال معمای شاه؛ علی لدنی در پاسخ به جعفر والی و خبرنگاران گفت:طرح چنین اظهاراتی از سوی این بازیگر و تخطئه سریالی که گروهی از هنرمندان مختلف در ساخت آن حضور دارند، مایه تاسف است. این مطالب در شرایطی عنوان می‌شود که سازندگان سریال بیشترین همکاری را با او داشته و حتی در مواقعی که آقای جعفرخان والی قادر به حفظ کردن دیالوگ‌ها نبودند و کار ضبط سریال به برداشت‌های طولانی و مختلف می‌انجامید، گروه سازنده با صبر و بردباری فراوان این وضعیت را تحمل کرده و با همراهی مسوولانه سعی کرده‌اند خللی به نقش وی وارد نشود. حالا مشخص نیست چرا ایشان چنین اظهاراتی را دربارهٔ سریال بیان کرده‌اند.»[۵]

لدنی در ادامه با اشاره به بخش دیگری از اظهارات والی که در آن با ذکر قسم جلاله «والله» عنوان کرده: «آن دوران این‌طور نبود که این سریال روایت می‌کند» گفت: «بازیگری در کسوت و پیشینهٔ جعفر والی قاعدتاً باید پیش از حضور در اثری، فیلم نامه آن را مطالعه کنند. اگر در مورد معمای شاه فیلم نامه ای که به ایشان داده شده را مطالعه نکرده باشند، اشکالی حرفه ای و جدی به وی وارد است. اگر هم مطالعه کرده‌اند و سپس نقش را قبول کرده‌اند؛ دیگر طرح چنین مطالبی چه موضوعیتی دارد؟!» شکرخدا هم شواهد نشان می‌دهد آنچه که ساخته شده با آنچه که نگاشته شده عیناً تطابق دارد.

لدنی دربارهٔ بخش دیگر سخنان والی که با ارجاع به آن زمان گفته وضعیت دوران پهلوی شبیه آنچه معمای شاه نشان می‌دهد نبوده گفت: «زندگی کردن افراد در یک دوره خاص دلیلی بر اطلاع از همه جزئیات و زوایای تاریخی یک دوره نیست. حضور ایشان در آن دورهٔ تاریخی که سند تاریخی به حساب نمی‌آید. آیا جعفر والی در لایه‌های پنهان آن مقطع تاریخی حضور داشته‌است؟ آیا به دربار، ساواک و نسخت وزیری رفت و آمده داشته‌است؟ آیا با نمایندگان قدرت‌های خارجی آن دوره ارتباط داشته‌اند؟ از نظر ایشان کدام بخش از سریال خلاف واقع است؟ آیا رویدادهایی مانند: بحران نان، وقایع سی تیر، بیست و هشت مرداد و… زاییده تخیل سازندگان سریال بوده یا در عالم واقعیت رخ داده‌است؟ اساساً کدام بخش از سریال از نظر استاد والی با واقعیت تاریخی متناقض است که ما درخصوص آن تأمل کنیم؟»

لازم است ذکر شود این مجموعه تخت نظر مورخین معتبر کشور به رشتهٔ تحریر درآمده که صد البته نمی‌تواند نگاه شخصی نویسندهٔ اثر در محتوای تاریخی سریال حاکم باشد. مورخینی که هر کدام ده‌ها تألیف داشته که برخی از آن در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود. صرف نظر از کار پژوهشی ۵۶۰۰ نسخه سند از ساواک، نخست‌وزیر، وزارت دربار و غیره در اختیار پروژه قرار داده شده که نمی‌توان آن را انکار کرد و فجایع رخ دادهٔ عصر پهلوی را نادیده گرفت.

در آخر معروض می‌دارم، آقای والی عزیز و گرامی حضورتان در پروژه معمای شاه برای کل عوامل افتخاری بوده و همچنان جنابعالی را جزء گروه و عوامل معمای شاه می‌دانیم ولی متأسفانه برخی شما را برای رسیدن به مقاصد خودشان دستاویز قراردادند تا به نیت‌های سیاسی خودشان نزدیک شوند و از چهره فرهنگی شما برخی نیات سیاسی را تحقق بخشند.[۶][۵]

شکست سریال[ویرایش]

این سریال نخستین بار در آبان ماه سال ۱۳۹۴ خورشیدی روزهای جمعه ساعت ۲۲ ازشبکه یک پخش گردید پس از شبکه یک، شبکه سه سریال را روزهای پنجشنبه به آنتن برد. پس گذشت چند ماه از پخش سریال و ناتوانی سریال از جذب مخاطب سریال[۷]معمای شاه از کنداکتور شبکه سه خارج گردید و فقط از شبکه یک پخش گردید. صدا و سیما در اقدامی غیرمنتظره سریال را کلا از کنداکتور شبکه یک خارج کرد که ضربه بسیار شدیدی به سریال وارد کرد هیچ توضیحی به مخاطبان ارائه ندادند. پس از گذشت حدوداً ۳ ماه با پیگیری تهیه‌کننده، سریال معمای شاه مجدداً در آبان ماه ۱۳۹۵ به صورت مجدداً از قسمت نخست روزانه ساعت ۲۲ از شبکه یک پخش پخش می‌شد؛ و پس از گذشت چند هفته شبکه آزمایشی HD سریال را پخش نمود ولی شبکه از لیست شبکه‌های صدا و سیما حذف و به جایش شبکه تماشا جایگزین گردید؛ و شبکه تماشا هم مجدداً شروع به پخش سریال کرد و بر خلاف انتظار که سریال از دو شبکه پخش می‌شد سریال نمی‌توانست مخاطبان را جذب کند و صدایشان را درآورد. در پرسش و پاسخی از مخاطبان اظهار شد که: سریال روند کند داستانی ضعیف دیالوگ‌های تکراری سوتی‌های شدید و غیره و سریال معمای شاه با وجود شکست در جذب مخاطب و صرف هزینه‌های میلیاری و توقف در پخش و تمامی حاشیه‌ها در بهمن ماه سال ۱۳۹۶ به اتمام رسید و آخرین بار ۱۴ قسمت آن در شبکه دو با نام کابینه در سال ۹۷ پخش شد و تا اکنون سریال معمای شاه از هیچ شبکه سریال محور پخش نگردید.[۸][۹]

در کل پس از صرف هزینه بسیار زیاد از جیب مردم توسط سازمان صدا و سیما این سریال یک شکست کلی است و خوب از آب در نیامد است.[۱۰][۹]

عدم اقبال عمومی کار را به آنجا رسانده که پای خوانندگان معروف به دهه پنجاه مانند ستار و ابی را به سریال باز نمود که این موضوع باعث ساخت جک و طنز جمله‌هایی در رسانه‌های اجتماعی شد و نتیجه آن حواشی بیشتر برای نقد منفی این سریال پر هزینه از جیب مردم شده‌است.[۱۱]

نقش‌ها[ویرایش]

The Enigma of Shah-18.jpg
The Enigma of Shah-13.jpg
The Enigma of Shah-11.jpg
The Enigma of Shah-9.jpg
The Enigma of Shah-30.jpg
The Enigma of Shah-46.jpg

در جدول زیر بازیگران این مجموعه و نقش هر کدام ذکر شده‌است.[۱۲]

هنرپیشه در نقش
حسین نورعلی محمدرضا شاه (از سال ۱۳۱۷ تا ۴۷)
امیر مهدی‌کیا محمدرضا شاه (از سال ۱۳۴۷ تا ۵۷)
امیریل ارجمند محمود وزیری
سعید نیک‌پور دکتر احمد وزیری
حدیث فولادوند ملکه فوزیه
ساغر عزیزی شهبانو فرح
گوهر خیراندیش طوبی
سپند امیرسلیمانی اسدالله علم
آزاده اسماعیل‌خانی نور آفاق
نازنین فراهانی نور آفاق (میانسالی)
محمدرضا شریفی‌نیا جعفر مهرداد
نرگس محمدی گلنار
ترلان پروانه شاگرد جعفر مهرداد
حسین محب‌اهری عبدالکریم ایادی
محمدجمال رحمتی ولیعهد (نوجوان)
امیرحسین کافتری ولیعهد (کودک)
باران زمانی شهناز پهلوی
علی فرجام‌فر غلامرضا پهلوی
شیرین ایزدی شمس پهلوی
علی شجره علیرضا پهلوی
مژگان ربانی اشرف پهلوی
گیتی ساعتچی تاج الملوک- مادرمحمدرضاشاه
جعفر دهقان رضا شاه
رز رضوی آذر
مهراوه شریفی نیا ثریا اسفندیاری
انوش نصر حسین علاء
عبدالرضا اکبری فضل‌الله زاهدی
اصغر معینی محمد مصدق
بیژن افشار سید ضیاءالدین طباطبایی
محمدعلی نجفی احمد قوام
احمد نجفی حاج‌علی رزم‌آرا
سعید بحرالعلومی ساعد مراغه‌ای
جمشید جهان‌زاده عبدالحسین هژیر
قاسم طاهر احمدی علی سهیلی
رضا میرمعنوی محمدعلی فروغی
سیاوش مفیدی احمد متین‌دفتری
محمد ابهری محمود جم
آرام جعفری پروین غفاری
محسن صادقی‌نسب مش رمضون
محمدرضا خسرویان منوچهر اقبال
اکبر معززی علی امینی
داریوش کاردان امیرعباس هویدا
فرامرز روشنایی جمشید آموزگار
فخرالدین صدیق‌شریف جعفر شریف‌امامی
حبیب‌الله ثامنیه غلامرضا ازهاری
سیامک اطلسی شاپور بختیار
حمید منوچهری سید ابوالقاسم کاشانی
علی دهکردی سید محمود طالقانی
رسول توکلی مرتضی مطهری
حسین پرستار استاکیل
منوچهر زنده‌دل هری ترومن
پرویز دهناد ریچارد نیکسون
حسن شاهرخی جیمی کارتر
محمد عبادی زیبیگنیف برژینسکی
ولی‌الله مؤمنی گئورگ وارطانیان
شهرام عبدلی ژوزف استالین
رضا فیاضی وینستون چرچیل
علی زرینی وودهاس
رامین ناصرنصیر کرمیت روزولت
امیرحسین صدیق گاست
فخرالدین صدیق‌شریف ریدر بولارد
مصطفی عبداللهی مأمور MI6
خسرو فرخزادی ویلیام سالیوان
چنگیز جلیلوند رابرت هایزر
محمد نادری غلامحسین بنان
حسام نواب صفوی مجتبی نواب صفوی
حسن کریم خان زند خلیل طهماسبی
محمدرضا ژاله سید عبدالحسین واحدی
حسین اعتماد محمدمهدی عبدخدایی
نادر سلیمانی شعبان جعفری
رامین راستاد مهرداد پهلبد
عباس شوقی اردشیر زاهدی
نقی سیف جمالی سلیمان بهبودی
افسانه ناصری فریده دیبا
یوسف صیادی امیر مسعود
سعید امیرسلیمانی اسدالله علم (میانسالی) وزیر دربار
اکبر سنگی حبیب‌الله ثابت
سیروس اسنقی کریم‌پاشا بهادری
رامبد شکرآبی ارنست پرون
بهرنگ علوی حسین فردوست
رضا فیاضی حسین فردوست (میانسالی)
قطب‌الدین صادقی شاپور ریپورتر
داود رسولیان سید محمد بهشتی
محمود مقامی مهدی عراقی
سعید داخ علی شریعتی
اسکندر کوتی محمد مفتح
حسین بلند مرتبه فضل‌الله محلاتی
بهنام حسن‌پور مظفر ذوالقدر
محمدرضا میرحسینی عبدالله کرباسچیان
مسعود رحیم‌پور سیدهاشم حسینی
محمد علمی‌زاده محمد واحدی
علی رامز خلیل جواهری
فرزانه نشاط‌خواه نازلی صبری
سامان دارابی سیروس خان
حسین توکلی علی قوام
نیلوفر خرم‌نیک لیلی امیرارجمند
محمد اطهری محمدعلی قطبی
برزو تقی‌نژاد آجودان شاه
بابک میرزا آقایی رضا قطبی
مهران مطیع اردشیر ریپورتر
کیمیا موسوی فروغ ظفر
فرشید سلطانی فریدون جم
میکائیل شهرستانی تیمور بختیار
علی موسویان داریوش رفیعی
احمدرضا اسعدی سازفروش
مهدی صبایی گروهبان منفرد
زهرا عاملی ماهگل
سامان میرحسینی رضا وزیری (کودکی)
ارسلان قاسمی رضا وزیری
وحید نفر مظفری
فرهاد شریفی قندی
تورج نصر مخدومی
فرهاد بشارتی دکتر یادگار
حسن کاخی حسن پاکروان
رهام مخدومی نعمت‌الله نصیری
محمد الهی ناصر مقدم
حسین اعتماد امیرحسین ربیعی
محمد یگانه عبدالعلی بدره‌ای
کاظم افرندنیا حسن طوفانیان
بهمن روزبهانی پدرامیر خسرو
تورج فرامرزیان عتیقه فروش
طوفان مهردادیان دکتر کومار
زویا امامی نیر
محمدرضا حق گو ناپدری گلنار
ولی‌الله مؤمنی آژان
سیدجواد هاشمی حاج رسول عجمی
رسول نجفیان عمو خسرو
شهرام عبدلی منوچهر
کاظم هژیرآزاد سرهنگ اعتمادی
رحیم نوروزی امیر خسرو
ثریا قاسمی ملکه (سردسته گداها)
سیاوش طهمورث علیشاه (هم دوره‌ای رضاشاه)
مرتضی آقاحسینی سرتیپ دفتری
بیژن علی‌محمدی اسکندر آزموده
حسین خدادادبیگی سرلشکر قطبی
حامد محمدیان محمود افشارطوس
محمد حمزه‌زاده مهدی رحیمی
حمیدرضا نعیمی غلامعلی اویسی
اصغر محبی اسدالله صنیعی
مجید زارع زاده منشی سرهنگ پاکروان
صدرالدین شجره عباس قره‌باغی
رضا خیری‌پور دکتر حسینی
حسین توشه عضدی
کرامت رودساز بازجو
بهراد خرازی تهرانی
فرشید صمدی‌پور منوچهری
غلامحسین لطفی بازجو
محمد ربانی‌پور حسن علوی‌کیا
بهزاد خداویسی پرویز ثابتی
سیاوش چراغی‌پور روچیلد
عطا مرادیان جان اف. کندی
اصغر ضرابی اسمیرنف
محسن یگانه فرانسیس شفرد
مرتضی راد نورمن شوارتسکف (پدر)
اردشیر منظم فرانس مایر
سپیده علوی اوریانا فالاچی
جمشید مشایخی کمال دواتگر
جعفر والی روح‌الله خالقی
محمود اردلان طیب حاج‌رضایی
مسعود چوبین منشی دادگاه نواب صفوی
عنایت بخشی فرهاد دادستان
امیر سلیم خانی مهدی بوشهری
علیرضا مهران سید علی خامنه‌ای
شکرخدا گودرزی سید روح‌الله خمینی
حسین باقریان اکبر هاشمی رفسنجانی
هایده حائری مادام، صاحب کافه آی بتا
بهمن دان حسنعلی منصور، نخست‌وزیر

واکنشها و انتقادات[ویرایش]

  • سید محمود کاشانی فرزند سید ابوالقاسم کاشانی طی اعتراضی به این سریال اظهار داشت که سازندگان سریال قصد دارند بر ایستادگی کاشانی در برابر مداخله بیگانگان سرپوش بگذارند. وی همچنین محمدرضا ورزی کارگردان این سریال را به دروغ پردازی در «پدرخوانده» و «کاخ تنهایی» متهم کرده بود.[۱۳]
  • ابوالحسن مختاباد، منتقد موسیقی نیز اعتراضاتی را راجع به نمایش سن و ظاهر فیزیکی روح‌الله خالقی ارائه کرده‌است. وی در سال ۱۳۲۰ (داخل سریال) بسان پیر مردی ۶۵ ساله جلوه می‌کند درحالی که نام برده در آن سال ۳۵ سال بیشتر نداشت.[۱۳]
  • همچنین شهاب مرادی در برنامه زنده تلویزیونی با انتقاد از سریال معمای شاه گفت: دیالوگ‌های این سریال باور پذیر و برای مخاطب قابل پذیرش نیست، آیا کسی باور می‌کند شاه ضعیف و همجنس باز بوده‌است؟ این پدرسوخته اتفاقاً قوی بود و همه دنیا پشت سرش بودند.[۱۴]
  • خسرو سینایی با انتشار نقدی که از این سریال داشته، نوشت: در قسمت پنجم سریال معمای شاه و در یکی از سکانس‌ها، تصویری از دختران تن‌فروش لهستانی نشان داده می‌شود که سربازان آمریکایی از آن‌ها بهره‌کشی می‌کنند. وی با اشاره به تصویری که از حضور لهستانی‌ها در ایران در شبکه‌های تلویزیونی نشان داده می‌شود، گفت: متأسفانه در شبکه‌های داخلی و خارجی تصویر درستی از نحوه زندگی و حضور لهستانی‌ها در ایران نمایش داده نمی‌شود.[۱۵]
  • همچنین در بخش دیگر از نظرات مردم در مورد این سریال گفته شد؛ ضعیف شدید در سناریو با وجود طیف گسترده وقایع دارای ظرفیت تولید داستان و خرده داستان، بازی گرفتن ضعیف در کنار دکوپاژهایی که به شدت به دیالوگ‌های کلیشه‌ای می‌آیند، باعث شده در بخش‌هایی از این سریال، این حس پدید آید که نکند کارگردان برخی دیالوگ‌ها را برای یک سریال کمیک دربارهٔ تاریخ معاصر نوشته‌است! طبیعتاً حتی اگر این سریال مملو از شعارزدگی که پاسخگوی طیف وسیعی از پرسش‌های نسل جوان نیست و حتی اگر با تمجید و نگاه مثبت برخی مسئولان ارشد نظام نیز همراه شود، سریال قوی نخواهد بود و این دیدگاه همچنان دارای استدلال فنی جدی است.[۱۶]
  • فرهاد توحیدی، از نویسندگان سینما و تلویزیون، در گفتگویی در پاسخ به این پرسش که اساساً در نگارش و ساخت آثار تاریخی زاویه نگاه کارگردان یا نویسنده چه تأثیری در روایت داستان دارد؟ گفت: طبعاً در نگارش یک اثر تاریخی نباید نگاه ایدئولوژیک داشت. گاهی شخصی که از این زاویه به وقایع نگاه می‌کند، از سر ایمان به ایدئولوژی این کار را انجام می‌دهد و تصویر خودش را از آنچه واقعیت نام دارد عرضه می‌کند.
  • احمد طالبی‌نژاد منتقد تلویزیون و سینما دربارهٔ نقاط قوت و ضعف این سریال می‌گوید: کاری به درجه‌بندی این سریال ندارم که الف ویژه است یا نیست؛ به نظرم معمای شاه یکی از ضعیف‌ترین سریال‌هایی است که دربارهٔ تاریخ معاصر تاکنون ساخته شده‌است. در این سریال همه چیز عوامانه بیان می‌شود. در این سریال جز دیالوگ‌های بد، میزانسن‌های غلط که ناشی از عوام زدگی و جهت‌گیری‌های خاص سیاسی است، چیزی ندیدم.[۱۷]
  • صادق زیباکلام پژوهشگر و مدرس دانشگاه هم در این زمینه معتقد است: صدا و سیما می‌خواهد یک نظر خاص را به مخاطب عرضه کند؛ بنابراین چنین اثری به یک برنامه، سیاسی و جهت‌دار تبدیل می‌شود که تاریخ را به شکل واقعی و بدون حب و بغض روایت نمی‌کند و می‌خواهد یک نظر خاص را القا کند.[۱۷]
  • سید عبدالجواد موسوی در انتقاد به سریال اظهار داشته :تا اینجا که ندیدم هیچ آدمی که سرش به تنش بیرزد از سریال معمای شاه خوشش بیاید. دست‌اندرکاران سریال خیلی راحت و بی‌پروا منتقدان را به شاه‌دوستی و سلطنت‌طلبی متهم کردند و خیال خودشان را راحت.[۱۸]
  • علی حق‌شناس نویسنده و روزنامه‌نگار دربارهٔ این سریال گفت: «این سریال چهره‌ای خاکستری و نادرست از دکتر مصدق و دکتر فاطمی و مبارزات تشکیلاتی و منسجم جبههٔ ملی اول در محدود کردن بی‌نظیر قدرت شاه مخلوع و به سرانجام رساندن نهضت ملی شدن صنعت نفت ارائه داده که قابل پذیرش نیست. مسئولان سریال برداشت‌های شخصی خود از تاریخ را در دهان بازیگران گذاشته‌اند».[۱۹]
  • جعفر والی در بخشی از کلیپی که به مناسبت بزرگداشت او در پانزدهمین جشن سالانه انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر پخش شد گفت: من در طول عمرم یک کار انجام دادم که خیلی پشیمانم: سریال «معمای شاه.» ما در این دوران زندگی کردیم. والله اینطور نبود. به خدا اینطور نبود که این سریال روایت می‌کند.»
  • علی لدنی تهیه‌کننده این سریال در واکنش به صحبت‌های والی معتقد است چنانچه والی بدون مطالعه فیلمنامه حاضر به ایفای نقش شده باشد، اشکالی حرفه‌ای و جدی به وی وارد است. لدنی تأکید می‌کند: «اگر هم مطالعه کرده‌اند و سپس نقش را قبول کرده‌اند؛ دیگر طرح چنین مطالبی چه موضوعیتی دارد؟»[۲۰]
  • محمدعلی نجفی کارگردان سریال سربداران و بازیگر معمای شاه نیز می‌گوید: «وقتی دربارهٔ یک اثر تاریخی صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم که کارگردان، مؤلف تاریخ نیست. کارگردان یک منظوری دارد و می‌خواهد نکته ای را بیان کند، مخاطب باید نکته مدنظر کارگردان را متوجه بشود و درک کند. این که شخصیت‌ها از نظر گریم شبیه باشند یا نباشند مهم نیست، مهم این است که این کاراکتر چه حرفی می‌زند.»

اشتباهات[ویرایش]

  • در حالی که محمد رضا شاه در سال ۱۳۱۷ دانشکده افسری را به پایان رسانده بود، همچنان تا دوران پایانی حضور متفقین در ایران یعنی سال ۱۳۲۵ از لباس دانشکده افسری استفاده می‌کرد.[۲۱]
  • شاه قبل از رسیدن به سلطنت از درجه آریابدی استفاده نمی‌کرده‌است و از درجه سروان تمامی استفاده می‌کرده‌است که این مورد در سریال رعایت نشده‌است.[۲۲]
  • در سریال، غلامرضا پهلوی در اواخر دهه بیست با درجه سرلشگری نشان داده شده‌است در حالی که این درجه را در دهه پنجاه اخذ کرده بود.[۲۳]
  • در سریال حاجعلی رزم‌آرا در سال ۱۳۲۹ با درجه سرلشکری نمایش داده شده‌است این در حالی است که وی در ۱۳۲۷ به درجه سپهبدی ارتقا پیدا کرده بود.[۲۴]
  • در سریال قبل از ورود شاه به ایران بعد از کودتای مرداد ۱۳۳۲ فضل‌الله زاهدی با درجه سپهدی در باشگاه افسران ظاهر شده‌است. این در حالی است که در صحنه بعد شاه دستور اعطا درجه را می‌دهد.
  • در سریال حسین فردوست در سال ۱۳۲۰ دارای درجه ستوان دومی بود درحالی که در این سال فردوست ستوان یکم بوده‌است.[۲۵]
  • در سال ۱۳۳۲ فردوست بعد از بازگشت از فرانسه به مدت چند سال سرهنگ تمام بوده این در حالی است که در سریال درجه فردوست در این سال‌ها سرتیپ نشان داده شده‌است.
  • تیمور بختیار در قسمت ۳۷ با درجه سرلشگری و در قسمت ۳۸ دوباره با درجه سرتیپی در سریال ظاهر شده‌است.
  • در قسمت آخر سریال در بخش شکستن حکومت نظامی تصاویر آرشیوی با عنوان حمایت انقلابیون از همافران پخش شد که در واقع تصاویر پخش شده از حمله مسلحانه انقلابیون به پادگان عشرت‌آباد و تسخیر تسلیحات ارتش، کارخانه‌ها و انبارهای اسلحه است.
  • یکی از ایرادات تاریخی سریال استفاده از لوکیشن کاخ نیاوران است. تا جایی که ما در سال‌هایی ۴۴ و ۴۵ شاه را در ساختمان این کاخ می‌بینیم این در صورتی است که سال ساخت کاخ نیاوران به سال ۱۳۵۲ برمی‌گردد.[۲۶][۲۷]
  • در قسمتی شعر یا علی گفتیم و عشق آغاز شد توسط یکی از بازیگران سریال در سال ۱۳۱۸ نوشته می‌شود. این درحالی است که در آن سال این شعر هنوز سروده نشده بود.
  • در قسمتی دیگر بازیگران در سال ۱۳۲۰ داخل ماهیتابهُ تفلون غذا می‌خورند در حالی که این جنس در آن زمان وجود نداشته‌است.[۲۸]
  • معمای شاه که خواسته بود معتادان زمان رضاشاه آن‌هم در سال ۱۳۱۹ را به تصویر بکشد، تصاویری امروزی از معتادان محله مولوی را نشان داد.[۲۹]
  • در سریال شخصیت روح‌الله خالقی قالب یک پیرمرد ۶۰ تا ۷۰ ساله نمایش داده می‌شوددر حالی که طبق اسناد تاریخی روح‌الله خالقی در سال ۱۳۲۰ نهایتاً ۳۵ سال سن داشته‌است.[۳۰]

آهنگ‌ها[ویرایش]

شمارهنامهنرمندمدت
۱.«جان من فدای ایران»سالار عقیلی۴:۲۷
۲.«ابریشم و آهن»سالار عقیلی۴:۴۵
۳.«خون غزل»سالار عقیلی۴:۱۲
۴.«فاتح»بهرام پاییز۴:۱۲
مجموع مدت:۱۳:۲۴

محل فیلمبرداری[ویرایش]

جوایز و نامزدها[ویرایش]

-
سال جایزه رده دریافت‌کننده نتیجه
۱۳۹۵
شانزدهمین جشن حافظ
بهترین خواننده ترانه تیتراژ سالار عقیلی برنده
۱۳۹۶
هفدهمین جشن حافظ
بهترین خواننده ترانه تیتراژ سالار عقیلی (برای قطعه خون غزل) برنده

منابع[ویرایش]

  1. پاسخ به تاریخ. محمدرضا پهلوی.
  2. «هزینه ساخت «معمای شاه» چند میلیارد است؟». مشرق نیوز. ۲۰۱۶-۱۲-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۱۳.
  3. News، پایگاه خبری تحلیلی فردا | Farda. ««معمای شاه» به ثبت تصاویر سال ۱۳۵۷ رسید». پایگاه خبری تحلیلی فردا | Farda News. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۱۳.
  4. «موسیقی متن فیلم Apocalypse Second World War 2 اثری از Kenji Kawai». دیسکوگرافی والا موزیک. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۱۰.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «پاسخ تهیه‌کننده معمای شاه به اظهارات آقای بازیگر- اخبار رسانه‌ها تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۱۰.
  6. نیوز، اخبار روز ایران و جهان | آفتاب (۱۳۹۵-۰۶-۰۶). «ابراز پشیمانی یک بازیگر از بازی در سریال». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۱۰.
  7. «مشکل اصلی سریال معمای شاه». خبرآنلاین. ۲۰۱۵-۱۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۵.
  8. «سلام‌سینما». سلام سینما (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۵.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ جهان، صراط نیوز | Seratnews com آخرین اخبار ایران و (۱۳۹۵-۱۱-۱۴). «چرا «معمای شاه» سریال ضعیفی بود؟». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۵.
  10. «چرا «معمای شاه» سریال خوبی نیست؟». تاریخ ایرانی. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۵.
  11. «حواشی «معمای شاه» تمامی ندارد!». نقد فارسی. نقد و بررسی فیلم. ۱۳۹۵-۱۰-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۵.
  12. فهرست کامل بازیگران سریال معمای شاه بایگانی‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine .moamaeshah.ir
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «اعتراض به تحریف در سریال «معمای شاه»». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۹.
  14. انتقاد شدید شهاب مرادی از معمای شاه
  15. نقد سینایی به معمای شاه
  16. نظام-پنداری-این-بار-گریبان-کارگردان-معمای-شاه-را-گرفت عارضه «خود نظام پنداری» این بار گریبان کارگردان معمای شاه را گرفت
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ «معمای شاه» در بوته نقد
  18. «تحریف جدید در سریال معمای شاه». ایسنا. ۹ آذر ۱۳۹۴.
  19. «معمای شاه تحریف تاریخ است/ مسئولان سریال برداشت‌های شخصی خود از تاریخ را درهان بازیگران گذاشته‌اند». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۶.
  20. «لدنی: «معمای شاه» تحت نظر مورخین معتبر نوشته شده‌است/ استفاده از ۵۶۰۰ سند ساواک». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۱۵ شهریور ماه ۱۳۹۵. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  21. "ظهور و سقوط سلطنت پهلوی". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2020-03-09.
  22. "ظهور و سقوط سلطنت پهلوی". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2020-03-09.
  23. Gholamreza Pahlavi
  24. Haj Ali Razmara
  25. "ظهور و سقوط سلطنت پهلوی". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2020-03-09.
  26. معمای شاه: پرهزینه، پر از دروغ و بدون بیننده[پیوند مرده]
  27. «هر شب گاف‌های شاه را تماشا کنید». روزنامه دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۱.
  28. [۱]
  29. سریال معمای شاه ، گاف پشتِ گاف
  30. هر شب گاف‌های شاه را تماشا کنید

پانویس[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]