معادله هامت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

معادله هامت (به انگلیسی: Hammet Equation) ، رابطه‌ای در شیمی‌فیزیک آلی است که سرعت واکنش و ثابت تعادل در نوع مشخصی از واکنش‌های آلی را به هم مرتبط می‌سازد.

لوییس هامت[ویرایش]

مطالعات محققی به نام لوییس هامت (۱۸۹۴-۱۹۸۷) نشان داد که بین ویژگی های الکترونی اسیدها و بازهای آلی با ثابت های تعادل و واکنش‌پذیری آنها ارتباط مستقیمی وجود دارد.

تشریح معادله[ویرایش]

معادله به صورت زیر است:

\log \frac{K}{K_0} = \sigma\rho

در اینجا K ثابت تعادل، K0 ثابت تعادل برای اتم هیدروژن (مرجع)، ρ ثابت واکنش و σ ثابت جانشینی است. در مواردی که گروه استخلافی ، ویژگی الکترون‌کشندگی دارد، مثل گروه نیترو، ثابت تعادل افزایش پیدا می کند و بسته به موقعیتی که این گروه جانشین شده روی حلقه آروماتیک انتخاب می کند - متا یا پارا - این اختلاف بیشتر می شود.

در موردی که گروه استخلافی الکترون‌دهنده مثل اتیل به حلقه آروماتیک متصل شده است ثابت تعادل کاهش پیدا کرده است.

استخلاف‌های گوناگون[ویرایش]

ثابت‌های استخلافی پارا و متا[۱]
گروه جانشین‌شونده اثر پارا اثر متا
Dimethylamino -0.83 -0.211
Amine -0.66 -0.161
Methoxy -0.268 +0.115
Ethoxy -0.25 +0.015
Methyl -0.170 -0.069
None 0.000 0.000
Fluoro +0.062 +0.337
Chloro +0.227 +0.373
Bromo +0.232 +0.393
Iodo +0.276 +0.353
Cyano +0.66 +0.56
Nitro +0.778 +0.710

مقدار ثابت جانشینی برای گروه‌های استخلافی گوناگون:

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Louis P. Hammett (1935). "Some Relations between Reaction Rates and Equilibrium Constants". Chem. Rev. 17 (1): 125–136. doi:10.1021/cr60056a010.