مطران

پتر موهیلا، میتروپولیت کی‌یف و تمام روس

میتروپولیتیس (به یونانی: Μητροπολίτης)، مِتروپولیتَن (به انگلیسی: Metropolitan) یا میتروپولیت (به روسی: Митрополит) که در ادبیات عربی و پارسی به صورت مَطران شناخته می‌شود، یک عنوان مذهبی و مقام بالا در کلیسای مسیحی است. یک مطران معمولاً بر یک حوضهٔ کلان کلیسایی مانند یک ایالت یا استان رهبری می‌کند. مقام مطران از پاتریارک پایین‌تر و از اسقف اعظم بالاتر است. حوضهٔ رهبری یک مطران را مطران‌نشین نمی‌نامند.

تعریف اجمالی

مَطران یا مِطران یک واژه معرب (از ریشه یونانی میتروپولیتیس؟) و مقام بزرگ و مِهتر مسیحیان است. صورت جمع این واژه «مَطارین» یا «مَطارِنَه» می‌باشد. به نوشتهٔ اقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد: «[مطران] رئیس کهنه و آن مادون بطرک (پاتریارک) و مافوق اسقف است.» به گفتهٔ دهخدا، مطران منصبی از مناصب ترسایان در بلاد اسلام است؛ اول بطریق است و پس از آن جاثلیق و پس مطران و پس اسقف و پس قسیس و پس شماس.

واژهٔ متروپولیتن که بدون هیچ قید و شرطی استفاده می‌شود، به معنای اسقف یک حوزه کلان‌شهری است که اکنون معمولاً اسقف اعظم نامیده می‌شود. اصطلاح متروپولیت (صورت‌های دیگر: Metropolites, Metropolita) نیز به ویژه در کلیساهای شرقی به‌کار می‌رود. کل مجموعه حقوق و وظایفی که قانون کلیسا به متروپولیتن یا اسقف اعظم به معنای دقیق کلمه نسبت می‌دهد، یعنی نه برای اسقف‌نشین خودش، بلکه برای کسانی که برای او حق رأی دارند و حوزه کلیسایی او را تشکیل می‌دهند، متروپولیتیوم (metropoliticum) نامیده می‌شود. در کلیسای کاتولیک، اقتدار مؤثر متروپولیتن‌ها بر استان‌هایشان به تدریج در طول قرن‌ها کاهش یافته است و اکنون حتی آن اندازه که شورای ترنت به آنها اعطا کرده بود، اقتدار عملی ندارند. یک اسقف هرچقدر بیشتر به کلیسای رم وابسته است، به همان اندازه کمتر به استان و متروپولیتن خود وابسته است.

جستارهای وابسته

• پاتریارک
• اسقف اعظم
• جاثلیق