مطالعه مشاهده‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نتایج یک مطالعه مشاهده ای در مورد ارتباط بین مصرف فلاوان-۳-ال و بروز بیماری قلبی-عروقی

در آمار و همه‌گیرشناسی، مطالعات مشاهده‌ای یا نپاهشی[۱] (به انگلیسی : Observational study) به مطالعاتی گفته می‌شود که بر روی داده‌های حاصل از مشاهدهٔ پدیده‌ها به منظور یافتن روابط علّی میان متغیرها انجام می‌پذیرد. در این نوع مطالعه، پژوهشگر در مجموعهٔ تحت بررسی مداخله‌ای نمی‌کند و صرفاً به مشاهدهٔ پدیده‌ها می‌پردازد. این مطالعات زمانی انجام می‌گیرند که مداخله در مجموعهٔ تحت بررسی و انجام مطالعات کنترل‌شده مقدور نباشد و از این جهت در نقطه مقابل مطالعات مداخله ای قرار دارد که محقق نقش فعال دارد و بر روی افراد مورد مطالعه مداخله انجام می شود. مثالی از این نوع مطالعات، بررسی تأثیر سیگار کشیدن بر سرطان ریه در مردان با استفاده از داده‌های سلامت است.[۲]


نمونه هایی از کاربردهای مطالعات مشاهده ای[ویرایش]

مطالعات مشاهده ای به طور گسترده ای در علوم آماری، علوم پزشکی، روانشناسی، علوم اجتماعی و ... کاربرد دارد . نمونه ای از این کاربردها به شرح زیر است :

  • کیفیت تغذیه و شیوع سوء تغذیه در کودکان پیش دبستانی شهر تهران در سال 1389
  • تعیین مشخصات افراد در خطر خودکشی
  • بررسی عوامل مؤثر در ایجاد سرطان دهانه رحم در خانمهای ارمنی تبار
  • بررسی اثر عدم تغذیه با شیر مادر در مرگ و میر نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به عفونت HIV [۳]

انواع مطالعات مشاهده ای[ویرایش]

مطالعات مشاهده ای به دو دسته توصیفی و تحلیلی تقسیم می شود . در نوع توصیفی مشاهدات انجام شده در یک موضوع صرفا توصیف شده و هیچ مقایسه ای انجام نمی گیرد اما در نوع تحلیلی علاوه بر توصیف مقایسه نیز صورت می گیرد . به عنوان مثال اگر موضوع مورد تحقیق احتمال بروز سرطان خون در گروه خاصی از مردم باشد، در مطالعه تحلیلی می توان احتمال بروز این بیماری را بین دو گروه از زنان و مردان مورد مقایسه قرار داد در حالی که در مطالعه توصیفی فقط نتایجی آماری از مشاهدات انجام شده توصیف می شود. هر دوی این مطالعات به سه نوع تقسیم می شوند .

انواع مطالعات مشاهده ای توصیفی[ویرایش]

انواع مطالعات مشاهده ای توصیفی به شرح زیر است :

  1. گزارش موردی : گزارش یک مورد از یک موضوع. به عنوان مثال گزارش یک مورد از یک بیماری نادر یا جالب.
  2. گزارش چند موردی : گزارش چند مورد از یک موضوع. به عنوان مثال گزارش چند مورد از یک بیماری نادر یا جالب.
  3. مقطعی : توصیف صفاتی از یک گروه مورد مشاهده در یک موضوع خاص مورد نظر.

انواع مطالعات مشاهده ای تحلیلی[ویرایش]

مطالعات مشاهده ای تحلیلی نیز شامل سه گروه زیر می شوند:

  1. موردشاهدی : مقایسه دو گروه مورد و شاهد و تعیین ارتباط بین آنها.
  2. هم‌گروهی : مطالعه بر روی دو گروه مورد و شاهد که برخلاف مطالعات موردشاهدی که گذشته نگر هستند، آینده نگر می باشد.
  3. مقطعی : مطالعه بر روی یک نمونه تصادفی از جامعه با هدف تعیین وجود یا عدم وجود مورد (به عنوان مثال وجود یا عدم وجود بیماری در گروه).

همچنین تفاوت دیگری که بین مطالعات موردشاهدی و هم گروهی می باشد مبنای انتخاب افراد در مطالعه است که در گروه اول مبنا پیامد(به عنوان مثال داشتن یا نداشتن بیماری) و در گروه دوم مبنا مواجهه (به عنوان مثال داشتن یا نداشتن علت بیماری) می باشد.[۴]

نحوه صحیح گزارش مطالعات مشاهده ای[ویرایش]

در سالهای گذشته نحوه صحیح گزارش این نوع مطالعات مورد بحث و بررسی بوده و در نهایت در سال 2007 دستورالعمل استانداردی برای مطالعات مشاهده ای تدوین شد. این دستورالعمل که با عنوان بیانیه استروب (به انگلیسی: STROBE statement ) شناخته می شود، دارای یک چک لیست 22 گزینه ای می باشد که 1 گزینه چگونگی نگارش عنوان و خلاصه، 2 گزینه نگارش مقدمه، 9 گزینه مواد و روشها، 5 گزینه نتایج، 4 گزینه بحث و 1 گزینه منبع منبع تامین کننده بودجه مطالعه مورد سوال قرار گرفته است. از این 22 مورد 18 مورد به صورت مشترک برای تمامی انواع مطالعات مشاهده ای و 4 مورد به صورت اختصاصی برای هر یک از انواع این مطالعات مطرح می شود. [۵][۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://dictionary.obspm.fr/?formSearchTextfield=observational&formSubmit=Search&showAll=1
  2. Rosenbaum, Paul (2002). Observational Studies. Springer New York. p. ۱–۲. ISBN 9781441931917. |access-date= requires |url= (help)
  3. «فراسا : آموزش و سنجش الكترونيك : روش تحقیق 2: انواع مطالعات : مطالعات مشاهده ای و مداخله ای». farasa.net. بازبینی‌شده در 2018-12-28. 
  4. غلامرضا روشندل. [compatibility_mode.pdf «انواع مطالعات اپیدمیولوژیک»]. 
  5. «چگونه مطالعات مشاهده ای را گزارش نماییم» (PDF). دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. محسن رضاییان. شهریور ۱۳۹۲.

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • Rosenbaum, Paul (2010). Design of observational studies. Springer. ISBN 9781441912121. |access-date= requires |url= (help)