مسجد خضر شاه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مسجد خضر شاه
نام مسجد خضر شاه
کشور  ایران
استان استان یزد
شهرستان یزد
اطلاعات اثر
کاربری مذهبی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۲۵۳۰
تاریخ ثبت ملی ۱۵ آذر ۱۳۷۸

مسجد خضر شاه مربوط به سدهٔ ۹ -۱۰ ه. ق. است و در یزد، محله چهار منار واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ آذر ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

تاریخچه ی احداث مسجد[ویرایش]

بنای مسجد چهار منار متعلق به دورهٔ تیموری می باشد و به احتمال زیاد بنای اصلی مسجد بر ویرانه های آتشکده ای بر پا شده است [۲] میرخضرشاه در محلّه چهارمنار بنای مسجد و خانقاهی را نهاد که بنا بر نوشته وقفنامهٔ آن به نام مسجد جامع و خانقاه ابواسحاقّیه خوانده شده است [۳] بنا بر سواد وقفنامه که نخستین تحریر آن به سال 902 ه.ق است، این مکان شامل: جماعت‌ خانه، بقعه، مسجد و خانقاه برای مرشدان و مسلمانان بوده است و موقوفات زیادی در شهرهای اردکان، تفت و یزد داشته که می‌باید صرف هزینه تحصیل طلّاب علوم دینی، پذیرایی مسافران، خادم، خطیب، مؤذّن، روشنایی مسجد و پختن آش گندم برای فقرا شود[۴]

بخش های مختلف مسجد[ویرایش]

مسجد چهار مناز مرکّب از ایوان، صحن تابستانی و گرمخانه است بنا بر آنچه مر حوم ایرج افشار در زمان نگارش کتاب یادگارهای یزد (سال 1353 ش) به چشم وی خورده، به قرار زیر است:

  • سراسر محراب از کاشی‌های معرّق (83×115سانتی متر» عصر تیموری پوشیده شده است.
  • بدنه سمت شرقی منبر از کاشی معرّق و بلندی آن 147 با عرض 192 سانتی متر است.
  • در محراب گرمخانه، یک قطعه سنگ مرمر به اندازه 60×55 امّا بی هیچ نوع ظرافتی، مورّخ 1294 نصب است و به اطرافش دوازده امّام نقر گردیده.
  • در مسجد یک قطعه قالی بافت سال 1350 قمری به اندازه 40 / 7×25 / 4 متر به طرح سجّاده‌ای (خانه خانه) و با نقوش درخت و بوته وجود دارد.[۵]


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  2. جامع مفیدی،ج3،ص 678
  3. یادگارهای یزد،ایرج افشار،یزد:نیکو روش و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،چاپ دوم،1374،ج2،ص250.
  4. وقفنامچه مسجد میر خضرشاه واقع در محلّهٔ چهارمنار یزد، چاپخانه گلبهار، 1327ش، جیبی، 38 ص
  5. یادگارهای یزد،ایرج افشار،یزد:نیکو روش و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،چاپ دوم،1374،ج2،ص270.