پرش به محتوا

مداخله ایران در جنگ عراق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
این مقاله دربارهٔ مداخله ایران در جنگ عراق از ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ است. برای مداخله ایران در سیاست عراق از زمان خروج آمریکا در ۲۰۱۱، مداخله ایران در عراق (۲۰۱۴–اکنون) را ببینید.
موقعیت جمهوری عراق (نارنجی) و جمهوری اسلامی ایران (سبز)

حمله ۲۰۰۳ به عراق به رهبری ایالات متحده آمریکا که منجر به سرنگونی صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق و حزب بعث او شد، رویداد تعیین‌کننده‌ای بود که به ایران، اجازه داد تا سطح بی‌سابقه‌ای از نفوذ را در سیاست عراق، اعمال کند.[۱] جمهوری اسلامی ایران، با تکیه بر این واقعیت که مسلمانان شیعه، اکثریت جمعیت هر دو کشور را تشکیل می‌دهند، از شبه‌نظامیان شیعه، برای خدمت به منافع ایران در طول جنگ عراق، استفاده کرد. این امر، به مداخله ایران در شورش عراق منجر شد، که در آن مواردی از درگیری مستقیم شبه‌نظامیان شیعه با نیروهای چندملیتی، وجود داشت.[۲][۳] سازمان‌هایی که از حمایت گسترده ایران برخوردار بودند شامل جیش المهدی متعلق به مقتدی صدر و همچنین کتائب حزب‌الله، عصائب اهل حق و تیپ روز موعود بودند. از سال ۲۰۰۷، آمریکا در رابطه با مقابله با عوامل ایرانی در درگیری‌های عراق، استراتژی «کشتن یا دستگیری» را به کار گرفته است.

پیش‌زمینه

[ویرایش]

روابط ایران و آمریکا

[ویرایش]
مقالهٔ اصلی: روابط ایالات متحده آمریکا و ایران

پس از محکوم کردن حملات ۱۱ سپتامبر[۴] و ابراز همدردی با آمریکایی‌های داغدار، ایران، در اواخر سال ۲۰۰۱، به‌طور خلاصه، با آمریکا همکاری کرد و پشتیبانی نظامی محدودی علیه طالبان در افغانستان، از جمله عملیات در هرات، ارائه داد.[۵][۶] با این حال، در اوایل ۲۰۰۲، رئیس‌جمهور، جرج دابلیو. بوش، ایران را به همراه عراق و کره شمالی، بخشی از «محور شرارت» نامید،[۷] که به شدت روابط را بدتر کرد. مسئولان جمهوری اسلامی ایران، در سراسر طیف سیاسی، این اظهار نظر را محکوم کردند و آن را یک خطای استراتژیک دانستند که تندروهایی را که طرفدار موضع تهاجمی‌تر در قبال آمریکا بودند، تقویت کرد.[۸][۶]

روابط ایران و عراق

[ویرایش]
مقاله‌های اصلی: روابط ایران و عراق و جنگ ایران و عراق
همچنین ببینید: حملات شیمیایی عراق به ایران

در سپتامبر ۱۹۸۰، عراق تحت رهبری صدام حسین، در تلاشی ناموفق برای الحاق خاک نفت‌خیز ایران، به ایران، حمله کرد.: ۲۶۱  این رویداد، آغاز جنگی بود که تا سال ۱۹۸۸ ادامه یافت.[۹] جنگ ایران و عراق، به عنوان عامل اصلی افزایش فرقه‌گرایی در منطقه، تلقی می‌شود، زیرا بسیاری، آن را درگیری بین مسلمانان سنی (عراق بعثی و سایر کشورهای عربی)[۱۰][۱۱][۱۲] و انقلابیون شیعه که در ایران، قدرت را به دست گرفته بودند، می‌دانستند.[۱۳]

در گزارشی که در ۱۹۹۱، از حالت طبقه‌بندی خارج شد، سازمان سیا، تخمین زد که ایران بیش از ۵۰٬۰۰۰ نفر تلفات ناشی از استفاده عراق از چندین سلاح شیمیایی داشته است، اگرچه تخمین‌های مدرن به بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر رسیده است، زیرا اثرات بلندمدت همچنان باعث تلفات می‌شد؛ آن‌ها همچنین نشان می‌دهند که آمریکا در حدود سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۸، اطلاعات شناسایی را در اختیار عراق قرار می‌داد که سپس برای انجام حملات سلاح‌های شیمیایی علیه نیروهای ایرانی استفاده شد و سیا، کاملاً می‌دانست که سلاح‌های شیمیایی، مستقر خواهند شد و حملات سارین و سیکلوسارین، به دنبال آن، رخ خواهد داد.[۱۴] طبق اسناد عراق، کمک در توسعه سلاح‌های شیمیایی از شرکت‌هایی در بسیاری از کشورها، از جمله آمریکا، دریافت شده است.[۱۵]

در ژانویه ۲۰۰۲، یک سال قبل از حمله به عراق به رهبری آمریکا، روابط دوجانبه بین ایران و عراق، به‌طور قابل‌توجهی، بهبود یافت، زمانی که یک هیئت ایرانی به رهبری امیرحسین زمانی‌نیا، برای مذاکرات نهایی جهت حل‌وفصل مناقشه از طریق گفتگو، در مورد مسائل مربوط به اسرای جنگی و کسانی که در طول جنگ ایران و عراق، مفقود شده بودند، از عراق، بازدید کرد.[۱۶]

ایران و شورش عراق

[ویرایش]
مقالهٔ اصلی: شورش عراق (۲۰۱۱–۲۰۰۳)
اطلاعات بیشتر: اشغال عراق (۲۰۰۳–۲۰۱۱) و جمهوری اسلامی ایران و پرونده‌های تروریسم دولتی

کمک‌های ایران به شبه‌نظامیان شیعه عراقی

[ویرایش]

پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق، ایران از گروه‌های شورشی شیعه ملقب به گروه‌های ویژه در عراق حمایت کرد که متشکل از جیش المهدی، کتائب حزب‌الله، عصائب اهل حق و تیپ روز موعود بودند. در نتیجه، آمریکا از دولت عراق برای مبارزه با این شورشیان، استفاده کرد.[۱۷][۱۸][۱۹][۲۰] گزارشی در سال ۲۰۰۸ توسط مرکز مبارزه با تروریسم در وست پوینت بر اساس گزارش‌های بازجویی از ده‌ها جنگجوی شیعه دستگیر شده، شبکه‌ای تحت مدیریت ایران را توصیف می‌کند که جنگجویان شیعه را به ایران، قاچاق می‌کند و در آنجا آموزش دیده و سلاح دریافت می‌کنند و سپس به عراق، بازمی‌گردند.[۲۱][۲۲]

به گفته دو مقام آمریکایی که نامشان فاش نشده، پنتاگون، در حال بررسی این احتمال است که حمله به ستادهای استانی کربلا، با حمایت ایرانی‌ها، انجام شده باشد. نوری مالکی، نخست‌وزیر عراق، در سخنرانی خود در ۳۱ ژانویه ۲۰۰۷ اظهار داشت که ایران از حملات علیه نیروهای ائتلاف در عراق، حمایت می‌کند،[۲۳] و برخی از عراقی‌ها گمان می‌کنند که این حمله، ممکن است توسط نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و به تلافی بازداشت پنج مقام ایرانی توسط نیروهای آمریکایی در شهر اربیل در شمال عراق در ۱۱ ژانویه، انجام شده باشد.[۲۴][۲۵]

در سال ۲۰۰۷، تنش‌ها بین ایران و کردستان عراق، به دلیل پناه دادن کردستان عراق به گروه جدایی‌طلب کرد حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، به شدت افزایش یافت. طبق گزارش‌ها، ایران از ۱۶ اوت، مواضع پژاک را در کردستان عراق، گلوله‌باران می‌کرد. این تنش‌ها با حمله مرزی ادعایی نیروهای ایرانی در ۲۳ اوت، که به چندین روستای کردنشین حمله کرده و تعداد نامعلومی از غیرنظامیان و شبه‌نظامیان را کشت، بیشتر شد.[۲۶]

مداخله نظامی پنهان ایران

[ویرایش]

تخمین زده می‌شود که حدود ۱۵۰ افسر اطلاعاتی ایران، به علاوه اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در هر زمان معینی در داخل عراق، فعال هستند. بیش از یک سال است که نیروهای آمریکایی، در یک برنامه دستگیری و آزادی که برای ارعاب مسئولان ایران، طراحی شده است، اثر انگشت، عکس و نمونه‌های دی‌ان‌ای ده‌ها مظنون به جاسوسی ایرانی را بازداشت و ثبت کرده‌اند.[۲۷]

نیروهای ائتلاف همچنین شروع به هدف قرار دادن مظنونان به عضویت در نیروی قدس در عراق کردند و اعضای مظنون را دستگیر کردند یا کشتند. دولت بوش و رهبران ائتلاف، علناً اعلام کردند که ایران، سلاح، به ویژه دستگاه‌های ای‌اف‌پی را به شورشیان و شبه‌نظامیان عراقی، عرضه می‌کند، اگرچه تا به امروز، نتوانسته‌اند هیچ مدرکی برای این ادعاها ارائه دهند. تحریم‌های بیشتر علیه سازمان‌های ایرانی نیز توسط دولت بوش در پاییز ۲۰۰۷ اعلام شد. در ۲۱ نوامبر ۲۰۰۷، سپهبد جیمز دوبیک که مسئول آموزش نیروهای امنیتی عراق است، از ایران، به خاطر «سهمش در کاهش خشونت» در عراق، با عمل به تعهدش برای متوقف کردن جریان سلاح، مواد منفجره و آموزش افراط‌گرایان در عراق، تقدیر کرد.[۲۸]

حزب‌الله لبنان، به عنوان نماینده ایران، یگان ۳۸۰۰ را تشکیل داد و عوامل نخبه حزب‌الله را برای آموزش جنگجویان محلی، به عراق، فرستاد. مأموریت اصلی این یگان، آموزش و تجهیز شبه‌نظامیان شیعه عراقی، مانند جیش المهدی، عصائب اهل حق و کتائب حزب‌الله و افزایش قابلیت‌های آنها در جنگ چریکی، آدم‌ربایی و استفاده از بمب‌های دست‌ساز پیشرفته بود. برخی از شبه‌نظامیان عراقی نیز آموزش‌های پیشرفته‌ای را در لبنان، دریافت کردند. سپس این یگان، بر عملیات انجام‌شده علیه نیروهای آمریکایی و ائتلاف، نظارت داشت و به گروه‌هایی مانند سازمان بدر، سرایا خراسانی و جیش المهدی، کمک‌های مالی، تسلیحاتی و لجستیکی ارائه می‌داد.[۲۹][۳۰]

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ Glanz, James (2007-01-29). "THE REACH OF WAR; IRANIAN REVEALS PLAN TO EXPAND ROLE INSIDE IRAQ". New York Times. Retrieved May 1, 2010.
  2. ↑ "Operations By Iran's Military Mastermind – Business Insider". Business Insider. 9 July 2014.
  3. ↑ "Iranian Strategy in Iraq: Politics and 'Other Means'" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 March 2016. Retrieved 12 January 2016.
  4. ↑ Corera, Gordon (September 25, 2006). "Iran's gulf of misunderstanding with US". BBC News. Archived from the original on April 4, 2016.
  5. ↑ "Iran helped overthrow Taliban, candidate says". usatoday30.usatoday.com.
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ Heradstveit, Daniel; Bonham, G. Matthew (2007). "What the Axis of Evil Metaphor Did to Iran". Middle East Journal. 61 (3): 421–440. ISSN 0026-3141.
  7. ↑ Glass, Andrew (January 29, 2019). "President Bush cites 'axis of evil,' Jan. 29, 2002". Politico. Archived from the original on March 1, 2020. Retrieved February 19, 2020.
  8. ↑ "Iran And The Axis Of Evil – Analysis – The Long Reach Of A Speech | Terror And Tehran | FRONTLINE". www.pbs.org. Retrieved 2023-12-25.
  9. ↑ Dodds, Joanna; Wilson, Ben (6 June 2009). "The Iran–Iraq War: Unattainable Objectives". Middle East Review of International Affairs. 13 (2). Archived from the original on 6 October 2014. Retrieved 17 January 2019.
  10. ↑ Review, Catholic (2012-01-19). "Iraqi Christians were safer under Saddam". Archdiocese of Baltimore (به انگلیسی). Retrieved 2022-08-15.
  11. ↑ "Iraqi Christians want a stronger state and weaker militias – opinion". The Jerusalem Post | JPost.com (به انگلیسی). 24 April 2022. Retrieved 2022-08-15.
  12. ↑ "Iraqi Christians' long history". BBC News (به انگلیسی). 2010-11-01. Retrieved 2022-08-15.
  13. ↑ Faily, Lukman. "Reflecting on the Iran–Iraq War, Thirty Years Later". Archived from the original on 2018-10-31.
  14. ↑ Harris, Shane; Aid, Matthew M. "Exclusive: CIA Files Prove America Helped Saddam as He Gassed Iran". ForeignPolicy.com. Archived from the original on 26 August 2013. Retrieved 27 August 2013.
  15. ↑ "Iraqi Scientist Reports on German, Other Help for Iraq Chemical Weapons Program". Federation of American Scientists. Archived from the original on 13 May 2019. Retrieved 10 May 2013.
  16. ↑ "Iranian Delegation in Iraq for Talks on POWs, MIAs". People's Daily Online. 9 January 2002. Archived from the original on 12 November 2013.
  17. ↑ "The Evolution of Iran's Special Groups in Iraq". November 2010. Archived from the original on 2022-07-02. Retrieved 2023-12-25.
  18. ↑ Mazzetti, Mark (19 October 2008). "Documents Say Iran Aids Militias From Iraq". The New York Times. Archived from the original on 10 December 2008. Retrieved 27 March 2010.
  19. ↑ "Combating Terrorism Center". Ctc.usma.edu. Archived from the original on 6 February 2010. Retrieved 26 March 2010.
  20. ↑ Dafna Linzer – Troops Authorized to Kill Iranian Operatives in Iraq بایگانی‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine – The Washington Post
  21. ↑ Mazzetti, Mark (19 October 2008). "Documents Say Iran Aids Militias From Iraq". The New York Times. Archived from the original on 10 December 2008. Retrieved 27 March 2010.
  22. ↑ "Combating Terrorism Center". Ctc.usma.edu. Archived from the original on 6 February 2010. Retrieved 26 March 2010.
  23. ↑ "Al-Maliki: Iraq won't be battleground for U.S. , Iran". CNN. 31 January 2007. Archived from the original on 2 February 2007. Retrieved 31 January 2007.
  24. ↑ "Iran involvement suspected in Karbala compound attack". CNN. 31 January 2007. Retrieved 31 January 2007.
  25. ↑ Baer, Robert (30 January 2007). "Are the Iranians Out for Revenge?". Time. Archived from the original on 2 February 2007. Retrieved 31 January 2007.
  26. ↑ Collins, Chris; Yaseen Taha (23 August 2007). "Iranians attack Kurdish rebels in Iraq". McClatchy Washington Bureau. Archived from the original on 3 July 2009.
  27. ↑ Dafna Linzer – Troops Authorized to Kill Iranian Operatives in Iraq بایگانی‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine – The Washington Post
  28. ↑ "US general says Iran helping stop Iraq bloodshed". Agence France-Presse. 21 November 2007. Archived from the original on 27 May 2013.
  29. ↑ "Hezbollah in Iraq: A Little Help Can Go a Long Way | The Washington Institute". www.washingtoninstitute.org (به انگلیسی). Retrieved 2025-05-21.
  30. ↑ "Hezbollah's Regional Activities in Support of Iran's Proxy Networks". Middle East Institute (به انگلیسی). Retrieved 2025-05-21.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=مداخله_ایران_در_جنگ_عراق&oldid=42944267»