مختارنامه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مختارنامه
Mokhtar Poster 3 by miladps3.jpg
ژانرتاریخی
نویسندهداوود میرباقری
حسن میرباقری
محمد بیرانوند
کارگردانداوود میرباقری
بازیگرانفریبرز عرب‌نیا
مهدی فخیم‌زاده
فرهاد اصلانی
رضا کیانیان
نسرین مقانلو
محمد فیلی
فریبا کوثری
رضا رویگری
ماه‌چهره خلیلی
ولی‌الله شیراندامی
ژاله علو
بهرام شاه‌محمدلو
ابراهیم‌آبادی
گوهر خیراندیش
شهرام حقیقت‌دوست
الهام حمیدی
صدرالدین حجازی
حدیث فولادوند
آهو خردمند
ویشکا آسایش
داوود رشیدی
امین زندگانی
فرخ نعمتی
پرویز پورحسینی
بهنوش طباطبایی
عنایت شفیعی
جعفر دهقان
محمد صادقی
سیامک اطلسی
کاظم هژیر آزاد
حامد میرباقری
رز رضوی
کریم اکبری مبارکه
اکبر زنجان‌پور
عزیزالله هنرآموز
انوشیروان ارجمند
محمدرضا شریفی‌نیا
آهنگسازامیر توسلی
کشور سازندهایران
زبان اصلیفارسی
شمار قسمت‌ها۴۰ قسمت
تولید
تهیه‌کنندهمحمود فلاح، محصول سیمافیلم
مکان تولیدتهران، قزوین، تاکستان، ورامین، آبادان، زاویه، شوشتر، شهریار، آران و بیدگل، کویر سفیدشهر، اسلامشهر و شاهرود و آب بخشان دامغان
فیلم‌برداریعظیم جوانروح
تدوین‌گرمهدی حسینی‌وند
مدت۵۰ دقیقه
پخش
شبکهٔ اصلیشبکه ۱ سیما
پیوندهای بیرونی
وبگاه

مختارنامه یک مجموعهٔ تلویزیونی پیرامون زندگی و قیام مختار ثقفی به کارگردانی داوود میرباقری است. این سریال به داستان مختار ثقفی، با کنیهٔ ابواسحاق، و چگونگی قیام او که پس از حادثهٔ عاشورا به خون‌خواهیِ حسین بن علی برمی‌خیزد، می‌پردازد. این سریال در ۴۰ قسمت ۶۰دقیقه‌ای از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید. شروع پخش این سریال در تاریخ جمعه ۹ مهر ۱۳۸۹ از شبکه اول سیما بود.[۱]

فیلم‌برداری سریال مختارنامه از سال ۱٣٨٣ آغاز شد و در سال ۱۳۸٨ به پایان رسید. فیلم‌برداری این مجموعه در تهران، قزوین، تاکستان، ورامین، آبادان، شوشتر، شهریار، آران و بیدگل، اسلامشهر، زاویه، کویر سفیدشهر و شاهرود انجام شده‌است. همچنین سکانس‌های عاشورای این سریال در بیابان‌های روستای طرود، در نزدیکی شهرستان شاهرود فیلم‌برداری شده‌است. این سریال دارای حدود ۷۰۰ سکانس است که ۱۰۰ سکانس آن مربوط به ۵ جنگ بزرگ این سریال هستند.[۲]

داستان[ویرایش]

داستان این مجموعهٔ تلویزیونی از زخمی‌شدن حسن بن علی و رفتن وی به مدائن که حاکم آن سعد بن مسعود ثقفی، عموی مختار است شروع می‌شود. مختار از طرف عمویش فرا خوانده می‌شود تا از حسن بن علی محافظت کند. بعد از مسموم و کشته شدن حسن مجتبی توسط همسرش جعده در ادامه، داستان به وقایع سال ۶۰ هجری و مرگ معاویه و حکومت یزید و جریان بیعت‌گرفتن از حسین بن علی رفته و در نهایت پنج سال بعد از حادثهٔ عاشورا، مختار به عنوان رهبر سومین قیام پس از عاشورا با متحدکردن شیعیان با شعار «یا لثارات الحسین»[۳] به خون‌خواهی حسین بن علی و کشته‌شدگان کربلا قیام می‌کند.[۴][۵]

بازیگران[ویرایش]

بازیگر نقش
فریبرز عرب‌نیا مختار بن ابوعبید ثقفی
فرهاد اصلانی عبیدالله بن زیاد (ابن مرجانه)
مهدی فخیم‌زاده عمر بن سعد
نسرین مقانلو ناریه بنت سَمُرَة بن جُندَب، ام ثابت، همسر اول مختار ثقفی
داوود رشیدی نعمان بن بشیر انصاری امیر کوفه و پدر عمره زن مختار ثقفی
فریبا کوثری عُمرِه بنت نعمان بن بشیر، همسر دوم مختار ثقفی
ماه‌چهره خلیلی جاریه خواهر ناتنی مختار ثقفی و زن عمر بن سعد
رضا رویگری کیان ایرانی سردار ایرانی مختارثقفی
جعفر دهقان مصعب بن زبیر
محمد صادقی عبدالله بن مطیع سومین حاکم زبیری کوفه بعد از مرگ یزید
عنایت الله شفیعی عبدالله بن کامل شاکری یار مختار و فرمانده شرطه‌های کوفه در دولت مختار
حسن میرباقری ابراهیم بن مالک اشتر
رضا کیانیان عبدالله بن زبیر
انوشیروان ارجمند رفاعة بن شداد یکی از رهبران توابین
محمدرضا شریفی‌نیا محمد بن حنفیه برادر حسین بن علی
ولی‌الله شیراندامی سلیمان بن صرد خزاعی رهبر شیعیان کوفه و توابین
ژاله علو دومه الحسنا مادر مختار ثقفی
کاظم هژیرآزاد مُهَلَب بن ابی‌صفره مشاور مصعب بن زبیر
حبیب دهقان‌نسب یزید بن اَنَس یار مختار ثقفی
محمد فیلی شمر بن ذی الجوشن
شهرام حقیقت‌دوست عبیدالله بن حر جعفی
امین زندگانی مسلم بن عقیل سفیر حسین بن علی در کوفه
محمود جعفری مَعقَل غلام و مشاور ابن مرجانه
فرخ نعمتی هانی بن عُروِه رهبر شیعیان کوفه
پرویز پورحسینی میثم تمار
مظفر مقدم شَبَث بن رَبعی
اکبر زنجان‌پور سعد بن مسعود ثقفی فرماندار مدائن و عموی مختار
صالح میرزاآقایی جعفر بن زبیر
رحمان باقریان زِربی غلام ایرانی مختار ثقفی
احمد علامه‌دهر عبدالرحمن بن شُرَیح یار مختار ثقفی
مصطفی طاری عمرو بن حُرَیث (بن حُرَیث) فرمانده اموی شرطه‌های کوفه
حمید مظفری مسلم بن عوسَجِه
حمیدرضا عطایی سائب بن مالک اشعری یار مختار ثقفی
بهرام شاه‌محمدلو عبدالله بن یزید دومین حاکم زبیری کوفه بعد از مرگ یزید
رضا خندان سنان بن اَنَس نخعی
سیامک اطلسی حُصَین بن نُمَیر
سیروس تقی‌نژاد شریک بن جدیر، پیرمرد کور قاتل حُصَین بن نُمَیر
کریم اکبری مبارکه اَحمَر بن شُمَیط فرمانده سپاه مختار ثقفی در نبرد حرورا
محمود اردلان زائده بن قدامه پسر عموی مختار
زهیر بن قین از کشته‌شده‌ها در کربلا
بیژن افشار محمد بن اشعث ابن قیس
میرصلاح حسینی عمرو بن حجاج زبیدی
حامد میرباقری وَهَب نصرانی از کشته‌شده‌ها در کربلا
ثابت بن مختار، پسر مختار ثقفی
نصرت دستمردی پیشکار عبدالله ابن زبیر
عباس وفایی خادم عبدالله ابن زبیر
عباس امیری عامر بن مسعود اولین حاکم زبیری کوفه بعد از مرگ یزید
صدرالدین حجازی خولی بن یزید اصبحی
ابراهیم‌آبادی عبیده یار مختار ثقفی
سیروس کهوری‌نژاد غلام حرمله
الهام حمیدی شیرین همسر کیسان ابوعمره
حسن علیرضایی مرد علوی، فرمانده زبیری ، علیرضایی در گروه سوارکاری سریال مختارنامه هم فعالیت مؤثری داشته‌است.
بهنوش طباطبایی خاشعه عروس زبیریان همسر منذر بن زبیر
بهناز جعفری ماریه همسر عبیدالله بن حر
شهره لرستانی از زنان قبیله حمدان و سردسته زنان کوفی که در مسجد کوفه به عمر بن سعد سنگ زده بودند
انوش معظمی حرمله بن کاهل اسدی
شهزاد صفوی عبدالله بن مالک اشتر نخعی برادر ابراهیم بن مالک اشتر
حدیث فولادوند راحله همسر ابراهیم بن مالک اشتر نخعی
حسین خانی‌بیک اَیاس بن مضارب فرمانده زبیری شرطه‌های کوفه
آهو خردمند همسر اول خولی بن یزید اصبحی
حسن پورشیرازی بهرام رنگرز، عجم دیلمی، رنگرزی که با ابوبصیر حضرمی مشاجره داشت
آفرین عبیسی صفیه خواهر مختار ثقفی و همسر عبدالله بن عمر
ویشکا آسایش جَعَده بنت اشعث بن قیس و همسر حسن بن علی
مریم بوبانی دُلهَم، همسر زهیر بن قین
اکبر سلطانعلی رستم (پَشَنگ) غلام شمر و قاتل ام وهب و زربی و خواننده تیتراژ اول سریال
گوهر خیراندیش حنانه خاله جاریه و نامادری عمرسعد
پروین سلیمانی سلیمه زن ترشی فروش
حسین سرچاهی عباد بن حصین، یکی از فرماندهان زبیری در جنگ حرورا که جنگجوی قابلی بود و شرعیات می‌دانست و مُهَلَب او را به سوی سپاه احمر بن شُمَیط فرستاد.
سیامک صفری مزدور شامی که مردم مدائن را در زمان فرمانداری سعید بن مسعود ثقفی، عموی مختار، از لشکریان شام و کژدم‌های اَرباز ترساند
معصومه تقی پور طوعه، زنی که مسلم بن عقیل را پناه داد ولی پسرش، بلال، که پسری شراب خور بود او را لو داد
حمیدرضا هدایتی اَصفر بن سعید، فرستاده مصعب بن زبیر به سمت مختار هنگام محاصره کاخ کوفه
حسین محب‌اهری ابو بصیر، عرب حَضرمی، تاجری که با بهرام رنگرز مشاجره داشت
سیدجواد هاشمی تبیان سردار سپاه حسن بن علی
حسین لطیفی کثیر بن شهاب حارثی، از سران اُمَوی کوفه در زمان حکومت ابن زیاد. از کسانی که مردم کوفه را از یاری کردن مسلم بن عقیل نهی کرد و از لشکر شام بیم‌شان داد.
شبنم فرشادجو زنی از زنان قبیلهٔ نخعی که در هنگام قیام مختار مردی را به عنوان مزدور پیش عمره برد
مهرداد ضیایی اَزرق، از خوارج شهر مدائن
مسعود ولدبیگی نَجدَة بن عامر سردسته خوارج مکه
ابوالقاسم پورشکیبا ابوالحدید، مردی از قبایل صحرا نشین که در زمان قیام مسلم بن عقیل با مختار بیعت کرد
محمود بنفشه‌خواه طبیبِ شمر که به دلیل طمع کردن سکه بیشتر، شمر او را در سردآب خانه‌اش کشت
رضا آقاربی عبدالله بن وال یکی از رهبران توابین
مهدی تقی‌نیا بن وهب، مشاور اَحمَر بن شُمَیط در جنگ با زبیریان در حَرورا، که بن شمیط را مجاب کرد کیان و سپاهیانش را پیاده به میدان بفرستد
سید مهرداد ضیایی بن همام شاعر اموی که در دولت مختار به کاخ وارد شد و اشعاری در تحسین مختار و یارانش خواند.
محمد یگانه اسماعیل بن کثیر یار مختار ثقفی که به او خیانت کرد
ولی‌الله مؤمنی شُرَحبیل بن ذی کلاع، فرمانده سپاه شام در جنگ با توابین که شکست خورد
محمد پورستار حبیب بن مظاهر
شهرام عبدلی بلال، پسر شراب خور که مسلم بن عقیل را لو داد
فریدون سورانی مسیب بن نجبه یکی از رهبران توابین
محمدرضا حقگو بن ضَبابی، دوست شمر
رضا شفیعی عبدالرحمن بن محمد بن اشعث
رز رضوی هانیه زن وهب
تورج فرامرزیان ابا الغَرَق ثقفی که در صحرا به همراه پسرش با مختار برخورد کرد و از او با کاسه‌ای شیر شتر پذیرایی کرد
علی جاویدفر عبدالله بن عَفیف پیرمرد نابینای کوفی معترض به ابن مرجانه
سارا سلطانی اَسماء دختر بن عَفیف پیرمرد نابینای کوفی معترض به ابن مرجانه
مجید علی‌اسلام مُنذَر بن زبیر
جمشید شاه‌محمدی عبدالله بن عمر
امیررضا دلاوری از سرداران سپاه سعید بن مسعود ثقفی، عموی مختار، در مدائن
محمدعلی سلیمان‌تاش سردسته مردم کوفه، که پس از خروج یکی از اشراف عرب به همراه پسرش از کاخ مختار، جان آن‌ها را به نا حق گرفتند.
بهزاد رحیم خانی از اشراف عرب که پس از خروج از کاخ مختار مردم جان او را به ناحق گرفتند.
روژان آریامنش نائله دختر مختار ثقفی
مسعود خدابخشیان ابراهیم بن محمد بن طلحه الخیر امام جمعه زبیری کوفه در زمان حاکمیت بن یزید
رامونا شاه همسر دوم خولی، زن شامی خولی
عزیزالله هنرآموز کاتب دربار
حامد حدادی یحیی بن زمزم غول بنی زَبدِه
احمد ایراندوست هارون بن منصور نعلبند، همبند عمر بن سعد
فرید ملک‌محمدی حَفْص، پسر عمر بن سعد
فاضل اجبوری ابوذاکر، پیرمرد قبیله نشین بیعت کننده با مختار
بهناز توکلی ام وهب
کریم پورزارعی بُکَیر بن حُمران اَحمری کسی که مسلم بن عقیل را از کنگره بالای کاخ ابن زیاد پایین انداخت و او را به قتل رساند.
مهدی تارخ طبیبِ حسن بن علی در کوشک مدائن
نقی سیف‌جمالی طبیبِ ابن زیاد
وحید فارسی شبیه پوش حسن بن علی
رضا میرباقری شبیه پوش حسین بن علی
مجتبی کیمیایی مهران یار ایرانی کیان
آیدین خطایی‌اصل حطاب (فارِس یل یل شام) غول شامیان در نبرد مکه
مریم قادری عذرا، دختر روستایی و نامزد سنان بن اَنَس
شهین نجف‌زاده مادر عذرا و مادر زن سنان بن اَنَس
حبیب جنت‌مکان سردار سپاه ابراهیم بن مالک اشتر
ایرج خدری شرطه کوفی که قاتل هانی بن عروه بود
اسماعیل یوسف‌پور غلام بچه شُرَحبیل بن ذی کلاع
در معرکه کوفیان بعد از مرگ یزید، نقش بوزینه یزید را در آن معرکه بازی کرد
بهنام تشکر مترسک گردانی که همراه یحیی بن زمزم، غول زبیری، در دوران محاصره دارالإماره کوفه توسط زبیریان، مقابل در ورودی کاخ معرکه گرفتند
ابوالفضل زارع کار مقدم یاران کیان

قسمت‌ها[ویرایش]

شمارهعنوانکارگرداننویسندهتاریخ انتشار اصلی
۱«کوشک سفید»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۹ مهر ۱۳۸۹
۲«خروس جنگی»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۶ مهر ۱۳۸۹
۳«نیش عقرب»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۳ مهر ۱۳۸۹
۴«اسیر غول»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳۰ مهر ۱۳۸۹
۵«نام‌ها و نامه‌ها»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۷ آبان ۱۳۸۹
۶«ما اهل کوفه …»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۴ آبان ۱۳۸۹
۷«خر دجال»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۱ آبان ۱۳۸۹
۸«شیر در زنجیر»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۸ آبان ۱۳۸۹
۹«نینوا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۵ آذر ۱۳۸۹
۱۰«خون خدا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۲ آذر ۱۳۸۹
۱۱«نوش دارو»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۹ آذر ۱۳۸۹
۱۲«تخت سلیمان»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۶ آذر ۱۳۸۹
۱۳«کعبه مطلا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳ دی ۱۳۸۹
۱۴«کعبه در آتش»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۰ دی ۱۳۸۹
۱۵«اصحاب الفیل»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۷ دی ۱۳۸۹
۱۶«نعل وارو»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۴ دی ۱۳۸۹
۱۷«میهمان ملکوت»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱ بهمن ۱۳۸۹
۱۸«غلاف شکسته»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۸ بهمن ۱۳۸۹
۱۹«نهضت توابین»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۵ بهمن ۱۳۸۹
۲۰«آخرین بازی»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۲ بهمن ۱۳۸۹
۲۱«دلدل»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۹ بهمن ۱۳۸۹
۲۲«قیام مختار»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۶ اسفند ۱۳۸۹
۲۳«قیام مختار ۲»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۳ اسفند ۱۳۸۹
۲۴«حکومت قانون»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۰ اسفند ۱۳۸۹
۲۵«اتحاد شوم»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۷ اسفند ۱۳۸۹
۲۶«شورش»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۹ فروردین ۱۳۹۰[۶]
۲۷«در پوست میش»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۶ فروردین ۱۳۹۰
۲۸«خاطرهٔ آب»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲ اردیبهشت ۱۳۹۰
۲۹«بر خاکستر تنور»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۹ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۰«مترسک»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۱«تیغ طلا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۲«رستاخیز»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۳«دولت مستعجل»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۶ خرداد ۱۳۹۰
۳۴«دلیران ایران»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۳ خرداد ۱۳۹۰
۳۵«دلیران ایران ۲»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۰ خرداد ۱۳۹۰
۳۶«خرس خاله‌ها»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۷ خرداد ۱۳۹۰
۳۷«آتش در نیستان»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳ تیر ۱۳۹۰
۳۸«رؤیای سرخ»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۰ تیر ۱۳۹۰
۳۹«غول‌کشی»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۷ تیر ۱۳۹۰
۴۰«پرواز»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۴ تیر ۱۳۹۰

بودجه[ویرایش]

بودجهٔ ساخت مجموعهٔ تاریخیِ مختارنامه از سوی داوود میرباقری در همایش «قیام تا قیام» ۲۰ میلیارد تومان اعلام شد.[۷]

حواشی پخش[ویرایش]

نمایش سرهای بریدهٔ قاتلان حسین بن علی در بازپخش تلویزیونی سریال مختارنامه حذف شدند. در پخش‌های قبلی این مجموعه، در سکانس‌های مختلف سرهای بریده عبیدالله بن زیاد و شمر و عمر بن سعد در حالی که به بارگاه مختار ثقفی آورده شده بودند، نشان داده می‌شد، اما در پخش بعدی مختارنامه این صحنه‌ها حذف شدند.[۸]
همچنین سکانس‌های مربوط به جنگ عباس بن علی و کشته شدن وی از این مجموعه حذف شد.[۹][۱۰][۱۱]

انتقادات اهل سنت

پخش سریال مختارنامه در ایران با واکنش روحانیون دانشگاه الازهر مصر روبه‌رو شده‌است.

به گزارش روزنامهٔ عربی الشرق الاوسط، روحانیون الازهر مصر از مقامات ایرانی خواسته‌اند تا از پخش این سریال جلوگیری کنند. این روحانیون اعلام کردند که در این سریال به صحابهٔ پیامبر اسلام توهین شده و از کمیتهٔ تقریب مذاهب در ایران خواسته‌اند به سرعت وارد عمل شود و از ایجاد آنچه که یک فتنهٔ مذهبی خوانده شده جلوگیری کند.

پیش از اعتراض علمای مصری و سعودی به پخش سریال مختارنامه از تلویزیون ایران، پایگاه رسمی اطلاع‌رسانی اهل سنت، سنی آنلاین، به انتقاد از صحنه‌هایی از این سریال پرداخته و نوشته‌است که در این سریال به صحابهٔ پیامبر و از جمله به عبدالله بن زبیر توهین شده‌است.

این مسئله یکی از دلایلی است که واکنش علمای الازهر مصر را به این سریال تلویزیونی برانگیخته است.

عوامل[ویرایش]

کارگردان این سریال داود میرباقری بوده و به تهیه‌کنندگی محمود فلاح ساخته شده‌است، محمود اردلان به عنوان طراح و اجراگرِ صحنه‌های جنگ، حمیدرضا آشتیانی‌پور سرپرستِ گویندگان و همچنین پرویز بهرام گویندهٔ پیشکسوت در مقام راوی و گویندگانی از جمله علی همت مومیوند، ژرژ پطرسی، اکبر منانی، بیژن علیمحمدی، امیر حکیمی، حسین عرفانی، ایرج رضایی، تورج مهرزادیان، منوچهر زنده‌دل، مریم شیرزاد و شوکت حجت حضور داشتند.[۱۲] در این سریال ۱۱۰ بازیگر اصلی و ۴۰۰ بازیگر فرعی بازی می‌کنند.[۱۳]

آهنگ‌ساز این سریال امیر توسلی بوده[۱۴] و موسیقی تیتراژ ابتدایی این سریال با خوانندگی اکبر سلطانعلی (بازیگر نقش رستم، غلام شمر) بود،[۱۵] و تیتراژ پایانی نیز با هم‌نوایی لالایی صدیقه بحرانی، نوحه‌خوان بوشهری، همراه بود.[۱۶] همچنین بهزاد عبدی در قسمت‌های آخر سریال به عوامل آن اضافه شده و چند قطعه‌ای از موسیقی متن این سریال را ساخته‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. «مختارنامه در چهل قسمت به سرانجام می‌رسد». فرارو. ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  2. «سریال "مختار نامه" انتقادهای اهل سنت ایران را برمی‌انگیزد». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  3. انساب الاشراف، ج۶ص ۳۹۰
  4. أسدالغابة، ج۴، ص:۳۴۷
  5. المعرفةوالتاریخ، ج۳، ص:۳۳۰
  6. «پخش «مختارنامه» به پس از نوروز موكول مي‌شود». ایسنا. ۲۰۱۱-۰۳-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۶.
  7. «هزینه ساخت سریال مختارنامه اعلام شد». سایت خبری تحلیلی تابناک. ۱۷ آذر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  8. «حذف سرهای بریده از بازپخش سریال مختارنامه». پارسینه. دریافت‌شده در ۱۵ فوریه ۲۰۲۰.
  9. «آپارات - سرویس اشتراک ویدیو». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  10. «آپارات - سرویس اشتراک ویدیو». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  11. «آپارات - سرویس اشتراک ویدیو». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  12. «برگزاری مراسم تجلیل از عوامل سریال مختارنامه». الف. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  13. «پروژه تاریخی سریال مختارنامه». مجله خیمه. آبان ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  14. «موسیقی سریال مختارنامه نقد می‌شود». همشهری آنلاین. ۲۰۱۱-۱۲-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  15. «خواننده تیتراژ و بازیگر "مختارنامه": میرباقری گفت، «سلطان» وحشی بخوان!». پایگاه خبری تحلیلی انتخاب. ۱۰ تیر ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  16. سید ابوالحسن مختاباد (۲۳ آذر ۱۳۸۹). «شریفیان و حواشی موسیقی سریال مختارنامه». همشهری‌آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.

پیوند به بیرون[ویرایش]