محمد دهش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
محمددهش.jpg

محمد دهش (زاده ۲۶ تیر ۱۳۱۷ در کرمان - درگذشته ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ در کرمان)، شهردار تهران، فعال مدنی و اجتماعی، حقوقدان و نویسنده ایرانی بود. وی دارای مدال خدمت در عرصه عمران شهری از محمدرضا شاه پهلوی و از نزدیکان، همفکران و همکاران غلامرضا نیک‌پی در اداره کلان‌شهر تهران بود. طبق مدارک موجود در مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران و سازمان اسناد ملی ایران و مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، از محمد دهش به عنوان آخرین استاندار در فهرست استانداران کرمان قبل از انقلاب ۱۳۵۷ نام برده می‌شود، اما وی هیچگاه بر کرسی استانداری کرمان تکیه نزد.

زندگی‌نامه و تحصيلات

محمد دهش، فرزند ارشد عبدالله دهش، از مشایخ سلسله نعمت اللهی و از معاریف و بزرگان این سلسله و از اساتید عرفان و تصوف در کرمان بود. عبدالله دهش کرمانی علاوه بر مناصب مهم در دادگستری کرمان و موقعیتهای برجسته اجتماعی و فرهنگی، سالها ریاست انجمن ادبی خواجوی کرمانی را برعهده داشت و از سال ۱۳۳۵ تا سال ۱۳۶۶ ه‍.ش شیخ خانقاه نعمت اللهی کرمان بود و در کنار آثار و اشعار و ترویج آراء و اندیشه‌های مکتب شاه نعمت‌الله ولی به تربیت عرفانی یک نسل در کرمان همت گماشت. محمد دهش در تحت توجهات پدر عارفش، تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در کرمان به اتمام رساند و در سال ۱۳۳۵ بنا بر سفارش پدرش، توسط جواد نوربخش، پیر سلسله نعمت اللهی به فقر نعمت‌اللهی مشرف شد.[١]

محمد دهش بعدها از سال ١٣٧٤ هجري شمسي به عنوان شيخ سيار از طرف دكتر جواد نوربخش مأذون به دستگيري طالبان طريقت نعمت اللهيه شد و افراد زيادي در ايران و خارج از ايران به دست وي به فقر نعمت اللهي مشرف شدند.

وی پس از اخذ دیپلم، در سال ۱۳۳۷ به استخدام وزارت دادگستری درآمد و در کادر اداری دادگستری کرمان مشغول به خدمت شد و همزمان در کنار فعالیت دادگستری به همراه پدرش، مزرعه صفائیه (تلمبه دهش) را در حومه کرمان بنیان گذاشت.[٢]

محمد دهش در سال ۱۳۴۲ با کسب رتبه دوم، در امتحان ورودی دانشکده حقوق دانشگاه تهران پذیرفته شد و در آبان ماه سال ۱۳۴۶ با ارائه پایان‌نامه ای تحت عنوان (روابط مالی زوجین از نظر فقه و حقوق مدنی)، به راهنمایی مجتهد برجسته محمد سنگلجی استاد دروس فقه و اصول و قواعد فقه و قضا در اسلام فارغ‌التحصیل و موفق به اخذ لیسانس حقوق قضایی از دانشگاه تهران شد.[٣]

عکس فارغ‌التحصیلی محمددهش در رشته حقوق قضایی از دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۶.

محمددهش در سال ۱۳۴۸ پس از یازده سال خدمت در وزارت دادگستری از آخرین پست سازمانی خود به عنوان نماینده دادستان تهران در حوزه وظیفه عمومی استعفا داد و پس از موافقت و قدردانی از زحمات مشارٌ‌الیه بنا به درخواست غلامرضا نیک‌پی (شهردار تهران) از وزارت دادگستری به شهرداری تهران رفت.[٤]

بخشی از خدمات و مناصب محمددهش، قبل از انقلاب ۱۳۵۷

  • نماینده دادستان تهران در حوزه وظیفه عمومی.
  • رئيس اداره بازرسی شهرداری پایتخت و ریاست اداره آرد و نان تهران.
  • معاون و مدیر کل کارگزینی شهرداری پایتخت.
  • مدیر عامل سازمان عمران جنوب پایتخت بنا به درخواست فرح پهلوی در طرح ساماندهی جنوب تهران و اسکان بخشی محرومان و مستضعفان.
  • مشاور و نماینده نخست‌وزیر در کمیتهٔ ویژهٔ اجرایی، هفتمین دوره مسابقات المپیک آسیایی در تهران در سال ۱۳۵۳(۱۹۷۴).
  • شهردار مناطق۱۱، ۱ و ۵ تهران (محدوده بازار و تهران قدیم).[۵]

محمددهش در سال ۱۳۵۲ و در سن ۳۵ سالگی بر حسب تلاش و کوشش خودش و لیاقت ذاتی، به عنوان جوان‌ترین و فعال‌ترین شهردار مناطق تهران مورد تجلیل دربار شاهنشاهی قرار گرفت و به پاس خدمات شایسته‌ای که در راه پیشرفت امور خدمات و عمران شهری انجام داده بود موفق به دریافت مدال خدمت و نشان شهر از محمدرضا شاه پهلوی شد. وی تا سال ۱۳۵۷ نشانهای افتخار متعددی از جمله نشان یادگار تاج گذاری را به پاس شایستگی دریافت کرد.

محمددهش در کاخ گلستان، نفر اول از سمت چپ، و سمت راست نفر پشت سر محمدرضاشاه: غلامرضا نیک‌پی، در مراسم سلام نوروزی سال ۱۳۵۶.

در ایام انقلاب و در زمان نخست‌وزیری شاپور بختیار پیشنهاد استانداری کرمان به محمد دهش داده شد امّا در آن ایّام حساس و پرتلاطم بنا بر نصیحت و ارشاد پدرشان از قبول منصب استانداری کرمان خودداری کرد.

Mohammad-dahesh3.jpg

خدمات محمددهش، پس از انقلاب ۱۳۵۷

محمددهش در ایام پس از انقلاب اسلامی در دادگاه به جرم وابستگی به دربار شاهنشاهی و همکاری با رژیم پهلوی محاکمه و به انفصال کامل از خدمات دولتی محکوم شد. اما سرانجام پس از سالها پیگیری و اعتراض به احکام صادره، پاکدستی، درستکاری و صداقت وی ثابت گردید و در نهایت با دفاعیات و لوایح ارائه شده به دادگاه از اتهامات وارده تبرئه و حکم به بازنشستگی ایشان از سوی وزارت کشور داده شد.

محمددهش در دوران پس از انقلاب ۵۷ بنا بر علاقه ملکی که از سابق داشت به فعالیت کشاورزی و احداث باغ در حومه کرمان روی آورد و تا پایان عمر در کنار فعالیت کشاورزی به صورت محدود به امر وکالت دادگستری نیز می‌پرداخت و به عنوان وکیل و مشاور حقوقی به دادخواهی از مظلومین مبادرت می‌کرد و به گره گشایی از امورات به حق دوستان و نیازمندان و همشهریانش در مسائل عدیده حقوقی در تمامی زمینه‌ها تا آنجا که در توان داشت می‌پرداخت و در دفاع از تضییع حقوق کسانیکه به وی مراجعه می‌کردند از هیچ کوششی و تلاشی مضایقه نمی‌کرد. وی چند سالی نیز در دهه شصت، برحسب اقتضائات روزگار، به شغل سردفتری اسناد رسمی در استان کرمان مشغول بود.

آنچه ذکر شد، در کنار تألیفات عرفانی و نگارش صدها مقاله در حوزه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، ادبی، عرفانی و حقوقی و پیگیری موقوفات و امورات خانقاه‌های سلسله نعمت‌اللهی و نیز کمک به بازسازی اماکن مذهبی و فرهنگی و عرفانی و احداث کتابخانه و مدرسه در مناطق محروم استان کرمان از خدمات ایشان در دوران پس از انقلاب است.

آثار و تألیفات

  • آیات ذکر ذات حق تعالی در قرآن مجید، انتشارات مرکز کرمانشناسی، ۱۳۸۸.
  • اسطرلاب عشق، آیات هفت وادی عشق در قرآن مجید، انتشارات مرکز کرمانشناسی، ۱۳۹۰.
  • دیوان غزلیات عبدالله دهش، با مقدمه محمددهش، ۱۳۷۰.
  • حکایتی باقی، شرح احوال، آثار و آراء عرفانی عبدالله دهش کرمانی، همراه با سیری در تصوف کرمان از قاجاریه تا معاصر، با مقدمه محمددهش، انتشارات مرکز کرمانشناسی، ۱۳۸۷.
  • شاه نعمت‌الله ولی و مکتب کرمان، با مقدمه محمددهش، انتشارات مولی، ۱۳۹۷.
  • مکتب شاه نعمت‌الله ولی بر بلندای تفکر ایرانی، با مقدمه محمددهش، انتشارات مرکز کرمانشناسی، ۱۳۹۹.
  • محمددهش، مجموعه مقالات، در زمینه‌های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، حقوقی، ادبی و عرفانی.

درگذشت

وی سرانجام در ۲۹ شهریور ماه سال ۱۳۹۶ در سن ۷۹ سالگی در اثر ایست قلبی در زادگاه خود درگذشت و جسمش در مسجد صاحب الزّمان کرمان و در مقبره میرزا محمد رضا کرمانی معروف به مقبره آیت الله که امروزه در افواه به مقبرة العرفا معروف است به خاک سپرده شد.

جستارهاي وابسته

پی‌نوشتها

۱. دهش، مسعود، حکایتی باقی، شرح احوال، آثار و آراء عرفانی شيخ عبدالله دهش کرمانی، همراه با سیری در تصوف کرمان از قاجاریه تا معاصر، كرمان: مركز كرمان شناسي، ١٣٨٧.

۲. تقسیمات کشوری سال ۱۳۹۷، درگاه ملی آمار ایران، ۳۰ مهر ۱۳۹۸.

۳. روزنامه بیداری، ۲۳ مهر ۱۳۸۲، شماره ۳۲۰.

۴. سالنامه مقامات کشور ایران، تهران: شماره ۳۱، ۲۵۳۵ شاهنشاهی.

۵. همان.

منابع و مأخذ

پیوند به بیرون