محمدرضا زاهدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

محمدرضا زاهدی
زاهدی در ۱۳۹۶
نام تولدعلیرضا زاهدی[۱]
نام(های) مستعارمحمدرضا، ابومهدی
زاده۱۱ آبان ۱۳۳۹
اصفهان، ایران
درگذشته۱۳ فروردین ۱۴۰۳ (۶۳ سال)
دمشق، سوریه
مدفن
وفاداریایران
شاخه نظامیسپاه پاسداران انقلاب اسلامی
سال‌های خدمت۱۴۰۳–۱۳۵۹
درجهسرتیپ پاسدار
یگاننیروی زمینی
نیروی قدس
فرماندهیتیپ ۴۴ قمر بنی‌هاشم
لشکر ۱۴ امام حسین
نیروی هوایی
نیروی زمینی
قرارگاه ثارالله
جنگ‌ها و عملیات‌هاجنگ ایران و عراق
جنگ داخلی سوریه
نشان‌هانشان فتح (درجه ۳)[۲]

محمدرضا زاهدی (۱۱ آبان ۱۳۳۹ – ۱۳ فروردین ۱۴۰۳) یکی از فرماندهان ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. زاهدی از فرماندهان سپاه پاسداران در جنگ ایران و عراق به‌شمار می‌آمد و فرماندهی تیپ ۴۴ قمر بنی‌هاشم را از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۵ برعهده داشت. پس از آن تا ۱۳۷۰ فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین بود. او در سال ۱۳۸۴ به مدت ۵ ماه فرمانده نیروی هوایی سپاه و همچنین از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷ فرمانده نیروی زمینی سپاه و با حفظ سمت فرمانده قرارگاه ثارالله بود.[۳][۴] که از اصلی‌ترین ارگان‌های سرکوب در ایران خوانده می‌شود.[۵] زاهدی در ۱۳ فروردین ۱۴۰۳ در حمله به ساختمان کنسولگری ایران در دمشق کشته شد.[۶] روابط عمومی سپاه پاسداران خبر داد که دو فرمانده سپاه و ۵ افسر در حمله اسرائیل کشته شدند.[۷] شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی در ۱۵ فروردین ۱۴۰۳ از نقش زاهدی در تشکیل جبهه مقاومت و طراحی عملیات طوفان الاقصی تجلیل کرد.[۸][۹]در سال ۱۳۷۸ و بحبوحه قتل‌های زنجیره‌ای ایران، در جریان سرکوب اعتراضات دانشجویی و حمله به کوی دانشگاه تهران معروف به «کوی دانشگاه»، او به همراه تعدادی دیگر از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران نامه تهدیدآمیزی به محمد خاتمی، رئیس‌جمهوری وقت نوشتند. در آن نامه آمده بود: «کاسه صبرمان به پایان رسیده و تحمل بیش از آن را در صورت عدم رسیدگی، بر خود جایز نمی‌دانیم.»[۱۰]

او در دوره‌هایی، جانشین فرمانده قرارگاه ثارالله تهران بود و از سال ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸، معاون عملیات سپاه پاسداران بود که هر دو، مسئولیت سرکوب را بر عهده دارند. پیش‌از این نیز «ایران‌وایر»، ویدیویی اختصاصی را منتشر کرده بود که زاهدی در رزمایش مشترک میان سپاه پاسداران و نیروی انتظامی برای سرکوب اعتراضات احتمالی، حضور دارد. این فایل‌ها مربوط به سال ۱۳۹۵ است که او معاون عملیات سپاه پاسداران بود. زاهدی از سال ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸، معاونت عملیات سپاه پاسداران را هم برعهده داشت. ویدئوی حضور زاهدی در رزمایش مشترک میان سپاه پاسداران و نیروهای امنیتی انتظامی جمهوری اسلامی برای سرکوب اعتراضات احتمالی نیز، مربوط به این دوره است. این فایل‌ها مربوط به سال ۱۳۹۵ هستند؛ یک سال پیش از آغاز اعتراضاتی که پی‌درپی جریان داشت و به کشتار صدها معترض از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱ انجامید.[۵]

زندگی‌نامه

محمدرضا زاهدی در ۱۱ آبان ۱۳۳۹ در اصفهان و در خانواده ای سنتی و مذهبی متولد شد. پدرش شیخ محمد زاهدی از روحانیون رهنان بود. زاهدی پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در سال ۱۳۵۹ به سپاه پاسداران پیوست و همراه جمعی از اعضای سپاه به کردستان رفت و به مقابله با نیروهای حزب دموکرات کردستان پرداخت. او پس از آغاز جنگ ایران و عراق و در طول آن از فرماندهان میانی سپاه بود.

جنگ ایران و عراق

با آغاز جنگ ایران و عراق زاهدی به همراه حسین خرازی و رحیم صفوی خط دفاعی شیر را در منطقه دارخوین راه اندازی کرد. زاهدی در عملیات طریق‌القدس فرمانده‌گردان لشکر ۱۴ امام حسین بود و در عملیات فتح‌المبین معاون عملیات لشکر امام حسین شد.[۱۱] زاهدی در عملیات رمضان و با تشکیل سپاه سوم، مدتی فرمانده لشکر امام حسین شد و پس از عملیات خیبر فرماندهی تیپ ۴۴ قمر بنی‌هاشم را از سال ۱۳۶۲ الی ۱۳۶۵ برعهده داشت.[۱۲] شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی ادعا می‌کند که زاهدی یکی از طراحان حمله حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بوده است.[۱۳]

پست‌ها و مسئولیت‌ها

او سمت‌های زیر را بر عهده داشت:

  • در سالهای ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۰ فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین بود.[۱۴]
  • در سال ۱۳۸۴ برای مدت ۵ ماه فرماندهی نیروی هوایی سپاه پاسداران را برعهده داشت.[۱۵]
  • با کشته شدن احمد کاظمی، محمدرضا زاهدی از نیروی هوایی به نیروی زمینی سپاه برگشت و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷ با حکم سیدعلی خامنه‌ای فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران بود.[۱۶]
  • از ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۵ با حفظ سمت فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران مسئولیت فرماندهی قرارگاه ثارالله را نیز بر عهده داشت.
  • از ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸ معاون عملیات سپاه پاسداران بود.[۱۷]
  • وی از ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۵ در نیروی قدس فعالیت می‌کرد و فرمانده سپاه سوریه و لبنان بود.[۱۸]

سرکوب اعتراضات

  • در واقعه کوی دانشگاه و سرکوب مرگبار دانشجویان در سال ۱۳۷۸، امضاء زاهدی در نامه ۲۴ فرمانده سپاه به محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت بود، که نوشته بودند: «کاسهٔ صبرمان به پایان رسیده و تحمل بیش از آن را در صورت عدم رسیدگی، بر خود جایز نمی‌دانیم.»[۱۹]
  • زاهدی در سال ۱۳۹۵ که معاون عملیات سپاه پاسداران بود، در رزمایش مشترک میان سپاه پاسداران و نیروی انتظامی برای سرکوب اعتراضات احتمالی، حضور دارد.[۲۰]

کشته شدن

در ۱۳ فروردین ۱۴۰۳، زاهدی حین حملهٔ هوایی اسرائیل به ساختمان کنسول‌گری سفارت ایران در دمشق، سوریه کشته شد.[۲۱][۲۲][۲۳] به گفتهٔ حسین اکبری، سفیر ایران، بین پنج تا هفت نفر در این حملهٔ هوایی کشته شدند. به گفتهٔ رسانه‌های دولتی سوریه، این حمله باعث «ویرانی گسترده» ساختمان کنسول‌گری و همچنین خسارت به ساختمان‌های مجاور شد.[۲۴] زاهدی ارشدترین افسر سپاه از زمان ترور قاسم سلیمانی توسط آمریکا در ژانویهٔ ۲۰۲۰ است که کشته شد.[۲۵]پیکر زاهدی پس از تشییع در تهران و اصفهان، در ۱۸ فروردین ۱۴۰۳ در گلستان شهدای اصفهان و بنا بر وصیتش در کنار مزار حسین خرازی و احمد کاظمی بخاک سپرده شد.[۲۶][۲۷]

واکنش ها

سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی، سیدابراهیم رئیسی رئیس‌جمهور ، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، غلامحسین محسنی اژه ای رئیس قوهٔ قضاییه، صادق آملی لاریجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، علی اکبر احمدیان دبیر شورای عالی امنیت ملی و حسین امیرعبداللهیان وزیر وقت امورخارجه در پیام‌هایی جداگانه، کشته شدن محمدرضا زاهدی را تسلیت گفتند. جمعی از فرماندهان فعلی و پیشین سپاه پاسداران از جمله حسین اشتری فرمانده سابق انتظامی کشور با حضور در منزل سردار زاهدی به خانواده او تسلیت گفتند.

انتقام

منابع

  1. «فرمانده کل قوا سردار علیرضا زاهدی را به فرماندهی نیروی هوایی سپاه منصوب کردند». ایسنا. ۴ شهریور ۱۳۸۴.
  2. «(تصاویر) منزل شهید «محمدرضا زاهدی»». خبرگزاری فرارو.
  3. «سردار محمدرضا زاهدی که بود؟». خبرگزاری مهر. ۱۳ فروردین ۱۴۰۳.
  4. «سردار محمدرضا زاهدی که بود و چه مسئولیتی در نیروی قدس داشت؟». همشهری آنلاین. ۲۰۲۴-۰۴-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۲.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «محمدرضا زاهدی؛ از چزابه تا حضور در رزمایش سرکوب و المزه». ایران وایر.
  6. «محمدرضا زاهدی، فرمانده سپاه که در سوریه کشته شد کیست؟». BBC News فارسی. ۲۰۲۴-۰۴-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۵.
  7. «روابط عمومی سپاه پاسداران: دو فرمانده سپاه و ۵ افسر همراه آنان در حمله اسرائیل کشته شدند». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۴-۰۴-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۵.
  8. «تجلیل شورای ائتلاف از نقش شهید زاهدی در عملیات طوفان‌الاقصی/ پاسخ سخت ایران به جنایت صهیونیست‌ها معادلات منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد». شانا نیوز. ۲۰۲۴-۰۴-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۵.
  9. «یک گروه سیاسی در ایران بر نقش محمدرضا زاهدی در حملات حماس به اسرائیل تأکید کرد». صدای آمریکا. ۲۰۲۴-۰۴-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۵.
  10. «دربارهٔ کشته‌شدگان حمله اسرائیل به ساختمان کنسولی ایران در دمشق چه می‌دانیم؟». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۴-۰۴-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۸.
  11. باقری، پایگاه نشر آثار شهید حسن. «پایگاه نشر آثار شهید حسن باقری | سابقه آشنایی». پایگاه نشر آثار شهید حسن باقری. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۵.
  12. «حضور ۸۰ فرمانده و رزمنده شاخص لشکر ۱۴ امام حسین در عملیات محرم». خبرگزاری فارس. ۱۲ آبان ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اوت ۲۰۱۹.
  13. «حمله رژیم صهیونیستی به کنسولگری ایران جنایت و نقض آشکار قوانین بین‌المللی است». ایرنا. ۱۴ فروردین ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۴.
  14. «سردار علی زاهدی معاون عملیات سپاه شد». ایسنا. ۱۹ دی ۱۳۹۵.
  15. «فرماندهان نیروی هوافضای سپاه از ابتدای تأسیس تاکنون را بشناسید». خبرگزاری میزان. ۳۰ خرداد ۱۳۹۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اوت ۲۰۱۹.
  16. «انتصاب فرمانده نیروی زمینی و فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران». پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران. ۱ بهمن ۱۳۸۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اوت ۲۰۱۹.
  17. «سردار علی زاهدی معاون عملیات سپاه پاسداران شد». خبرگزاری تسنیم.
  18. رضا رایان. «فرمانده ایرانی سرکوب قیام مردم سوریه، سرتیپ پاسدار علی (محمدرضا) زاهدی». وبگاه پیک ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۰.
  19. «محمدرضا زاهدی، فرمانده سپاه که در سوریه کشته شد کیست؟». BBC News فارسی. ۲۰۲۴-۰۴-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۹.
  20. iranianuk.com (۲۰۲۴). «محمدرضا زاهدی؛ از چزابه تا حضور در رزمایش سرکوب و مرگ در المزه». iranianuk.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۹.
  21. Graff, Peter (1 April 2024). Liffy, Kevin (ed.). "Iranian Guards commander killed in Israeli strike on consulate in Damascus, source says". Damascus: Reuters. Retrieved 1 April 2024.
  22. "Israeli airstrike on Iran consulate in Syria kills six including IRGC commander". The Guardian. 1 April 2024. Retrieved 1 April 2024.
  23. «حمله هوایی به کنسولگری ایران در دمشق». بی‌بی‌سی فارسی. ۱ آوریل ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۲۴.
  24. "Top Iranian commander killed in attack on consulate in Syria, Iran state-affiliated media reports". CNN. 1 April 2024. Retrieved 1 April 2024.
  25. "Top Iranian general killed by Israeli airstrike: sources". Axios. 1 April 2024. Retrieved 1 April 2024.
  26. AGENCY، خبرگزاری صدا و سیما | IRIB NEWS (۱۴۰۳/۰۱/۱۸–۰۹:۱۴). «تشییع وخاکسپاری پیکر سرلشکر زاهدی در اصفهان». fa. دریافت‌شده در 2024-04-06. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  27. «تصاویری از چهره‌های غمگین سردار قاآنی و سردار سلامی در مراسم تشییع پیکر شهید زاهدی». www.khabaronline.ir. ۲۰۲۴-۰۴-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۶.
مناصب نظامی
پیشین:
کریم نصر اصفهانی
فرمانده تیپ ۴۴ قمر بنی‌هاشم
۱۳۶۵–۱۳۶۲
پسین:
اصغر صبوری
پیشین:
حسین خرازی
فرمانده لشکر ۱۴ امام حسین
۱۳۷۰–۱۳۶۵
پسین:
مرتضی قربانی
پیشین:
محمدجعفر اسدی
جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران
۱۳۸۲–۱۳۸۱
پسین:
نورعلی شوشتری
پیشین:
احمد کاظمی
فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران
۱۳۸۴
پسین:
حسین سلامی
فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران
۱۳۸۷–۱۳۸۴
پسین:
محمدجعفر اسدی
فرمانده قرارگاه ثارالله
۱۳۸۵–۱۳۸۴
پسین:
حسین همدانی
پیشین:
مهدی ربانی
معاون عملیات سپاه پاسداران
۱۳۹۸–۱۳۹۵
پسین:
عباس نیلفروشان

پیوند به بیرون