محمدجعفر محجوب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمدجعفر محجوب
Mahjoub.png
زادروز ۱۳۰۳
تهران
درگذشت ۱۳۷۴
لس آنجلس
محل زندگی ایران، انگلیس، فنلاند، فرانسه، آمریکا، پاکستان
ملیت  ایران
آثار .

محمدجعفر محجوب ( ۱۳۰۳ تهران – ۱۳۷۴ لس آنجلس[۱]نویسنده، محقق، مترجم، مصحح، فرهنگ نویس، فرهنگ‌پژوه ایرانی، استاد دانشگاه در داخل و خارج ایران و صاحب‌نظر در فرهنگ و ادب عامه بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

محمدجعفر محجوب در سال ۱۳۰۳ در تهران متولد شد. تحصیلات دبستانی و دبیرستانی خود را در تهران انجام داد. پس از پایان تحصیلات دبیرستانی در سال ۱۳۲۳ به‌عنوان تندنویس در مجلس شورای ملی استخدام شد. همزمان با کار در مجلس شورای ملی در رشته علوم سیاسی دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت و سه سال بعد تحصیلات خود را به پایان رساند. اما روح ادب‌دوستش وی را به سمت و سوی ادبیات فارسی کشاند و در سال ۱۳۳۳ لیسانس ادبیات خود را در این رشته گرفت. از سه سال بعد تا سال ۱۳۵۹ عضو انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی وابسته به یونسکو بود.[۲]

محجوب در سال ۱۳۴۲ موفق به دریافت درجهٔ دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران شد. عنوان رسالهٔ دکترای او «سبک خراسانی در شعر فارسی» بود. از سال ۱۳۳۶ و پس از آن سمت‌های مدرس، دانشیار و استاد زبان و ادب فارسی را در دانشگاه تربیت معلم و دانشگاه تهران به عهده داشت.[۳] در سال‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ به عنوان استاد میهمان در دانشگاه آکسفورد انگلستان و در سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۵ در دانشگاه استراسبورگ در فرانسه به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت. از سال ۱۳۵۳ مدتی رایزن فرهنگی ایران در پاکستان بود.

او مدت ۲۳ سال عضو انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی (وابسته به یونسکو) بود. از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹ مدتی سرپرستی فرهنگستان زبان و فرهنگستان ادب و هنر ایران را به عهده گرفت. از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۳ بار دیگر به تدریس در دانشگاه استراسبورگ پرداخت. از سال ۱۳۷۰ تا هنگام مرگ، به سال ۱۳۷۴، در دانشگاه برکلی در کالیفرنیا، ادبیات فارسی تدریس می‌کرد.

محجوب نوشتن در مطبوعات را از سال ۱۳۲۷ آغاز کرد و با نشریاتی چون سخن، یغما، راهنمای کتاب و هنر و مردم همکاری داشت. در این نشریه‌ها مقاله‌های گوناگونی از او در زمینهٔ ادب پارسی، فرهنگ عامه و پژوهش در داستان‌های ایرانی انتشار یافت. محجوب در دهه ۱۳۳۰ به‌خاطر اوضاع خطرناک سیاسی برای روشن‌فکران، بسیاری مقالات و ترجمه‌هایش را با نام مستعار «م. صبحدم» بیرون می‌داد. معروف‌ترین اثر او با نام مستعار «م. صبحدم» ترجمه کتاب «پاشنه آهنین» اثر جک لندن است که جنبش‌های چپی فراوانی را در جهان به وجود آورد.[۴]

دکتر محمدجعفر محجوب در ۲۷ بهمن ۱۳۷۴ در ۷۱ سالگی در لس آنجلس درگذشت.

آثار[ویرایش]

تألیف[ویرایش]

  • فرهنگ لغات و اصطلاحات عامیانه (با همکاری محمدعلی جمال‌زاده)
  • فن نگارش یا راهنمای انشاء، ۱۳۳۳
  • دربارهٔ کلیله و دمنه، ۱۳۳۹
  • سبک خراسانی در شعر فارسی، ۱۳۴۵
  • انتخاب و انطباق منابع فارسی برای تدوین کتاب‌های کودکان و نوجوانان، ۱۳۵۴
  • آفرین فردوسی (مجموعهٔ مقالات)، ۱۳۷۲
  • خاکستر هستی (مجموعهٔ مقالات)، ۱۳۷۹
  • ادبیات عامیانهٔ ایران (مجموعهٔ مقالات)، ۱۳۸۲
  • دربارهٔ فتوت و جوانمردی در ایران و فرهنگ عامه

تصحیح[ویرایش]

ترجمه[ویرایش]

  • داستان‌های دریای جنوب، جک لندن، ۱۳۳۰
  • جزیره وحشت، جک لندن، ۱۳۳۰
  • پسر گرگ، جک لندن، ۱۳۳۰
  • پاشنه آهنین، جک لندن، ۱۳۳۱ (ترجمه با نام مستعار «م. صبحدم»)
  • آتش، هانری باربوس، ۱۳۳۰
  • انتقام مروارید، جان استاین‌بک ۱۳۲۸
  • خاطرات خانهٔ مردگان، فئودر داستایوسکی، ۱۳۳۵
  • ازخودگذشتگی زنان، جک لندن، ۱۳۳۵
  • مروارید، جان استاین‌بک، ۱۳۴۰
  • میخائیل سگ سیرک، جک لندن، ۱۳۴۲

منابع[ویرایش]

  1. "Mahjub, Mohammad Ja’far". online edition. Encyclopædia Iranica. 
  2. خاکستر هستی، مجموعه مقالات دکتر محمدجعفر محجوب، با مقدمهٔ بزرگ علوی، مصاحبه با ناصر زراعتی، ص ۹–۳۸
  3. سایت همشهری آنلاین زندگینامه: محمدجعفر محجوب (1303-1374)
  4. کتاب "یادمانده‌ها"، خاطرات سیاسی و فرهنگی "نصرت‌الله نوح، انتشارات کاوه، ۱۳۸۰ خورشیدی، سن‌خوزه/کالیفرنیا
  • ادبیات عامیانهٔ ایران، مجموعهٔ مقالات دربارهٔ افسانه‌ها و آداب و رسوم مردم ایران، دکتر محمدجعفر محجوب، به کوشش دکتر حسن ذوالفقاری، تهران ۱۳۸۲