محمدجان شکوری بخارایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
آکادمیسین محمدجان شکوری بخارایی
زادروز۷ آبان ۱۳۰۵
بخارا
درگذشت۲۶ شهریور ۱۳۹۱
۱۶ سپتامبر ۲۰۱۲
بیمارستان ابن سینای دوشنبه
علت مرگورم غده‌ای
ملیتتاجیک
پیشهادیب و نویسنده
نقش‌های برجستهاز اعضای فرهنگستان علوم تاجیکستان و فرهنگستان زبان و ادب فارسی
والدینشریفجان مخدوم صدر ضیا و مسبّحه شکوراوا
جایزه‌هاجایزه رودکی تاجیکستان
چهره‌های ماندگار ایران در سال ۱۳۸۴
وبگاه
http://shakuri.tj/prs.php

محمدجان شکوری بخارایی (به فارسی تاجیکی: Муҳаммадҷон Шукуров, Муҳаммадҷон Шакурии Бухороӣ) ‏ (زادهٔ ۷ آبان ۱۳۰۵ (یا بهمن ۱۳۰۳)[۱] در بخارا - درگذشتهٔ ۲۶ شهریور ۱۳۹۱ در دوشنبه) یا محمد شریفاویچ شکوراف از ادیبان و نویسندگان تاجیک بود که در خاندانی شاعر و ادیب به دنیا آمد. محمد جان شکوری از اعضای فرهنگستان علوم تاجیکستان و فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.

زندگی[ویرایش]

زیاده از ۷۰ سال از عمر او در دوشنبه گذشت. او می‌گوید: «در دوشنبه به ما اندک خط فارسی یاد دادند لیکن کتابهای دستنویس کهنه و چاپی سنگی پیش از انقلاب سال ۱۹۱۷ و ۱۹۲۰ را تیز نمی‌توانستیم پیدا کنیم چون‌که چنین کتابها کتابی دینی به شمار می‌آمدند و آنها را نیز مصادره و نابود می‌کردند. در کتابخانهٔ دوشنبه کتاب روسی بسیار بود، ولی ازبس‌که هنوز چندان روسی نمی‌دانستم، بسیار می‌خواندم و کم می‌فهمیدم. خلاصه که کتاب‌خوانی کم بود.»[۲]

آثار و عقاید[ویرایش]

محمد جان شکوری بخارایی آثار بسیاری دربارهٔ زبان فارسی (تاجیکی) و فرهنگ و تمدن فرارود (ماوراءالنهر) دارد.

او دربارهٔ تغییر خط در تاجیکستان گفته‌بود: «یک مقصد تغییر خط که با یک فرمان عملی شد، همین بود که این خلق‌ها از گذشتهٔ خود جدا شوند. یک نیست‌انگاری تاریخی و فرهنگی به وجود آمد. به گذشته، گذشتهٔ لعنتی می‌گفتند. تاریخ بشریت [در این دیدگاه] از دورهٔ سوسیالیسم شروع می‌شد. این‌طور عقیده پیدا شده‌بود که چیزی که تا این وقت بود تاریخ نیست.»

همچنین دربارهٔ سلطهٔ زبان روسی بر تاجیکستان گفته‌بود:

«تا سال استقلال [۱۳۷۰ خورشیدی]، همه جلسه‌ها به روسی برگزار می‌شد. منصبداران تاجیک نمی‌توانستند در یک جلسه رسمی به تاجیکی صحبت کنند. لازم بود هم نمی‌توانستند. ملکه نبود، عادت نبود، اما امروز به تاجیکی صحبت می‌کنند. بعضی‌ها بسیار شکسته، لیکن بعضی‌ها خیلی خوب صحبت می‌کنند. این موفقیت بسیار بزرگ، در همین ده پانزده سال آخر به دست آمده‌است و اگر چند سال جنگ داخلی نمی‌بود، خیلی بیشتر گسترش می‌یافت. لیکن الان هم این روند ادامه دارد، روند از خود شدن زبان مادری در سطح بلند دولتی.»[۳]

شکوری سالها از ورم غده‌ای رنج می‌برد. او در روز ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۲ به بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان ابن سینای دوشنبه منتقل شد و پزشکان وضع سلامتی او را وخیم خواندند.[۴].[۵] محمدجان شکوری در ساعت ۴ صبح روز یکشنبه ۱۶ سپتامبر در این بیمارستان درگذشت.[۶]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «وبسایت شخصی محمدجان شکوری». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۲.
  2. Пайванди Гулмуродзода. «Аз Бухоро то Душанбе: Шакурӣ ва забони форсии Фарорӯд».
  3. وضعیت زبان و خط فارسی در تاجیکستان در گفتگو با محمدجان شکوری
  4. . тоҷикӣ BBC. ۱۵ Сентябр соли ۲۰۱۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک); پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک)
  5. http://www.bbc.co.uk/tajik/institutional/2012/09/120915_sq_shakuri.shtml
  6. «Окодемисиян Муҳаммадҷон Шакурӣ даргузашт». тоҷикӣ BBC. ۱۵ Сентябр соли ۲۰۱۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
نشان شهر سمرقند.

تاجیکان معاصر اهل ازبکستان

شاعران و نویسندگان

ادش استداسد گل‌زادهاسدالله شکورفاسیری خجندیاکبر پیروزیامین‌جان شکورفتمهید سمرقندیجانی‌بیک قوناقفجعفر محمدجلیل خالبایچهارشنبه دهنویحضرت صباحیحیات نعمت سمرقندیخوبی سمرقندیدلشاده فرهادزادروشن احسانسعیده سینویسلیمان خواجه‌نظرسید احمد وصلیشادی کریمظفر صوفی فرغانیعبدالله رحمانعبدالله سبحانعجزی سمرقندیفطرت سمرقندیمحبوبه نعمت‌زادهمحمدجان شکوری بخاراییمحمد شادیوافی سمرقندی

دیگر فعالان زبان فارسی

شهزاده سمرقندیعبدالوهاب وحیدف

چهره‌های سیاسی
هنرمندان

بختیار نذری‌قلفشاعره اتابکوانصیبه عبدالله‌یوا

موضوعات

ازبکی‌سازیمرکز فرهنگ تاجیک سمرقندسازمان بنیاد سمرقندانجمن پیوندایرانی‌ستیزیایران‌زمین

Muhammadjon Shakuri (Tajik: Муҳаммадҷон Шакурӣ, Persian: محمدجان شکوری‎; February, 1925, Bukhara – September 16, 2012, Dushanbe), also known as Muhammad Sharifovich Shukurov, was a prominent Tajik intellectual and one of the notable literary figures of the Persian language of the 20th century.[1] From the late 1980s, during glasnost, he cultivated an interest in the theory of modern Tajik culture, and he published copiously on the issues of the history and contemporary conditions of Tajik language, literature, and culture during the independence period after 1991.[2]

Among his main works is a Tajiki-Persian dictionary. He also had a significant role in preserving Tajik identity.

Awards and honors

See also

References

  1. ^ "Academician Muhammadjon Shakuri dies | Tajikistan News-NA "Asia-Plus"". News.tj. Retrieved 2012-09-18.
  2. ^ E. Grassi and H. Borjian, "ŠOKUROV, MOḤAMMADJĀN" http://www.iranicaonline.org/articles/shokurov-mohammadjan

External links