مجلس شورای اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
مجلس شورای اسلامی
مجلس دهم
نوع
نوعسه مجلسی (سه مجلسی) نهاد قانون‌گذاری در کشور جمهوری اسلامی ایران
سازمان‌هامجلس شورای اسلامی
تاریخچه
بنیادگذاری۷ خرداد ۱۳۵۹
پیشینمجلس شورای ملی
سران
رئیس‌مجلسعلی لاریجانی، فراکسیون ولایت
از ۱۳۸۷
نایب‌رئیسمسعود پزشکیان، فراکسیون امید
از ۱۳۹۵
نایب‌رئیس دومعبدالرضا مصری، فراکسیون ولایت
از ۱۳۹۸
دبیر شورای نگهباناحمد جنتی
از ۱۳۷۱
ساختار
کرسی‌ها۲۹۰
پراکندگی کرسی‌های مجلس نهم
انتخابات‌ها
نظام رأی‌گیریدومرحله‌ای
آخرین انتخابات۹۵–۱۳۹۴
انتخابات آینده۹۹–۱۳۹۸
شعار
مجلس در رأس همه امور است.
تجمع‌گاه
ساختمان مجلس شورای اسلامی
ساختمان مجلس، بهارستان، تهران
وبگاه
www.parliran.ir
خبرگزاری خانه ملت: www.icana.ir
پی‌نوشت
شورای نگهبان قانون اساسی نهادی گمارشی و مسئول تأیید مصوبه‌های مجلس و تفسیر قانون‌اساسی است.

مختصات: ۳۵°۴۱′۳۱٫۴۹″ شمالی ۵۱°۲۶′۳٫۸۲″ شرقی / ۳۵٫۶۹۲۰۸۰۶°شمالی ۵۱٫۴۳۴۳۹۴۴°شرقی / 35.6920806; 51.4343944

دومین ساختمان مجلس که پس از انقلاب بین سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۸۳ محل مجلس شورای اسلامی بود. این ساختمان پیش از انقلاب مرکز مجلس سنا بود. در حال حاضر از آن برای برگزاری اجلاس‌های مختلف از جمله خبرگان رهبری استفاده می‌شود.
این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


مجلس شورای اسلامی رکن اصلی نهاد قانون‌گذاری در کشور ایران است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل شده‌است. در فرمان مشروطیت از مجلس ایران هم به عنوان مجلس مقدس[۱] شورای ملی و هم مجلس شورای اسلامی نام برده شده‌است. در قانون اساسی مشروطه و قانون اساسی جمهوری اسلامی پیش از بازنگری نام این نهاد مجلس شورای ملی بوده‌است. هر چند که در ۳۱ تیر ۱۳۵۹ نمایندگان مجلس این نهاد را «مجلس شورای اسلامی» نامگذاری نمودند.[۲]

مصوبات مجلس شورای اسلامی اگر مورد تأیید شورای نگهبان قرار گیرند، برای اجرا به قوه مجریه ایران و قوه قضائیه ابلاغ می‌شوند.[۳] در برخی مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد که در خواست این مراجعه به آراء عمومی نیز باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.[۴] مجلس ایران از سایر قوا مستقل است و به‌طور قانونی نباید هیچ اثرگذاری از بیرون بر تصمیمات مجلس وجود داشته باشد.[۵]

مجلس شورای اسلامی[ویرایش]

بر طبق اصل ۶۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مجلس شورای اسلامی از نمایندگان ملت که به‌طور مستقیم انتخاب می‌شوند، تشکیل می‌گردد. دورۀ نمایندگی در این مجلس چهار سال است که انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود، به‌طوری‌که کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.[۶] عده نمایندگان مجلس ۲۷۰ نفر است و از تاریخ همه‌پرسی سال ۱۳۶۸ پس از هر ده سال، با در نظر گرفتن عوامل انسانی، سیاسی، جغرافیایی و نظایر آن‌ها حداکثر بیست نفر نماینده می‌تواند اضافه شود. زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده انتخاب می‌کنند. محدوده حوزه‌های انتخابیه و تعداد نمایندگان را قانون معین می‌کند.[۷]

پس از برگزاری انتخابات، جلسات مجلس شورای اسلامی با حضور دو سوم مجموع نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصویب طرح‌ها و لوایح طبق آیین‌نامه مصوب داخلی انجام می‌گیرد مگر در مواردی که در قانون اساسی حدنصاب خاصی تعیین شده باشد. برای تصویب آیین‌نامه داخلی موافقت دو سوم حاضران لازم است.[۸]

در زمان جنگ و اشغال نظامی کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملکت برای مدت معینی متوقف می‌شود و در صورت عدم تشکیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان به کار خود ادامه خواهد داد.[۹]

مذاکرات مجلس شورای اسلامی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. تنها در شرایط اضطراری و در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای رئیس‌جمهور یا یکی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان، جلسه غیر علنی تشکیل می‌شود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از بر طرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.[۱۰]

وظایف و اختیارات و محدودیت‌های مجلس[ویرایش]

  • مجلس شورای اسلامی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی می‌تواند قانون وضع کند.[۱۱]
  • مجلس شورای اسلامی نمی‌تواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر بر عهده شورای نگهبان است.[۱۲]
  • تعیین رئیس مجلس شورای اسلامی توسط نمایندگان مجلس صورت می‌گیرد.
  • شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است.[۱۳]
  • لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می‌شود و طرح‌های قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان، در مجلس شورای اسلامی قابل طرح است.[۱۴]
  • طرح‌های قانونی و پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان می‌کنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینه عمومی می‌انجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.[۱۵]
  • مجلس شورای اسلامی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.[۱۶]
  • عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.[۱۷]
  • هر گونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزئی با رعایت مصالح کشور، به شرط این که یک طرفه نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزدند و به تصویب چهار پنجم مجموع نمایندگان مجلس شورای اسلامی برسد.[۱۸]
  • هرچند برقراری حکومت نظامی ممنوع است اما در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن، دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای اسلامی موقتاً محدودیت‌های ضروری را برقرار نماید، ولی مدت آن به هر حال نمی‌تواند بیش از سی روز باشد و در صورتی که ضرورت همینان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس کسب مجوز کند.[۱۹]
  • گرفتن و دادن وام یا کمک‌های بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای اسلامی باشد.[۲۰]
  • استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای اسلامی.[۲۱]
  • بناها و اموالی دولتی که ملی اعلام شده باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای اسلامی آن هم در صورتی که انتفای آن منحصر به فرد نباشد.[۲۲]
ساختمان قدیمی مجلس.
ساختمان قدیمی مجلس در میدان بهارستان (در سال ۱۳۳۴)
  • مجلس نمی‌تواند اختیار قانونگذاری را به شخص یا هیأتی واگذار کند ولی در موارد ضروری می‌تواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با به کمیسیون‌های داخلی خود تفویض کند، در این صورت این قوانین در مدتی که مجلس تعیین می‌نماید به صورت آزمایشی اجرا می‌شود و تصویب نهایی آن‌ها با مجلس خواهد بود.[۲۳]
  • رئیس‌جمهور برای هیئت وزیران پس از تشکیل و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد.[۲۴]
  • در هر مورد که حداقل یک چهارم کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس‌جمهور یا هر یک از نمایندگان از وزیر مسئول، دربارهٔ یکی از وظایف آنان سؤال کنند، رئیس‌جمهور یا وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و این جواب نباید در مورد رئیس‌جمهور بیش از یک ماه و در مورد وزیر بیش از ده روز به تأخیر افتاد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای اسلامی.[۲۵]
  • نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیئت وزیران یا هر یک از وزرا را استیضاح کنند، استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود. هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ، نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و در صورتی که مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رأی اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می‌شود. در هر دو صورت وزرای مورد استیضاح نمی‌توانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کنند.
  • در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس‌جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسایل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس‌جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس‌جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد و مقام رهبری موظف به امضای حکم عزل رئیس‌جمهور می‌باشد.[۲۶]
  • هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضاییه داشته باشد، می‌تواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای اسلامی عرضه کند. مجلس موظف است به این شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه یا قوه قضاییه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آن‌ها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند.[۲۷]

انتخابات مجلس شورای اسلامی[ویرایش]

نمایندگان مجلس شورای اسلامی هر چهار سال یک بار و از طریق انتخابات تعیین می‌شوند. نامزدهای شرکت در انتخابات مجلس شورای اسلامی باید مورد تأیید نهادهای مربوط قرار گیرند. این نهادها به دو گروه تقسیم می‌شوند. اول هیئت‌های اجرایی که وابسته به دولت و وزارت کشور هستند و دوم شورای نگهبان.

هیئت‌های اجرایی برای هر داوطلب هفت شرط را مورد بررسی قرار می‌دهند و در صورت احراز تمامی این شروط از جانب داوطلب وی را برای تأیید صلاحیت به شورای نگهبان معرفی می‌کنند. شرایط هفت‌گانه به‌شرح زیر است:

  1. داشتن سلامت جسمانی در حد نعمت بینایی، شنوایی و گویایی
  2. عدم سوء پیشینه و محکومیت قضایی
  3. عدم سوء شهرت در حوزه انتخابی
  4. داشتن حداقل ۳۰ سال کامل سن برای ثبت نام
  5. داشتن حداقل مدرک کارشناسی ارشد یا معادل آن (بنا بر یک تبصره افراد دارای مدرک کارشناسی که سابقه پنج سال کار در حد کارشناسی را داشته باشند نیز مجاز به ثبت نام هستند)
  6. اعتقاد و التزام عملی به نظام جمهوری اسلامی ایران و قانون اساسی آن
  7. اعتقاد و التزام عملی به اسلام و اصل مترقی ولایت مطلقه فقیه

پس از هیئت‌های اجرایی نوبت به شورای نگهبان می‌رسد که به تأیید صلاحیت داوطلبان شرکت در انتخابات مجلس بپردازد. در صورتی که شورای نگهبان نیز صلاحیت داوطلبی را تأیید کرد وی می‌تواند در انتخابات شرکت کند. میزان مشارکت مردم در انتخابات نخستین دوره ۵۲ درصد، در دومین دوره ۶۴/۶ درصد، در سومین دوره ۵۹/۷ درصد، در چهارمین دوره ۵۸ درصد، در پنجمین دوره ۷۱/۱ درصد، در ششمین دوره ۶۷ درصد، در هفتمین دوره ۵۱/۱۵ درصد، در هشتمین دوره ۵۱ درصد، در نهمین دوره ۶۴/۲ درصد و در دهمین دوره ۶۲ درصد بوده‌است.

تعداد کرسی هر استان در مجلس[ویرایش]

پراکنش ۲۹۰ کرسی مجلس شورای اسلامی در استان‌های ایران[۲۸]

استان تعداد
کرسی
استان تعداد
کرسی
استان تعداد
کرسی
استان تعداد
کرسی
استان تعداد
کرسی
آذربایجان شرقی
۱۹
آذربایجان غربی
۱۲
اردبیل
۷
اصفهان
۱۹
البرز
۳
ایلام
۳
بوشهر
۴
تهران
۳۵
چهارمحال و بختیاری
۴
خراسان جنوبی
۴
خراسان رضوی
۱۸
خراسان شمالی
۴
خوزستان
۱۸
زنجان
۵
سمنان
۴
سیستان و بلوچستان
۸
فارس
۱۸
قزوین
۴
قم
۳
کردستان
۶
کرمان
۱۰
کرمانشاه
۸
کهگیلویه و بویراحمد
۳
گلستان
۷
گیلان
۱۳
لرستان
۹
مازنداران
۱۲
مرکزی
۷
هرمزگان
۵
همدان
۹
یزد
۴

نمایندگان اقلیت‌های مذهبی[ویرایش]

پس از انقلاب مشروطه، با تشکیل مجلس شورای ملی، در قانون اساسی مشروطه برای اقلیت‌های دینی هم نمایندگانی در نظر گرفته شد. این موضوع پس از انقلاب ۱۳۵۷ هم در قانون اساسی باقی ماند. هم‌اکنون در مجلس شورای اسلامی، زرتشتیان و کلیمیان، هر کدام یک نماینده، مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده دارند.[۲۹]

شرایط، حقوق و محدودیت‌های نمایندگان[ویرایش]

  • سوگند: نمایندگان برگزیده که پس از تأیید صلاحیت از جانب نهادهای مسئول در انتخابات به پیروزی دست پیدا کردند، در اولین گام باید در صحن مجلس سوگندی را ادا کنند که در آن به کتاب قرآن قسم می‌خورند. متن این سوگندنامه به شرح زیر است:

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

من در برابر قرآن مجید، به خدای قادر متعال سوگند یاد می‌کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می‌نمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌ای را که ملت به ما سپرده به عنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آن‌ها را مد نظر داشته باشم.

نمایندگان اقلیت‌های مذهبی نیز همین سوگند را ذکر می‌کنند و تنها به جای قرآن نام کتاب مقدس خود —اوستا، انجیل یا تورات— را بر زبان می‌آورند.[۳۰]

  • هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسایل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.[۳۱]
  • سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست.[۲۳]
  • نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر و رأی خود کاملاً آزادند و نمی‌توان آن‌ها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرایی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد.[۳۲]
  • نمایندگانی‌ كه‌ در جلسه‌ نخست‌ شركت‌ ندارند نیز باید در نخستین جلسه‌ای‌ كه‌ حضور یافتند مراسم‌ سوگند را انجام دهند.[۱]

رؤسای مجلس پس از انقلاب[ویرایش]

رئیس مجلس شورای اسلامی به وسیلهٔ رأی مستقیم نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای یک دوره یکساله انتخاب می‌شود و با توجه به آئین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی تکرار دوره ریاست مجلس منع قانونی ندارد.

نحوه انتخاب رؤسای مجلس شورای اسلامی[ویرایش]

  • طبق قانون آئین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی مصوب ۱۳۷۹/۰۱/۲۰ با اصلاحات و الحاقات بعدی فرایند انتخاب رئیس مجلس شورای اسلامی بدین قرار است:

الف) هیئت رئیسه سنی[ویرایش]

  • مسن‌ترین فرد از نمایندگان حاضر به‌عنوان رئیس سنی و فرد بعدی به‌عنوان نایب رئیس و دو نفر از جوانترین نمایندگان حاضر به سمت دبیر معین می‌شوند و در جایگاه هیئت رئیسه قرار می‌گیرند. درصورت تساوی سن، هیئت رئیسه سنی با قید قرعه از بین مسن‌ترین و جوانترین نمایندگان حاضر تعیین خواهد شد. اعلام هیئت رئیسه سنی با اداره کل قوانین مجلس است. (ماده ۹)[۳۳]
  • وظایف هیئت رئیسه سنی، اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف، اقتراع شعب و اجرای انتخابات هیئت رئیسه موقت است. (ماده ۱۰)[۳۳]

ب) هیئت رئیسه موقت[ویرایش]

  • انتخاب هیئت رئیسه موقت در دومین جلسه علنی مجلس انجام خواهد شد. ترکیب و طرز انتخاب آن مانند هیئت رئیسه دائم است، به‌جز اینکه اکثریت نسبی در انتخاب رئیس کافی خواهد بود. هیئت رئیسه موقت بلافاصله پس از انتخاب، با متن سوگند نامه هیئت رئیسه دائم مراسم تحلیف را به جای خواهد آورد. (ماده ۱۱)[۳۳]

ج) هیئت رئیسه دائم[ویرایش]

  • پس از تصویب اعتبارنامه حداقل دوسوم مجموع نمایندگان، هیئت رئیسه موقت اقدام به انتخاب هیئت رئیسه دائم می‌کند، اعضای هیئت رئیسه دائم برای یکسال انتخاب می‌شوند. مبنای تجدید انتخابات سالیانه، سالروز انتخابات هیئت رئیسه قبلی بوده و درصورتی که با تعطیلات مصادف گردد در جلسه قبل از آن انجام می‌گردد و مسوولیت هیئت رئیسه جدید از سالروز انتخابات قبل تفویض خواهد گردید. (ماده ۱۳)[۳۳]

نهادهای وابسته مجلس شورای اسلامی[ویرایش]

سرویس وبلاگ‌دهی نمایندگان مجلس[ویرایش]

مجلس شورای اسلامی برای نمایندگان مردم سرویس وبلاگ‌دهی ایجاد کرده‌است(وبلاگ پارلیران) تا نمایندگان بتوانند از طریق وبلاگ با موکلان خود در تماس باشند.[۳۴]

حوادث مجلس[ویرایش]

در تاریخ ۱۷ خرداد ماه سال ۱۳۹۶ مجلس شورای اسلامی در خیابان بهارستان تحت حمله تروریستی داعش قرار گرفت؛ که اولین حمله ترویستی داعش است که طبق گزارش‌های اولیه در حدود ساعت یازده صبح فردی در پوشش مراجعه‌کننده، وارد راهروی ورودی مجلس شورای اسلامی ایران شده و با تیراندازی به یکی از محافظین، وی را از ناحیه پا مجروح کرده و سپس همراه سه نفر دیگر قصد حمله به صحن علنی مجلس را داشتند که اما با مقاومت نیروهای امنیتی و سردرگم شدن مهاجمان در ساختمان مراجعات زمین گیر شده و بی هدف به سمت افراد داخل و خارج ساختمان شلیک نمودند. در نهایت پس از حدود ۴ ساعت درگیری هر چهار تروریست به هلاکت رسیدند. در این حملات مجموعاً ۱۲ نفر کشته و بیش از ۴۲ نفر مصدوم شدند. گروهک داعش با پخش اطلاعیه‌ای مسئولیت این حملات را بر عهده گرفت. این حوادث محکومیت عملیات‌های تروریستی را از سرتاسر جهان در پی داشت.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. طرح شیخ فضل‌الله نوری برای نظارت شورای مجتهدان بر قوانین مصوب مجلس مقدس شورای ملی بر قوانین مصوب مجلس بود. شیخ در پیشنهادی که پس از امضای صدرالعلما و سید جمال افجه‌ای و آقا حسین قمی به مجلس تقدیم کرد، چنین آورد: «این مجلس مقدس شورای ملی که به توجه حضرت امام عصر عجل اللّه فرجه و مراقبت حجج اسلامیه و عامّه ملت ایران تأسیس شده باید در هیچ عصر از اعصار، مواد احکامیه آن مخالفتی با قواعد مقدسه اسلام و قوانین موضوعه حضرت خیر الانام، علیه الصلوة و السلام، نداشته باشد و معین است که تشخیص مواد موافقت و مخالفت قوانینِ موضوعه مجلس شورای ملی با قواعد اسلامیه در عهده علمای اعلام، ادام اللّه برکات وجودهم بوده و هست؛ لذا مقرّر است در هر عصری از اعصار انجمنی از طراز اول مجتهدین و فقهای متدینین تشکیل شود که قوانین موضوعه مجلس را قبل از تأسیس، در آن انجمنِ علمی به دقت ملاحظه و مذاکره نمایند. اگر آنچه وضع شده مخالفت با احکام شرعیه باشد، عنوان قانونیت پیدا نخواهد کرد و امر انجمن علمی در این باب مطاع و مُتَّبع است و این ماده ابداً تغییرپذیر نخواهد بود». که بر اساس آن اصل اول و اصل دوم متمم قانون اساسی ایران مصوب ۱۲۸۵ هجری شمسی و عنوان مجلس مقدس شورای ملی نوشته شده‌است.
  2. قانون تغییر نام مجلس، مصوب مجلس شورا در ۳۱ تیر ۱۳۵۹
  3. اصل ۵۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  4. اصل ۵۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  5. شعیب بهمن (۲۷ مهر ۱۳۸۹). «حلقه مفقوده سیاست خارجی ایران». روزنامه همشهری. ص. ایران. دریافت‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۱۰.[پیوند مرده]
  6. اصل ۶۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  7. اصل ۶۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  8. اصل ۶۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  9. اصل ۶۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  10. اصل ۶۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  11. اصل ۷۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  12. اصل ۷۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  13. اصل ۷۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  14. اصل ۷۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  15. اصل ۷۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  16. اصل ۷۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  17. اصل ۷۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  18. اصل ۷۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  19. اصل ۷۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  20. اصل ۸۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  21. اصل ۸۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  22. اصل ۸۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ اصل ۸۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  24. اصل ۸۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  25. اصل ۸۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  26. اصل ۸۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  27. اصل ۹۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  28. تعداد نمایندگان هر استان در مجلس دهم
  29. «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل شصت و چهارم» (PDF). ص. ۱۷. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۳.
  30. اصل ۶۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  31. اصل ۸۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  32. اصل ۸۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ ۳۳٫۲ ۳۳٫۳ "قانون آئین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی". پایگاه ملی اطلاع‌رسانی قوانین و مقررات کشور.[پیوند مرده]
  34. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون[ویرایش]

Islamic Consultative Assembly

مجلس شورای اسلامی

Majles-e Showrā-ye Eslāmī
34th Majlis
10th term since Iranian Revolution
Coat of arms or logo
Type
Type
History
FoundedNovember 16, 1906; 113 years ago (1906-11-16)
March 14, 1980 (current form)
Preceded byNational Consultative Assembly
New session started
28 May 2016
Leadership
Ali Larijani (PCR; W)
since 28 May 2008
First Deputy
Masoud Pezeshkian (PCR; H)
since 29 May 2016
Second Deputy
Abdolreza Mesri (PGC; W)
since 22 May 2019
Wilayat fraction leader
Hamid-Reza Haji Babaee (PGC)
since 23 October 2016
Mohammad Reza Aref (PCR)
since 20 July 2016
Structure
Seats290[1]
Islamic Consultative Assembly seating.svg
Political groups
Length of term
4 years[1]
Elections
Qualified majority two-round system[1]
Last election
26 February and 29 April 2016
Next election
21 February 2020
Meeting place
مجلس شورای اسلامی - panoramio (1).jpg
Islamic Consultative Assembly
Baharestan
Tehran
Iran
Website
http://www.Majlis.ir
http://parlemannews.ir/
http://www.icana.ir/
Constitution
Constitution of the Islamic Republic of Iran
Emblem of Iran.svg
This article is part of a series on the
politics and government of
Iran
Government of Islamic Republic of Iran

The Islamic Consultative Assembly (Persian: مجلس شورای اسلامی‎, romanizedMajles-e Showrā-ye Eslāmī), also called the Iranian Parliament, the Iranian Majles (Arabicised spelling Majlis), is the national legislative body of Iran. The Parliament currently has 290 representatives, changed from the previous 272 seats since the 18 February 2000 election. The most recent election took place on 26 February 2016 and the new parliament was opened on 28 May 2016.[2]

History

Islamic Republic of Iran

After the Iranian Revolution of 1979, the Senate of Iran was abolished and was effectively replaced by the Guardian Council thus the Iranian legislature remained bicameral. In the 1989 revision of the constitution, the National Consultative Assembly became the Islamic Consultative Assembly.

The Parliament of Iran has had six chairmen since the Iranian Revolution. Akbar Hashemi Rafsanjani was the first chairman, from 1980 to 1989. Then came Mehdi Karroubi (1989–1992), Ali Akbar Nategh-Nouri (1992–2000), Mehdi Karroubi (2000–2004), Gholam-Ali Haddad-Adel (2004–2008) and Ali Larijani since 2008.

Over its history the Parliament is said to have evolved from being "a debating chamber for notables," to "a club for the shah's placemen" during the Pahlavi era, to a body dominated by members of "the propertied middle class" under the Islamic Republic.[3][4]

2017 attack

On 7 June 2017, there was shooting at the Iranian parliament and at the shrine of Ayatollah Khomeini.[5] Gunmen opened fire at the Iranian Parliament and the mausoleum of religious leader Ayatollah Khomeini in Tehran. The attack on the mausoleum has reportedly left 17 persons dead and more than 30 people injured. The parliament was attacked by four gunmen which left seven to eight people injured. Both attacks took place around the same time and appear to have been coordinated.

Functions

The Islamic Consultative Assembly can legislate laws on all issues within the limits of the Constitution.[6] The Assembly cannot, for instance, enact laws contrary to the canons and principles of the official religion of the country (Islam) or to the Constitution.[7]

Government bills are presented to the Islamic Consultative Assembly after receiving the approval of the Council of Ministers.[8]

The Islamic Consultative Assembly has the right to investigate and examine all the affairs of the country.[9]

International treaties, protocols, contracts, and agreements must be approved by the Islamic Consultative Assembly.[10]

Receiving and issuing national or international loans or grants by the government must be ratified by the Islamic Consultative Assembly.[11]

The President must obtain, for the Council of Ministers, after being formed and before all other business, a vote of confidence from the Assembly.[12]

Whenever at least one-fourth of the total members of the Islamic Consultative Assembly pose a question to the President, or any one member of the Assembly poses a question to a minister on a subject relating to their duties, the President or the minister is obliged to attend the Assembly and answer the question.[13]

All legislation passed by the Islamic Consultative Assembly must be sent to the Guardian Council. The Guardian Council must review it within a maximum of ten days from its receipt with a view to ensuring its compatibility with the criteria of Islam and the Constitution. If it finds the legislation incompatible, it will return it to the Assembly for review. Otherwise the legislation will be deemed enforceable.[14]

Membership

Currently, there are 290 members of Parliament, fourteen of whom represent non-Muslim religious minorities (4.8%), and are popularly elected for four-year terms. About 8% of the Parliament are women, while the global average is 13%.[15] The Parliament can force the dismissal of cabinet ministers through no-confidence votes and can impeach the president for misconduct in office. Although the executive proposes most new laws, individual deputies of the Parliament also may introduce legislation. Deputies also may propose amendments to bills being debated. The Parliament also drafts legislation, ratifies international treaties, and approves the national budget.

All People's House of Iran candidates and all legislation from the assembly must be approved by the Guardian Council. Candidates must pledge in writing that they are committed, in theory and in practice, to the Iranian constitution.

Constituencies

The Parliament currently has 207 constituencies, including a total of 5 reserved seats for the religious minorities recognized by the constitution. The rest of 202 constituencies are territorial and coincide with 1 or more of Iran's 368 Shahrestans. The largest electoral districts are:

Leadership

Ali Larijani in his office of parliament chairman

Members of Parliament elect their speaker and deputy speakers during the first session of Parliament for a one-year term. Every year, almost always in May, elections for new speakers are held in which incumbents may be re-elected.

The current Speaker of Parliament is Ali Larijani, with First Deputy Speaker Masoud Pezeshkian and Second Deputy Speaker Ali Motahari.

Committees

Current composition

The last elections of Parliament of Iran were held on 26 March 2016 with a second round will be held in April in those 71 districts where no candidate received 25% or more of the votes cast. More than 12,000 candidates registered but leaving about 6,200 candidates to run for the 290 seats representing the 31 provinces. The results indicate that the results would make a hung parliament with reformists having a plurality.

Building

After 1979, the Parliament convened at the building that used to house the Senate of Iran. A new building for the Assembly was constructed at Baharestan Square in central Tehran, near the old Iranian Parliament building that had been used from 1906 to 1979. After several debates, the move was finally approved in 2004. The first session of the Parliament in the new building was held on 16 November 2004.

The old building is depicted on the reverse of the Iranian 100 rial banknote.[16]

See also

References

  1. ^ a b c d Nohlen, Dieter; Grotz, Florian; Hartmann, Christof (2001). "Iran". Elections in Asia: A Data Handbook. I. Oxford University Press. p. 64. ISBN 0-19-924958-X.
  2. ^ Large scale turn out at polls in IRI March Majlis Elections Archived 2 February 2012 at the Wayback Machine IRNA
  3. ^ Abrahamian, History of Modern Iran, (2008), p. 179
  4. ^ Islamic Majles, Ashnai-ye Ba Majles-e Showra-ye Islami, Vol.ii (Guide to the Islamic Majles, Tehran, 1992, p. 205
  5. ^ "Iran shootings: Parliament and Khomeini shrine attacked". BBC News. 7 June 2017. Retrieved 7 June 2017.
  6. ^ Article 71 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  7. ^ Article 72 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  8. ^ Article 74 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  9. ^ Article 76 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  10. ^ Article 77 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  11. ^ Article 80 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  12. ^ Article 87 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  13. ^ Article 88 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  14. ^ Article 94 of the Constitution of Iran (1982-07-28)
  15. ^ "On Women's Day, struggle for equality remains". Kyiv Post. 8 March 2012. Archived from the original on 1 April 2012.
  16. ^ Central Bank of Iran. Banknotes & Coins: 100 Rials. – Retrieved on 24 March 2009.

 This article incorporates text from the Constitution of Iran, which is in the public domain.

External links

Videos

Coordinates: 35°41′30.28″N 51°26′04″E / 35.6917444°N 51.43444°E / 35.6917444; 51.43444