ماهیتابه
.jpg)
ماهیتابه یا تابه سرخکردنی (به انگلیسی: Frying pan) ظرفی کمعمق با سطحی پهن و دستهای بلند است که برای سرخکردن و پخت سریع غذاها استفاده میشود. این وسیله از رایجترین ابزارهای آشپزی در سراسر جهان بهشمار میآید.[۱]
تاریخچه
[ویرایش]ماهیتابهها از دوران باستان وجود داشتهاند و نمونههای اولیهٔ آنها در یونان ، روم ، چین و مصر باستان ساخته میشد. در قرون وسطی از جنس آهن ساخته میشدند و با پیشرفت صنعت فلزکاری، انواع چدن و فولاد ضدزنگ نیز تولید شدند.[۲]
قدیمیترین نمونهای که به عنوان «ماهیتابه» شناخته شده در منطقه جزایر کیکلادها (Cyclades) یونان یافت شده است، مشخصاً در قبرستان Chalandriani در جزیره سیروس، مربوط به دوره اوایل عصر برنز (حدود ۲۸۰۰-۲۳۰۰ پیش از میلاد) میباشد. [۳] البته این شی بهطور قطعی بهعنوان تابه برای پخت غذا استفاده نشده است، پژوهشگران معتقدند احتمالاً کاربردهای آیینی یا نمادین داشته است.[۴] البته در کاوش های جدیدتر که نتیجه آن یک ظرف سیمین و دسته دار که طرح یک زن و ماهی بر روی آن است و شباهت زیادی به ماهی تابه های مُدرن امروزی دارد در منطقه گورستان جوبجی (نزدیک رامهرمز، خوزستان در ایران) کشف شد که مربوط به سدۀ ۷–۶ پیش از میلاد یعنی ۲۷۰۰- ۲۶۰۰ سال پیش است. و مربوط به دوره ایلام نو میباشد.[۵]
جنس
[ویرایش]- چدن: مقاوم، حفظ دما بالا، مناسب برای سرخکردن طولانی. - فولاد ضدزنگ: بادوام و مقاوم به زنگزدگی. - آلومینیوم: سبک، رسانایی حرارتی خوب. - مس: رسانای عالی گرما، گرانقیمت. - سرامیک نچسب: پخت سالمتر با روغن کمتر.
کاربردها
[ویرایش]- سرخکردن گوشت، سبزیجات و تخممرغ
- تهیه نیمرو، املت و پنکیک
- تفتدادن مواد غذایی پیش از پخت اصلی
- استفاده در آشپزی سنتی و مدرن
انواع
[ویرایش]- ماهیتابههای نچسب (با پوشش تفلون یا سرامیک) - ماهیتابههای چدنی سنگین - ماهیتابههای مسی حرفهای - ماهیتابههای برقی
نگهداری
[ویرایش]- شستوشوی ملایم برای جلوگیری از آسیب به پوشش نچسب - روغنمالی سطح ماهیتابه چدنی برای جلوگیری از زنگزدگی - عدم استفاده از ابزار فلزی نوکتیز در ظروف نچسب.
منابع
[ویرایش]- ↑ David A. Bender, "A Dictionary of Food and Nutrition", Oxford University Press, 2009
- ↑ Smith, Andrew F. The Oxford Companion to American Food and Drink. Oxford University Press, 2007.
- ↑ Howitt-Marshall, Duncan (2022-11-25). "The mysterious 'frying pan' of Syros | eKathimerini.com". www.ekathimerini.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-12.
- ↑ "(PDF) The 'frying pans' of the Early Bronze Age Aegean: an experimental approach to their possible use as liquid mirrors". ResearchGate (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-12.
- ↑ Wicks, Yasmina (2023-01-01). "Female, Fish and Frying Pan: An Enigmatic Funerary Object Unique to Elam (2023)". K. De Graef, J. Tavernier and E. Gorris (eds.), Susa and Elam. History, Language, Religion and Culture: Proceedings of the Second Susa and Elam Conference Held at Université catholique de Louvain, July 6-9, 2015. Leiden: Brill. doi:10.1163/9789004541436_013.
- David A. Bender, "A Dictionary of Food and Nutrition", Oxford University Press, 2009.
- Smith, Andrew F. The Oxford Companion to American Food and Drink. Oxford University Press, 2007.