ماتسوئو باشو

ماتسوئو باشو (松尾 芭蕉)
زاده	Matsuo Kinsaku (松尾 金作) ۱۶۴۴ ایگا
درگذشته	۲۸ نوامبر ۱۶۹۴ (۵۰ سالگی) اوساکا
نام(های) دیگر	Sōbō (宗房) Tōsē (桃青) Bashō (芭蕉)
پیشه	شاعر
ملیت	ژاپنی
کار(های) برجسته	Oku no Hosomichi

ماتسوئو باشو (به ژاپنی: 松尾 芭蕉) (۱۶۴۴–۱۶۹۴)، که بزرگ‌ترین هایکوسرای تمام دوران به‌شمار می‌رود، در خانواده‌ای فقیر اما از طبقهٔ سامورایی در جنوب ژاپن زاده شد. او در جوانی به خدمت و مصاحبتِ سنگین، پسر یکی از اشراف و فرمانروای ایالت ایگا، درآمد. دوازده سال بعد، پس از مرگ سنگین، باشو به صومعه‌ای در کوه کویا پیوست. اما اقامتش در آنجا چندان طولانی نبود و سپس راهی کیوتو، پایتخت امپراتوری، شد. در آنجا نزد کیگین به آموختن هنر هایکو پرداخت و اندکی بعد مکتب ادبی خود را بنیان نهاد. مردان مستعد بسیاری شاگرد او شدند و شمار قابل توجهی از آنان بعدها هر یک مکتب مستقل هایکوی خود را پایه‌گذاری کردند.

زندگی

او در یک خانواده سامورایی در ۱۶۴۴ (میلادی) به دنیا آمد. نام کودکی اش کین ساکو (金作) بود.

دربارهٔ زمان قبل از هایکونویس شدنش اطلاعات زیادی در دست نیست؛ ولی تا سن ۴۱ سالگی بیشتر به سرودن اشعار هزل‌آمیز گرایش داشت. سال‌های زیادی از عمرش در سفر بود؛ و از معابد و طبیعت زیبایی ژاپن دیدن می‌کرد و در مورد آن‌ها هایکو و نثر می‌نوشت. در دهه آخر عمرش که مکتب باشو را در هایکو بنیان نهاد و شاگردان متعددی تربیت کرد.

پیش از باشو کار هایکو سرایان بازی با کلمات بود و همین امر باشو را بر آن داشت که در اعتلای هایکو بکوشد. باشو هایکو را ابداع نکرد بلکه هایکو را یک سبک جدی و پر آوازه ساخت و هایکو با نام باشو گره خورده است.

او نام مستعارش را از درخت موز گرفت. باشو (芭蕉, bashō) در زبان ژاپنی به معنای درخت موز است.

مرگ

قبر ماتسوئو باشو

او در ۲۸ نوامبر ۱۶۹۴ (میلادی) درگذشت.

نمونه شعر

معروفترین شعر باشو، هایکو برکه کهن است که سرآغاز حرکت انقلابی او در فرم هایکو بود:

古池 / 蛙飛び込む / 水の音

• برکه کهن، آه! / جهیدن غوکی / آوای آب.
• شاخی خشک

کلاغی بر آن نشسته، این شام گاهِ خزانی.

• آبشاری زلال.

مخروط‌های کاج فرو می‌افتد در موج‌های کوچک.

• سکوت!

ژیغ ژیغِ زنجره در سنگ‌ها نفوذ می‌کند

• در طول راه کوهستان

قلبم را می‌رباید بنفشه ای وحشی.

• گل‌های ماه سفیدند

در شب، در بیرون شمعی در دستم

• حصیری در کشتزار پهن کردم

نشستم و چشم دوختم به شکوفه‌های آلو

پیوند به بیرون

• هایکوهای باشو همراه روماجی و ترجمه انگلیسی