لشکرکشی شرمن به سمت دریا

لشکرکشی شرمن به سمت دریا; کمپین ساوانا
	بخشی از جنگ داخلی آمریکا
	; سربازان اتحادیه تیرهای تلگراف و راه‌آهن را تخریب می‌کنند و بردگان را آزاد می‌کنند، بردگانی که به سربازان اتحادیه در رسیدن به امنیت کمک می‌کنند.
تاریخ	۱۵ نوامبر – ۲۱ دسامبر ۱۸۶۴
موقعیت	جورجیا
نتایج	پیروزی اتحادیه
طرف‌های درگیر
ایالات متحده آمریکا	ایالات مؤتلفه آمریکا
فرماندهان و رهبران
ویلیام تکامسه شرمن	ویلیام جوزف هاردی; جوزف ولر
واحدهای درگیر
ارتش تنسی ارتش جورجیا	شبه‌نظامیان کنفدراسیون
قوا
۵۹٬۵۴۵–۶۲٬۲۰۴	۱۲٬۴۶۶

لشکرکشی شرمن به سمت دریا (انگلیسی: Sherman's March to the Sea) همچنین شناخته با نام دیگر کمپین ساوانا، یک عملیات و اقدام نظامی موفق از ارتش اتحادیه به رهبری ژنرال ویلیام تکامسه شرمن در دوران جنگ داخلی آمریکا بود.

تا سپتامبر ۱۸۶۴، به نظر می‌رسید که اتحادیه آماده پیروزی در جنگ است. پس از سه سال بن‌بست خونین، تصرف آتلانتا، یک شهر محوری جنوبی توسط شرمن، رهایی‌بخش آرمان شمالی‌ها بود. سپس شرمن به شهر ساحلی ساوانا چشم دوخت که در صورت تصرف، کنفدراسیون را به دو نیم تقسیم می‌کرد. در اواخر سپتامبر، این طرح نهایی شد و سرلشکر اولیس اس. گرانت سرانجام موافقت خود را اعلام کرد.

در ۱۵ نوامبر، ۶۲۰۰۰ سرباز اتحادیه آتلانتا را ترک کردند و راهپیمایی به سمت دریا را آغاز کردند. جنوب غافلگیر شد و هرگز نتوانست مقاومت مؤثری ایجاد کند. به همین ترتیب، پیشرفت روان و تقریباً بدون مشکل بود. شرمن در خاطرات خود به یاد می‌آورد: «[سرلشکر هاردی، رقیب اصلی او،] ما را مجبور به استفاده از چیزی جز خط درگیری نکرد، اگرچه در چندین نقطه استحکامات ایجاد کرده بود و سعی داشت با تهدیدهای گزاف ما را بترساند.» پس از یک سری درگیری‌های جزئی و تنها دو درگیری قابل توجه، در گریسولدویل و فورت مک‌آلیستر، ارتش اتحادیه در ۲۱ دسامبر به ساوانا حرکت کرد. این به راهپیمایی به سمت دریا پایان داد. پنج ماه بعد، جبهه غربی جنگ بسته شد.

این راهپیمایی دو تأثیر فوری بر جنوب داشت. اولاً، سربازان با جستجوی زمین برای غذا و منابع و ویران کردن ساختمان‌های عمومی و زیرساخت‌ها، ویرانی و کمبود نیرو را در مسیر خود به جا گذاشتند. این با استراتژی شرمن مطابقت داشت - متقاعد کردن جنوبی‌ها به اینکه جنگ دیگر ارزش حمایت ندارد. ثانیاً، بردگان جنوبی را به فرار به سوی آزادی ترغیب کرد. بیش از ۱۴۰۰۰ نفر با شور و شوق فراوان به نیروهای شرمن در جورجیا پیوستند و این کمپین را به عنوان نقطه عطفی در آزادسازی تثبیت کردند.

دیوید جی. آیشر دربارهٔ راهپیمایی به سوی دریا می‌نویسد: "شرمن کار شگفت‌انگیزی انجام داده بود. او با عملیات در عمق خاک دشمن و بدون خطوط تدارکاتی یا ارتباطی، اصول نظامی را به چالش کشیده بود. او پتانسیل و روانشناسی جنوب را برای جنگیدن از بین برده بود." این تخریب که توسط نیروهای شرمن به عنوان پیشگامی در استفاده از جنگ روانی و جنگ تمام عیار انجام شد، جنوب را وحشت‌زده کرد. غیرنظامیانی که قلمرو و منابعشان در مقابل چشمانشان ویران می‌شد، چنان از این درگیری وحشت‌زده شدند که اراده‌شان برای ادامه جنگ، همان‌طور که شرمن در نظر داشت، از بین رفت. این راهپیمایی اقتصاد جنوب را بیشتر فلج کرد و تقریباً ۱۰۰ میلیون دلار خسارت به بار آورد. به گفته مورخ هرمان هاتاوی، "تلاش جنگی کنفدراسیون را از بین برد .