لرستان فیلی
لرستان فیلی[۱] نامی تاریخی است که به سرزمینهای تحت حکومت والیان فیلی گفته میشود. سرزمین لرستان فیلی در غرب کشور ایران قرار داشته است و به دو قسمت پیشکوه و پشتکوه تقسیم میشده است.[۲][۳] علت نامگذاری این منطقه به نام فیلی، حکمرانی والیان فیلی بوده است.[۴] ساکنان این سرزمینها شامل لرها، لکها و کردها بودهاند.[۵][۶][۷][۸] دانشنامه ایرانیکا برخی ایلات ساکن لرستان فیلی را نیز عرب معرفی کرده است.[۹]
تقسیمات ایلی
تقسیمبندی طوایف لر کوچک یا لرستان فیلی بر اساس گفته هنری راولینسون.[۱۰]
| تقسیمات جغرافیایی | گروه/شعبه | طوایف |
|---|---|---|
| پیشکوه | دلفان | سلسله
ممیوند رئیساوند بیژنوند چاواری |
| سلسله | حسنوند
کولیوند یوسفوند | |
| عمله | کوشکی
زیودار امرائی میرآخور قاطرچی غلام معتمد رک رک زوله | |
| بالاگریوه | رشنو
ساکی پاپی دریکوند | |
| پشتکوه | فیلی | کرد
شوهونی محکی چهارستون دیناروند |
| طوایف وابسته | باجلوند
بیرانوند |
دالوند
سگوند آلیوند دوشیوند |
| هلیلانی | عثمانوند
جلالوند دایچوند بالاوند سرخامری |
تاریخچه
لرستان به معنی سکونتگاه لرها[۱۱] به گستره جغرافیایی که مردم لر در آن سکونت دارند گفته میشود. لرستان پیش از دولت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل میشد. اما پس از دولت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نامگذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استانهای امروزی لرستان و ایلام محدود شد.[۱۱] این منطقه نیز در دولت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد.[۱۱] امروزه لرستان نام یکی از استانهای غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده است.[۱۲]
| لرستان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| لر کوچک | لر بزرگ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| لرستان فیلی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| پیشکوه یا لرستان | پشتکوه | بختیاری | بویراحمدی | شولستان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| استان لرستان | استان ایلام | چهارمحال و بختیاری و خوزستان | کهگیلویه و بویراحمد | شهرستان ممسنی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
گویش
مردم ساکن لرستان فیلی به گویشهای متفاوتی سخن میگویند که معروفترین آنها لری خرمآبادی، لریچگنی، کردی ایلامی است.[۱۳] ایزابلا بیشوپ که در سال ۱۸۹۰ به منطقهٔ کردستان و لرستان سفر کرده است، در سفرنامهٔ خود میگوید که گویش لرهای فیلی (لر کوچک) «کمی با کردهای کرمانشاه مغایرت دارد».[۱۴]
پانویس
- ↑ شهرهای تاریخی لرستان فیلی مولفان=محمد مهدی اصل نوبت چاپ ۱سال چاپ ۱۳۹۵.
- ↑ http://www.iranicaonline.org/articles/feyli--2/ «دانشنامهٔ ایرانیکا» The two major Feylī tribes in the region are Kord and Mahak.
- ↑ مراد مرادی مقدم (۲۸ آذر ۱۳۹۱). «تاریخ سیاسی و اجتماعی پشتکوه در دوران والیان فیلی». پایگاه مجلات تخصصی نور. بایگانیشده از اصلی در ۱۸ دسامبر ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۸ آذر ۱۳۹۱.
- ↑ http://www.iranicaonline.org/articles/feyli--2/ «دانشنامهٔ ایرانیکا» all the tribes in the region were called Feylī.
- ↑ They are, in any case, distinct from both the Bakhtiary (the Great Lur) and the Feyli Lurs (the Little Lur) of Khorramabad, who were also to play apart in the resurgence of the Zagros tribes. ,John R. Perry, Karim Khan Zand , 2012, ISBN 1-78074-199-5,[۱]
- ↑ «FEYLĪ». دانشنامه ایرانیکا. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۲-۰۴.
- ↑ Genocide and the rule of law: hearing (به انگلیسی). DIANE Publishing. p. 48. ISBN 978-1-4223-2147-8.
involving the execution of approximately 8,000 men and boys; the l980's expulsion and mistreatment of Faylee Kurds; and ...
- ↑ Kreyenbroek, Philip G.; Sperl, Stefan. The Kurds: A Contemporary Overview (به انگلیسی). Routledge. p. 101. ISBN 978-1-134-90766-3.
Plight of Faili Kurds Faili Kurds make up about 10 per cent of all Kurds in Iraq.
- ↑ «ʿARAB iv. Arab tribes of Iran». دانشنامه ایرانیکا. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۲-۰۴.
- ↑ سفرنامه زهاب هنری راولینسون (ص۱۳۵).
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ پشتدار، علیمحمد (۱۳۷۶). لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی. ج. ۷. علوم انسانی «ایران شناخت». ص. ۱۶۰ تا ۱۸۳. دریافتشده در ۶ اوت ۲۰۱۴.
- ↑ اماناللهی بهاروند، سکندر (۱۳۹۱). قوم لر. آگه. ص. ۷۷. شابک ۹۷۸۹۶۴۳۲۹۱۳۵۸. پارامتر
|تاریخ بازیابی=نیاز به وارد کردن|پیوند=دارد (کمک) - ↑ http://www.iranicaonline.org/articles/lori-dialects
- ↑ بیشوپ، ایزابلا، ۱۳۷۵. از بیستون تا زردکوه بختیاری، ترجمهٔ مهراب امیری، تهران: نشر آنزان و نشر سهند، چاپ اول؛ ص ۵۲.