لرستان فیلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

لرستان فیلی به مناطق محل سکونت طوایف لرفیلی گفته می‌شود. علت نام‌گذاری این منطقه به نام فیلی حکمرانی والیان فیلی است. لرستان فیلی به دو قسمت پیشکوه و پشتکوه تقسیم می‌شد و محل سکونت طوایف لر بوده‌است. لرها فیلی یاهمون لکی و هم در پیشکوه و هم در پشتکوه سکونت داشته‌اند.[۱]دانشنامه ایرانیکا بسیاری از ایلات که در لرستان فیلی هستند رااً.لر معرفی می‌کند.[۲] به گفته راولینسون دو طایفه از طوایف لر کوچک در قرن دوازده هجری شمسی از موصل عراق به لرستان مهاجرت نمودند.[۳]

== جغرافیای لرستان فیلی ==لرستان.کرمانشاه.ایلام.بخشی ازهمدان تاخوزستان.لباس وفرهنگ فیلی هاازلحاظ پوشش ادب رسوم صدردرصدمشترک میباشد.وازلحاظ گویشی ۸۰درصداشتراکت مشترک دارن .لک هارامیتوان بزرگترین وشمالی ترین شاخه فیلی هانامید محل سکونت لرهای فیلی ناحیه‌ای واقع بین کوه چهل نابالغان و دره گاماسیاب و دره سیمره و آبدیز می‌باشد. طوایف لر فیلی عبارتند از: کاکاوند، و کولی وند، و در دشت خاوه حسن وند، بیرانوند و آلوند و سگوند و پاپی و در دشت الشتر و در اطراف خرم‌آباد، و در قسمت جنوبی ‏دیرکوند و چگینی و جودکی و کوشکی که بین یافته کوه و دره سیمره سکنی دارند.[۴]

تاریخچه[ویرایش]

لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر[۵] واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های غرب خانقین و مندلی در عراق تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد.[۶] گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد.[۵] این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد.[۵] امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است.[۷]

ب13=لیراوی،دشتی،دشتستان،حیات داوودی،تنگستان

لرستان
لر کوچکلر بزرگ
لرستان فیلی
پیشکوهپشتکوهبختیاریبویراحمدیشولستان
استان لرستاناستان ایلامچهارمحال و بختیاری، خوزستان،اصفهان،لرستان کهگیلویه و بویراحمد، فارس، خوزستان، چهارمحال وبختیاری(لردگان) بوشهرشهرستان ممسنی

گویش[ویرایش]

گویش مردمان لرستان فیلی هم خانواده ولری مینجایی. بالاگریوه وزبان های شمالی لری لکی است. علاوه بر ایران قسمتی از لرهای فیلی در عراق و در استانهای میسان، واسط و دیاله ساکن هستند. شهرهای خانقین، مندلی و بدره بزرگترین شهرهای لرستان فیلی در عراق ترکیبی ازلرهای.کلهر.مینجایی.بالاگریوه.لک.بختیاری.ملکشاهی وممسنی هستن واین اقوام وطایفه امروزنمیتوان ازهم متمایزدانست . این دسته از لرها پس از تعیین مرز در دوره صفویه مابین ایران و عثمانی آن سوی مرز ایران قرار گرفتند.[۱] ایزابلا بیشوپ که در سال ۱۸۹۰ به منطقهٔ کردستان و لرستان سفر کرده‌است، در سفرنامهٔ خود می‌گوید که گویش لرهای فیلی (لر کوچک) «کمی با کردهای کرمانشاه مغایرت دارد».[۸]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ مراد مرادی مقدم. «تاریخ سیاسی و اجتماعی پشتکوه در دوران والیان فیلی»(فارسی)‎. پایگاه مجلات تخصصی نور، ۲۸ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۸ آذر ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۸ آذر ۱۳۹۱. 
  2. F. Towfīq. «ʿARAB iv. Arab tribes of Iran». دانشنامه ایرانیکا، ۱۵ دسامبر ۱٩٨۶٧. بازبینی‌شده در ۱۰ آگوست ۲۰۱۱. 
  3. راولینسون، سرهنری، سفرنامه راولینسون:گذر از ذهاب به خوزستان. ترجمه سکندر امان‌اللهی بهاروند. تهران:ترجمه1362. ص152
  4. لغت نامه دهخدا. دانشگاه تهران، ۱۳۷۷.  ج. ۱۳ ص. ۴–۱۹۶۶۳
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ پشتدار، علی‌محمد. لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی. ج. ۷. علوم انسانی «ایران شناخت»، ۱۳۷۶. ۱۶۰ تا ۱۸۳. بازبینی‌شده در ۶ اوت ۲۰۱۴. 
  6. «LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori»(انگلیسی)‎. Iranica. بازبینی‌شده در ۶ اوت ۲۰۱۴. 
  7. امان‌اللهی بهاروند، سکندر. قوم لر. آگه، ۱۳۹۱. ۷۷. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۲۹۱۳۵۸. 
  8. بیشوپ، ایزابلا، ۱۳۷۵. از بیستون تا زردکوه بختیاری، ترجمهٔ مهراب امیری، تهران: نشر آنزان و نشر سهند، چاپ اول؛ ص ۵۲.