لتسی اول

لِتسی اول (زادهٔ موهاتو؛ حدود ۱۸۱۱ – ۲۰ نوامبر ۱۸۹۱) از ۱۱ مارس ۱۸۷۰ تا زمان مرگش، «رئیس عالی» (مورنا اِ موهولو) قوم باسوتو در لسوتو امروزی بود.

لِتسی اول Letsie I
رئیس عالی باسوتو
سلطنت	۱۱ مارس ۱۸۷۰ – ۲۰ نوامبر ۱۸۹۱
پیشین	موشوشوئه اول
زاده	موهاتو حدود ۱۸۱۱
درگذشته	۲۰ نوامبر ۱۸۹۱
خاندان	باموکوتلی

دوران حکومت او با تحولات سیاسی مهمی در منطقه همراه بود؛ از جمله الحاق به مستعمره کیپ در ۱۸۷۱، وقوع جنگ تفنگ باسوتو در ۱۸۸۰–۱۸۸۱، و سپس بازگشت حاکمیت مستقیم امپراتوری بریتانیا و تشکیل مستعمرهٔ تاجی باسوتولند در ۱۸۸۴. او در این دوره تلاش کرد ثبات داخلی جامعهٔ باسوتو را در شرایط فشارهای استعماری و درگیری‌های منطقه‌ای حفظ کند.

لِتسی اول در ۲۰ نوامبر ۱۸۹۱ درگذشت و رهبری پس از او به جانشینان دودمان باموکوتلی منتقل شد.

اوایل زندگی

لِتسی پسر ارشد موشوشوئه اول و همسر اصلی او ’مامابلا (همچنین با نام ’ماموهاتو) بود. او با نام «موهاتو» متولد شد و در سال ۱۸۲۹ هنگام آیین بلوغ، نام «لِتسی» را برگزید؛ نامی که گفته می‌شود به احترام حکیم سوتو موهلومی انتخاب شده است.

در ژوئن ۱۸۳۳، او به همراه برادرش مولاپو نخستین مبلغ‌های انجمن تبلیغی پاریس (Paris Evangelical Missionary Society) را به تبه‌بوسیو و موریجا همراهی کرد.

به قدرت رسیدن و قلمرو

لِتسی در ۱۱ مارس ۱۸۷۰ پس از مرگ موشوشوئه اول به عنوان جانشین او به قدرت رسید و طبق قوانین عرفی سوتو به عنوان «رئیس عالی» به رسمیت شناخته شد. در دوران حکومت خود، او عمدتاً در ماتسیانگ در نزدیکی موریجا اقامت داشت، در حالی که برادرانش پایگاه‌های منطقه‌ای قدرتمندی ایجاد کردند؛ از جمله مولاپو در لریبه و ماسوفا در تبه‌بوسیو بوده است.

الحاق به کیپ و جنگ تفنگ باسوتو (۱۸۷۱–۱۸۸۴)

در سال ۱۸۷۱، باسوتولند از وضعیت تحت حمایت امپراتوری بریتانیا خارج شد و به مستعمره کیپ واگذار گردید. دولت کیپ در سال ۱۸۷۹ «قانون حفظ صلح» را در این سرزمین اجرا کرد که هدف آن خلع سلاح باسوتو بود. مقاومت گسترده در برابر این سیاست، به وقوع جنگ تفنگ باسوتو (سپتامبر ۱۸۸۰ – آوریل ۱۸۸۱) انجامید که در آن ائتلافی از رؤسای باسوتو، از جمله پسر لِتسی یعنی لرولوتی، مشارکت داشتند. نیروهای کیپ در اجرای خلع سلاح ناکام ماندند و جنگ با حفظ سلاح‌ها توسط باسوتو و تضعیف عملی اقتدار کیپ پایان یافت.

با ادامه مشکلات اداری، در نهایت ادارهٔ منطقه به کنترل مستقیم امپراتوری بازگشت. بر اساس «فرمان در شورا» در ۲ فوریهٔ ۱۸۸۴ (با اجرای ۱۸ مارس)، باسوتولند از حوزهٔ مستعمره کیپ خارج شد و به عنوان قلمرویی مستقل تحت نظارت کمیسر عالی بریتانیا قرار گرفت.

روابط با دولت بریتانیا

در دورهٔ نخستین کمیسر مقیم، سر مارشال جیمز کلارک (۱۸۸۴–۱۸۹۳)، دولت استعماری تلاش کرد از طریق نظام «رئیس عالی» (Paramountcy) و حکومت غیرمستقیم، ادارهٔ باسوتولند را سامان دهد. در سال ۱۸۸۶، کلارک از لتسی اول (و سپس لرولوتی) خواست تا یک «شورای مشورتی» رسمی در کنار مجمع سنتی پیتسو (pitso) ایجاد شود. لتسی این پیشنهاد را در سال ۱۸۸۹ پذیرفت.

این روند نهادی در سال‌های بعد به شکل‌گیری شورای ملی باسوتولند انجامید که نخستین نشست آن در ۱۹۰۳ و در دوران لرولوتی برگزار شد، اما پایه‌های اولیهٔ آن در زمان حکومت لتسی گذاشته شد.

مرگ و جانشینی

لِتسی اول در ۲۰ نوامبر ۱۸۹۱ درگذشت. پس از او، پسر ارشد بازمانده‌اش لرولوتی لتسی (۱۸۹۱–۱۹۰۵) به عنوان جانشین و رئیس عالی باسوتو به قدرت رسید.

میراث

پژوهشگران عموماً دوران حکومت لِتسی را دوره‌ای از «سیاست‌ورزی تدافعی» در شرایط فشار شدید خارجی توصیف می‌کنند. در این دوره، او بر سه تحول مهم نظارت داشت: (۱) گذار از وضعیت تحت‌الحمایه به حاکمیت مستعمره کیپ و سپس بازگشت به ادارهٔ امپراتوری بریتانیا، (۲) حفظ تمامیت ارضی باسوتو پس از جنگ تفنگ باسوتو، و (۳) آغاز حرکت‌های اولیه به سوی شکل‌گیری یک ساختار مشورتی در ادارهٔ مستعمره که بعدها در دورهٔ جانشینش به‌طور رسمی‌تر نهادینه شد.

جستارهای وابسته

• پادشاهی لسوتو
• تاریخ لسوتو