فهرست قهرمانان لیگ فوتبال ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

قهرمانان لیگ فوتبال ایران، باشگاه‌های فوتبالی هستند که از سال ۱۳۴۹ تاکنون در بالاترین دستهٔ لیگ فوتبال ایران شرکت کرده و به مقام نخست رسیده‌اند. قهرمان لیگ ایران، به عنوان نمایندهٔ فوتبال ایران جواز شرکت در معتبرترین رقابت‌های باشگاهی فوتبال آسیا –هم‌اکنون لیگ قهرمانان آسیا، پیشتر جام باشگاه‌های آسیا– را هم به‌دست می‌آورد.[۱]

تاکنون ۳۴ دورهٔ لیگ کشوری در ایران برگزار شده‌است و ۷ باشگاه موفق به قهرمانی لیگ ایران شده‌اند.[۲]

۷ باشگاه قهرمان لیگ ایران (به ترتیب کسب قهرمانی) عبارتند از: پرسپولیس تهران،[یادداشت ۱] تاج/استقلال تهران،[یادداشت ۲] پاس تهران،[یادداشت ۳] سایپا تهران/کرج،[یادداشت ۴] سپاهان اصفهان، فولاد و استقلال خوزستان.[۲]

در کل باشگاه پرسپوليس با ۱۰ عنوان قهرمانی، پرافتخارترين باشگاه در لیگ فوتبال ایران است باشگاه استقلال با ۸ عنوان در تعقیب این تیم است.[۲] پاس و سپاهان هرکدام ۵ بار، سایپا ۳ بار، فولاد ۲ بار و استقلال خوزستان ۱ بار قهرمانی را تجربه کرده‌اند.[۲]

از ۱۳۴۹ تاکنون، لیگ فوتبال ایران با نام‌ها و به شکل‌های مختلفی برگزار شده‌است. هم‌اکنون لیگ برتر فوتبال ایران تحت عنوان جام خلیج فارس بالاترین و معتبرترین سطح لیگ فوتبال در ایران است[۳] و هر فصل آن در ۲ سال پیاپی با شرکت ۱۶ تیم از سراسر کشور و به‌صورت دوره‌ای و رفت و برگشت برگزار می‌گردد.

پیشینه[ویرایش]

سال‌شمار لیگ فوتبال ایران
1345 —
1350 —
1355 —
1360 —
1365 —
1370 —
1375 —
1380 —
1385 —
1390 —
 
 
 
 
 

فوتبال باشگاهی در ایران سابقهٔ زیادی دارد اما برگزاری مسابقاتی منظم و در سطح کشوری، با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده‌است.[۳] نخستین جرقه‌های لیگ فوتبال در ایران در سال‌های ۱۳۳۹–۱۳۳۷ زده‌شد و یک سری مسابقات باشگاهی برگزار شد. گفته می‌شود جم آبادان در سال ۳۹ در مسابقاتی قهرمان شد اما این مسابقات چندان منظم نبود.[۴] همچنین تیم‌هایی مانند شاهین، پاس و دارایی در مسابقات باشگاهی که در ایران برگزار می‌شد قهرمانی‌هایی کسب کردند، اما این مسابقات در سطح کشوری برگزار نمی‌شد.[۲]

نخستین دوره لیگ فوتبال باشگاهی کشوری در ایران که واقعاً به‌طور منظم و ملی برگزار شد، جام منطقه‌ای ایران در سال ۱۳۴۹ بود.[۲][۴] این مسابقات با شرکت ۲۲ تیم در ۸ منطقهٔ کشور برگزار شد و تاج با قهرمانی در این مسابقات، قهرمان نخستین لیگ منظم و کشوری در ایران لقب گرفت.[۴] سال بعد یک دورهٔ دیگر نیز از جام منطقه‌ای برگزار شد.[۴]

در دههٔ ۵۰، جام تخت جمشید لیگ فوتبال اصلی در ایران بود[۵] که نخستین دورهٔ آن در سال ۱۳۵۲ با قهرمانی پرسپولیس آغاز شد و ۵ دوره به‌صورت دوره‌ای و رفت‌وبرگشتی برگزار گردید.[۴] ۲ دوره اول این جام با شرکت ۱۲ تیم[۴] و ۳ دوره بعدی آن با ۱۶ تیم برگزار شد.[۶] در این زمان به جز تهران که باشگاه‌هایش قهرمان بلامنازع این رقابت‌ها بودند،[۶] گیلان و خوزستان از مراکز مهم بودند.[۵]

در حالی که ششمین دوره جام تخت جمشید در حال برگزاری بود، انقلاب ایران اتفاق افتاد و این مسابقات را نیمه‌کاره گذاشت.[۶] به دنبال انقلاب، لیگ ایران به مدت ۱۱ سال تعطیل شد.[۵][۶] در زمان جنگ ایران و عراق و تعطیلی لیگ کشوری، از سال ۶۴ لیگ‌های استانی شروع به فعالیت کردند. مسابقات جام قدس بدون شرکت باشگاه‌ها و با تیم‌های استانی برگزار شد که استان تهران و استان اصفهان موفق به قهرمانی شدند.[۶] پس از جنگ، یک دوره از جام قدس در سال‌های ۶۹–۱۳۶۸ به صورت لیگ کشوری و با شرکت ۲۲ تیم که شامل ۴ تیم از تهران و ۱۸ تیم از شهرستان‌ها بود با قهرمانی استقلال به پایان رسید که نخستین لیگ بعد از انقلاب محسوب می‌شود.[۶]

در سال ۱۳۷۰، لیگ فوتبال ایران با نام جام آزادگان دوباره زنده شد[۵] و پاس نخستین قهرمان آن شد. ۱۰ دوره از جام آزادگان تا سال ۱۳۸۰ برگزار شد. در دههٔ ۷۰ خوزستان که هنوز اثرات جنگ بر آن باقی بود، از صحنه کنار رفت و خراسان و آذربایجان به عنوان مراکز جدید استعداد فوتبال ایران سر برآوردند[۵] اما همچنان هیچ باشگاه خارج از تهرانی موفق به قهرمانی نشده‌بود.[۶]

در سال ۱۳۸۰، لیگ حرفه‌ای ایران آغاز به‌کار کرد[۷] و پرسپولیس در نخستین دورهٔ آن قهرمان شد. این مسابقات تحت عنوان لیگ برتر فوتبال ایران جام خلیج فارس از سال ۱۳۸۰ تاکنون در حال برگزاری است.[۲] در این دوره برای نخستین بار تیم‌های شهرستانی موفق به قهرمانی در لیگ ایران شدند. سپاهان از اصفهان، فولاد و استقلال خوزستان از اهواز تنها قهرمانان شهرستانی لیگ ایران هستند. سپاهان در طول دوران لیگ برتر بیش از هر باشگاه دیگری قهرمان شده‌است. علاوه بر این، سپاهان تنها تیمی است که موفق شده در ۳ دورهٔ متوالی قهرمان لیگ فوتبال ایران شود.[۲]

فهرست[ویرایش]

جام منطقه‌ای[ویرایش]

فصل قهرمان[یادداشت ۵] نایب‌قهرمان سوم آقای گل منابع
۱۳۴۹ تاج (۱) پاس پرسپولیس ایران حسین کلانی (پرسپولیس) ۶ [۲][۸]
۱۳۵۰ پرسپولیس (۱) پاس تاج ایران حسین کلانی (پرسپولیس)
ایران صفر ایرانپاک (پرسپولیس)
۱۱ [۲][۹]

جام تخت جمشید[ویرایش]

فصل قهرمان[یادداشت ۵] نایب‌قهرمان سوم آقای گل منابع
۱۳۵۲ پرسپولیس (۲) تاج پاس ایران غلامحسین مظلومی (تاج) ۱۵ [۲][۱۰]
۱۳۵۳ تاج (۲) پرسپولیس هما ایران غلامحسین مظلومی (تاج)
ایران عزیز اسپندار (ملوان)
۱۰ [۲][۱۱]
۱۳۵۴ پرسپولیس (۳) هما پاس ایران ناصر نورایی (هما) ۱۸ [۲][۱۲]
۱۳۵۵ پاس (۱) پرسپولیس شهباز ایران غلامحسین مظلومی (شهباز) ۱۹ [۲][۱۳]
۱۳۵۶ پاس (۲) پرسپولیس ملوان ایران عزیز اسپندار (ملوان) ۱۶ [۲][۱۴]
۱۳۵۷ به دلیل انقلاب ناتمام ماند[یادداشت ۶] [۲][۱۵]

جام قدس[ویرایش]

فصل قهرمان[یادداشت ۵] نایب‌قهرمان سوم آقای گل منابع
۶۹–۱۳۶۸ استقلال (۳) پرسپولیس ملوان ایران محمد احمدزاده (ملوان) ۱۶ [۲][۱۶]

جام آزادگان[ویرایش]

فصل قهرمان[یادداشت ۵] نایب‌قهرمان سوم آقای گل منابع
۱۳۷۰ پاس (۳) استقلال پرسپولیس ایران فرشاد پیوس (پرسپولیس) ۱۱ [۲][۱۷]
۱۳۷۱ پاس (۴) پرسپولیس تراکتورسازی ایران جمشید شاه‌محمدی (کشاورز) ۱۱ [۲][۱۸]
۱۳۷۲ سایپا (۱) پرسپولیس جنوب اهواز ایران عباس سیمکانی (ذوب‌آهن) ۱۷ [۲][۱۹]
۱۳۷۳ سایپا (۲) استقلال پرسپولیس ایران فرشاد پیوس (پرسپولیس) ۲۰ [۲][۲۰]
۱۳۷۴ پرسپولیس (۴) بهمن استقلال ایران محمد مؤمنی (پلی‌اکریل) ۱۹ [۲][۲۱]
۱۳۷۵ پرسپولیس (۵) بهمن سپاهان ایران علی‌اصغر مدیرروستا (بهمن) ۱۸ [۲][۲۲]
۱۳۷۶ استقلال (۴) پاس ذوب‌آهن ایران حسین خطیبی (تراکتورسازی) ۱۶ [۲][۲۳]
۷۸–۱۳۷۷ پرسپولیس (۶) استقلال سپاهان ایران کوروش برمک (تراکتورسازی)
ایران عبدالجلیل گل‌چشمه (ابومسلم)
۱۴ [۲][۲۴]
۷۹–۱۳۷۸ پرسپولیس (۷) استقلال فجر سپاسی عراق مهند مهدی النداوی (صنعت نفت) ۱۵ [۲][۲۵]
۸۰–۱۳۷۹ استقلال (۵) پرسپولیس سایپا ایران علی سامره (استقلال)
ایران رضا صاحبی (ذوب‌آهن)
۱۴ [۲][۲۶]

جام خلیج فارس[ویرایش]

فصل قهرمان[یادداشت ۵] نایب‌قهرمان سوم آقای گل منابع
۸۱–۱۳۸۰ پرسپولیس (۸) استقلال فولاد ایران رضا عنایتی (ابومسلم) ۱۷ [۲][۲۷]
۸۲–۱۳۸۱ سپاهان (۱) پاس پرسپولیس ایران ادموند بزیک (سپاهان) ۱۳ [۲][۸]
۸۳–۱۳۸۲ پاس (۵) استقلال فولاد ایران علی دایی (پرسپولیس) ۱۶ [۲][۸]
۸۴–۱۳۸۳ فولاد (۱) ذوب‌آهن استقلال ایران رضا عنایتی (استقلال) ۲۰ [۲][۸]
۸۵–۱۳۸۴ استقلال (۶) پاس سایپا ایران رضا عنایتی (استقلال) ۲۱ [۲][۸]
۸۶–۱۳۸۵ سایپا (۳) استقلال اهواز پرسپولیس ایران مهدی رجب‌زاده (ذوب‌آهن)
نیجریه دنیل اولروم (ابومسلم)
۱۷ [۲][۸]
۸۷–۱۳۸۶ پرسپولیس (۹) سپاهان صباباتری ایران محسن خلیلی (پرسپولیس)
ایران هادی اصغری (راه‌آهن)
۱۸ [۲][۲۸]
۸۸–۱۳۸۷ استقلال (۷) ذوب‌آهن مس کرمان ایران آرش برهانی (استقلال) ۲۱ [۲][۲۸]
۸۹–۱۳۸۸ سپاهان (۲) ذوب‌آهن استقلال عراق عماد محمد رضا (سپاهان) ۱۹ [۲][۲۸]
۹۰–۱۳۸۹ سپاهان (۳) استقلال ذوب‌آهن ایران رضا نوروزی (فولاد) ۲۴ [۲][۲۸]
۹۱–۱۳۹۰ سپاهان (۴) تراکتورسازی استقلال ایران کریم انصاری‌فرد (سایپا) ۲۱ [۲][۲۸]
۹۲–۱۳۹۱ استقلال (۸) تراکتورسازی سپاهان ایران جلال رافخایی (ملوان) ۱۹ [۲][۲۸]
۹۳–۱۳۹۲ فولاد (۲) پرسپولیس نفت تهران ایران کریم انصاری‌فرد (تراکتورسازی) ۱۴ [۲][۲۸]
۹۴–۱۳۹۳ سپاهان (۵) تراکتورسازی نفت تهران برزیل لوسیانو ادینهو (تراکتورسازی) ۲۰ [۲][۲۸]
۹۵–۱۳۹۴ استقلال خوزستان (۱) پرسپولیس استقلال ایران مهدی طارمی (پرسپولیس) ۱۶ [۲][۲۸]
۹۶–۱۳۹۵ پرسپولیس (۱۰) استقلال تراکتورسازی ایران مهدی طارمی (پرسپولیس) ۱۸ [۲][۲۸]

آمار[ویرایش]



Circle frame.svg

سهم هر باشگاه از قهرمانی‌ها:      پرسپولیس (۲۹٪)     استقلال (۲۵٪)     سپاهان (۱۵٪)     پاس (۱۵٪)     سایپا (۱۰٪)     فولاد (۶٪)

قهرمانی بر پایه باشگاه[ویرایش]

باشگاه قهرمانی نایب قهرمانی فصل‌های قهرمانی
پرسپولیس ۱۰ ۹ ۱۳۵۰، ۱۳۵۲، ۱۳۵۴، ۱۳۷۴، ۱۳۷۵، ۷۸–۱۳۷۷، ۷۹–۱۳۷۸، ۸۱–۱۳۸۰،‏ ۸۷–۱۳۸۶، ۹۶–۱۳۹۵
استقلال ۸ ۹ ۱۳۴۹، ۱۳۵۳، ۶۹–۱۳۶۸، ۱۳۷۶، ۸۰–۱۳۷۹،‏ ۸۵–۱۳۸۴،‏ ۸۸–۱۳۸۷،‏ ۹۲–۱۳۹۱
پاس ۵ ۵ ۱۳۵۵، ۱۳۵۶، ۱۳۷۰، ۱۳۷۱، ۸۳–۱۳۸۲
سپاهان ۵ ۱ ۸۲–۱۳۸۱،‏ ۸۹–۱۳۸۸،‏ ۹۰–۱۳۸۹،‏ ۹۱–۱۳۹۰،‏ ۹۴–۱۳۹۳
سایپا ۳ ۰ ۱۳۷۲، ۱۳۷۳، ۸۶–۱۳۸۵
فولاد ۲ ۰ ۸۴–۱۳۸۳،‏ ۹۳–۱۳۹۲
استقلال خوزستان ۱ ۰ ۹۵–۱۳۹۴
منبع[۲]

قهرمانی بر پایه شهر و استان[ویرایش]

شهر، استان تعداد قهرمانی برندگان
تهران، استان تهران ۲۶ پرسپولیس (۱۰)، استقلال (۸)، پاس (۵)، سایپا (۳)[یادداشت ۴]
اصفهان، استان اصفهان ۵ سپاهان (۵)
اهواز، استان خوزستان ۳ فولاد (۲)، استقلال خوزستان (۱)
منبع[۲]

تیم‌های برتر ادوار لیگ‌های ایران[ویرایش]

دوره سال برگزاری نام لیگ قهرمان دوم سوم
۱ ۱۳۴۹ منطقه‌ای تاج تهران پاس تهران پرسپولیس
۲ ۱۳۵۰ منطقه‌ای پرسپولیس تهران پاس تهران تاج تهران
۳ ۱۳۵۲ تخت جمشید پرسپولیس تهران تاج تهران پاس تهران
۴ ۱۳۵۳ تخت جمشید تاج تهران پرسپولیس تهران هما تهران
۵ ۱۳۵۴ تخت جمشید پرسپولیس تهران هما تهران پاس تهران
۶ ۱۳۵۵ تخت جمشید پاس تهران پرسپولیس تهران شهباز تهران
۷ ۱۳۵۶ تخت جمشید پاس تهران پرسپولیس تهران ملوان انزلی
۸ ۶۹–۱۳۶۸ جام قدس استقلال تهران پرسپولیس تهران ملوان انزلی
۹ ۱۳۷۰ آزادگان پاس تهران استقلال تهران پرسپولیس تهران
۱۰ ۱۳۷۱ آزادگان پاس تهران پرسپولیس تهران کشاورز تهران
۱۱ ۱۳۷۲ آزادگان سایپا تهران پرسپولیس تهران پرسپولیس تهران
۱۲ ۱۳۷۳ آزادگان سایپا تهران استقلال تهران کشاورز تهران
۱۳ ۱۳۷۴ آزادگان پرسپولیس تهران بهمن تهران استقلال تهران
۱۴ ۱۳۷۵ آزادگان پرسپولیس تهران بهمن تهران سپاهان اصفهان
۱۵ ۱۳۷۶ آزادگان استقلال تهران پاس تهران ذوب آهن اصفهان
۱۶ ۷۸–۱۳۷۷ آزادگان پرسپولیس تهران استقلال تهران سپاهان اصفهان
۱۷ ۷۹–۱۳۷۸ آزادگان پرسپولیس تهران استقلال تهران فجر سپاسی شیراز
۱۸ ۸۰–۱۳۷۹ آزادگان استقلال تهران پرسپولیس تهران سایپا تهران
۱۹ ۸۱–۱۳۸۰ خلیج فارس پرسپولیس تهران استقلال تهران فولاد خوزستان
۲۰ ۸۲–۱۳۸۱ خلیج فارس سپاهان اصفهان پاس تهران پرسپولیس تهران
۲۱ ۸۳–۱۳۸۲ خلیج فارس پاس تهران استقلال تهران فولاد خوزستان
۲۲ ۸۴–۱۳۸۳ خلیج فارس فولاد خوزستان ذوب آهن اصفهان استقلال تهران
۲۳ ۸۵–۱۳۸۴ خلیج فارس استقلال تهران پاس تهران سایپا تهران
۲۴ ۸۶–۱۳۸۵ خلیج فارس سایپا تهران استقلال اهواز پرسپولیس تهران
۲۵ ۸۷–۱۳۸۶ خلیج فارس پرسپولیس تهران سپاهان اصفهان صباباتری تهران
۲۶ ۸۸–۱۳۸۷ خلیج فارس استقلال تهران ذوب آهن اصفهان مس کرمان
۲۷ ۸۹–۱۳۸۸ خلیج فارس سپاهان اصفهان ذوب آهن اصفهان استقلال تهران
۲۸ ۹۰–۱۳۸۹ خلیج فارس سپاهان اصفهان استقلال تهران ذوب آهن اصفهان
۲۹ ۹۱–۱۳۹۰ خلیج فارس سپاهان اصفهان تراکتور سازی تبریز استقلال تهران
۳۰ ۹۲–۱۳۹۱ خلیج فارس استقلال تهران تراکتور سازی تبریز سپاهان اصفهان
۳۱ ۹۳–۱۳۹۲ خلیج فارس فولاد خوزستان پرسپولیس تهران نفت تهران
۳۲ ۹۴–۱۳۹۳ خلیج فارس سپاهان اصفهان تراکتور سازی تبریز نفت تهران
۳۳ ۹۵–۱۳۹۴ خلیج فارس استقلال خوزستان پرسپولیس تهران استقلال تهران
۳۴ ۹۶–۱۳۹۵ خلیج فارس پرسپولیس تهران استقلال تهران تراکتور سازی تبریز

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. باشگاه پرسپولیس پس از سال ۱۳۶۵ در برخی مراجع پیروزی نیز نامیده می‌شد، اگرچه این نام متداول بود.
  2. باشگاه تاج پس از سال ۱۳۵۷ استقلال نامیده می‌شود.
  3. باشگاه پاس تنها قهرمان لیگ فوتبال ایران است که دیگر فعال نیست. امتیاز این باشگاه در سال ۱۳۸۶ به استانداری همدان واگذار شد و باشگاه پاس همدان متولد شد.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ باشگاه سایپا از سال ۱۳۸۲ بازی‌های خود را در کرج برگزار می‌کند. پیش از این تهران شهر خانگی سایپا بود. کرج تا پیش از تشکیل استان البرز در سال ۱۳۸۸، در تقسیمات کشوری ایران جزئی از استان تهران محسوب می‌شد.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ عدد داخل پرانتز، مجموع تعداد قهرمانی‌های آن باشگاه با احتساب قهرمانی آن فصل را نشان می‌دهد.
  6. جام تخت جمشید ۱۳۵۷ تا هفته دوازدهم از ۳۰ هفته برگزار شد و تا این زمان باشگاه شهباز در صدر جدول قرار داشت.

یادکرد منابع[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]