خط دیورند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از قرارداد دیورند)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
مرز خط دیورند. خط مرزی بین افغانستان و پاکستان (به رنگ قرمز).

خط دیورند یا مرز دیورند نام مرزی می‌باشند که اکنون مرز بین افغانستان و پاکستان قرار دارد. این مرز در سال ۱۸۹۳ میلادی در زمان عبدالرحمن خان بین افغانستان و هند بریتانیایی تعیین شد.[۱] سال‌های بعد پس از استقلال هند و به دو تقسیم شدن هند و تأسیس کشور پاکستان، این مناطق واگذار شده به عنوان مناطق خودمختار قبایلی در خاک پاکستان شناخته شدند.[۱] پس از عبدالرحمن خان حاکمان افغانستان اکثراً مخالف به رسمیت شناختن مرز دیورند بودند. از دیرباز مردم در دو طرف مرز آزادانه و بدون ویزا می‌توانستند به آن طرف مرز بروند، اما اکنون با امضای قراردادهایی که در زمان حامد کرزی و اشرف غنی با پاکستان امضا شد. پاکستان با حمایت سازمان ملل و آمریکا برای کنترل عبور و مرور در این مرز سیم خاردار و دروازه کشیده و افراد فقط می‌توانند با داشتن ویزا از مرز عبور کنند.[۲]

محتویات

تاریخچه و شکل‌گیری مرز دیورند[ویرایش]

هنری مورتیمر دبیر امور خارجهٔ هند بریتانیایی و رئیس هیئت مذاکره‌کننده از سوی حکومت بریتانیایی هند، در اواخر سپتامبر ۱۸۹۳ با امیر عبدالرحمن خان توافق‌نامه‌ای را جهت تعیین مرزهای شرقی و جنوبی افغانستان با هند بریتانیایی به امضا رساند که به توافق‌نامهٔ دیورند و مرز دیورند معروف شد.[۳]

پیش‌زمینه و شکل‌گیری مرز دیورند[ویرایش]

در شکل‌گیری دیورند، شاهان سدوزایی و سرداران محمد زایی نقش مهمی داشتند. آن‌ها در طول امارت و سلطنت‌شان با امضای توافقات دوجانبه، زمینه‌های امضای توافق‌نامهٔ دیورند را مساعد کردند.[۳]

شاه شجاع و معاهده مثلث لاهور[ویرایش]

شاه شجاع در توافق‌نامه ۱۸ ماده‌ای، سه جانبه لاهور که در تاریخ ۲۶ جون ۱۸۳۸ میان ایشان، رنجیت سنگ پادشاه پنجاب، مکناتن نمایندهٔ حاکم بریتانیایی هند امضا شده بود، تجزیه و جدا شدن سرزمین‌های جنوبی و غربی افغانستان را قبول کرد.[۴] ماده‌هایی از این توافق‌نامه که منجر به تجزیه افغانستان شد:

  • ماده اول:

تمام نقاط وعلاقه جات که در دوطرف رود سند واقع وجزء علاقهٔ کشمیر تا حدود شرقی وغربی وشمال وجنوبی اتک وتوابع پشاور ویوسفزایی وکوهات وسایر توابع پشاور تاحد خیبر و وزیری وتانک وکرانک وکاله باغ ودیرهٔ اسماعیل وتوابع آن وعلاقه جلت ملتان وتمام ملحقات آن را خانوادهٔ سدوزایی به ملکیت وحاکمیت «رنجیت سنک پاد شاه سیکها» تصدیق کرده وخانوادهٔ سدوزایی نسلاً بعد نسل وبطناً بعد بطن هیچگونه ادعایی به نقاط مذکور وممالک موصوفه نخواهد داشت وممالک مذکور متعلق به «رنجیت سنک» وخانوادهٔ اونسلاً بعد نسل وبطناً بعد بطن خواهد بود.[۴]

  • ماده هجدهم:

شاه شجاع وسایر خانوادهٔ سدوزایی بدون اجازهٔ وتصویب کمپانی انگلیس ومهاراجه رنجیت سنک، معامله وسرو کاری با احدی ازپادشاهان غیر نخواهد داشت وهرگاه پادشاه خارجی عزم لشکر کشی ازراه افغانستان به خاک کمپانی انگلیسی یا مهاراجه بنماید شاه شجاع متعهد می‌شود با قوای خود از آن جلوگیری کند.[۴]

سردار دوست محمد خان و معاهده جمرود[ویرایش]

در زمان دوست‌محمدخان، ولیعهد او غلام حیدر خان در تاریخ ۳۰ مارس ۱۸۵۵، معاهده‌ای که به معاهده جمرود شناخته شده‌است را با سر جان لارنس، گورنر جنرال پنجاب امضا نمود و باعث شد مناطق ولایات سواحل راست سند و بلوچستان رسماً به انگلیس‌ها تسلیم گردید.[۵]

ماده‌هایی از معاهده که منجر به جدایی مناطق ولایات سواحل راست سند و بلوچستان از افغانستان شد.

  • ماده اول:

مابین آنریبل ایست اندیا کمپنی و جناب امیر دوست محمد خان والی کابل و آن ممالک افغانستان که در قبضهٔ او می‌باشد، و ورثای امیر مذکور صلح و دوستی دوامی خواهد بود.

—  میر غلام محمد غبار ،  افغانستان درمسیر تاریخ، چاپ چهارم ۱۳۶۸، ص ۵۸۳–۵۸۴
  • ماده دوم:

آنربیل ایست کمپنی معاهده می‌نماید که احترام آن علاقه جات افغانستان را که حالا در تصرف امیر مذکور می‌باشند، بکنند وابداً در آن‌ها مداخله ننمایند.

—  میر غلام محمد غبار، افغانستان درمسیر تاریخ، چاپ چهارم ۱۳۶۸، ص ۵۸۳–۵۸۴
  • ماده سوم:

جناب امیر دوست محمد خان والی کابل و آن علاقه جات افغانستان که حالا در قبضهٔ او می‌باشند، عهد می‌نماید ازطرف خود و ازطرف ورثای خود علاقه جات آنریبل ایست کمپانی را احترام نماید و ابداً در آن‌ها مداخله ننمایند، و با دوستان آنریبل ایست اندیا کمپانی دوست باشند و با دشمنان کمپانی مذکور دشمن باشند.

—  میر غلام محمد غبار، افغانستان در مسیر تاریخ، چاپ چهارم ۱۳۶۸، ص ۵۸۳–۵۸۴
سر هنری مورتیمر دیورند، دیپلمات انگلیسی و کارمند دولت استعماری هند بریتانیایی می‌باشد که مرز دیورند به افتخار او نامگذاری شده.

محمد یعقوب خان و معاهده گندمک[ویرایش]

محمد یعقوب خان از نوادگان دوست محمدخان در یک توافق ده ماده‌ای معاهده گندمک با سر لویس کیوناری، نماینده سیاسی انگلیس، علاقه کرم تا ابتدای جاجی، درهٔ هیبتناک خیبر تا کناره شرقی هفت چاه، لندی کوتل وسیبی وپشین را تا کوه کوژک و استقلال افغانستان را به هند بریتانیایی واگذار کرد.[۶]

عبدالرحمن خان و معاهده دیورند[ویرایش]

عبدالرحمن‌خان در تاریخ ۱۲ اکتبر ۱۸۹۳ طی یک توافق که به معاهده دیورند شناخته شد را با نماینده انگلیس هنری مورتیمر در ازای افزایش اعانت مالی از ۱۲۰۰۰۰۰ به ۱۸۰۰۰۰۰ کلدار و دخالت نکردن روسیه و متحدانش به مناطق جنوبی رود آمو از مناطق روشان و شغنان ماورای آمو در شمال و صوات، باجور، چترال، وزیرستان و چمن از جنوب چشم پوشی کند و آن‌ها را واگذار کرد. طی این توافق مرزهای کنونی افغانستان شکل گرفت.[۷][۸]

حاکمان پس از عبدالرحمن خان[ویرایش]

پس از عبدالرحمن خان، بیشتر حاکمان افغانستان مرز دیورند را به رسمیت نشناختن و مناطق واگذار شده را جزئی از خاک افغانستان قلمداد می‌کردند و همواره صحبت از الحاق دوباره این مناطق به افغانستان می‌کردند. این ادعاها در حالی بیان می‌شود که حاکمان افغانستان هیچ اقدام رسمی برای باز پس‌گیری این مناطق از پاکستان نکردند و ادعاهایشان در حد صحبت باقی مانده‌است.[۱]

حبیب‌الله خان و معاهده لویی - دین[ویرایش]

پس از فوت عبدالرحمن خان اعتبار معاهده دیورند پایان یافت. به همین عنوان دولت هند بریتانیایی برای تمدید این قرار داد بریتانیایی خواستار گفتگوها با حبیب‌الله خان شد. حبیب‌الله در ابتدا به‌طور ضمنی این ضمانت را داد که به تمامی توافقات پدرش با دولت بریتانیایی متعهد هست اما وارد گفتگو و مذاکره نشد و معاهده‌ای امضا نشد. دولت هند بریتانیایی برای مجبور ساختن حبیب‌الله برای گفتگوها در خصوص معاهده‌ها از فرستادن مبلغ سالانه ۱۸۰۰۰۰۰ کلدار و اجازهٔ ترانزیت اسلحه نظامی به افغانستان از طریق قلمرو هندوستان ابا ورزید تا حبیب‌الله را مجبور شود سکرتر وزیر خارجه دولت هند بریتانیایی آقای لویس دبلیو دن را به کابل دعوت و معاهده‌ای که به معاهده دین – لویی شناخته می‌شود را در تاریخ ۲۱ مارس ۱۹۰۵ امضا کند.[۹][۱۰]

در متن این معاهده آمده‌است:

  • امیر حبیب‌الله بدینوسیله توافق می‌نماید که در امور مهم اساسی و فرعی مندرج معاهده «خط دیورند» در ارتباط به امور داخلی و خارجی و سایر تفاهماتی که اعلیحضرت (امیر عبدالرحمان خان) پدر مرحوم من با حکومت اعلی بریتانیا منعقد نموده و مطابق به آن عمل کرد، من هم مطابق به همان موافقتنامه و معاهده «خط دیورند» عمل نموده‌ام، عمل می‌نمایم و عمل خواهم کرد، و من در هیچ معامله و پیمانی آن‌ها را نقض نمی‌نمایم.

    — احمد شایق قاسم[۱۰]

امان‌الله خان و معاهده راولپندی و معاهده صلح کابل[ویرایش]

در زمان امان‌الله خان دو معاهده به نام‌های معاهده راولپندی و معاهده صلح کابل بین افغانستان و انگلیس به امضا رسید که در هر دو معاهده، مرز دیورند به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و هند بریتانیایی به رسمیت شناخته شده بود.

معاهده راولپندی[ویرایش]

پس از جنگ سوم میان افغانستان و انگلیس که به جنگ تل معروف است معاهده‌ای به نام معاهده راولپندی میان افغانستان و انگلیس به امضا سر همیلتون گرانت به نمایندگی انگلیس و شاغاسی علی احمد خان به نمایندگی افغانستان رسید که با امضای آن برای اولین بار به‌طور دائمی و بدون در نظر گرفتن محدودیت طول حکمرانی هر امیر، مرز دیورند به عنوان مرز رسمی افغانستان با هند بریتانیایی مشخص گردید.[۱۰][۱۱]

در دو ماده این قرارداد آمده‌است:

  • ماده چهارم:

تصدیق مجدد خط دیورند از جانب افغانستان وتعین خط سرحد در حصهٔ تورخم به میل انگلیس

— محمد صدیق فرهنگ ،  افغانستان در پنج قرن اخیر ج ۱ ق. ۲، ص ۵۰۸–۵۰۹.
  • ماده پنجم:

دولت افغانستان سرحد هندو - افغان را همانطوری‌که توسط امیر مرحوم حبیب‌الله پذیرفته شده بود، قبول می‌نماید. محمد صدیق فرهنگ

—  افغانستان در پنج قرن اخیر ج ۱ ق. ۲، ص ۵۰۸–۵۰۹.

معاهده صلح کابل[ویرایش]

در ۲۲ نوامبر ۱۹۲۱ دومین معاهده میان امان‌الله خان و دولت انگلیس به امضا رسید که در نتیجه آن معاهده راولپندی منسوخ شد اما مرز دیورند را به عنوان مرز بین‌المللی افغانستان یکبار دیگر به رسمیت شناخت. محمود طرزی وزیر خارجه وقت افغانستان و هینری دابس دو نماینده دو کشور افغانستان و انگلیس بودند که این معاهده که به معاهده صلح کابل شناخته شد را امضا کردند.[۱۰]

در ماده دوم معاهده صلح کابل آمده‌است:

  • جانبین سرحد هند ـ و افغان را، همانطوری‌که توسط دولت افغانستان تحت مادهٔ پنجم معاهدهٔ ۸ اگست ۱۹۱۹ منعقدهٔ راولپندی پذیرفته شده بود، متقابلاً قبول دارند.

[۱۰]

دوره حبیب‌الله کلکانی[ویرایش]

دوره ۹ ماهه حکومت حبیب‌الله کلکانی بیشتر در حال جنگ و درگیری با محمد نادر و برادرانش سپری شد و توسط آنان نیز کشته شد.[۱۲]

دوره محمد نادر شاه[ویرایش]

محمد نادر شاه پس از به قدرت نشستن، با بریتانیا به عنوان اولین کشور خارجی، روابط دیپلماتیک برقرار کرد و برادر خود سردار شاه ولی را به عنوان وزیر مختار و نماینده خاص به لندن فرستاد. شاه ولی پس از ورود به لندن طی یک یادداشت با آرتر هیندیرسن وزیر خارجه بریتانیا در ۶ ژوئیه ۱۹۳۰ معاهده صلح کابل که در سال ۱۹۲۱ به امضا رسیده بود را مورد تأیید قرار داد.[۱۳]

در ماده دوم این یادداشت آمده‌است:

  • در پاسخ به «یادداشت شما» من نیز افتخار دارم تا رسماً ضبط نمایم که درکِ ما نیز همین است که این دو معاهده [معاهدۀ ۱۹۲۱و معاهدۀ تجارتی جون ۱۹۲۳] دارای اعتبار تام بوده و کاملاً مرعی‌الاجرا می‌باشند.[۱۰]

دوره چهل ساله حکومت ظاهر شاه[ویرایش]

محمدظاهرشاه آخرین پادشاه افغانستان بود که به مدت چهل سال بر افغانستان حکومت کرد. در دوران ایشان، رویدادهای تاریخی مهمی از جمله استقلال هند و تشکیل کشور پاکستان به وقوع پیوست. ظاهرشاه در اوایل حکومت خود ابتدا سکوت در برابر مرز دیورند را اتخاذ کرد و در اولین خط مشی خود اعلام کرد:

معاهدات امضاء شده دوران پدر را مورد قبول قرار داد؛ و هکذا سیاست امور خارجه این مملکت بر طبق معاهدات دوره سلطنت اعلی حضرت شهید موصوف با دول متعاهد کماکان ادامه خواهد داشت.[۱۴]

بعدها و در زمان صدارت محمود خان عموی ظاهرشاه و تشکیل کشور پاکستان، سکوت در خصوص مرز دیورند شکست و منازعه‌ای به نام پشتونستان که بعدها به داعیه پشتون و بلوچ بود شکل گرفت.[۱۵]

صدارت محمد هاشم[ویرایش]

سردار محمدهاشم که از آغاز سلطنت نادرشاه تا سال ۱۹۴۶ صدراعظم دولت سلطنتی برادرزاده اش محمدظاهرشاه بود، در آستانه استقلال شبه قاره هند سیاستِ اغماض و سکوت در مورد دیورند اتخاذ کرد. او در سال‌های صدارت خود در سلطنت محمدظاهرشاه به سیاستِ محمد نادر شاه در مورد دیورند متعهد باقی ماند.[۱۵]

صدارت سردار شاه محمود[ویرایش]

پس از آنکه شاه محمود به صدارت رسید، نامه‌هایی به دولت بریتانیا فرستاد و خواستار تعیین سرنوشت پشتون‌های آن طرف مرز شد، او در نامه‌های خود از بریتانیا خواسته بود:

  • رای پشتونها و بلوچ‌ها هم فرصت داده شود تا حکومت خود را تشکیل دهند یا به افغانستان بپیوندند.[۱۵]

اما دولت بریتانیا در برابر درخواست‌های شاه محمود نوشت:

  • سؤال سرحدات آزاد حل و فصل شده‌است و خط دیورند به حیث یک سرحد و حد فاصل بین‌المللی شناخته شده‌است. پیمان ۱۹۲۱ (۱۳۰۰ خورشیدی) هنوز مورد تطبیق و موجود است که خط قبلی دیورند را دوباره تأیید می‌کند.[۱۵]

و همچنین به افغانستان هشدار داده بود، پس از تحویل قدرت از حکومت هند بریتانیایی به هند و پاکستان، از هرگونه دخالت و اعمال تحریک‌آمیز خود داری کند.[۱۵]

کشور پاکستان نیز در نخستین روزهای تشکیل خود در برابر ادعای افغانستان اعلان کرد:

  • خط دیورند که در معاهده سال ۱۸۹۳ مشخص شده‌است، به حیث مرز بین‌المللی قابل اعتبار است که متعاقباً در چندین موارد، جانب افغانستان آن را تأیید نموده‌است. نقشه این خط بین‌المللی به هرگونه ادعای جانب افغانی در مورد خودمختاری ارضی یا نفوذ برمردم شرق دیورند نقطه پایان گذاشته‌است. پاکستان بمثابه دولت جانشین هند بریتانوی مالک کامل این منطقه و مردم آن می‌باشد، حق و مسئولیت یک دولت جانشین را بدوش دارد.[۱۵]

به رسمیت شناختن عضویت پاکستان در سازمان ملل[ویرایش]

افغانستان تنها کشوری بود که به عضویت پاکستان در سازمان ملل رأی منفی داد. عبدالحسین عزیز نماینده افغانستان در سازمان ملل ابتدا در ۳۰ سپتامبر ۱۹۴۷ به عضویت پاکستان در سازمان ملل رأی منفی داد و ادعا کرد افغانستان ایالت سرحد شمال غربی را به عنوان بخشی از خاک پاکستان نمی‌پذیرد و تا زمانی‌که شرایط آزاد برای خودمختاری مردم این ایالت در پیوستن به پاکستان یا استقلال سرزمین شان مساعد نشود، افغانستان از این موقف خود دست نخواهد کشید. اما سپس نماینده مذکور در ۲۰ اکتبر ۱۹۴۷ رأی منفی خود را پس گرفت و به عضویت پاکستان در سازمان ملل رأی مثبت داد و ابراز امیدواری کرد که هر دو کشور اختلافات خود را از راه مذاکره و دیپلماتیک حل کنند.[۱۵]

گفتگوهای مستقیم با پاکستان[ویرایش]

در اواسط نوامبر ۱۹۴۷ گفتگوهایی میان افغانستان و پاکستان در خصوص منازعه دیورند در کراچی صورت گرفت. در این گفتگوها نجیب‌الله خان نماینده افغانستان هیچگاه از عدم شناسایی موافقت نامه دیورند و بازگردانی سرزمین‌های از دست رفته در این معاهده صحبت نکرد و اکثر خواسته‌ها در محور اعطای حق خود مختاری به قبایل آزاد سرحدی، ارتقای سطح مادی و معنوی زندگی پشتونها در پاکستان و نامگذاری ایالت شمال غربی به نامی که معرف هویت قومی آن‌ها باشد، خلاصه می‌شد.[۱۵]

ملغی کردن تمامی معاهده‌نامه‌ها با پاکستان[ویرایش]

با افزایش جنگ سرد میان افغانستان و پاکستان، کشور پاکستان در ۱۲ جون ۱۹۴۹ قریه مغلگی پکتیا را بمباران کردند که در اثر آن ۲۳ نفر کشته شدند. سپس شورای ملی افغانستان تمام معاهدات قبلی افغانستان به شمول توافقنامه دیورند با حکومت هند بریتانیایی را ملغی اعلان کرد.[۱۵]

صدارت داوود خان[ویرایش]

داوود خان به شدت نسبت به عملکرد شاه محمود در خصوص منازعه دیورند که در آن زمان به منازعه پشتونستان مسمی شده بود، اعتراض و آن را ناکافی می‌دانست. در اثر فشارهای داوود خان شاه محمود از صدارت کنار گرفت و داوود در ۱۹۵۳ به صدارت رسید. در زمان او خصومت و دشمنی میان افغانستان و پاکستان به اوج خود رسیده بود و روابط سیاسی میان افغانستان و پاکستان در ۶ سپتمبر ۱۹۶۱ قطع شد و افغانستان در آستانهٔ جنگ با پاکستان قرار گرفت. داوودخان در اواخر صدارت خود به این نتیجه رسید که با سرد بودن رابطه با پاکستان نمی‌توان به نتیجه‌ای رسید به همین دلیل به دنبال احیا روابط میان افغانستان و پاکستان از طریق تبادل سفیر و لغو انسداد مرزها مسیر گفتگوها را بار دیگر باز کرد؛ و از صدارت کناره‌گیری کرد تا یک حکومت جدید بتواند در مناسبات با پاکستان روش مناسبی را اتخاذ کند.[۱۵]

آخرین دهه حکومت ظاهرشاه[ویرایش]

پس از داوود خان، محمد یوسف بیرون به صدارت رسید، در آن دوره افغانستان در خصوص منازعه دیورند سیاست سکوت و مداخله نکردن را در پیش گرفت و در سه جنگی که در پاکستان رخ داده و جنبش‌های جدایی طلب و ناسیونالیست میان بلوچ‌ها و پشتون‌ها در پاکستان گسترش یافته بود. افغانستان از مداخله در امور پاکستان خود داری کرد و حکومت پاکستان توانست این جنبش‌ها را سرکوب کند.[۱۵]

دوره ریاست جمهوری داوود خان[ویرایش]

پس از آنکه داوود پسر عموی خود محمد ظاهر شاه را توسط کودتا از قدرت کنار زد و نظام جمهوری را به وجود آورد در خصوص خط دیورند دو رفتار متفاوت از خود نشان داد. در ابتدا به اعمال خود در دوران صدارت بازگشت و بازار منازعه پشتونستان به شدت داغ بود، در آن زمان افغانستان و پاکستان روابط خصمانه با هم داشتند. روابط افغانستان و پاکستان به جایی رسیده بود که دو کشور علیه یکدیگر نیروهای نظامی پرورش می‌دادند. بعدها داوود خان در رفتار خود تغییر موضع داد و در صدد دوستی و حل این موضوع برآمد. در مارس ۱۹۷۸ در سفری که به اسلام‌آباد و ملاقات با ضیاء الحق رئیس‌جمهور پاکستان داشت. در کنفرانس مطبوعاتی تودیعی در جواب سؤال که آیا در مورد خط دیورند بحث به عمل آمده گفت: «دربارهٔ همه چیزها بحث صورت گرفت و با مرور زمان هر چیز جای مناسبش را خواهد گرفت.»

اما صحبت‌ها در همین‌جا بیشتر پیش نرفت و در کودتای ۷ ثور کشته شد.[۱۶]

دوران حکومت حزب دموکراتیک خلق[ویرایش]

آنچه که بین تمامی رئیس‌جمهوران افغانستان در دوران حکومت حزب دموکراتیک خلق مشترک به نظر می‌رسد، مسئله پشتونستان و به رسمیت نشناختن این مرز بود. تمامی رئیسان جمهوران افغانستان در آن دوره این مرز را به رسمیت نشناختند و در چهارچوب اصول مرامی خود، این مسئله ملی را دنبال می‌کردند. کشور شوروی نیز که رابطه نزدیکی با افغانستان در آن دوران داشت، از ادعای افغانستان در خصوص مرز دیورند حمایت می‌کرد.[۱][۱۷]

دوره نور محمد تره‌کی[ویرایش]

در ۹ سپتامبر ۱۹۷۸ ضیاء الحق رئیس‌جمهور پاکستان برای ادامه گفتگوهایی که با داوود خان داشت، سفری به افغانستان داشت و در این سفر با نور محمد تره‌کی دیدار کرد. در این دیدار ضیاء الحق به تره‌کی پیشنهاد داده بود که اگر افغانستان موافقت کند می‌تواند کنترل مرزهای مشترک را بر عهده بگیرد. در جواب آن نور محمد تره‌کی بیان کرد که خط دیورند یک خط استعماری و تحمیلی هست که در هنگام تجزیه هند و تشکیل دولت نو بنیاد پاکستان به خلق پشتونخوا و بلوچستان حق تعیین سرنوشت داده نشده. ضیاء الحق با دادن این پاسخ صریح متوجه شد که نمی‌تواند با رهبران حزب دموکراتیک خلق افغانستان به نتیجه برسد و به پاکستان بازگشت.[۱۶][۱۷]

دوره حفیظ الله امین[ویرایش]

امین شخصیتی بود که با تحریک مسائل قومی و نژادی برای رسیدن به اهداف خود استفاده می‌کرد. به همین دلیل در ابتدا همانند تره‌کی در خصوص مسئله پشتونستان و مرز دیورند برخورد می‌کرد. اما بعدها با به هم خوردن رابطه او با شوروی سعی بر نزدیکی رابطه با غرب و حل مشکلات میان افغانستان و پاکستان برآمد. در زمانی که قدرت را در دست داشت، وزیر خارجه افغانستان آقای شاه ولی در دیداری که با معاون وزیر خارجه آن دوره آمریکا آقای نیوسام داشت به ایشان خبر داده که ضیاء الحق رئیس‌جمهور پاکستان و آقا شاهی رئیس دولت و وزیر خارجه پاکستان به افغانستان دعوت شده و حکومت افغانستان می‌خواهد اختلافات خود را با پاکستان رفع کند. این دیدار هیچگاه اتفاق نیفتاد و امین توسط نیروهای شوروی کشته شد.[۱۸][۱۹]

دوره ببرک کارمل[ویرایش]

ببرک کارمل یکی از اشخاصی بود که همواره مخالف به رسمیت شناختن مرز دیورند بود و آن را خط تحمیلی انگلیس می‌دانست. کارمل از دورانی که تازه‌وارد فضای سیاسی شده و نماینده پارلمان بود در خصوص مسئله مرز دیورند در روزنامه پرچم نوشته بود:

  • «اشغالگران امپریالیست بریتانیا خط استعماری نام نهاد دیورند را در سال (۱۸۹۳۳ ع) بر قلمرو سیاسی افغانستان خلاف ارادهٔ خلقهای آن تحمیل کرد و در نتیجه یک قسمت از ساحهٔ مملکت ما را از پیکر آن جدا نمود. از آنتاریخ تاکنون جنبشهای ملی ضد استعماری و امپریالیستی خلقهای پښتونستان به صورت مستمر و مداوم جریان دارد. نیروهای ترقیخواه دموکراتیک خلق افغانستان به پیروی از اصل «حق تعیین سرنوشت ملل» از جنبش رهائی بخش ملی خلقهای پښتونستان پشتیبانی می‌کند».[۲۰]

همچنین هنگامی که رئیس‌جمهور افغانستان بود در تاریخ ۸ سنبله ۱۳۶۳ در خصوص مسئله دیورند بیان داشت:

  • «"خط تحمیلی دیورند" را "چون یک شمشیر داغ" می‌دانیم که توسط استعمار گران انگلیسی "بالای پیکر افغانها و پشتون هاً کشیده شده‌است. ما می‌توانیم در هر تریبیون بین‌المللی ثابت کنیم که اکثریت هموطنان ما که امروز در مناطق پشتون نشین و بلوچ نشین زندگی می‌کنند هموطنان ما هستند، برادران پشتون و بلوچ ما هستند، که ما افغانها هیچگاه راجع به سرنوشت آن‌ها بی‌تفاوت باقی‌مانده نمی‌توانیم ولی . . . تأکید می‌کنیم که ما صلح و امنیت و برادری را با خلق‌های پاکستان . . . خواهانیم. ما می‌خواهیم همه مسایل را دور میز مذاکره مطرح بحث قرار دهیم، هر گاه عقل و درک سالم وجود داشته باشد، ما می‌توانیم تمام تفاوت‌ها و اختلافات را حل و فصل کنیم."»[۲۱]

کارمل در زمانی که در قدرت بود از گروه‌های ضد ضیاءالحق رئیس‌جمهور وقت پاکستان حمایت می‌کرد. یکی از این گروه‌ها، گروه ذوالفقار بود که دو پسر ذوالفقار علی بوتو صدراعظم اسبق پاکستان به نام‌های مرتضی و شهنواز بود. آن‌ها می‌خواستند علیه ضیاءالحق اقدام کنند. این افراد توسط دولت افغانستان و شوروی حمایت و آموزش داده می‌شد که بعدها با فوت شهنواز در سال ۱۹۸۵ در شهر کان فرانسه این گروه از هم پاشید.[۲۲]

بیشتر دوره حکومت کارمل به جنگ با مجاهدین گذشت و او نیز نتوانست به مسئله دیورند پایان ببخشد.[۲۳]

دوره نجیب الله[ویرایش]

هنگامی که نجیب الله در قدرت بود در تاریخ ۱۴ آوریل ۱۹۸۸ توافق‌نامه ژنو[۲۴] میان افغانستان و پاکستان به امضا رسید. نماینده افغانستان عبدالوکیل وزیر خارجه وقت افغانستان و از طرف پاکستان نیز وزیر خارجه پاکستان زین نورانی بود. در این توافق‌نامه آمده بود که دو کشور در امور داخلی هم مداخله نکنند و مرز دیورند به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان را قبول کنند.[۲۵] اما بعدها ضیاء الحق رئیس‌جمهور پاکستان اعلام کرد که مجاهدین افغانستان تا سقوط حکومت حزب دموکراتیک خلق از جنگ دست نمی‌کشند. این ادعای ضیاء الحق نقض توافق‌نامه امضا شده بود تا آن که نجیب الله حکومت را به مجاهدین واگذار کرد.[۲۶]

بسیاری از مردم از جمله مردم پکتیا اعتقاد دارند که نجیب الله بخاطر مرز دیورند کشته شده‌است.[۲۷]

دوره حکومت مجاهدین[ویرایش]

هرچند در دوران حکومت مجاهدین و ریاست جمهوری صبغت الله مجددی و برهان الدین ربانی مسئله مرز دیورند به فراموشی سپرده شده بود، اما دولت پاکستان به دنبال ایجاد حکومتی وابسته به پاکستان بود تا به اهداف استراتژیک خود که یکی از آن‌ها حل مسئله دیورند بود دست یابد. به همین دلیل طالبان را پرورش داد و از آنان حمایت کرد تا آنکه طالبان توانست قدرت را از دست مجاهدین خارج کند.[۱۶]

دوره طالبان[ویرایش]

پس از آنکه طالبان توانستند حکومت را بدست بگیرند، پاکستان سه بار خواستار به رسمیت شناختن مرز دیورند از طرف دولت افغانستان شد.

  • بار اول:

زمانی که ملا عبدالرزاق به عنوان وزیر امور داخله طالبان مقرر شد، پاکستان برای اولین بار از طالبان خواست تا این خط را به‌طور رسمی قبول نمایند.

  • بار دوم:

زمانی بود که معین الدین حیدر وزیر امور داخله پاکستان به کابل در زمان حاکمیت طالبان سفر کرد، و در این سفر از مقامات طالبان خواست تا خط مرزی دیورند را به‌طور رسمی قبول نمایند.

  • بار سوم:

در زمان ریاست جمهوری پرویز مشرف برای بار سوم درخواست کرد تا خط دیورند به‌طور رسمی قبول شود.

در هر سه بار، درخواست دولت پاکستان توسط طالبان رد می‌شود.[۲۸]

دوره حامد کرزی[ویرایش]

حامد کرزی در دورانی که رئیس‌جمهور افغانستان بود بارها اعلام کرد که خط دیورند را به رسمیت نمی‌شناسد و خواهان بحث و گفتگو با پاکستان برای حل این مسئله بود.[۲۹][۳۰]

در دوره حامد کرزی به تمامی ادارات دولتی دستور داده شده بود که به جای کاربرد کلمات سرحد یا مرز از کلمه «خط دیورند» استفاده کنند.[۳۱]

هرچند حامد کرزی بارها اعلام کرد که مرز دیورند را به رسمیت نمی‌شناسد اما در سال ۲۰۰۹ توافقی میان حکومت حامد کرزی و پاکستان به امضا رسید که در آن معاهده به‌طور ضمنی همواره خط دیورند را به عنوان مرز بین‌المللی میان افغانستان و پاکستان را به رسمیت شناخته‌است.

در کنفرانس سوم منطقه‌ای همکاری‌های اقتصادی در رابطه با افغانستان، در سال ۲۰۰۹، هیئت افغانی توافق کرد که بر روی یک مکانیسم مدیریت مدرن مرز دیورند به منظور ارتقاء امنیت و توسعه کار کند. در ارتباط با جنجال‌های مرتبط با مرز و عبور شورشیان از مرز، موضع و اقدامات افغانستان به‌طور ضمنی همواره خط دیورند را به عنوان مرز بین‌المللی میان افغانستان و پاکستان تأیید کرده‌است.[۳۲]

هرچند توافق‌نامه فوق توسط دولت افغانستان به امضا رسید اما در۱۲ ثور ۱۳۹۲ هنگامی که نیروهای پاکستانی در حال ساخت دروازه‌ای در مرز گوشته در ولایت ننگرهار بودند، نیروهای افغانستانی وارد جنگ با نیروهای پاکستانی شدند و دروازه را از بین بردند.[۳۳][۳۴]

دوره اشرف غنی[ویرایش]

اشرف غنی هنگامی که قدرت را در دست گرفته‌است سیاست سکوت در خصوص مسئله دیورند را پیش گرفت. مسئله دیورند را از صلاحیت‌های جرگهٔ بزرگ و خارج از اختیارات رئیس‌جمهوری اعلام کرد و برخلاف شایعاتی که به وجود آمده بود اعلان کرد که گفتگوهایی با پاکستان در خصوص مرز دیورند نداشته‌است.[۳۵] در یک توافقی بین محمد اشرف غنی رئیس‌جمهور افغانستان با صدراعظم پاکستان شاهد خاقان عباسی در ۱۶ حمل ۱۳۹۷ به امضا رسید، در ماده پنجم آن دو کشور متعهد شدند تا از نقض حریم فضایی و ارضی همدیگر اجتناب کنند که به نوعی به رسمیت شناختن مرزهای دو کشور محسوب می‌شود.[۳۶]

جنجال مرز دیورند[ویرایش]

در ماه حمل (فروردین) سال ۱۳۹۶ خبری از رسانه دی نیوز پاکستان به نقل از یکی از نمایندگان پارلمان پاکستان مبنی بر اینکه عبدالله عبدالله مرز دیورند را به رسمیت شناخته جنجال‌های فراوانی در افغانستان به وجود آمد. هرچند این خبر توسط رئیس اجرائیه به عنوان «دروغ محض» یاد شد و آن را رد کرد اما از جنجال‌ها فروکش نکرد.[۳۷]

مدتی بعد عبداللطیف پدرام عضو پارلمان افغانستان در همایش سالانه حزب خود صحبت از این کرد که مرز دیورند را به رسمیت می‌شناسد و دولت افغانستان بارها و طی معاهده‌های گوناگون این مرز را به رسمیت شناخته‌است. بعدها نیز در مصاحبه‌های خود اعلام کرد که دولت اشرف غنی در کنفرانس لندن در سال ۲۰۱۲ مرز دیورند را به رسمیت شناخته و افغانستان نمی‌تواند ادعایی بر سرزمین‌های از دست رفته داشته باشد.[۳۸][۳۹]

این صحبت‌های پدرام خشم نمایندگان پشتو زبان پارلمان را برانگیخت و آن‌ها پدرام را تهدید به سنگسار و مرگ کردند.[۴۰]

صد ساله بودن معاهده دیورند؟[ویرایش]

برخلاف ادعاهای مطرح شده مبنی بر اینکه معاهده دیورند صد ساله می‌باشد، این معاهده فقط در طول حیات عبدالرحمن خان معتبر بوده و در هفت ماده معاهده معاهده دیورند هیچ اشاره‌ای به صد ساله بودن این معاهده ندارد. اما آنچه که مرز را رسمیت بخشید، امضای پادشاهان و حاکمان بعد از عبدالرحمن خان از جمله امان‌الله خان و به رسمیت شناختن آنان بود.[۱۰][۴۱]

جامعه جهانی و مسئله مرز دیورند[ویرایش]

اکنون بجز هند، تمامی کشورهای دنیا مرز دیورند را به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان می‌شناسند و در نقشه‌های خود مرز دیورند را به عنوان مرز رسمی ثبت کرده‌اند.

هند و مرز دیورند[ویرایش]

کشور هند به دلیل رابطه سردی که با پاکستان دارد همواره از افغانستان و مخصوصاً مسئله مرز دیورند حمایت می‌کند.[۴۲]

آمریکا و مرز دیورند[ویرایش]

کشور ایالات متحده آمریکا در خصوص مسئله دیورند از پاکستان حمایت کرده و از افغانستان همواره خواسته تا به مسئله دیورند پایان ببخشید. همچنین دولت آمریکا در سال ۱۹۴۹ از ارجاع این منازعه به سازمان ملل متحد که از سوی افغانستان ارائه شده بود، جلوگیری به‌عمل آورد. در زمان داوودخان کشور آمریکا حمایت خود را از دولت او مشروط به رسمیت شناختن مرز دیورند ساخت.

در ۶ مارس ۱۹۵۶ در یک پیمان نظامی به نام سازمان دفاعی و نظامی سنتو که متشکل از کشورهای آمریکا، پاکستان، ترکیه، انگلیس، ایران بود، مرز دیورند را به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان اعلان کرد.[۱][۴۲]

در شهریور ماه ۱۳۹۶ «برد شرمن» سناتور دموکرات آمریکایی از واشینگتن خواست تا با در نظر گرفتن نگرانی اسلام‌آباد در مورد خط دیورند کمک‌های آمریکا به افغانستان را در به رسمیت شناختن خط دیورند مشروط سازد.[۴۳]

ایران و مرز دیورند[ویرایش]

در زمان حکومت پهلوی در ایران، کشور ایران رابطه نزدیکی با انگلیس و آمریکا داشت و در اکثر مسائل خارجی هم نظر با آنان بود به همین دلیل با حمایت از کشور پاکستان همواره سعی داشت از نفوذ شوروی در منطقه جلوگیری کند. علاوه بر آن در زمان ظاهرشاه هنگامی که داعیهٔ پشتون و بلوچ مطرح شد، دولت ایران از ترس اینکه با گسترش این داعیه بلوچهای ایران را تشویق به تجزیه طلبی کند مرز دیورند را به رسمیت می‌شناخت. پس از سقوط حکومت پهلوی و روی کار آمدن جمهوری اسلامی در ایران موضع شان در خصوص به رسمیت شناخته شدن مرز دیورند همانند دوره پهلوی ثابت ماند.[۴۲]

انگلیس و مرز دیورند[ویرایش]

سفیر انگلیس در کابل گفت که خط دیورند از سوی کشورش و جامعه جهانی به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان شناخته می‌شود. این اظهارات واکنش‌های تندی را در افغانستان به دنبال داشته و بسیاری‌ها آن را مداخله جویانه خوانده‌اند از جمله رئیس مجلس سنای افغانستان که گفت: اظهارات سفیر انگلیس در کابل در مورد خط دیورند از سوی مردم افغانستان محکوم است.[۴۴]

سازمان ملل و مرز دیورند[ویرایش]

سازمان ملل مرز دیورند را به عنوان مرز رسمی میان افغانستان و پاکستان می‌داند.[۴۵]

پشتون‌های پاکستان و مسئله دیورند[ویرایش]

بسیاری از رهبران پشتو زبان در پاکستان کشور پاکستان را به عنوان کشور خود بیان می‌کنند، عده دیگری از رهبران پشتو زبان نیز که خواستار تجزیه طلبی از پاکستان و تشکیل کشور پشتونستان بودند، هیچگاه به دنبال الحاق با کشور افغانستان نبودند. صدها تن از افراد و عناصر فعالِ جامعهٔ پشتون آن‌سوی دیورند در جرگهٔ بنو در ۲۱ جون ۱۹۴۷ خواستار ایجاد کشور مستقل گردیدند. اما در این جرگه، از طرح و اندیشهٔ الحاق به افغانستان صدایی برنخاست.[۴۲] [۱]

رهبران پشتو زبان جنوبی مرز دیورند و مسئله مرز دیورند[ویرایش]

  • ایمل خان نواسهٔ خان عبدالغفار خان: اگر افغانستان بر پاکستان حمله کند، من به عنوان پشتون پاکستانی از کشورم پاکستان دفاع می‌کنم.
  • خان عبدالغفارخان از رهبران نامدارِ پشتون‌ها و رهبر «جنبش خدایی خدمتگاران»: مولانا ابوالکلام آزاد یکی از رهبرانِ مسلمان و آزادی‌خواه شبه‌قارهٔ هند در کتاب «هند آزادی گرفت» می‌نویسد که خان غفار خان بر پیوستن مناطق شمال‌غربی هند یعنی مناطق پشتون‌نشین به هندوستان پافشاری داشت.[۴۲]
  • دکترخان صاحب برادر بزرگ خان عبدالغفارخان در نامه‌ای به تاریخ دوم ژوئیه ۱۹۴۷ به نهرو نوشت: «به شما اطمینان می‌دهم هیچ‌گاه در اندیشهٔ الحاق به افغانستان نبوده‌ایم… برای نخستین‌بار مطلع گشتیم که دولت افغانستان رسماً به دولت هند در این خصوص رجوع کرده‌است. در حال حاضر با شرایط ناخوشایندی مواجه هستیم».[۴۲]

سلب خودمختاری مناطق قبیله‌ای پاکستان[ویرایش]

دولت نواز شریف در سال ۲۰۱۷ مجموعه‌ای از پیشنهادها در زمینه ادغام مناطق قبیله‌ای با بقیه کشور را تصویب کرد که در نتیجه آن خود مختاری این مناطق سلب و قوانین پاکستان جایگزین قوانین سنتی آن مناطق می‌گردد. رهبران پشتو زبان از این اقدام دولت استقبال و حمایت کردند.[۴۶]

حصارکشی مرز دیورند[ویرایش]

در ماه حمل (فروردین) ۱۳۹۶، مقامات پاکستانی اعلام کردند که تمامی ۲۴۰۰ کیلومتر مرز دیورند را حصار کشی کرده و مجموعاً ۳۳۸ پوستهٔ امنیتی و برج نظارتی در امتداد مرز میان افغانستان و پاکستان احداث خواهند کرد.[۴۷] دولت پاکستان بخش اول این حصارکشی را که به طول۴۸۲ کیلومتر می‌شد را در ۹ جدی/دی ۱۳۹۷ در منطقه خیبرپشتون‌خواه تکمیل کرد.[۴۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ «دیورند؛ مرز رسمی یا قرار داد موقت -۱». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۵ آبان ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۶.
  2. «دروازه مرزی تورخم با هماهنگی سازمان ملل داخل خاک پاکستان ساخته می‌شود». خبرگزاری فارس. ۳۰ مرداد ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۶.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «منازعهٔ دیورند». روزنامه ماندگار. ۱۴ حمل ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۶ فروردین ۱۳۹۶.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «معاهدهٔ سه جانبه انگلیس، سک، شجاع». وبگاه نی. ۵ قوس ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۱۹ فروردین ۱۳۹۶.
  5. میرغلام‌محمد غبار (س ۱۳۶۸افغانستان در مسیر تاریخ، مرکز نشر انقلاب با همکاری جمهوری، ص. ص ۵۸۳–۵۸۴ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  6. میرغلام‌محمد غبار (س ۱۳۶۸افغانستان در مسیر تاریخ، مرکز نشر انقلاب با همکاری جمهوری، ص. ص ۶۱۰–۶۱۱ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  7. افغانستان در پنج قرن اخیر، محمدصدیق فرهنگ، ج ۱ ق ۱، ص ۴۱۳، ۴۱۴
  8. میرغلام‌محمد غبار (س ۱۳۶۸افغانستان در مسیر تاریخ، مرکز نشر انقلاب با همکاری جمهوری، ص. ص ۶۸۷–۶۹۲ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  9. «آیا هیچ زمام‌داری «دیورند» را به رسمیت نشناخته‌است؟». روزنامه ماندگار. ۲۱ جدی ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۸ فروردین ۱۳۹۶.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ ۱۰٫۵ ۱۰٫۶ «شناخت معاهدهٔ دیورند». گفتمان. ۲۵ جنوری ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۸ فروردین ۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  11. «معاهدات و قرار دادهای مربوط به افغانستان (۱)». کابل ناته. سپتامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۱۸ فروردین ۱۳۹۶.
  12. «"دیورند" عامل اساسی بحران میان دو کشور». سایت اصلاحات. ۳۰ جوزا ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۹ فروردین ۱۳۹۶.
  13. میر محمد صدیق فرهنگ (س ۱۳۶۷افغانستان در پنج قرن اخیر، انجنیر احسان الله مایار، ص. ص ۴۱۰ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  14. انجمن ادبی کابل، «خط مشی حکومت اعلیحضرت محمد ظاهر شاه»، سالنامهٔ کابل (سال 1312) صص 8-19۳۹۵
  15. ۱۵٫۰۰ ۱۵٫۰۱ ۱۵٫۰۲ ۱۵٫۰۳ ۱۵٫۰۴ ۱۵٫۰۵ ۱۵٫۰۶ ۱۵٫۰۷ ۱۵٫۰۸ ۱۵٫۰۹ ۱۵٫۱۰ «منازعه دیورند 2». وبگاه ماندگار. ۱۵ حمل ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰ فروردین ۱۳۹۶.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ «منازعه دیورند ۳». وبگاه ماندگار. ۱۶ حمل ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰ فروردین ۱۳۹۶.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ عبدالقدوس غوربندی (س 1379نگاهی به تاریخ حزب دیموکراتیک خلق افغانستان، عبدالقدوس غوربندی، ص. ص ۲۴ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  18. میر محمد صدیق فرهنگ (س ۱۳۶۹افغانستان در پنج قرن اخیر جلد دوم، انجنیر احسان الله مایار، ص. ص ۱۰۷ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  19. «زندگینامه حفیظ الله امین، از تولد تا مرگ». وبگاه بی‌بی‌سی فارسی. ۰۱ دی ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  20. «دو برخورد و خط مشی متضاد در مسئله ملی پشتونستان» (PDF). روزنامه پرچم. ۹ سنبله ۱۳۴۷. دریافت‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۶.
  21. «روز ملی خلق‌های پشتون و بلوچ». وبگاه اصالت. ۳ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۶.
  22. محمد ابراهیم عطایی (س ۱۳۸3نگاهی مختصر به تاریخ معاصر افغانستان، بنگاه انتشارات میوند، کتابخانه صبا، ص. ص ۴۳۸ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  23. «زندگینامه ببرک کارمل». وبگاه بی‌بی‌سی فارسی. ۳۰ آذر ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۶.
  24. "Agreements Settlement of the Situation Relating Afghanistan" (PDF). 14 April 1988. Retrieved 2017 April 12. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  25. «دکترنجیب الله: رفیق وکیل، سند دیورند را امضاء کن». رزاق مامون.
  26. «غیبت مجاهدین افغان در مذاکرات ژنو، شوروی چگونه بیرون رفت؟». وبگاه بی‌بی‌سی فارسی. ۰۸ اردیبهشت ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  27. «باشندگان پکتیا: داکتر نجیب قربانی خط مرزی دیورند شد». ۷ میزان ۱۳۹۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۶.
  28. «پاکستان در دوران حاکمیت طالبان بارها تلاش کرد تا خط دیورند را رسمی کند». خبرگزاری رها. ۹ حوت ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲۲ فروردین ۱۳۹۶.
  29. «جنگ "گوشته" و منطق طرفین درگیر». خبرگزاری RFI فرانسه. ۶ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  30. «کرزی: خط دیورند را به رسمیت نمی‌شناسیم». خبرگزاری دویچه وله دری. ۴ مه ۲۰۱۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  31. «حامد کرزی: در رابطه به خط دیورند، از حق خود نمی‌گذریم». خبرگزاری مرکزی. ۱۷ سنبله ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  32. «دیورند؛ مرز رسمی یا قرارداد موقت-۲». خبرگزاری بی‌بی‌سی فارسی. ۱۴ آبان ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  33. «جنگ "گوشته" و منطق طرفین درگیر». خبرگزاری طلوع نیوز. ۲۱ ثور ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  34. «کرزی 'طلسم دیورند' را شکست؟». خبرگزاری بی‌بی‌سی فارسی. ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  35. «اشرف غنی: با پاکستان در مورد خط دیورند بحث نکردم». خبرگزاری اطلاعات روز. ۵ حمل ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  36. «توافق رئیس‌جمهور اسلامی افغانستان و صدراعظم پاکستان روی اصول کلیدی برای نهایی‌سازی پلان عمل افغانستان-پاکستان برای صلح و همبستگی». www.bakhtarnews.com.af. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۲.
  37. «ریاست اجرایی ادعای به رسمیت شناختن دیورند را 'دروغ مطلق' خواند». خبرگزاری تلویزیون ۱. ۳۰ مارس ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  38. «پدرام: دیورند مرز رسمی افغانستان – پاکستان است». خبرگزاری تلویزیون ۱. ۱ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  39. «پدرام: خط دیورند به رسمیت شناخته شود». خبرگزاری فارس. ۱۲ فروردین ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  40. «پدرام باید به دلیل اظهار نظر در مور دیورند سنگسار شود». خبرگزاری جمهور. ۱۴ فروردین ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  41. «طرح حصار یا ادامه بحران خط دیورند». آریایی. ۲۰ اکتبر ۲۰۰۵. دریافت‌شده در ۲۳ فروردین ۱۳۹۶.
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ ۴۲٫۲ ۴۲٫۳ ۴۲٫۴ ۴۲٫۵ محمد اکرام اندیشمند (۱۹ حمل ۱۳۹۶). «منازعهٔ دیورند (دیورند و کشورهای جهان)». ماندگار. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۹.
  43. «تلاش آمریکا برای به رسمیت شناختن خط فرضی دیورند از سوی مقامات افغانستان». خبرگزاری آریانا نیوز. 19 سنبله، 1396. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  44. «رئیس مشرانو جرگه افغانستان اظهارات سفیر انگلیس در مورد خط دیورند را محکوم کرد». افغان تلکس. 23 دلو، 1396. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  45. خالد مفتون (۱ جوزا ۱۳۹۳). «خط دیورند - مرز رسمی یا مشکل حل ناشده؟». صدای آمریکا.
  46. «خودمختاری مناطق قبیله‌ای پاکستان سلب می‌شود». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ اسفند ۱۳۹۵.
  47. «پاکستان تمام خط دیورند را حصارکشی می‌کند». صدای آمریکا. ۲۸ حمل ۱۳۹۶.
  48. «حصارکشی خط دیورند تکمیل شد | خاورمیانه». middleeastpress. ۲۰۱۸-۱۲-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۲.

Durand Line
Durand Line Border Between Afghanistan And Pakistan.jpg
Political map of the Durand Line
Characteristics
Entities  Afghanistan  Pakistan
Length2,430 kilometres (1,510 mi)
History
Established12 November 1893

Signing of the Durand Line Agreement at the end of the first phase of the Second Anglo-Afghan War
Current shape8 August 1919

Anglo-Afghan Treaty of 1919 ratified at the end of the Third Anglo-Afghan War
TreatiesTreaty of Gandamak, Durand Line Agreement, Anglo-Afghan Treaty of 1919

The Durand Line (Pashto: د ډیورنډ کرښه‎) is an international 2,430-kilometre (1,510 mi) border between Afghanistan and Pakistan. It was originally established in 1893 between Mortimer Durand, a British diplomat and civil servant of the British Raj, and Abdur Rahman Khan, the Afghan Emir, to fix the limit of their respective spheres of influence and improve diplomatic relations and trade.

Afghanistan was considered by the British as an independent state at the time although the British controlled its foreign affairs and diplomatic relations. Afghanistan had already ceded the regions of Quetta, Pishin, Harnai, Sibi, Kurram, and Khyber to the British Raj by the 1879 Treaty of Gandamak during the Second Anglo-Afghan War. The Durand Line left about half of the Pashtun homeland under British rule. In 1901, the Pashtun-majority North-West Frontier Province was formally created by the British administration on the British side of the Durand Line, although the princely states of Swat, Dir, Chitral, and Amb were allowed to maintain their autonomy under the terms of maintaining friendly ties with the British. The Waziristanis and other tribes, however, continued to resist British occupation even after Afghanistan had signed a peace treaty with the British.

The single-page agreement, dated 12 November 1893, contains seven short articles, including a commitment not to exercise interference beyond the Durand Line.[1] A joint British-Afghan demarcation survey took place starting from 1894, covering some 800 miles (1,300 km) of the border.[2][3] Established towards the close of the British-Russian "Great Game", the resulting line established Afghanistan as a buffer zone between British and Russian interests in the region.[4] The line, as slightly modified by the Anglo-Afghan Treaty of 1919, was inherited by Pakistan in 1947, following its independence.

The Durand Line cuts through the Pashtunistan and Balochistan regions, politically dividing ethnic Pashtuns and Baloch, who live on both sides of the border. It demarcates Khyber Pakhtunkhwa, Balochistan and Gilgit-Baltistan of northern and western Pakistan from the northeastern, eastern, and southern provinces of Afghanistan. From a geopolitical and geostrategic perspective, it has been described as one of the most dangerous borders in the world.[5][6][7][8]

Although the Durand Line is internationally recognized as the western border of Pakistan, it remains largely unrecognized by Afghanistan.[9][10][11][12][13] However, despite Afghanistan's denial, Sardar Mohammed Daoud Khan (former prime minister and later president of Afghanistan) during his visit to Pakistan in August 1976, had recognised Durand line as international border between Pakistan and Afghanistan.[14][15][16][17][18] In 2017, amid cross-border tensions, former Afghan President Hamid Karzai said that Afghanistan will "never recognise" the Durand Line as the international border between the two countries.[19]

Historical background

Arachosia and the Pactyans during the 1st millennium BC

The area through which the Durand Line runs has been inhabited by the indigenous Pashtuns[20] since ancient times, at least since 500 B.C. The Greek historian Herodotus mentioned a people called Pactyans living in and around Arachosia as early as the 1st millennium BC.[21] The Baloch tribes inhabit the southern end of the line, which runs in the Balochistan region that separates the ethnic Baloch people.

Arab Muslims conquered the area in the 7th century and introduced Islam to the Pashtuns. It is believed that some of the early Arabs also settled among the Pashtuns in the Sulaiman Mountains.[22] It is important to note that these Pashtuns were historically known as "Afghans" and are believed to be mentioned by that name in Arabic chronicles as early as the 10th century.[23] The Pashtun area (known today as the "Pashtunistan" region) fell within the Ghaznavid Empire in the 10th century followed by the Ghurids, Timurids, Mughals, Hotakis, by the Durranis, and thereafter brutally conquered and consilidated by the reigning Sikh empire.[24]

Sir Henry Mortimer Durand, British diplomat and civil servant of colonial British India. The Durand Line is named in his honour.

In 1839, during the First Anglo-Afghan War, British-led Indian forces invaded Afghanistan and initiated a war with the Afghan rulers. Two years later, in 1842, the British were defeated and the war ended. The British again invaded Afghanistan in 1878, during the Second Anglo-Afghan War. The British were successful in installing an Amir - Abdur Rahman Khan and the Treaty of Gandamak was signed in 1880. Afghanistan ceded control of various frontier areas to the British Empire. In addition to having attained all of their geopolitical objectives the British withdrew.

In 1893, Mortimer Durand was dispatched to Kabul by the government of British India to sign an agreement with Amir Abdur Rahman Khan for fixing the limits of their respective spheres of influence as well as improving diplomatic relations and trade. On November 12, 1893, the Durand Line Agreement was reached.[1] The two parties later camped at Parachinar, a small town near Khost in Afghanistan, which is now part of the Federally Administered Tribal Areas (FATA) of Pakistan, to delineate the frontier.[citation needed]

From the British side, the camp was attended by Mortimer Durand and Sahibzada Abdul Qayyum, Political Agent Khyber Agency representing the British Viceroy and Governor General.[citation needed] The Afghan side was represented by Sahibzada Abdul Latif and a former governor of Khost province in Afghanistan, Sardar Shireendil Khan, representing Amir Abdur Rahman Khan.[citation needed] The original 1893 Durand Line Agreement was written in English, with translated copies in Dari.

The resulting agreement or treaty led to the creation of a new province called at the time North-West Frontier Province now known as Khyber Pakhtunkhwa, a province of Pakistan which includes FATA and Frontier Regions.

It also included the areas of Multan, Mianwali, the Bahawalpur, and Dera Ghazi Khan. These areas were part of the Durrani Empire from 1709 until the 1820s when the Sikh Empire, followed by the British, invaded and took possession.[25]

Demarcation surveys on the Durand Line

Afghanistan before the 1893 Durand Line Agreement

The initial and primary demarcation, a joint Afghan-British survey and mapping effort, covered 800 miles and took place from 1894 to 1896. "The total length of the boundary which had been delimitated and demarcated between March 1894 and May 1896, amounted to 800 miles." Detailed topographic maps locating hundreds of boundary demarcation pillars were soon published and are available in the Survey of India collection at the British Library.[26] The complete 20-page text of these detailed joint Afghan-British demarcation surveys is available in several sources, which point out that "J. Donald and Sardar Shireendil Khan settled the boundary from Sikaram Peak (34-03 north, 69-57 east) to Laram Peak (33-13 north, 70-05 east) in a document dated 21 November 1894. This section was marked by 76 pillars. The boundary from Laram Peak to ... Khwaja Khidr (32–34 north) ... was surveyed and marked by H. A. Anderson in concert with various Afghan chiefs ... marked by (39) pillars which are described in a report dated 15 April 1895. L. W. King (issued a report dated) 8 March 1895 (on) the demarcation of the section from Khwaja Khidr to Domandi (31–55 north) by 31 pillars. The line from Domandi to New Chaman (30–55 north, 66-22 east) was marked by 92 pillars by a joint demarcation commission led by Captain (later Lt. Colonel Sir) Henry McMahon and Sardar Gul Muhammad Khan (who issued a) report dated 26 February 1895. McMahon also led the demarcation commission with Muhammad Umar Khan which marked the boundary from new Chaman to ... the tri-junction with Iran ... by 94 pillars which are described in a report dated 13 May 1896."[27][28] In 1896, the long stretch from the Kabul River to China, including the Wakhan Corridor, was declared demarcated by virtue of its continuous, distinct watershed ridgeline, leaving only the section near the Khyber Pass, which was finally demarcated in the treaty of 22 November 1921 signed by Mahmud Tarzi, "Chief of the Afghan Government for the conclusion of the treaty" and "Henry R. C. Dobbs, Envoy Extraordinary and Chief of the British Mission to Kabul."[27] A very short adjustment to the demarcation was made at Arundu (Arnawai) in 1933–34.[3][27]

Cultural impact of the Durand Line

Shortly after demarcation of the Durand Line, the British began connecting the region on its side of the Durand Line to the North Western State Railway. Meanwhile, Abdur Rahman Khan conquered the Nuristanis and made them Muslims. Concurrently, Afridi tribesmen began rising up in arms against the British, creating a zone of instability between Peshawar and the Durand Line. Further, frequent skirmishes and wars between the Afghan state and the British Raj starting in the 1870s made travel between Peshawar and Jalalabad almost impossible. As a result, travel across the boundary was almost entirely halted. Further, the British recruited tens of thousands of local Pashtuns into the British Indian Army and stationed them throughout British India and southeast Asia. Exposure to India, combined with the ease of travel eastwards into Punjab and the difficulty of travel towards Afghanistan, led many Pashtuns to orient themselves towards the heartlands of British India and away from Kabul. By the time of Indian independence, political opinion was divided into those who supported a homeland for Muslim Indians in the shape of Pakistan, those who supported reunification with Afghanistan, and those who believed that a united India would be a better option.

British Indian Empire declares war on Afghanistan

The Durand Line triggered a long-running controversy between the governments of Afghanistan and the British Indian Empire,[1] especially after the outbreak of the Third Anglo-Afghan War when Afghanistan's capital (Kabul) and its eastern city of Jalalabad were bombed by the No. 31 and No. 114 Squadrons of the British Royal Air Force in May 1919.[29][30] Afghan rulers reaffirmed in the 1919, 1921, and 1930 treaties to accept the Indo-Afghan frontier.[31][27][32]

The Afghan Government accepts the Indo–Afghan frontier accepted by the late Amir

— Article V of the August 8, 1919 Treaty of Rawalpindi

The two high contracting parties mutually accept the Indo-Afghan frontier as accepted by the Afghan Government under Article V of the Treaty concluded on August 8, 1919

— Article II of the November 22, 1921 finalising of the Treaty of Rawalpindi

Territorial dispute between Afghanistan and Pakistan

Pakistan inherited the 1893 agreement and the subsequent 1919 Treaty of Rawalpindi after the partition from the British India in 1947. There has never been a formal agreement or ratification between Islamabad and Kabul.[33] Pakistan believes, and international convention under uti possidetis juris supports, the position that it should not require an agreement to set the boundary;[31] courts in several countries around the world and the Vienna Convention have universally upheld via uti possidetis juris that binding bilateral agreements are "passed down" to successor states.[34] Thus, a unilateral declaration by one party has no effect; boundary changes must be made bilaterally.[35]

At the time of independence, the indigenous Pashtun people[20] living on the border with Afghanistan were given only the choice of becoming a part either of India or Pakistan.[5] However, Bacha Khan's Khudai Khidmatgar movement was strongly opposed to the partition of India.[36][37][38] When the Indian National Congress declared its acceptance of the partition plan without consulting the Khudai Khidmatgar leaders, Bacha Khan felt deeply betrayed and hurt by this.[39] Despite the Bannu Resolution in which Bacha Khan's Khudai Khidmatgar movement demanded that the Pashtun-majority North-West Frontier Province (NWFP) should become an independent state of Pashtunistan, the NWFP joined the Dominion of Pakistan as a result of the 1947 NWFP referendum which had been boycotted by the Khudai Khidmatgar movement.[40][41] Bacha Khan and his brother, then-chief minister Khan Abdul Jabbar Khan (Dr. Khan Sahib), rejected the referendum citing that it did not have the options of the NWFP becoming independent or joining Afghanistan.[42][43] On 12 August 1948, while Bacha Khan and Dr. Khan Sahib were both under arrest, over 600 Khudai Khidmatgar supporters who were protesting for their release were killed by the government of Pakistan in Charsadda District during the Babrra massacre.[44] Later on, Ghaffar Khan pledged allegiance to Pakistan and started campaigning for the autonomy of Pashtuns within Pakistan, although he was still frequently arrested by the Pakistani government.[45]

On July 26, 1949, when Afghan–Pakistan relations were rapidly deteriorating, a loya jirga was held in Afghanistan after a military aircraft from the Pakistan Air Force bombed a village on the Afghan side of the Durand Line in response to cross-border fire from the Afghan side. In response, the Afghan government declared that it recognised "neither the imaginary Durand nor any similar line" and that all previous Durand Line agreements were void.[46] They also announced that the Durand ethnic division line had been imposed on them under coercion/duress and was a diktat. This had no tangible effect as there has never been a move in the United Nations to enforce such a declaration due to both nations being constantly busy in wars with their other neighbours (See Indo-Pakistani wars and Civil war in Afghanistan). In 1950 the House of Commons of the United Kingdom held its view on the Afghan-Pakistan dispute over the Durand Line by stating:

His Majesty's Government in the United Kingdom has seen with regret the disagreements between the Governments of Pakistan and Afghanistan about the status of the territories on the North West Frontier. It is His Majesty's Government's view that Pakistan is in international law the inheritor of the rights and duties of the old Government of India and of his Majesty's Government in the United Kingdom in these territories and that the Durand Line is the international frontier.[47]

— Philip Noel-Baker, June 30, 1950

At the 1956 SEATO (Southeast Asia Treaty Organization) Ministerial Council Meeting held at Karachi, capital of Pakistan at the time, it was stated:

The members of the Council declared that their governments recognised that the sovereignty of Pakistan extends up to the Durand Line, the international boundary between Pakistan and Afghanistan, and it was consequently affirmed that the Treaty area referred to in Articles IV and VIII of the Treaty includes the area up to that Line.[48]

— SEATO, March 8, 1956

In 1976, the then president of Afghanistan, Sardar Mohammed Daoud Khan recognised Durand Line as international border between Pakistan and Afghanistan. He made this declaration while he was on a official visit to Islamabad, Pakistan.[49][50][51]

Contemporary era

Afghan mujahideen representatives with President Ronald Reagan at the White House in 1983

Pakistan's intelligence agency the Inter-Services Intelligence (ISI) has been heavily involved in the affairs of Afghanistan since the late 1970s. During Operation Cyclone, the ISI with support and funding from the Central Intelligence Agency (CIA) in the United States recruited mujahideen militant groups on the Pakistani side of the Durand line to cross into Afghanistan's territory for missions to topple the Soviet-backed Afghan government.[52] Afghanistan KHAD was one of two secret service agencies believed to have been conducting bombings in parts of Khyber Pakhtunkhwa (NWFP) during the early 1980s.[53] U.S State Department blamed WAD (a KGB created Afghan secret intelligence agency) for terrorist bombings in Pakistan's cities in 1987 and 1988.[54][55] It is also believed that Afghanistan's PDPA government supported leftist Al-Zulfiqar organization of Pakistan, the group accused of the 1981 hijacking of a Pakistan International Airlines plane from Karachi to Kabul.

CIA-funded and ISI-trained mujahideen fighters crossing the Durand Line to fight the Soviet-backed Afghan government in 1985

After the collapse of the pro-Soviet Afghan government in 1992, Pakistan, despite Article 2 of the Durand Line Agreement which states "The Government of India will at no time exercise interference in the territories lying beyond this line on the side of Afghanistan," attempted to create a puppet state in Afghanistan prior to Taliban control according to US Special Envoy on Afghanistan Peter Tomsen.[56] According to a summer 2001 report in The Friday Times, even the Taliban leaders challenged the very existence of the Durand Line when former Afghan Interior Minister Abdur Razzaq and a delegation of about 95 Taliban visited Pakistan.[57] The Taliban refused to endorse the Durand Line despite pressure from Islamabad, arguing that there shall be no borders among Muslims. When the Taliban government was removed in late 2001, the Afghan President Hamid Karzai also began resisting the Durand Line,[58] and today the present Government of Afghanistan does not recognize Durand Line as its international border. No Afghan government has recognized the Durand Line as its border since 1947.[59][60]

A line of hatred that raised a wall between the two brothers.

— Hamid Karzai

The Afghan Geodesy and Cartography Head Office (AGCHO) depicts the line on their maps as a de facto border, including naming the "Durand Line 2310 km (1893)" as an "International Boundary Line" on their home page.[61] However, a map in an article from the "General Secretary of The Government of Balochistan in Exile" extends the border of Afghanistan to the Indus River.[31] The Pashtun dominated Government of Afghanistan not only refuses to recognise the Durand Line as the international border between the two countries, it claims that the Pashtun territories of Pakistan rightly belong to Afghanistan.[10] Durand Line Agreement makes no mention of a time limit suggesting the treaty has no expiration date. In 2004, spokespersons of U.S. State Department's Office of the Geographer and Global Issues and British Foreign and Commonwealth Office also pointed out that the Durand Line Agreement has no mention of an expiration date.

Recurrent claims that (the) Durand Treaty expired in 1993 are unfounded. Cartographic depictions of boundary conflict with each other, but Treaty depictions are clear.[33]

— A spokesperson for U.S. State Department's Office of the Geographer and Global Issues

Because the Durand Line divides the Pashtun and Baloch people, it continues to be a source of tension between the governments of Pakistan and Afghanistan.[62] In August 2007, Pakistani politician and the leader of Jamiat Ulema-e-Islam, Fazal-ur-Rehman, urged Afghanistan to recognise the Durand Line.[63] Press statements from 2005 to 2007 by former Pakistani President Musharraf calling for the building of a fence on the Durand Line have been met with resistance from numerous Pashtun political parties within Afghanistan.[64][65][66] Pashtun politicians in Afghanistan strenuously object to even the existence of the Durand Line border.[67]

Aimal Faizi, spokesman for the Afghan President, stated in October 2012 that the Durand Line is "an issue of historical importance for Afghanistan. The Afghan people, not the government, can take a final decision on it."[9]

Recent border conflicts

An MQ-9 Reaper unmanned aerial vehicle, one of a unit which is launched from Afghanistan to engage targets on the Pakistani side of the Durand Line

In July 2003, Pakistani and Afghan forces clashed over border posts. The Afghan government claimed that Pakistani military established bases up to 600 meters inside Afghanistan in the Yaqubi area near bordering Mohmand Agency.[68] The Yaqubi and Yaqubi Kandao (Pass) area were later found to fall within Afghanistan.[69] In 2007, Pakistan erected fences and posts a few hundred meters inside Afghanistan, near the border-straddling bazaar of Angoor Ada in South Waziristan, but the Afghan National Army quickly removed them and began shelling Pakistani positions.[68] Leaders in Pakistan said the fencing was a way to prevent Taliban militants from crossing over between the two nations but Afghan President Hamid Karzai believed that it is Islamabad's plan to permanently separate the Pashtun tribes.[70] Special Forces from the United States Army have been based at Shkin, Afghanistan, seven kilometres west of Angoor Ada, since 2002.[71] In 2009, the International Security Assistance Force (ISAF) and American CIA have begun using unmanned aerial vehicles from the Afghan side to hit terrorist targets on the Pakistani side of the Durand Line.[72]

Afghan customs officials check travellers' passports at Torkham Gate in Nangarhar province.

The border area between Afghanistan and Pakistan has long been one of the most dangerous places in the world, due largely to very little government control. It is legal and common in the region to carry guns, and assault rifles and explosives are common.[73] Many forms of illegal activities take place, such as smuggling of weapons, narcotics, lumber, copper, gemstones, marble, vehicles, and electronic products, as well as ordinary consumer goods.[62][74][75][76][77] Kidnappings and murders are frequent.[7] Militants frequently cross the border from both sides to conduct attacks. Recently, 300 Taliban militants from Afghanistan's territory launched attacks on Pakistani border posts in which 34 Pakistani security forces were believed to be killed. It is also believed Swat District Taliban leader Maulana Fazlullah is hiding somewhere inside Afghanistan.[78] In June 2011 more than 500 Taliban militants entered Upper Dir area from Afghanistan and killed more than 30 Pakistani security forces. Police said the attackers targeted a checkpost, destroyed two schools and several houses, while killing a number of civilians.[79]

The governments of Pakistan and Afghanistan are both trying to extend the rule of law into the border areas. At the same time, the United States is reviewing the Reconstruction Opportunity Zones (ROZ) Act in Washington, D.C., which is supposed to help the economic status of the Pashtun and Baloch tribes by providing jobs to a large number of the population on both sides of the Durand Line border.[80]

Much of the northern and central Durand line is quite mountainous, where crossing the border is often only practical in the numerous passes through the mountains. Border crossings are very common, especially among Pashtuns who cross the border to meet relatives or to work. The movement of people crossing the border has largely been unchecked or uncontrolled,[62] although passports and visas are at times checked at official crossings. In June 2011 the United States installed a biometric system at the border crossing near Spin Boldak aimed at improving the security situation and blocking the infiltration of insurgents into southern Afghanistan.[81]

Throughout June and into July 2011, Pakistan Chitral Scouts and local defence militias suffered deadly cross border raids. In response the Pakistani military shelled some Afghan villages in Afghanistan's Nuristan, Kunar, Nangarhar, and Khost provinces resulting in a number of Afghan civilians being killed.[82] Afghanistan's Interior Ministry claimed that nearly 800 rockets were fired from Pakistan, hitting civilian targets inside Afghanistan.[83] The Afghan statement claimed that attacks by Pakistan resulted in the deaths of 42 Afghan civilians, including 30 men and 12 women and girls, wounded 55 others and destroyed 120 homes. Although Pakistan claimed it was an accident and just routine anti-Taliban operations, some analysts believe that it could have been a show of strength by Islamabad. For example, a senior official at the Council on Foreign Relations explained that because the shelling was of such a large scale, it was more likely a warning from Pakistan than an accident.[84]

I'm speculating, but natural possibilities include a signal to Karzai and to (the United States) that we can't push Pakistan too hard.[84]

The United States and other NATO states often ignore this sensitive issue, likely because of potential effects on their war strategy in Afghanistan. Their involvement could strain relations and jeopardize their own national interests in the area.[10] This came after the November 2011 NATO bombing in which 24 Pakistani soldiers were killed.[85] In response to that incident, Pakistan decided to cut off all NATO supply lines as well as boost border security by installing anti-aircraft guns and radars to monitor air activity.[86] Regarding the Durand Line, some rival maps are said to display discrepancies of as much as five kilometres.[87]

Trench being built alongside the border

In June 2016, Pakistan announced that it had completed 1,100 km of trenches along the Pakistan-Afghanistan border (Durand Line) in Balochistan to check movement of terrorists and smugglers across border into Pakistan from Afghanistan.[88] Plans to expand this trench/ berm/ fence work were announced in March 2017.[89] The plans also included building 338 checkpoints and forts along the border by 2019.[90]

2017 border closures

On 16 February, Pakistan closed the border crossings at Torkham and Chaman due to security reasons following the Sehwan blast.[91][92] On 7 March, the border was reopened for two days to facilitate the return of people to their respective countries who had earlier crossed the border on valid visas. The decision was taken after repeated requests by Afghanistan’s government to avert ‘a humanitarian crisis’.[93][94] According to a Pakistani official, 24,000 Afghans returned to Afghanistan, while 700 Pakistanis returned to Pakistan, before the border was indefinitely closed again.[95] On 20 March, Pakistani Prime Minister Nawaz Sharif ordered the reopening of Afghanistan–Pakistan border as a "goodwill gesture", 32 days after it was closed.[96][97]

On 5 May, following an attack on Pakistani census team by Afghan forces and the resulting exchange of fire between the two sides, the border was closed again.[98] On 27 May, Pakistan reopened the border after a request from Afghan authorities, marking the end of the border closure that lasted 22 days.[99]

Pakistan's decision to close the border was to force Afghanistan to take action against militant groups who were using Afghanistan's soil to carrying out cross border attacks against Pakistan.[100]

Afghanistan-Pakistan Barrier

Pakistan is constructing a border barrier to restrict illegal immigration and infiltration from Afghanistan across the Durand Line. According to Pakistan the AfPak border barrier is also necessary to block the infiltration of militants across the border.[101] As of January 2019, 900km has been completed.[102] The Durand Line is marked by 235 crossing points, many of which had been susceptible to illegal immigration. The project is predicted to cost at least $532 million.[103]

Losses from border closures

An Afghan diplomat at the World Trade Organization (WTO) claimed that Afghanistan suffered a loss of 90 million U.S. dollars as a result of closure of border by Pakistan.[104]

See also

References

  1. ^ a b c Smith, Cynthia (August 2004). "A Selection of Historical Maps of Afghanistan – The Durand Line". United States: Library of Congress. Retrieved 11 February 2011.
  2. ^ "The total length of the boundary which had been delimited and demarcated between March 1894 and May 1896, amounted to 800 miles." The long stretch from the Kabul River to China, including the Wakhan Corridor, was declared demarcated by virtue of its continuous, distinct watershed ridgeline, leaving only the section near the Khyber Pass, which was finally demarcated in 1921: Brig.-Gen. Sir Percy Sykes, K.C.I.E., C.B., C.M.G., Gold Medalist of the Royal Geographical Society (1940). "A History of Afghanistan Vol. II". London: MacMillan & Co. pp. 182–188, 200–208. Retrieved 5 December 2009.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  3. ^ a b An adjustment to the demarcation was made at Arundu in the early 1930s: Hay, Maj. W. R. (October 1933). "Demarcation of the Indo-Afghan Boundary in the Vicinity of Arandu". Geographical Journal. LXXXII (4).
  4. ^ Uradnik, Kathleen (2011). Battleground: Government and Politics, Volume 1. ABC-CLIO. p. 18. ISBN 9780313343131.
  5. ^ a b "No Man's Land". Newsweek. United States. 1 February 2004. Archived from the original on 8 April 2008. Retrieved 11 February 2011. Where the imperialists' Great Game once unfolded, tribal allegiances have made for a "soft border" between Afghanistan and Pakistan—and a safe haven for smugglers, militants and terrorists
  6. ^ Bajoria, Jayshree (March 20, 2009). "The Troubled Afghan-Pakistani Border". Council on Foreign Relations. Archived from the original on May 25, 2010. Retrieved February 11, 2011.
  7. ^ a b "Japanese nationals not killed in Pakistan: FO". Dawn News. Pakistan. 7 September 2005. Retrieved 11 February 2011.
  8. ^ Walker, Philip (24 June 2011). "The World's Most Dangerous Borders: Afghanistan and Pakistan". Foreign Policy. Archived from the original on 31 December 2011. Retrieved 12 September 2012.
  9. ^ a b "No change in stance on Durand Line: Faizi". Pajhwok Afghan News. 24 October 2012. Archived from the original on 10 May 2013. Retrieved 11 April 2013. But Afghanistan has never accepted the legitimacy of this border, arguing that it was intended to demarcate spheres of influence rather than international frontiers.
  10. ^ a b c Grare, Frédéric (October 2006). "Carnegie Papers – Pakistan-Afghanistan Relations in the Post-9/11 Era" (PDF). Retrieved 11 February 2011.
  11. ^ Rahi, Arwin. "Why the Durand Line Matters". The Diplomat. Retrieved 9 September 2017.
  12. ^ Micallef, Joseph V. (21 November 2015). "Afghanistan and Pakistan: The Poisoned Legacy of the Durand Line". Huffington Post. Retrieved 9 September 2017.
  13. ^ Rubin, Barnett R. (15 March 2013). Afghanistan from the Cold War through the War on Terror. Oxford University Press. ISBN 9780199970414.
  14. ^ Rasanayagam, Angelo (2005). Afghanistan: A Modern History. I.B. Tauris. p. 64.
  15. ^ Dorronsoro, Gilles (2005). Revolution Unending: Afghanistan, 1979 to present. Hurst & Co. Publisher. p. 84.
  16. ^ Nunan, Timothy (2016). Humanitarian Invasion: Global Development in Cold War Afghanistan. Cambridge University Press. p. 125.
  17. ^ ur Rahman, Hanif (December 2012). "Pak-Afghan relations during Z.A. Bhutto Era: The dynamics of Cold War" (PDF). Pakistan Journal of history and culture. XXXIII: 34–35.
  18. ^ Durani, Mohib ullah; Khan, Ashraf (2009). "Pakistan-Afghanistan relation: Historic Mirror" (PDF). The Dialogue. 4 (1): 38.
  19. ^ Siddiqui, Naveed (5 March 2017). "Afghanistan will never recognise the Durand Line: Hamid Karzai". Dawn. Retrieved 9 September 2017.
  20. ^ a b "Country Profile: Afghanistan" (PDF). Library of Congress Country Studies. August 2008. Retrieved 11 February 2011.
  21. ^ "The History of Herodotus, Chapter 7". Translated by George Rawlinson. piney.com. Retrieved 11 February 2011.
  22. ^ Muhammad Qasim Hindu Shah (Firishta). "History of the Mohamedan Power in India". Persian Literature in Translation. Packard Humanities Institute. Archived from the original on 11 February 2009. Retrieved 10 January 2007.
  23. ^ "Baloch". Encyclopædia Britannica Online Version. Retrieved 11 February 2011.
  24. ^ "Kingdoms of South Asia – Afghanistan (Southern Khorasan / Arachosia)". The History Files. Retrieved 16 August 2010.
  25. ^ "Multan city History". Archived from the original on 24 March 2010.
  26. ^ BRIG.-GEN. SIR Percy Sykes, K.C.I.E., C.B., C.M.G., GOLD MEDALIST OF THE ROYAL GEOGRAPHICAL SOCIETY. "A HISTORY OF AFGHANISTAN VOL. II". MACMILLAN & CO. LTD, 1940, LONDON. pp. 182–188, 200–208. Retrieved 5 December 2009.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  27. ^ a b c d Prescott, J. R. V. (1975). Map of Mainland Asia by Treaty. Melbourne University Press, Carlton, Victoria, Australia, 1975. pp. 182–208. ISBN 978-0-522-84083-4.
  28. ^ Muhammad Qaiser Janjua. "In the Shadow of the Durand Line; Security, Stability, and the Future of Pakistan and Afghanistan" (PDF). Naval Postgraduate School, Monterrey, California, US, 2009. pp. 22–27, 45. Archived from the original (PDF) on 20 July 2011. Retrieved 14 December 2009.
  29. ^ "The Road to Kabul: British armies in Afghanistan, 1839–1919". National Army Museum. Archived from the original on 26 November 2010. Retrieved 11 February 2011.
  30. ^ "Afghanistan 1919–1928: Sources in the India Office Records". British Library. Retrieved 11 February 2011. 1919 (May), outbreak of Third Anglo-Afghan War. British bomb Kabul and Jalalabad;
  31. ^ a b c End of Imaginary Durrand Line: North Pakistan belongs to Afghanistan by Wahid Momand
  32. ^ Jeffery J. Roberts, The Origins of Conflict in Afghanistan (Westport, Conn: Praeger, 2003), page 121.
  33. ^ a b Hasan, Khalid (1 February 2004). "Durand Line Treaty has not lapsed". Daily Times. Pakistan. Archived from the original on 6 June 2011. Retrieved 11 February 2011.
  34. ^ Over 90% of present African nations signed both the Organisation of African Unity (OAU) charter and the 1964 Cairo Declaration, both of which "proclaimed the acceptance of colonial borders as the borders between independent states...through the legal principle of uti possidetis." Hensel, Paul R. "Territorial Integrity Treaties and Armed Conflict over Territory" (PDF). Department of Political Science, Florida State University, Tallahassee, Florida, US. Retrieved 5 December 2009.
  35. ^ Hensel, Paul R.; Michael E. Allison and Ahmed Khanani (2006) "Territorial Integrity Treaties, Uti Possidetis, and Armed Conflict over Territory." Archived 2011-06-15 at the Wayback Machine Presented at the Shambaugh Conference "Building Synergies: Institutions and Cooperation in World Politics," University of Iowa, 13 October 2006.
  36. ^ "Abdul Ghaffar Khan". Encyclopædia Britannica. Retrieved 24 September 2008.
  37. ^ "Abdul Ghaffar Khan". I Love India. Retrieved 24 September 2008.
  38. ^ Qasmi, Ali Usman; Robb, Megan Eaton (2017). Muslims against the Muslim League: Critiques of the Idea of Pakistan. Cambridge University Press. p. 2. ISBN 9781108621236.
  39. ^ "Partition and Military Succession Documents from the U.S. National Archives".
  40. ^ Electoral History of NWFP (PDF). Archived from the original (PDF) on 10 August 2013.
  41. ^ Michael Brecher (25 July 2017). A Century of Crisis and Conflict in the International System: Theory and Evidence: Intellectual Odyssey III. Springer. ISBN 9783319571560. Retrieved 25 July 2017.
  42. ^ Meyer, Karl E. (5 August 2008). The Dust of Empire: The Race For Mastery In The Asian Heartland – Karl E. Meyer – Google Boeken. ISBN 9780786724819. Retrieved 10 July 2013.
  43. ^ "Was Jinnah democratic? — II". Daily Times. 25 December 2011. Retrieved 24 February 2019.
  44. ^ "70 years after Babrra massacre, victims' families demand justice, as deaths of 600 Khudai Khidmatgars remain buried in history - Firstpost". www.firstpost.com. Retrieved 6 August 2019.
  45. ^ Rahi, Arwin (22 August 2017). "Would India and Afghanistan have had a close relationship had Pakistan not been founded?". Dawn. Retrieved 9 September 2017.
  46. ^ Baxter, Craig (1997). "The Pashtunistan Issue". United States: Library of Congress Country Studies. Retrieved 11 February 2011.
  47. ^ Durand Line, 1956, page 12.
  48. ^ Durand Line, 1956, page 13
  49. ^ Rasanayagam, Angelo (2005). Afghanistan: A Modern History. I.B. Tauris. p. 64.
  50. ^ Dorronsoro, Gilles (2005). Revolution Unending: Afghanistan, 1979 to present. Hurst & Co. Publisher. p. 84.
  51. ^ Nunan, Timothy (2016). Humanitarian Invasion: Global Development in Cold War Afghanistan. Cambridge University Press. p. 125.
  52. ^ "So called "terrorist camps" (in 1989?) and training". Support Daniel Boyd's Blog.
  53. ^ "Pakistan Knocking at the Nuclear Door". Time. 30 March 1987. Retrieved 24 May 2010.
  54. ^ Kaplan, Robert D. (23 August 1989). "How Zia's Death Helped the U.S". The New York Times. Retrieved 24 May 2010.
  55. ^ Pear, Robert (25 June 1989). "F.B.I. Allowed to Investigate Crash That Killed Zia". The New York Times. Retrieved 24 May 2010.
  56. ^ "Interview with Peter Tomsen". PBS Frontline. Retrieved 11 February 2011. President George H. W. Bush's special envoy and ambassador to the Afghan resistance from 1989 to 1992
  57. ^ The Unholy Durand Line, Buffering the Buffer Archived March 25, 2012, at the Wayback Machine by Dr. G. Rauf Roashan. August 11, 2001.
  58. ^ "Pakistan's Ethnic Fault Line" by Selig S. Harrison, The Washington Post. May 11, 2009.
  59. ^ Natural Resources in Afghanistan: Geographic and Geologic Perspectives on Centuries of Conflict By John F. Shroder. Elselvier, San Diego, California, USA. 2014. p290
  60. ^ admin interview with former President Hamid Karzai (2 September 2016). We will respect Pashtuns’ decision on Pashtunistan: Karzai. Afghan Times. “No one will recognize it. It cannot separate the nation. The line has not separated the nation."
  61. ^ "Afghan Geodesy and Cartography Head Office (AGCHO)". Archived from the original on 21 January 2010. Retrieved 5 December 2009.
  62. ^ a b c Newsweek, No Man's Land – Neighbor's Interference
  63. ^ Dawn News, Fazl urges Afghanistan to recognise Durand Line
  64. ^ PAN, Pashtuns on both sides of Pak-Afghan border show opposition to fencing plan, January 3, 2007.
  65. ^ PAN, More protests against fencing, January 10, 2007.
  66. ^ PAN, Fencing plan may defame Pakistan: Fazl, January 10, 2007.
  67. ^ PAN, Durand Line not a legitimate border: Zoori, August 3, 2009.
  68. ^ a b John Pike. "RFE/RL Afghanistan Report". globalsecurity.org.
  69. ^ "Archived copy". Archived from the original on 7 April 2007. Retrieved 3 April 2007.CS1 maint: archived copy as title (link) NGA Geonames database
  70. ^ Clash erupts between Afghan, Pakistani forces over border fence – South Asia Archived 2013-01-23 at the Wayback Machine
  71. ^ Fire Base Shkin / Fire Base Checo. Globalsecurity.org. Retrieved on 2013-07-12.
  72. ^ NK. "NEWKERALA.COM for News, Information & Entertainment Stuff". newkerala.com.
  73. ^ Khan, Kamran. "Pakistan's Tribal Areas". PBS Frontline. Retrieved 11 February 2011.
  74. ^ Amber Robinson (9 June 2009). "Soldiers disrupt timber smuggling in Afghan province". Retrieved 14 February 2013.
  75. ^ Abdul Sami Paracha (28 June 2002). "Timber smuggling from Afghanistan on the rise". Dawn. Retrieved 14 February 2013.
  76. ^ "Six Pakistanis held in Afghanistan on timber smuggling charge". Dawn. 19 September 2005. Retrieved 14 February 2013.
  77. ^ "Pakistan suggests curbs to end smuggling from Afghanistan". 30 November 2009. Archived from the original on 1 November 2013. Retrieved 14 February 2013.
  78. ^ The News.pk, 36 soldiers die in cross-border Chitral attack, August 28, 2011.
  79. ^ The Frontier Post, Pakistan, Peshawar Archived 2012-04-21 at the Wayback Machine. Thefrontierpost.com. Retrieved on 2013-07-12.
  80. ^ "S.496: Afghanistan and Pakistan Reconstruction Opportunity Zones Act of 2009 – U.S. Congress – OpenCongress". OpenCongress. Archived from the original on 18 July 2009.
  81. ^ Biometric system installed in Spin Boldak. June 9, 2011.
  82. ^ "Pakistan fires missiles into Khost, say border police". Pajhwok Afghan News. 1 July 2011. Retrieved 6 July 2011. Nearly a dozen missiles were fired from Pakistan into Afghanistan's southeastern Khost province over the past 24 hours, border police said on Friday.
  83. ^ Shalizi, Hamid (1 July 2011). "Afghanistan won't fire back on Pakistan: Karzai". Reuters. Retrieved 6 July 2011.
  84. ^ a b Nichols, Michelle (7 July 2011). "Afghanistan, Pakistan to coordinate amid cross-border confusion". United States: Reuters. Retrieved 9 July 2011.
  85. ^ Tolo News, "Terrorist Safe Havens in Pakistan Must Go, Joint Chiefs Head Says" Archived 2012-01-17 at the Wayback Machine. 10 December 2011.
  86. ^ the CNN Wire Staff (10 December 2011). "Pakistan boosts border security after airstrike". CNN.
  87. ^ Boone, Jon (27 November 2011). "Nato air attack on Pakistani troops was self-defence, says senior western official". The Observer. Retrieved 27 November 2011.
  88. ^ Butt, Qaiser (20 June 2016). "1,100km trench built alongside Pak-Afghan border in Balochistan". Express Tribune. Retrieved 9 September 2017.
  89. ^ Gul, Ayaz (25 March 2017). "Pakistan Begins Fencing of Afghan Border". Voice of America. Retrieved 25 March 2017.
  90. ^ "Former TTP spokesman Ehsanullah Ehsan has turned himself in: Pak Army". DAWN.COM. 17 April 2017.
  91. ^ "Pak. closes Afghan border crossing". The Hindu. Associated Press. 19 February 2017. Retrieved 21 March 2017.
  92. ^ "Pak-Afghan border closed for indefinite period: ISPR". The News International. 16 February 2017. Retrieved 21 March 2017.
  93. ^ Mashal, Mujib (5 March 2017). "Closed Afghan-Pakistani Border Is Becoming 'Humanitarian Crisis'". The New York Times. Retrieved 21 March 2017.
  94. ^ "People throng Torkham as border reopens for two days". Express Tribune. 7 March 2017. Retrieved 21 March 2017.
  95. ^ "Pakistan indefinitely closes Afghan border". Sky News. Reuters. 10 March 2017. Retrieved 21 March 2017.
  96. ^ "Pakistani prime minister orders the reopening of border with Afghanistan, ending costly closure". LA Times. Associated Press. 20 March 2017. Retrieved 21 March 2017.
  97. ^ Afzaal, Ali (21 March 2017). "Pak-Afghan border reopens after 32 days". Geo News. Retrieved 21 March 2017.
  98. ^ "Pakistan-Afghanistan crossing closed after border clash". Al Jazeera English. 7 May 2017. Archived from the original on 7 May 2017. Retrieved 7 May 2017.
  99. ^ Siddiqui, Naveed (28 May 2017). "Pakistan opens Chaman border crossing on 'humanitarian grounds' after 22 days". Dawn. Retrieved 28 May 2017.
  100. ^ Zabiullah Ghazi. "Closed Pakistan-Afghan Border Causes Pain, Trade Losses". Voice of America. Retrieved 28 February 2017.
  101. ^ "Focus on bilateral border dispute". IRIN. 30 October 2003. Retrieved 15 March 2019.
  102. ^ Al Jazeera English (29 January 2019), 🇵🇰 'Trump-style wall': Pakistan building wall on Afghan border | Al Jazeera English, retrieved 15 March 2019
  103. ^ "The Fence Driving a Wedge Between Pakistan and Afghanistan". BloombergQuint. Retrieved 15 March 2019.
  104. ^ Sheerupa Mitra. "Pakistan closes Durand Line, causes $90 mn trade loss for Afghanistan". FirstPost. Retrieved 12 April 2017.

Further reading

  • "Durand’s Curse: A Line Across the Pathan Heart" by Rajiv Dogra, Publisher: Rupa Publications India
  • "Special Issue: The Durand Line". Internationales Asienforum. 44 (1–2). May 2013.

External links