پرش به محتوا

قد انسان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از قد بلند)
یک کودک در حال اندازه‌گیری قد خود

قد انسان عبارت است از فاصله کف پا تا بالای سر هر شخص در حالت ایستاده و عمودی. عوامل مؤثر مربوط به قد و افزایش قد، ژنتیکی، تغذیه و محیطی می‌باشد.[۱] رشد قد معمولاً در مردان تا ۱۸−۱۹ سالگی ادامه دارد ولی در زنان معمولاً بین ۱۵ یا ۱۶ سالگی متوقف می‌شود.[۲] تغذیه، کالری (گوشت و لبنیات) و ژنتیک در بلندی قد مؤثر هستند. تاکنون حدود ۱۸۰ ژن شناخته شده‌اند که در اندازه قد نقش دارند.[۳]

قد در انسان مهم است زیرا با سایر مؤلفه‌های سلامتی، مانند امید به زندگی، ارتباط نزدیکی دارد.[۴] مطالعات نشان می‌دهد که بین قد کوتاه و امید به زندگی بیشتر رابطه وجود دارد. افراد با قد کوتاه بیشتر در معرض فشار خون پایین‌تر هستند و کمتر احتمال دارد به سرطان مبتلا می‌شوند. دانشگاه هاوایی در مانوا دریافته که «ژن طول عمرِ» FOXO3 که اثرات پیری را کاهش می‌دهد، معمولاً در افراد با جثهٔ کوچک یافت می‌شود.[۵] کوتاهی قد خطر نارسایی وریدی را کاهش می‌دهد.[۶]

عوامل تعیین‌کننده رشد

[ویرایش]
منحنی‌های رشد میانه (صدک ۵۰) برای پسران و دختران ۰ تا ۲۰ سال در ایالات متحده**

مطالعه قد به‌عنوان رشته‌ای تحت نام auxology شناخته می‌شود.[۷]

رشد از دیرباز به عنوان معیاری برای سلامت افراد شناخته شده است، به همین دلیل از نمودارهای رشد استفاده می‌شود. برای افراد، روندهای رشد برای شناسایی انحرافات قابل‌توجه به عنوان نشانه‌ای از مشکلات سلامتی ردیابی می‌شود و رشد همچنین برای تشخیص کمبودهای قابل‌توجه نسبت به انتظارات ژنتیکی بررسی می‌شود. ژنتیک عامل اصلی در تعیین قد افراد است، هرچند تأثیر آن در تفاوت‌های بین جمعیت‌ها کمتر است. میانگین قد با اندازه‌گیری استاندارد زندگی و کیفیت زندگی جمعیت‌ها مرتبط است.[۸]

انسان‌ها سریع‌ترین رشد را (به جز در رحم) در دوران نوزادی و نوپایی تجربه می‌کنند، که از حداکثر در بدو تولد به سرعت تا حدود ۲ سالگی کاهش می‌یابد، سپس به تدریج با نرخی کندتر کاهش می‌یابد. در دوره جهش رشد بلوغ (که به‌طور متوسط برای دختران در ۱۰ سالگی[۹] و برای پسران در ۱۲ سالگی آغاز می‌شود[۱۰][۱۱])، رشد به سرعت به اوج دوم (حدود ۱۱ تا ۱۲ سال برای دختران و ۱۳ تا ۱۴ سال برای پسران) می‌رسد و پس از آن به‌طور پیوسته تا صفر کاهش می‌یابد. رشد دختران به‌طور متوسط در حدود ۱۵ یا ۱۶ سالگی به صفر می‌رسد، در حالی که منحنی رشد پسران به‌طور متوسط حدود ۳ سال دیگر ادامه می‌یابد و در حدود ۱۸ تا ۱۹ سالگی به صفر می‌رسد، هرچند تحقیقات محدودی نشان می‌دهند که رشد جزئی قد در مردان پس از ۱۹ سالگی ممکن است رخ دهد.[۱۲] این دوره‌ها همچنین زمان‌های حساسی هستند که استرس‌هایی مانند سوءتغذیه (یا حتی بی‌توجهی شدید به کودکان) بیشترین تأثیر را دارند.

علاوه بر این، سلامت مادر در طول زندگی‌اش، به‌ویژه در دوره‌های حساس و بارداری، نقش مهمی دارد. کودکی سالم‌تر و بزرگسالی که بدنی بهتر برای فراهم کردن شرایط بهینه پیش از زایمان دارد، رشد بهتری را تجربه می‌کند.[۱۳] سلامت مادر باردار نه تنها برای خودش بلکه برای جنین نیز حیاتی است، زیرا دوران آبستنی خود یک دوره حساس برای رویان/جنین است، اگرچه برخی مشکلات تأثیرگذار بر قد در این دوره با رشد جبرانی در کودکی، در صورت مناسب بودن شرایط، برطرف می‌شوند؛ بنابراین، اثر تجمعی نسل‌ها وجود دارد که تغذیه و سلامت در طول نسل‌ها به درجات مختلف بر قد فرزندان تأثیر می‌گذارد.

سن مادر نیز تا حدی بر قد فرزند تأثیر دارد. مطالعات مدرن افزایش تدریجی قد با افزایش سن مادر را مشاهده کرده‌اند، هرچند مطالعات اولیه نشان می‌دهند این روند به دلیل شرایط اجتماعی-اقتصادی است که برخی گروه‌های جمعیتی را به داشتن اولین فرزند در سنین پایین‌تر سوق می‌دهد.[۱۴][۱۵][۱۶] این مطالعات همچنین نشان می‌دهند که کودکان متولدشده از مادران جوان‌تر احتمال بیشتری دارد که از نظر آموزشی و رفتاری پیشرفت کمتر از حد میانگین داشته باشند، که باز هم نشان‌دهنده علتی نهایی مرتبط با منابع و وضعیت خانوادگی است تا توضیحی صرفاً زیستی.[۱۵][۱۶]

در سال ۱۹۸۸، مشاهده شد که پسران نخست‌زاده کوتاه‌تر از پسران متولدشده بعدی بودند.[۱۷] با این حال، در سال ۲۰۱۳، مشاهده‌ای معکوس گزارش شد.[۱۸] نویسندگان این مطالعه پیشنهاد کردند که علت ممکن است ماهیت اجتماعی-اقتصادی داشته باشد.

ژنتیک

[ویرایش]

رابطه دقیق بین ژنتیک و محیط پیچیده و نامطمئن است. تفاوت‌های قد انسان ۶۰ تا ۸۰ درصد ارثی است، طبق چندین مطالعه دوقلوها،[۱۹] و از زمان بحث مندلی-بیومتریک یک قرن پیش، به عنوان صفتی چندژنی در نظر گرفته شده است. مطالعه‌ای در سطح ژنوم (GWA) با بیش از ۱۸۰٬۰۰۰ نفر صدها نوع ژنتیکی را در حداقل ۱۸۰ مکان ژنی مرتبط با قد بزرگسالان شناسایی کرده است.[۲۰] تعداد افراد مورد مطالعه از آن زمان به ۲۵۳٬۲۸۸ نفر افزایش یافته و تعداد انواع ژنتیکی شناسایی‌شده به ۶۹۷ نوع در ۴۲۳ مکان ژنی رسیده است.[۲۱] در مطالعه‌ای جداگانه دربارهٔ نسبت‌های بدنی با استفاده از نسبت قد نشسته، گزارش شده که این ۶۹۷ نوع را می‌توان به سه دسته خاص تقسیم کرد: (۱) انواعی که عمدتاً طول پاها را تعیین می‌کنند، (۲) انواعی که عمدتاً طول ستون فقرات و سر را تعیین می‌کنند، یا (۳) انواعی که اندازه کلی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این داده‌ها بینش‌هایی دربارهٔ مکانیسم‌های زیستی چگونگی تأثیر این ۶۹۷ نوع ژنتیکی بر قد کلی ارائه می‌دهند.[۲۲] این مکان‌های ژنی نه تنها قد، بلکه ویژگی‌ها یا خصوصیات دیگر را نیز تعیین می‌کنند. به عنوان مثال، ۴ مورد از ۷ مکان ژنی شناسایی‌شده برای حجم داخل جمجمه‌ای قبلاً برای قد انسان کشف شده بودند.[۲۳]

قد، مانند سایر صفات فنوتیپی، توسط ترکیبی از ژنتیک و عوامل محیطی تعیین می‌شود. قد کودک بر اساس قد والدین تحت تأثیر برگشت به میانگین است، بنابراین والدین بسیار بلند یا بسیار کوتاه به احتمال زیاد فرزندانی به ترتیب بلندتر یا کوتاه‌تر خواهند داشت، اما فرزندانشان نیز به احتمال زیاد به میانگین قد نزدیک‌تر خواهند بود تا خود والدین. پتانسیل ژنتیکی و چندین هورمون، به جز بیماری، تعیین‌کننده‌های اصلی قد هستند. عوامل دیگر شامل پاسخ ژنتیکی به عوامل خارجی مانند رژیم غذایی، ورزش، محیط و شرایط زندگی است.[نیازمند منبع]

اثرات محیطی و اپی‌ژنتیکی

[ویرایش]

تأثیر محیط بر قد در مطالعاتی که توسط انسان‌شناس باری بوگین و همکارانش روی کودکان مایای گواتمالا ساکن ایالات متحده انجام شده، نشان داده شده است. در اوایل دهه ۱۹۷۰، هنگامی که بوگین برای اولین بار به گواتمالا سفر کرد، مشاهده کرد که مردان مایای بومی به‌طور متوسط ۱۵۷ سانتی‌متر (۵ فوت و ۲ اینچ) و زنان به‌طور متوسط ۱۴۲ سانتی‌متر (۴ فوت و ۸ اینچ) قد داشتند. بوگین پس از جنگ داخلی گواتمالا، که طی آن تا یک میلیون گواتمالایی به ایالات متحده گریختند، مجموعه دیگری از اندازه‌گیری‌ها را انجام داد. او دریافت که کودکان پناهنده مایا، که بین ۶ تا ۱۲ سال سن داشتند، به‌طور قابل‌توجهی بلندتر از همتایان گواتمالایی خود بودند. تا سال ۲۰۰۰، مایاهای آمریکایی به‌طور متوسط ۱۰٫۲۴ سانتی‌متر (۴ اینچ) بلندتر از مایاهای گواتمالایی هم‌سن بودند، که عمدتاً به دلیل تغذیه بهتر و مراقبت‌های بهداشتی بود. بوگین همچنین اشاره کرد که کودکان مایای آمریکایی پاهای نسبتاً بلندتری داشتند، به‌طور متوسط ۷٫۰۲ سانتی‌متر (۲٫۸ اینچ) بلندتر از مایاهای گواتمالایی (با نسبت قد نشسته به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر).

مردمان نیلوتی سودان مانند شیلوک و دینکا به عنوان برخی از بلندقدترین افراد جهان توصیف شده‌اند. مردان دینکای روونگ که توسط رابرتز در سال‌های ۱۹۵۳–۱۹۵۴ بررسی شدند، به‌طور متوسط ۱۸۱ سانتی‌متر (۵ فوت و ۱۱ اینچ) و مردان شیلوک به‌طور متوسط ۱۸۲ سانتی‌متر (۶ فوت) قد داشتند. مردمان نیلوتی با پاهای بلند، بدن‌های باریک و تنه‌های کوتاه مشخص می‌شوند، که سازگاری با آب‌وهوای گرم است. با این حال، مردان دینکا و شیلوک پناهنده که در سال ۱۹۹۵ در جنوب غربی اتیوپی اندازه‌گیری شدند، به‌طور متوسط به ترتیب تنها ۱۷۶ سانتی‌متر (۵ فوت و ۹ اینچ) و ۱۷۲ سانتی‌متر (۵ فوت و ۸ اینچ) قد داشتند. همان‌طور که مطالعه اشاره می‌کند، مردمان نیلوتی «در صورت برخورداری از شرایط محیطی مناسب در کودکی و نوجوانی، می‌توانند به قد بیشتری دست یابند و ماده ژنتیکی خود را به‌طور کامل بیان کنند.» پیش از فرار، این پناهندگان به دلیل جنگ‌های داخلی پی‌درپی در کشورشان از سال ۱۹۵۵ تا کنون با محرومیت مواجه بودند.

یکی از دلایل مهم برای روند افزایش قد در بخش‌هایی از اروپا، جمعیت‌های برابرگرا هستند که تا سال ۲۰۰۴ مراقبت‌های پزشکی مناسب و تغذیه کافی به‌طور نسبتاً یکسانی توزیع شده بود. توزیع نابرابر منابع غذایی باعث می‌شود افرادی که به منابع بهتری دسترسی دارند، احتمال بیشتری برای بلندتر شدن داشته باشند، در حالی که افرادی با دسترسی کمتر به منابع شانس کمتری برای رشد قد دارند.

تغییرات در رژیم غذایی (تغذیه) و افزایش کلی کیفیت مراقبت‌های بهداشتی و استاندارد زندگی از عوامل ذکرشده در جمعیت‌های آسیایی هستند. سوءتغذیه، از جمله سوءتغذیه مزمن و حاد، شناخته شده است که باعث توقف رشد در جمعیت‌های مختلف شده است. این در کره شمالی، بخش‌هایی از آفریقا، اروپا در دوره‌های تاریخی خاص و سایر جمعیت‌ها مشاهده شده است. کشورهای در حال توسعه مانند گواتمالا نرخ‌های بالایی از توقف رشد در کودکان زیر ۵ سال دارند، به طوری که در توتونیکاپان این نرخ به ۸۲٫۲ درصد و در سطح ملی به ۴۹٫۸ درصد می‌رسد.

میانگین قد در یک ملت با کیفیت پروتئین همبستگی دارد. کشورهایی که پروتئین بیشتری به شکل گوشت، لبنیات، تخم‌مرغ و ماهی مصرف می‌کنند، معمولاً قد بلندتری دارند، در حالی که کشورهایی که پروتئین بیشتری از غلات به دست می‌آورند، معمولاً کوتاه‌تر هستند؛ بنابراین، جمعیت‌هایی با سرانه بالای دام و مصرف زیاد لبنیات عمر طولانی‌تر و قد بلندتری دارند. از نظر تاریخی، این در موارد ایالات متحده، آرژانتین، نیوزیلند و استرالیا در آغاز قرن نوزدهم دیده شده است. علاوه بر این، با در نظر گرفتن تولید و مصرف شیر و گوشت گاو، می‌توان فهمید چرا مردمان ژرمنی که خارج از امپراتوری روم زندگی می‌کردند، بلندتر از کسانی بودند که در قلب آن امپراتوری ساکن بودند.

میانگین قد در جهان

[ویرایش]

آمار تخمینی سال ۲۰۲۰

[ویرایش]

کشورها و مناطق بر اساس میانگین قد مردان و زنان مرتب شده‌اند:[۲۴]

محدودیت‌های رشد و قد

[ویرایش]

قد، صفتی پلی ژنتیک بوده، یعنی اینکه چندین ژن مختلف بر روی آن تأثیر می‌گذارد. اگر پدر و مادر شما قد کوتاه باشد، همیشه نتیجه آن کوتاه ماندن قد شما نیست، با اینحال اگر نه‌تنها پدر و مادر بلکه بیشتر افراد در خانواده و فامیل پدری و مادری قد کوتاه باشند، شانس کوتاهی قد شما بالا است.[۱]

رابطه قد و بیماری‌ها

[ویرایش]

در دهه‌های اخیر قد کودکان و بزرگسالان به‌طور پیوسته در سراسر جهان افزایش یافته است به طوری که کودکان پس از دوران رشد تقریباً بلندتر از والدین خود می‌شوند. یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که صرف نظر از توده چربی بدن و سایر عوامل تنظیم کننده، قد بر مرگ و میر ناشی از ابتلا به برخی بیماری‌های شایع تأثیر دارد. مطالعات قبلی هم به وضوح نشان داده‌اند که خطر ابتلا به بیماری قلبی و عروقی و دیابت نوع دو در افراد قد بلند نسبت به افراد کوتاه قد کمتر است اما خطر ابتلا به سرطان در این افراد بیشتر است. داده‌های جدید نشان می‌دهند که افراد قد بلند نسبت به انسولین حساس تر هستند و حجم چربی کمتری در کبد خود دارند که می‌تواند کمتر بودن خطر ابتلا به بیماری قلبی و عروقی و دیابت نوع دو در این افراد را توضیح دهد. این یافته‌ها با داده‌های منتشر شده‌ای که نشان می‌دهد افراد قد بلند در برابر اختلالات ناشی از متابولیسم چربی مصونیت نسبی دارند، سازگار است.[۲۵]

منابع

[ویرایش]

پانویس

[ویرایش]
  1. 1 2 «افزایش قد». راستینه.
  2. ↑ Hulanicka, B.; Kotlarz, K. (1983). "The final phase of growth in height". Annals of Human Biology. 10 (5): 429–433. doi:10.1080/03014468300006621. ISSN 0301-4460. PMID 6638938.
  3. ↑ چرا هلندی‌ها قدبلندترین ملت دنیا هستند؟ خبرگزاری انتخاب
  4. ↑ Baten, Joerg; Matthias, Blum (2012). "Growing Tall: Anthropometric Welfare of World Regions and its Determinants, 1810-1989". Economic History of Developing Regions. 27. doi:10.1080/20780389.2012.657489. S2CID 154506540 – via ResearchGate.
  5. ↑ "Shorter men live longer, study shows".
  6. ↑ "Tall height".
  7. ↑ Hermanussen, Michael (ed) (2013) Auxology – Studying Human Growth and Development, Schweizerbart, شابک ‎۹۷۸۳۵۱۰۶۵۲۷۸۵.
  8. ↑ Bolton-Smith, C. (2000). "Accuracy of the estimated prevalence of obesity from self reported height and weight in an adult Scottish population". Journal of Epidemiology & Community Health. 54 (2): 143–148. doi:10.1136/jech.54.2.143. PMC 1731630. PMID 10715748.
  9. ↑ "Early Puberty in Girls". Nationwide Children's. Retrieved 5 June 2020.
  10. ↑ "Early Puberty in Boys". Nationwide Children's. Retrieved 5 June 2020.
  11. ↑ "Is Your Child Growing Normally?". THE MAGIC FOUNDATION. Retrieved 20 June 2020.
  12. ↑ Hulanicka, B.; Kotlarz, K. (1983). "The final phase of growth in height". Annals of Human Biology. 10 (5): 429–433. doi:10.1080/03014468300006621. ISSN 0301-4460. PMID 6638938.
  13. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام grantham2007 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  14. ↑ Table 1. Association of 'biological' and demographic variables and height. Figures are coefficients (95% confidence intervals) adjusted for each of the variables shown in Rona RJ, Mahabir D, Rocke B, Chinn S, Gulliford MC (2003). "Social inequalities and children's height in Trinidad and Tobago". European Journal of Clinical Nutrition. 57 (1): 143–50. doi:10.1038/SJ.ejcn.1601508. PMID 12548309.
  15. 1 2 Miller, Jane E. (1993). "Birth Outcomes by Mother's Age At First Birth in the Philippines". International Family Planning Perspectives. 19 (3): 98–102. doi:10.2307/2133243. JSTOR 2133243.
  16. 1 2 Pevalin, David J. (2003). "Outcomes in Childhood and Adulthood by Mother's Age at Birth: evidence from the 1970 British Cohort Study". ISER Working Papers.
  17. ↑ Hermanussen, M.; Hermanussen, B.; Burmeister, J. (1988). "The association between birth order and adult stature". Annals of Human Biology. 15 (2): 161–165. doi:10.1080/03014468800009581. PMID 3355105.
  18. ↑ Myrskyla, M (July 2013). "The association between height and birth order: evidence from 652,518 Swedish men". Journal of Epidemiology and Community Health. 67 (7): 571–7. doi:10.1136/jech-2012-202296. hdl:10810/64275. PMID 23645856. S2CID 19510422.
  19. ↑ Lai, Chao-Qiang (11 December 2006). "How much of human height is genetic and how much is due to nutrition?". Scientific American.
  20. ↑ Lango Allen H, et al. (2010). "Hundreds of variants clustered in genomic loci and biological pathways affect human height". Nature. 467 (7317): 832–838. Bibcode:2010Natur.467..832L. doi:10.1038/nature09410. PMC 2955183. PMID 20881960.
  21. ↑ Wood AR, et al. (2014). "Defining the role of common variation in the genomic and biological architecture of adult human height". Nature Genetics. 46 (11): 1173–1186. doi:10.1038/ng.3097. PMC 4250049. PMID 25282103.
  22. ↑ Chan Y, et al. (2015). "Genome-wide Analysis of Body Proportion Classifies Height-Associated Variants by Mechanism of Action and Implicates Genes Important for Skeletal Development". American Journal of Human Genetics. 96 (5): 695–708. doi:10.1016/j.ajhg.2015.02.018. PMC 4570286. PMID 25865494.
  23. ↑ Adams, Hieab H H; Hibar, Derrek P; Chouraki, Vincent; Stein, Jason L; Nyquist, Paul A; Rentería, Miguel E; Trompet, Stella; Arias-Vasquez, Alejandro; Seshadri, Sudha (2016). "Novel genetic loci underlying human intracranial volume identified through genome-wide association". Nature Neuroscience. 19 (12): 1569–1582. doi:10.1038/nn.4398. PMC 5227112. PMID 27694991.
  24. ↑ Rodriguez-Martinez, Andrea; Zhou, Bin; Sophiea, Marisa K.; Bentham, James; Paciorek, Christopher J.; Iurilli, Maria LC; Carrillo-Larco, Rodrigo M.; Bennett, James E.; Di Cesare, Mariachiara; Taddei, Cristina; Bixby, Honor; Stevens, Gretchen A.; Riley, Leanne M.; Cowan, Melanie J.; Savin, Stefan; Danaei, Goodarz; Chirita-Emandi, Adela; Kengne, Andre P.; Khang, Young-Ho; Laxmaiah, Avula; Malekzadeh, Reza; Miranda, J Jaime; Moon, Jin Soo; Popovic, Stevo R.; Sørensen, Thorkild IA; Soric, Maroje; Starc, Gregor; Zainuddin, Ahmad A.; Gregg, Edward W.; et al. (7 November 2020). "Height and body-mass index trajectories of school-aged children and adolescents from 1985 to 2019 in 200 countries and territories: a pooled analysis of 2181 population-based studies with 65 million participants". The Lancet. 396 (10261): 1511–1524. doi:10.1016/S0140-6736(20)31859-6. PMC 7658740. PMID 33160572.
  25. ↑ ارتباط قد با بیماری‌های قلبی،دیابت و سرطان . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]

۷۲.https://www.bbc.com/persian/world/2016/07/160722_me_iranian_men_height_increase

برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=قد_انسان&oldid=43372078»