قتیبة بن مسلم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از قتیبه بن مسلم)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
قتیبة بن مسلم
زاده ۶۶۹
بصره
درگذشته ۷۱۵/۷۱۶
فرغانه
مدفون در فرغانه
وفادار به/عضوِ بنی امیه
سال خدمت قبل از ۷۰۰ – ۷۱۵
درجه حاکم خراسان
جنگ‌ها فتح ماوراءالنهر به دست مسلمانان

أبو حفص قتیبة بن أبی صالح مسلم بن عمرو الباهلی سردار عرب سپاه خلیفه اموی بود که حاکم خراسان شد و خود را با فتح ماوراءالنهر در حکومت ولید اول شناساند. او که بسیار خشن و خونریز بود، حکومت اسلام در منطقه را گسترد و مرزهای خلافت را تا بیشتر نقاط ماوراءالنهر گسترد. از ۷۰۵ تا ۷۱۰ به تحکیم قدرت مسلمین بر تخارستان پرداخت و بخارا را فتح کرد. در ۷۱۰–۷۱۲ خوارزم را فتح کرد و با فتح سمرقند، تسخیر سغد را تکمیل کرد. پس از مرگ ولید قتیبه موقعیتش را از دست داد و کشته شد. بیشتر متصرفات او از دست رفت.

ابوریحان بیرونی، تاریخ‌نگار ایرانی در کتاب آثار الباقیه عن القرون الخالیه خود در مورد این سردار عرب می‌نویسد:

وقتی قتیبه ابن مسلم سردار حجاج بار دوم به خوارزم رفت و آن را بازگشود هرکس را که خط خوارزمی می‌نوشت و از تاریخ و علوم و اخبار گذشته آگاهی داشت از دم تیغ بی‌دریغ گذراند و موبدان و هیربدان قوم را یکسره هلاک نمود و کتابهاشان همه بسوزانید و تباه کرد.»[۱][۲]

عبدالحسین زرین کوب در این باره می‌نویسد: «آنچه هم بیرونی راجع به نابود شدن کتب خوارزمی گفته است مشکوک است و به هر حال مویّد این واقعه نمی‌تواند بود.»[۳] ابوریحان در مقدمه کتاب " صیدله " یا " صیدنه " دربارهٔ زبان خوارزمی می‌گوید: این زبان به هیچوجه قادر به بیان مفاهیم علمی نیست، اگر انسان بخواهد مطلبی علمی با این زبان بیان کند، مثل اینست که شتری بر ناودان آشکار شود.[۴][۵]

منابع[ویرایش]

  1. ابوریحان بیرونی، آثارالباقیه عن القرون خالیه، صفحه 35,36,48
  2. مرتضی مطهری، خدمات متقابل اسلام و ایران، صفحه ۲۷۴،273.
  3. (کارنامه اسلام، ص ۱۶ از فایل پی دی اف)
  4. کتاب " بررسیهائی دربارهٔ ابوریحان بیرونی " نشریه دانشکده الهیات و معارف اسلامی، مقاله آقای مجتبی مینوی
  5. خدمات متقابل اسلام و ایران ص ۲۷۳–۳۱۲