فارکاش بویایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فورکوش بویویی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارکاش بویایی
Farkas Bolyai.jpg
متولد ۱۹ فوریه ۱۷۷۵
بویا، ترانسیلوانیا، مجارستان
(سیبیو، رومانی کنونی)
مرگ ۲۰ نوامبر ۱۸۵۶ (۸۱ سال)
ماروش واشارهی، مجارستان
(ترگومورش، رومانی کنونی)
ملیت مجاری
رشته فعالیت هندسه
دانش‌آموختهٔ دانشگاه گوتینگن

فارکاش بویایی (به مجاری: Farkas Bolyai) ‏(زاده ۱۷۷۵ میلادی - درگذشته ۱۸۵۶ میلادی) ریاضی‌دان بود. وی که بیشتر در انزوا کار می‌کرد نام‌اش بصورت فارکاش بولیای و وولفگانگ بویایی هم ثبت شده‌است.

زندگی[ویرایش]

در ۳۰ بهمن ۱۱۵۳ هجری خورشیدی برابر با ۱۹ فوریه ۱۷۷۵ میلادی در شهر بویا، ترانسیلوانیا، مجارستان که هم‌اکنون در محدودهٔ کلوژ در کشور رومانی قرار دارد به دنیا آمد.

پسر او یانوش بویایی از بنیان‌گذاران شاخه‌ای از هندسهٔ نااقلیدسی که هندسهٔ هذلولوی یا هندسهٔ لباچفسکئی نامیده می‌شود است.

فارکوش در دانشگاه گوتینگن در آلمان تحصیل کرد (۱۱۷۵–۱۱۷۸ ه‍. خ) و در آنجا گاوس دوست تمام عمرش را ملاقات کرد.

وی در ۲۹ آبان ۱۲۳۵ هجری خورشیدی برابر با ۲۰ نوامبر ۱۸۵۶ میلادی در شهر ماروش واشارهی، مجارستان (اکنون ترگومورش در کشور رومانی) درگذشت.

آثار و مطالعات[ویرایش]

او حاصل فعالیت‌های خود را در کتاب دوجلدی‌اش تنتامن در ۱۸۳۲ میلادی منتشر کرد. این کتاب کوششی بود در راه پی‌ریزی دقیق و منظم هندسه، حساب، جبر، و تحلیل ریاضی (آنالیز). در این کتاب، به عنوان ضمیمه، مقاله‌ای به قلم پسرش یانوش درج شده بود که در آن اصل توازی رد شده بود و بنیان شاخه‌ای از هندسهٔ نااقلیدسی که هندسهٔ هذلولوی یا هندسهٔ لباچفسکئی گذاره بود. این ضمیمه موجب جاودانه شدن تنتامن شد.

بویایی خلاصه‌ای از کتاب خود را در ۱۸۵۱ میلادی به آلمانی منتشر کرد.

منابع[ویرایش]

  1. بیرشک، احمد و دیگران، خلاصهٔ زندگینامهٔ علمی دانشمندان، بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.