فهرست واژه‌های عربی با ریشه فارسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

واژگان عربی با ریشه پارسی یا واژه معرب از پارسی به واژگانی گفته می‌شود که در زبان و ادبیات عربی بکار گرفته می‌شوند و ریشهٔ پارسی دارند.[۱] بیشتر این واژه‌ها در زمان ساسانیان[۲] وارد زبان عربی کهن شده و برخی فراموش شده‌اند، ولی برخی هنوز از واژه‌های پرکاربرد این زبان هستند؛ مانند: ادب، دین، ازل، هوس،سراج(چراغ)، ورق و ورقه (برگ و برگه) و بسیاری دیگر.

گونه‌های عربی سازی[ویرایش]

اعراب در واژه‌های بیگانه دگرگونیهای بسیار و شگفت‌آوری انجام می‌دهند که از آن دست است:

  1. واج یا واجهایی از آغاز یا میان یا پایان ساختمان واژه بیگانه می‌اندازند. برای نمونه بیمارستان را مارستان، پیشپاره[۳] را شفارج، نشخوار یا نشوار، چلغوزه[۴] را جِلّوز، سوه کاریز را سوهقه، و هزار دستان را هزار گویند.
  2. واج یا واجهایی به ساختمان واژه بیگانه می‌افزایند چنان‌که ستو را تستوق،[۵] راه را تُرَّهات،[۶] پنجه را فنزج و پاچه را بالِغا گویند.
  3. واجهای واژه بیگانه را به واجهایی دیگر می‌گردانند و برای معرَّب سازیِ واژه‌های بیگانه بیشتر همین روش را به کار می‌برند. برای نمونه ن و ر را به ل، گ را به ج، خ را به ح، پ را به ف یا به ب، ک را به ق، چ را به ص یا به ش، س را به ص، ت را به ط، الف را به ع یا به ح، ش را به ز و ز را به ذ جایگزین می‌کنند و در این راه هیچ آیین و رویه ای را دنبال نمی‌کنند؛ از همین رو برای برخی از واژه‌های بیگانه بیش از یک گونه آواسازی گفتاری و سیمای نوشتاری دارند. پس زَریون[۷] را به جریال، گرده بال را به جردبیل، شَنبک[۸] را به شَفَلَّقه، گنده پیر را به قندفیل، ژاغَر[۹] را به زَقَلَّه، خُربا[۱۰] را به حَرباء، گرم را به جرم، پَرَند را به فرند یا برند، کُرته[۱۱] را به قرطق، چوبه[۱۲] را به صوبج یا شوبق و اُبره[۱۳] را به حباری جانشین می‌کنند.
  4. در پایان واژه‌های عربی شده ج یا ق می‌افزایند و این روش را بیشتر دربارهٔ واژه‌های پایان یافته به ه برمی‌گزینند؛ مانند دگرش تازه به طازج، نموده (نمونه) به نموذج، برنامه به برنامج و کُربه[۱۴] به قربق یا قربج.
  5. گاهی واژه ای را به ساختارهای جورواجور عربی می‌کنند به گونه ای که نزدیکی اندک یا بسیاری با واژه بیگانه دارد؛ مانند زونکل[۱۵] که آن را زَوَنکل، زَوَترَک، زونَّک، زوّاک، زوّن و زَون، تنبل[۱۶] که آن را تَنبور،[یادداشت ۱] تِنبَل، تِنبال، تَنبول و تِنتَل و کِهتر که آن را جَیتَر، جَیدر، جَعدر، جَیدَری، جعبر و جِعطار گویند.
  6. نه تنها فعل (کارواژه) را از واژه عربی شده مشتق می‌کنند، که گاهی درست همانگونه که هست از واژه‌های بیگانه وام می‌گیرند، به زبان دیگر از واژه عربی ناشده فعل می‌سازند؛ همچون از بوسیدن باسَ یَبوسُ، از کوشیدن کاشَ یَکوشُ، از زینهار[۱۷] زَنهَرَ یُزَنهِرُ ساخته‌اند.[۱۸]

آ[ویرایش]

ب[ویرایش]

  • باله : روپوش پشمی؛ جوراب؛ کیسه عطر
  • بالقه : چهار دست‌ و پای جانور و دستهای مردمان؛ از بالگ
  • بان : نام جویباری از دجله؛ از آبان (ایزد نگهبان آبها)
  • بانوقه : بانو؛ از بانوگ
  • بانوقه باهش : باهوش[۵۶]
  • بایدار :رکاب؛ از پایدار فارسی[۵۷]
  • بلید : کودن، کم‌هوش
  • ببر : ج: ببور؛ گربه‌سان آشنا
  • ببغا : طوطی
  • بَتّ : روپوش کلفت پشمی؛ همریشه با پتو
  • بتو : پتو [۵۸]
  • بج : جوجه هر پرنده؛ بچه
  • بجاز : بسد، یاقوت سرخ، کهربا؛ بیجاد، بیجاده
  • بیجازی بجاذ
  • بخ‌بخ : به‌به
  • بخت : بخت؛ از همین واژه بختیّاً و مبخوتاً [۵۹]
  • بُختَج : پختگ، پخته در واژگان پزشکی
  • بختی : شتر خراسانی، شتر بزرگ کوهاندار
  • بَختیَر : خوش‌اندام و زیبا؛ بختیار
  • بخجله : سه‌تار
  • بخس : زمین کشت دیم، کشتزار دیم
  • بُخشیش : بخشش[۶۰]
  • بخنق : دستمالی که خدمتگاران به سر بردند و زیر چانه گره زنند تا سرشان به روغن و گرد و خاک آلوده نگردد.
  • بُد : بت
  • بَدره : کیسه ده‌هزار سکه ای
  • بذّ : نام کوه و شهرستانی در آذربایگان زیستگاه بابک
  • بذج : بره
  • بذرقه : بدرقه
  • بذات : بدذات[۶۱]
  • بذسکان : بدکسگان؛ نام یک دارو
  • بذاسکان : بذسکان
  • بداسقان : بذسکان
  • بذنج : بادنجان
  • برا : تراشید و برید
  • براتَق : برات
  • برازالزور : شهری در شمال شرقی بلاش‌آباد (نهروان) در عراق
  • برامکه : برمکیان؛ از خاندان سرپرست آتشکده نوبهار بلخ
  • بُرایه : براده
  • بَربَط : گونه‌ای ساز، بربَت (پهلوی کَلَنگ))
  • بَربند : باربند، ابزار بالارووی از درخت خرما
  • بَرت : راهنما؛ سردرگمی
  • بُرت : تبرزد
  • بِرت : تکه، پاره؛ از پِرت
  • بُرجاس : آماج، نشان، هدف
  • بَرجَد : روپوش خطدار
  • بَرجیس : ستاره مشتری؛ برگیس
  • بَرخاش : پرخاش و جنجال
  • بَرخداه : زن نیک‌اندام؛ از برخوردار
  • بَردار : پرده‌دار
  • بَردج : برده، اسیر؛ از بردک
  • بَردَس : پرداس؛ ستیزه
  • بردَیس : بردس
  • بردسیر : به‌اردشیر؛ نام کهن شهر کرمان و امروزه بخشی در جنوب شهرستان کرمان
  • برده : پرده در موسیقی
  • بُرذَج : دم (در برابرِ بازدم)، فرو بردن نفس؛ از بُردگ
  • بَرذَعه : جُل اسب
  • بَرذَون : یابو
  • بَرزل : مرد ستبر و درشت‌اندام
  • بَرزه : عروس و نگار او؛ از برزه و برازیدن فارسی
  • بَرزغ : کودک پرشور و شنگول؛ از پُرجیغ (جیک) : پرسروصدا
  • بَرذیق : شاخه‌هایی راه راسته، دسته پیادگان؛ از بردیگ: راه سنگلاخ و کوره‌راه
  • بَرزی : خردمند و پرهیزگار؛ همریشه برزین و فرزین
  • برزین : کاسبرگ گل خرما که مانند نیامی بریده‌ می‌شود.
  • برس : پنبه
  • برِسام : بیماری سینه‌پهلو
  • برسان : برسُنب؛ دگرگونی همانند «گنب/گامِ» امروزی
  • برسیندار : برشین‌دارو
  • برشاوشان : پرسیاوشان؛ گیاه دارویی
  • برستوک : پرستوک؛ نامگذاری بومی گونه‌ای ماهی در خلیج فارس
  • برشم : پرچم؛ نوارهایی که از نوک نیزه بجای بیرق می‌آویختند.
  • برشوم : گونه‌ای خرمایی خشک
  • برطاش : چارچوب در؛ از برداس : استوار و پابرجا کردن
  • برطیل : (پرکاربرد) رشوه؛ ابزار آهنی برای تیزکردن سنگ آسیا؛ رشوه نیز چون برای تیز کردن دندان رشوه‌گیری است با این واژه نمود یافته.
  • بَرفیر : رنگ ارغوانی
  • بَرغَشت : گیاهی دارویی؛ قنابری، تملول
  • بُرغی : سرپیچ؛ برغو
  • بَرق : بزغاله/ بره؛ «برگ» (از سیمای کهنتر به عربی رفته)
  • برقول : کمان؛ کشتی کوچک؛ کوزه شیشه‌ای قمقمه‌مانند؛ از «برکول» (بر: فراز + کول: دوش) مانند کشکول
  • برقول : برقول
  • برکار : پرگار
  • بی‌کار : پرگار
  • برکارالسرن : پره‌های چرخ دولاب و آسیاب که آب در آنها زند و چرخ را گرداند؛ «سرن» واژه فارسی برابر توربین فرنگی است: چرخی که با فشار آب می‌گردد و چرخهای دیگر را می‌گرداند.
  • بَرکان : رختی بافته از پشم یا درست کرده از پوست؛ امروزه «برک» نام پارچه‌ای پُرزدار از کُرک شتر، شناخته‌شده در مشهد است.
  • بُرمه : دیگ سنگی
  • بِرَنج : برنگ، آبرنگ؛ گیاه دارویی کابلی سودمند برای سینه‌درد
  • برنج : کاسه سفالین آبخوری
  • برنجاسف : برنج‌اسپ؛ بومادران، گیاهی دارویی برای راندن حشره‌ها
  • برند : پارچه ابریشمی؛ پرند: پارچه ابریشمی ساده در برابرِ «پرنیان» که نقشدار است.
  • بُرُنس : کلاه ویژه دادرسان و نویسندگان دوره عباسی
  • برنی : گونه‌ای رطب خوب؛ سبک‌شدهٔ «بار نیک»
  • برنیه : جای چاشنی و ادویه، ظرفی سفالین در آشپزخانه؛ برنی
  • برواز : چارچوب، چهارچوب
  • بروانی : نام گیاهی در فرآوریِ پوست‌
  • بروانه : پروانه (پیشران کشتی یا هر گونه شناور) [۶۲]
  • بَرَه : زیبایی
  • بُرهان : از «پروهان»؛ پیدا، آشکار
  • برنامج : برنامه
  • بَراهِمه : سیمای جمع از برهمن: پیشوای کیش هندو
  • برش : بریدن [۶۳]
  • برغل : بلغور [۶۴]
  • بریان بریانی [۶۵]
  • بریج : همریشه بریجن: تنور کماج؛ بریزن؛ همگی از ریشه «بریزیدن» برابر تافتن و سرخ‌ کردن
  • برید : پیک؛ از بریده‌دم دانسته‌اند
  • بَزّ : پارچه کتانی یا پنبه‌‌ای؛ بزّار را از همین ریشه ساخته‌اند
  • بَزَجَ : به کسی بالیدن وسربلند بودن؛ از «بزک»
  • بزد : نیام شمشیر
  • بزر : تخم و دانه؛ از آن فعل نیز ساخته‌اند.
  • بُزُرجسابور : بزرگ‌شاپور؛ نام بخشی مالیاتی در دوره ساسانی از تسوکهای استان شادهرمزد پیرامون بغداد
  • بُزُرک : بزرگ؛ کوتاه‌شدهٔ نوروز بزرگ از دستگاه زیرافکند در موسیقی ایرانی
  • بَزماورد : هنگام جنگ یا پیشامدِ رویدادهای بزرگ شاهان ساسانی خوان‌چینی را قدغن نموده از این خوراک می‌خوردند؛ خوراک گوشت و تخم مرغ پیچیده در نان نازک (چیزی همانند ساندویچ امروزی)؛ در بزمهای مِیگساری مزهٔ مِیخواری بود.
  • بَزمه : یک نوبت خوراک؛ زخمه زدن بر سیم تار با سرانگشت برای کوک کردن
  • بُزل : بز ماده
  • بَزوله : پستان؛ پژوله
  • بزیون : پارچه نازک ابریشمی بی تارِ زر یا سیم (نقره)
  • بِس : گربه، آوای راندن گربه؛ از پیش، پیشی
  • بَس : (پرکاربرد) بس (کافی)[۶۶]
  • بسباسا : درختی با برگ کوچکتر و خوشبوتر از بید
  • بسباسه : جور بویا یا پوست آن؛ بسپاسه، گیاهی دارویی
  • بُست : پیمانه‌ای برای ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سنجش آب قنات با یک شعیر درازا و پهنای (شعیر/جو: پهنای شش تار موی دم استر کنار هم؛ هنوز در زبانزد «یک جو عقل داشتن» به‌کار‌می‌رود.)
  • بَستا : گوشه‌ای در آواز اصفهان و دستگاه سه‌گاه؛ کوتاه‌شدهٔ «بسته‌نگار» نیز دانسته‌اندش
  • بستان : بوستان[۶۷]
  • بستان‌ابروز : بستان‌افروز؛ گیاه تاج‌خروس؛ گل یوسف
  • بستانَج : بستانگ؛ گیاهی به نام خلال
  • بستانی : بوستانی؛ نگهبان بوستان (در عربی)
  • بستح : بستک؛ کندر؛ انگُم درخت پسته
  • بَستَق : بستگ؛ نوکر؛ وابسته
  • بستقان : دارندهٔ باغ؛ ناتور باغ
  • بستندود : بستان‌داد؛ گونه‌ای خوراکی
  • بستوقه : بستوک؛ خمچهٔ گنبدسانِ بی‌دستهٔ سرتنگ برای نگهداری انگبین
  • بستیناج : گیاهی دارویی؛ بستاناگ
  • بستنی : بستنا؛ برگ گیاه دارویی مرزنگوش
  • بُسِذّ : بسد؛ مرجان
  • بسفاردانج : بسفاردانه؛ گیاهی دارویی
  • بسفایج : بس‌پایک؛ ریشهٔ گیاهی دارویی که اگر در شیر بریزند بندد.
  • بَسنج : بسنگ؛ گونه‌ای انگُم
  • بَشبش : برگ خیار گرک
  • بُشت : پشت؛ سبک‌شدهٔ پشتواره (کول‌ِپشتی)/ پست‌بست که برزیگران چیزی در آن نهاده بر پشت نهند.
  • بشتخته : گنجهٔ کوچک که فروشنده پیش دست خود گذاشته ترازو بر آن نهد؛ پیش‌تخته
  • بِشخانه : پیش‌خانه؛ پشه‌بند؛ پردهٔ پیش درگاه خانه
  • بِشرون : پیشرون؛ از پیشران؛ در موسیقی ترانه یا آهنگی که در بزمها برای مایه‌دادن به خواننده یا نوازنده، خوانده یا نواخته می‌شد؛ برابر با پیش‌درآمد
  • بَشَغ : نم‌نم باران؛ پشگ
  • بِشکول : سخت‌کوش و پرکار و آزمند
  • بَشَم : دل‌پری، تخمه
  • بَطّ : کَلَنگ؛ شیشه مانند غاز که از پشت آن شراب ریخته و از دهان آن سوراخی بود که مِی در پیاله می‌ریخت.
  • بطاقه : (پرکاربرد) کارت ویزیت؛ نوشته و نامه؛ بَتَک
  • بطانیه : پتو [۶۸]
  • بطیارج : خانه و بال ستاره در هر برج
  • بغبور : پادشاه چین؛ بغپور؛ بغ (خدا) + پور (پسر)
  • بغداد : بغداد [۶۹]
  • بُغره : خوراکی است
  • بقچه : بقچه؛ بُق: برآمدگی
  • بقلاوه : باقلوا [۷۰]
  • بلاذور : دانه‌ بلادور، ماده‌ٔ مخدّر کهن؛ نویسنده فتوح‌البلدان را گفته‌اند ناآگاهانه از آن خورده و به دیوانگی افتاده در تیمارستان درگذشته است.
  • بِلاس : پلاس؛ زیرانداز پشمین؛ گستردنی پشمین
  • بَلبوس : پیازی مانند نرگس
  • بُلبُله : کوزه لوله‌دار مانند گلاب‌پاش
  • بَلَخش : ولخش؛ بدخش؛ سنگ بهاداری مانند یاقوت؛ لعل بدخشان
  • بُلُس : پلاس؛ بالاپوش پشمی
  • بَلسان : عدس
  • بِلسَک : پرستوگ؛ پرستو
  • بلش (بلشت) : پلشت، در عربی کاربردی برابر دزد و زورگیر دارد.[۷۱]
  • بلغم : بلغم
  • بلکونه : بالکانه [۷۲]؛ بالاخانه
  • بلم : بلم، کلک، کرجی، قایق کوچک [۷۳]
  • بَلَندی : پهن؛ از «بلند»
  • بلوص : بلوچ
  • بلوط : بلوط
  • بلور : بلور
  • بلیج : گونه‌ای کشتی
  • بلید : پلید
  • پلید
  • بلیلج : بلیله
  • بم : کلفت‌ترین سیم بربت
  • بنارک :
  • بناست :
  • بناله :
  • بنانه :
  • بنبک :
  • بنج : بنگ[۷۴]
  • بنجکاه : پنجگاه؛ از دستگاههای موسیقی ایرانی
  • بنجره : سوراخ لولهٔ توپ؛ پنجره
  • بنجکشت : پنج‌انگشت؛ میوهٔ آن سپستان است که کاربرد پزشکی دارد.
  • بنجکسوان : بنجگشت زبان، زبان‌گنجشک؛ گیاهی دارویی
  • بَنجَکیّه : پنج‌ تیرانداز؛ از پنجک
  • بند : بند، زردپی[۷۵]؛ سپاه ده‌ هزار تنی؛ درفش؛ دریاچه؛ یک. بخش از هر نوشته؛ زنجیر؛ فریب و کلک
  • بُندار : همریشه با بنکدار؛ مالدار، انباردار؛ ج: بنادر
  • بندر : بندر؛ جایی ساخته بر کناره دریا برای لنگ انداختن و پناه آوردن کشتیها؛ ج: بنادر
  • بندق : (پرکاربرد) هر گلوله؛ میوهٔ فندق؛ کاروانسرا؛ در کاربرد گلوله از «پندک»؛ در فندق از «بندگ»
  • بندقیه : خوراکی از گوشت و فندق مانند فسنجان
  • بندنیجین : شهر مندلیج در عراق؛ بندنیگان
  • بَنِّش : بنشین
  • بنفسج : بنفشه
  • بنفسجی : بنفشه[۷۶]
  • بنفسجیات : بنفشه سانان؛ فرهنگستان دمشق برابر با خانواده ۲۵۰ گونه‌ای بنفشه Violaceae نامیده است.
  • بُنَک : بن و مایهٔ هر چیز؛ بُنکدار از همین واژه گرفته شده است.
  • بَنکام : ساعت (گاه‌سنج) ریگی
  • بِنّی : گونه‌ای ماهی جنوب مانند ماهی سپید دریای کاسپین
  • بُنیقه : نوارهایی آویخته برای آراستن یخهٔ پیراهن زنانه از ابریشم ارزان (کج)؛ بُنیک
  • بوت : درخت جنگلی مانند زالزالک
  • بوتقه : بوته ریخته‌گری
  • بوداردشیر : نام کهن شهر موصل
  • بودقه : همان بوتقه
  • بورانیه : برانی باذنجان
  • بورق : بوره
  • بورنک : باذروج؛ بورنگ، یک گونه ریحان کوهی
  • بوریا : حصیر بافته از تراشهٔ نی
  • بوز : پوز، دهان جانور
  • بوزه : گونه‌ای خوراکی مانند بستنی
  • بوزی : شیرینی از شیر و شکر
  • بوزیه : بوزی
  • بوزیدان : گیاهی دارویی
  • بوس : بوسه
  • بوسه : بوسه[۷۷]
  • بوسَلیک : بوسُلیک؛ گوشه ای در دستگاه موسیقی ایرانی
  • بوش : پوش دربندی؛ گیاهی دارویی؛ پوش شاخهٔ خشک درخت است و پوشال از همین.
  • بوصّی : گونه‌ای کشتی
  • بوطقه : بوتهٔ ریخته‌گری؛ نقش گرد در پارچه‌ها
  • بودقه : نقش گرد در پارچه‌ها
  • بوط ابر بوط :
  • بوم : جغد
  • به‌به : به‌به [۷۸]
  • بهادور : پهلوان
  • بهار : یکای وزن؛ بهارنارنج؛ گل هر رستنی
  • بهافریذیه : پیروان به‌آفرید، بازآفرین و بازنگر دین زرتشتی در خراسان و فراخوان به بیرون راندن عربها و خلافت عباسی
  • بهرام : بهرام؛ نام فارسی مریخ
  • بَهت : سنگی سفید؛ باهت
  • بَهَت : خوراکی از شیر و برنج؛ (از هندی بهتا)
  • بهرَج : سکهٔ ساختگی؛ در عربی آشفتگی میان «بهرگ» و «نبهرگ» رخ داده و هر دو را برابر به کار برده‌اند با آنکه «بهرگ» همان «عیار» است و نبهرگ سکه ساختگی با عیار پایین است؛ رسد؛ بهره
  • بهرجات : گوشه‌هایی از یک دستگاه موسیقی
  • بَهرَسیر : شهر ویه‌اردشیر؛ در نزدیک تیسپون از شهرهای هفتگانهٔ پایتخت
  • بهرمان : رنگ سرخ؛ از نام بهرام (مریخ) که سرخرنگ است گرفته شده
  • بهزر : پاک‌سرشت
  • بَهش : میوهٔ تازهٔ درخت مقل
  • بهقان : گونه‌ای بیماری پیسی
  • بهلوان : از پهلوان؛ پهلوان نما (در عربی امروزی) [۷۹]
  • بهلوانیات : فرصت طلبی سیاسی؛ بل‌بگیری؛ خود را نیرومند وانمود کردن از راه لاف و گزاف
  • بهمن : گیاه دارویی نیروزا باه‌افزا که در بهمن گل می‌دهد
  • بهمی : گیاهی دارویی مانند جو با بوتهٔ کوتاه‌تر و میلهٔ خوشهٔ باریک‌تر و تیزتر
  • بهنانه : زن شاد و پرخنده
  • بیادق : پیاده؛ نیز نام روستایی میان بیابانک و جندک
  • بیاله :پیاله [۸۰]
  • بَیاب : آب‌آور در مهمانی؛ پای‌آب
  • بیب : سوراخ ته حوض(آبدان)؛ پایاب
  • بَیت : خوراک؛ از پاییدن (ماندن)؛ همریشه بیات (شب مانده)
  • بَید : زشت؛ از «بد»
  • بَیذُخت : ناهید (زهره)
  • بیدر : خرمنگاه؛ از «پادر»
  • بیدری : سخن درست و استوار؛ از «پادری»
  • بیدق : پیاده (در شطرنج)
  • بیرقدار : پرچمدار سپاه
  • بیرم النجار : اهرم
  • بیزار :
  • بیشه :
  • بیک :
  • بیکار
  • بیلج
  • بیمارستان : بیمارستان
  • بیهوش : بیهوش، کودن[۸۱]
  • پاچه : کله پاچه[۸۲]
  • پاشا : پاشا؛ پادشاه[۸۳]
  • پایه : پایه، جایگاه، رده [۸۴]
  • پرده : پرده[۸۵]
  • پُلک : پولک[۸۶]
  • پنج : پنج[۸۷]
  • پوشیه : پوشیه [۸۸]

ت[ویرایش]

  • تابل : چاشنی خوراکیها
  • تاج : تاگ
  • تاچینه : ته چین[۸۹]
  • تاختج : تخته، تختگ (قواره)؛ یکای اندازه‌گیری پارچه
  • تازه : تازه [۹۰][۹۱]
  • تازج : تازه
  • تاریخ[یادداشت ۲]
  • تاساه : او را کوچک و خوار شمرد؛ تاسا: اندوه، دل‌آزردگی
  • تامور : دل، خون دل، انگُم(صمغ) سرخ
  • تامول : تنبول؛ درختی که هندیان برگش را با میخک و آهک می‌جوند و به آن پان می‌گویند.
  • تاوه : تابه[۹۲]
  • تباشیر : سپیدی[۹۳]
  • تُبان : شلوار کوتاه، تنبان؛ تنب هر گونه برآمدگی و اینجا سرین است، و تنبان نگهدار آن
  • تَبلیا : ابزاری برای بالا رفتن از درخت خرما
  • تبوذک : فروشنده تودلی پرندگان
  • تجباب : سنگ سیم که پس از یکبار گداختن کمی سیم در آن مانده باشد.
  • تجفاف : تکباف؛ تنبوش آهنین؛ جامه آهنین ساخته از چند تخته نازک آهن
  • تخ : شیرهٔ کنجد، خمیر ترش
  • تخاتج : تخته‌ها
  • تخت : صندلی؛ تخت خواب؛ جایگاه سخنرانی[۹۴]
  • تخت : تخته گوشت، تخت و ... [۹۵]
  • تخریص : تریز؛ در «به تریز قبایش برخورد.»
  • تخم ریشه و بُن مایه هر چیز [۹۶]
  • تدرج : تذرو، تدروگ، تورنگ، قرقاول
  • تُرّ : ریسمان کارگران ساختمان‌سازی (بنّایی)
  • تربامان : گیاهی دارویی؛ ریشهٔ یونانی
  • تَربُخت : اسب اخته‌شده
  • تَربد : گیاهی دارویی
  • تُربَه : ترب، تربچه
  • ترجمان : خوابگزار، فرستاده (سفیر)
  • تُرس : سپر
  • ترسخانه : انبار جنگ‌افزار؛ جای ترسناک
  • تَرَشَ : ترشرویی کرد
  • تَرفاش : گونه‌ای قارچ
  • تَرقین : خطی که در پایان هر بند (جمله) در نامه یا نوشته‌ای می‌کشیدند؛ کاربردی مانند نقطهٔ امروزی
  • تَرک : کلاهخود
  • تَرکَش : تیردان
  • تُرمس : گیاهی ترش‌مزه
  • ترنج : ترنج؛ گونه ای میوه[۹۷]
  • ترنج : ترنج
  • ترمن : باقلای مصری
  • تُرنجان : بادرنگبویه
  • ترنجبین : ترانگبین (عسلِ تر)
  • ترنوق : گل تر در کنار جویبارها
  • تُرّهه : کوره‌راه؛ ج: ترّهات: سخنان پریشان؛ ترّ (ردپا و رد کشیده شدن چیزی روی زمین) + ره (کوتاه‌شدهٔ راه)
  • تریاق : تریاق؛ پادزهر [۹۸]
  • تریاک : تریاک[۹۹]

ج[ویرایش]

ح[ویرایش]

خ[ویرایش]

  • خاتون : خاتون (از ریشه سغدی)[۱۴۳]
  • خارخار : دغدغه [۱۴۴]
  • خارصینی : ماده‌ای در کیمیاگری؛ گازی بسیار گریزان که آن را تیر(عطارد) نامیده‌اند.
  • خاروک : خارک، رطب نارس
  • خاروج : خارک
  • خازباد : درد گلو؛ خاست‌باد
  • خاقان :
  • خاک : خاک [۱۴۵]
  • خال : نشانه در تن
  • خام : خام[۱۴۶]
  • خامیز : خوراکی است.
  • خان : خانه[۱۴۷]؛ کاروانسرا؛ خانه های چترنگ (شطرنج)
  • خانقاه : خانگاه
  • خانکاه : خانگاه[۱۴۸]
  • خوانک : جمع مکسّر از «خانک»
  • خانه : مقع آواز چه در زیر چه در بم
  • خبا : چادر پشمی
  • خبیاری : خایه‌بار، خاویار؛ تخم ماهی
  • خبازی : گل آفتابگردان
  • خَبَیزی : خبازی
  • خبجر : شکم‌گنده؛ کُپه‌گر
  • خبعتن : نیرومند و استوار؛ خبوه‌تن
  • خَتلَ :فریب داد؛ فریبکاری
  • خجسته : نام چند زن حدیث‌دان اصفهانی در کتابهای طبقات محدّثان
  • خُداینامه : شاهنامه؛ خداینامگ
  • خدرنق : جولاهک
  • خدنک : خدنگ
  • خدیو : بزرگ، وزیر
  • خُدعوبه : پارهٔ کدو؛ کدوبا (خورشت کدو)
  • خراج : مالیات کشاورزی
  • خراطین : گونه‌ای کرم سرخ که کوبیدهٔ آن مرهم زخم بوده.
  • خرافه : افسانه، هر سخن بی‌پایه؛ از «خرفت»
  • خَربز : هندوانه
  • خربزی : خربوز
  • خربشت خرپشته؛ اتاقک بالای پلکان در پشت‌بام
  • خربق : گل‌گاوزبان
  • خربندیه : خربندگان؛ کرایه‌دهندهٔ خر
  • خربوز : خربزه، هندوانه
  • خربوزه : خربوز
  • خربیل : زن کودن، پیرزن وارفته؛ خربال (بدقواره و سست اندام)
  • خرج : کیسه‌ای از گلبن برای بار کردن بر ستور
  • خَرخره : صدای بلند دم زدن در خواب
  • خَرّد : دختر خردسال
  • خرداذی : گونه‌ای مِی؛ از «خرداد»
  • خَردَق : خرده و تکه هر چیز
  • خردل
  • خرده [۱۴۹]
  • خَردیق : خوردنی؛ خَوردیگ هم‌قالب با شهریگ (شهری)
  • خَرَشَ : خراشید؛ از «خراش»
  • خرشوم : بینی پیش‌آمده از کوه
  • خِرص : برآوردِ بارِ درخت خرما پیش از برداشت
  • خِرص : خرس
  • خَرطال : قرطمان؛ خر (بزرگ) + تار
  • خرفج : شاخ نورستهٔ درخت؛ از «خپچه»
  • خرفع : خرفه؛ پرپهن
  • خرفیٰ : سیمای شکسته دیگری از خرفه؛ تخم جلبان
  • خُرّق : خوره، خورگ؛ همان که امروزه «فره» می‌گوییم
  • خرکاهات : خرگاه‌ها
  • خرکوس : خرگوش؛ گیاهی دارویی
  • خُرَّکی : کودن، خَرَکی [۱۵۰]
  • خَرّم : گیاهی دارویی؛ از «خُرم»
  • خرّمه : گیاهی مانند لوبیا با گلی کبود و خوشبو
  • خرّمیّه : پیروان بابک خرمدین
  • خُرَنباش : گونه‌ای ریحان
  • خروش : خروش [۱۵۱]
  • خریش : ریشخند، مسخره کردن [۱۵۲]
  • خریطه : کیف جای نامه‌ها؛ در زبان امروزی عربی: نقشه
  • خز : پارچهٔ ابریشمی، پارچه پشم و ابریشمی
  • خَزَرانق : خزرانگ؛ پارچه‌ای از سرزمین خزران در بالای دریای خزر
  • خزامی : گلی دشتی و بسیار خوشبو
  • خُزمیان : سگِ آبی
  • خُسروانی : شاهانه؛ حریر؛ ترانه؛ باده
  • خَش : خوش؛ کاربرد آری و خوب دارد
  • خَشاب : خوش‌آب؛ آب خوب و آمادهٔ کشتیرانی؛ منجنیق‌مانندهایی که در آبگینهٔ آن چراغ می‌افروختند و از کهن‌ترین فانوس‌های دریایی باستانی‌اند.
  • خُشاف : خوش‌آب؛ میوهٔ جوشانیده در آب شکر (همان کمپوتِ فرنگی)
  • خِشت : ابزاری جنگی؛ نیزهٔ کوچکی که با حلقه‌ای ابریشمی بر انگشتِ نشانه بسته و می‌توان آن را از نزدیک به‌سوی دشمن پرتاب کنند.
  • خشتَق : تکه پارچه‌ای که زیر بغل پیراهن دوزند.
  • خشخاش : گیاهی که از آن افیون گیرند.
  • خشخاشیه : گونه‌ای خوراکی که در کتاب‌الطبیخ آمده.
  • خَشسپرم : خوش‌اسپرم؛ شاه‌اسپرم
  • خَشکار : آردی که نخالهٔ آن گرفته نشده؛ خاگینه؛ یک گونه نان
  • خُشکنانَج : گونه‌ای نان روغنی؛ خشک‌نانگ
  • خشکنجبین : خشک‌انگبین؛ عسل خشک
  • خشکه : هر چیز خشک[۱۵۳]
  • خَشنام : خوش‌نام
  • خشنشار : خشن‌سر؛ مرغ سپیدسر
  • خُشنوج : پنبه‌دانه
  • خَطل : سخن بیهوده؛ ختل
  • خُفت : گیاه سداب
  • خِفتان : جامهٔ جنگ؛ گژاکند (قزاکند)
  • خُفتَق : کابوس، شب‌زدگی؛ خفتگ
  • خلخال : خروش [۱۵۴]
  • خلّر : دانهٔ ماش؛ گندم رومی
  • خلنج : چوب تیره رنگ با لکه‌های سیاه؛ خلنگ
  • خلنجی : دورنگه
  • خلنجیات : برابر فرهنگستان دمشق برای Ericaceae راسته‌ای از ۵۰ خانواده (تیره) و ۱۳۵۰ گونه
  • خلنجیه : گونه‌ای کاسه چوبی از خلنگ از شهر کیماک در فرارود
  • خلیج، شاخاب، از garika[۱۵۵]
  • خُمّ : قفس جوجه
  • خِمار : روسری زنانه؛ از «خُمار»
  • خُماهن : دارویی از گونه‌ای سنگ آهن
  • خنجر : تیغ کوتاه؛ از «خنج زدن» (با ناخن یا نوک چنگال زخم زدن یا خراشیدن چیزی)
  • خِنخِم : گیاهی با خارهای نازک چسبنده
  • خندریس : گونه‌ای شراب؛ کندریش
  • خندق : کندک، کنده[۱۵۶]
  • خنذبان : بدزبان؛ از «گندبان» (بدبو)
  • خندله : تنومند؛ «کندواله» (مرد خوش‌اندام)
  • خنذیذ : کمربلند، دلیر، سرایندهٔ خوشگو؛ از «گندواز»
  • خندلس : شتر پرگوشت چاق؛ «کندله»
  • خنفج : خُم کوچک
  • خنیاکرین : خنیاگر
  • خنیفقان : خناپگان؛ نام روستایی نزدیک فیروزآباد فارس
  • خواجا : خواجه، بزرگ
  • خُوار : پست و ناتوان؛ «خوار»
  • خوامز : لایهٔ نازک گوشت نپخته
  • خوان : سفره، سینی بزرگ
  • خوب : خوب؛ خُب، بسیار خوب[۱۵۷]
  • خوذه : کلاهخود
  • خُوَر : شاخه از دریا
  • خورنق : خورنگاه[۱۵۸]
  • خوش : زیبا، خوب [۱۵۹][۱۶۰]
  • خولنجان : گیاهی دارویی؛ ابزار (چاشنی) برای خوراک
  • خوند : آقا، بزرگ؛ سبک‌شدهٔ «خداوند»
  • خیار : خیار
  • خیارشنبر : خیارچنبر
  • خیال : از «خولیا»
  • خید : سبزه؛ از «خوید»
  • خیر : نیکی و برتری چیزی بر چیزی
  • خیری : گلی زردرنگ؛ همیشه‌بهار
  • خیزران : نی توپر هندی
  • خیسفوج : پنبه‌دانه؛خیشفوج
  • خشفوج
  • خیش
  • خیم

د[ویرایش]

ر[ویرایش]

ز[ویرایش]

  • زاب: زاب (پرکاربرد) [۱۷۱]
  • زاج:[۱۷۲] زاگ/زاج
  • زاذ: خرمای آزاد
  • زاغ:[۱۷۳] گونه ای کلاغ
  • زبازب:[۱۷۴] جِ زبزب
  • زبان:[۱۷۵] زبان
  • زُبانَی:[۱۷۶] دو ستاره صورت فلکی کژدم با نام زبانی
  • زَبانیه: جِ زبانی: وابسته به زبانه آتش؛ دوزخی
  • زبب:[۱۷۷] کفی که از پرچانگی بر گوشه لب بسته شود.
  • زبرج:[۱۷۸] زیب رنگ: هر آرایشی از جواهر و نقش و زر
  • زبرجد:[۱۷۹] سنگ بهادار نامدار
  • زبردج:[۱۸۰] زبرجد
  • زبرقان: زبرگان؛ نام مردانه در زمان ساسانیان[۱۸۱]
  • زبزب:[۱۸۲] کشتی کوچک
  • زبغر: زغبر؛ گیاهی خوشبو که در کتابهای پزشکی آن را مرو سفید دانسته‌اند.[۱۸۳]
  • زبنیه: ج: زبانیه: مردم سرکش و دیو[۱۸۴]
  • زمان: زمان[۱۸۵]
  • زبون: پست[۱۸۶]
  • زجّ: زک؛ تیغه نیزه، بن نیزه؛ پیکانی با ناوک ساخته از استخوان یا شاخ[۱۸۷]؛ همریشه با سک زدن (سیخونک زدن)
  • زجوک: تخم کشوت؛ گیاهی دارویی[۱۸۸]
  • زجل: زنگوله[۱۸۹]
  • زخ: زخم[۱۹۰]
  • زخم: تباهی گوشت[۱۹۱]
  • زَخمَه: زخمه، مضراب[۱۹۲]
  • ذریب: گل زرد و کبود آذربایجانی،[۱۹۳] دگرگون شده زریاب[۱۹۴]
  • زدوار: جدوار؛ گیاهی دارویی توان افزا[۱۹۵]
  • زرابیّ: جِ زربَی
  • زرابیل: جِ واژه زربول
  • زراق: گدای دروغی[۱۹۶]
  • زرآوند: گیاهی دارویی[۱۹۷]
  • زرآوندی: یک جور نمک از گونه بوره[۱۹۸]
  • زرآوندیات: خانواده گیاهان گونه‌های زرآوند[۱۹۹]
  • زربول: زیور ساق پا مانند خلخال؛ از فارسی زرپول[۲۰۰]
  • زربَی: پارچه ابریشمی (زرباف)؛ گل زرد (زریاب)[۲۰۱]
  • زَرَت: زرشک[۲۰۲]
  • زرتک: آب گلرنگ؛ آب زعفران[۲۰۳]
  • زرج: در عربی: مست: برگرفته از واژه زرجون[۲۰۴]
  • زرجون: زرگون: شراب طلایی رنگ[۲۰۵]
  • زَرَد: زره بافته از حلقه ها[۲۰۶]
  • زردج: گلرنگ؛ عربی شده زردک[۲۰۷]
  • زردمه: زردابه، صفرا[۲۰۸]
  • زردَی: زرده؛ گونه ای شیرینی از برنج و عسل مانند شله زرد[۲۰۹]
  • زُرفین: زلف[۲۱۰]
  • زُرَّق:[۲۱۱]چرخ، چرغ، چرک[۲۱۲]؛ باز نرینه[۲۱۳]
  • زرکشه: زرنشان، زراندود[۲۱۴]
  • زَرکَشی: گوشه ای در موسیقی میان رهاوی و حسینی[۲۱۵]
  • زرکشیات: گونه از خوراکیها با سرشت گرم (برپایه پزشکی کهن)[۲۱۶]
  • زرمانج: لباده پشمی[۲۱۷][۲۱۸]
  • زرمانقه: لباده پشمی[۲۱۹]؛ گرمانگه
  • زرنب: درختی خوشبو[۲۲۰][۲۲۱][۲۲۲]
  • زرنباد: گیاهی دارویی[۲۲۳][۲۲۴]
  • زرنبوک: نام گیاهی است.[۲۲۵]
  • زرنقه: از زرنه: رخت پوشیدن، آراستگی بسیار[۲۲۶]؛ از زرنک: نو؛ گل گاومیشه[۲۲۷]
  • زرنوق: ابزار آبکشی از چاه و جوی برای آبیاری زمینهای بلند[۲۲۸]
  • زرنیق: زرنیخ[۲۲۹][۲۳۰]
  • زرنوق: نگاه شود به زرنیق
  • زرنبوری: گیاهی دارویی[۲۳۱]
  • زرو: آب گلرنگ[۲۳۲]
  • زری: مرد بی‌ارزش، بی آبرو[۲۳۳]
  • زریاب: هر چیز زرد رنگ[۲۳۴][۲۳۵]
  • زریر: گیاهی برای رنگامیزی[۲۳۶][۲۳۷][۲۳۸]
  • زُط: کولیهایی که در زمان بهرام گور به ایران آورده شدند. جُت‌ها در هندیجان (هندگان) ماندگار بوده و در دوره عباسی در مردابهای جنوب عراق راهزنی نموده و سرکوب شده؛ گروهی به شام رانده شدند.[۲۳۹]
  • زعبج: ابر نازک[۲۴۰]
  • زعتر: گیاه خوشبو و تند[۲۴۱]
  • زغرور: نام درختی است[۲۴۲][۲۴۳]
  • زغرب، زرغب: بسیار آب، در خوراکها
  • زغل: دغل[۲۴۴]
  • زغیر: تخم کتان[۲۴۵][۲۴۶]
  • زفت: قیر[۲۴۷]
  • زقّ:[۲۴۸] زیر لب و گنگ چیزی گفتن[۲۴۹][۲۵۰]؛ خیک شراب و سرکه
  • زقاق ج: ازقاق: چکاو (چکاوک)؛ فاخته[۲۵۱]
  • زقله: زاغر؛ چینه دان مرغ[۲۵۲]
  • زَکور: تنگ‌چشم و دزد[۲۵۳]
  • زلابیه: خمیری که در پیه یا روغن سرخ گردد و در شیره بسته شود؛[۲۵۴] زولبیا[۲۵۵]
  • زلال: آب خوشگوار و خنک[۲۵۶]
  • زلوبیا : زولبیا [۲۵۷]
  • زلیّه: زیلو؛ گونه ای فرش پنبه ای[۲۵۸]
  • زمّ ج: زموم: روستاهای کردان بویژه در سردسیر[۲۵۹][۲۶۰][۲۶۱]
  • زماج: یک گونه پرنده شکاری[۲۶۲]
  • زمان ج: ازمنه: زمان، روزگار[۲۶۳]
  • زُماورد: نگاه شود به واژه بزماورد[۲۶۴]
  • زمج: پرنده شکاری[۲۶۵][۲۶۶]
  • زمجَرَ : در سرنا دمید؛ از دَمگَر فارسی[۲۶۷]
  • زمجَی : دمچه پرنده[۲۶۸]
  • زمُرُّد : سنگ سبز بهادار نامی [۲۶۹]
  • زُمرُد : نگاه شود به زمُرُّد
  • زَمِرّده : زن مردنما[۲۷۰]
  • زمزمه : زیر لب چیزی را خواندن چنانکه درست شنیده نشود[۲۷۱][۲۷۲][۲۷۳]
  • زمهریر : جای بسیار سرد؛ همریشه با زم، زمستان، شمیران، سمیرم، سمیران(نام کوهی در سیراف کهن)[۲۷۴]
  • زنّ : دوسر؛ گونه ای گیاه که در گندمزارها می روید[۲۷۵]
  • زُنابه : دنباله کژدم (عقرب)[۲۷۶] از واژه دنب (دم) در فارسی
  • زُنّار : گستی[۲۷۷]
  • زنانی : مردی با رفتار زنانه
  • زنبا : گیاهی دارویی رسته در ری[۲۷۸]
  • زنبار : گیاهی دارویی[۲۷۹]
  • زنبری : مرد گنده دیدجنب، گونه ای کشتی[۲۸۰]
  • زنبق : گل زنبق[۲۸۱]
  • زنبقیات : فرهنگستان دمشق آن را برابر با خانواده Liliaceae که خود واژه فرنگی از لاله فارسی گرفته شده است[۲۸۲]
  • زنبل : مرد کوتاه[۲۸۳]
  • زنبور : زنبور[۲۸۴]
  • زنبورک : عقربه (پَرَک/شاهنگ) ساعت (گاهسنج)[۲۸۵]
  • زنبیل : زنبیل (پرکاربرد) [۲۸۶]
  • زنج : زنگ؛ سازی خراسانی با هفت سیم مانند چنگ
  • زنجار : زنگار[۲۸۷][۲۸۸]
  • زنجبیل : زنجبیل
  • زنجبیلیات : برابر نهاده فرهنگستان دمشق برای خانواده Zingiberaceae
  • زَنجَفر : گل ارمنی، خاک سرخ[۲۸۹] زنگ بر (بَرنده زنگ) دچار تصحیف شده است.
  • زَنجَلج : زنگله (زنگ + لگ)[۲۹۰]
  • زنجیّ : زنگی، سیاه آفریقایی
  • زنجیر : زنجیر
  • زندنجی : زندنگی، پارچه ای بافته در فرارود (ورداورد/ماوراءالنهر) که در سرتاسر خاورمیانه خریدار داشته است
  • زندبیل : فیل ماده؛ فیل بزرگ[۲۹۱]
  • زندیق : زندیک[۲۹۲]
  • زنفلیجه : زنبیل کوچک؛ زنبالچه[۲۹۳]
  • زینفلیجه : ضبط دیگری از زنبالچه
  • زنفالجه : نوشتاری دیگر از زنبالچه
  • زنق : همان که در ذوزنقه هم هست؛ زنخ[۲۹۴][۲۹۵]
  • زنکوله : زنگوله؛ مقامی در موسیقی[۲۹۶]
  • زنمَردَة : نرمادگی، همراهی ویژگیهای زنانه و مردانه در کسی
  • زنهر بعینه الیّ : به من چشم درانید، تیز به من نگریست، کاسه چشم برون کرد[۲۹۷] از زنهار فارسی
  • زَوالی : زابلی؛ زبانزدی در موسیقی[۲۹۸]
  • زُوان : تخم کتان[۲۹۹]
  • زوبین : نیزه کوتاه[۳۰۰]
  • زود : زود فرمان به شتافتن (شتاب کردن)[۳۰۱]
  • زور : نیرو[۳۰۲]
  • زورق : قایق[۳۰۳][۳۰۴]کلاه بزرگ درویشان
  • زوفا : گیاهی دارویی[۳۰۵]
  • زَون : نام یک بت بودایی با چشمان یاقوت که مسلمانان از شهر بست افغانستان به تاراج بردند[۳۰۶][۳۰۷]
  • زَوَن : کوتاه و کوچک[۳۰۸]
  • زوک : نگاه کنید به واژه زونکل
  • زونزک : کوتاه
  • زَونکَل : مرد کوتاه[۳۰۹]
  • زوش : بنده خشمگین و پست[۳۱۰]
  • زونه : زن بالغ
  • زه : به[۳۱۱]
  • زهرج : زهره؛ دارویی که از شیره زرشک گرفته می شود[۳۱۲]
  • زهره : هر داروی زهرآگین/زهرآلود (سمی)[۳۱۳]
  • زهزه : به به گفتن[۳۱۴]
  • زیّ : شیوه در رخت و آرایش[۳۱۵]
  • زیبق : ژیوه[۳۱۶]
  • زیج : ریسمان ساختمان سازی[۳۱۷]
  • زیج الهزارات : زیج هزاره ها[۳۱۸]
  • زیر : تار نازک ساز در برابر بم[۳۱۹]
  • زیرافکند : پایه ای در موسیقی[۳۲۰][۳۲۱]
  • زیرباج : آش زیره؛ زیربا[۳۲۲]
  • زیک : [۳۲۳]زیگ؛ دانه های ریز گوهر که دور گوهر بزرگی نشانند؛ ریسه پارچه دور گریبان پیراهن
  • زَیلو : (ج: زلالیّ، زوالیّ) زیرانداز زیلو[۳۲۴][۳۲۵]

س[ویرایش]

ش[ویرایش]

ص[ویرایش]

ض[ویرایش]

ط[ویرایش]

ع[ویرایش]

غ[ویرایش]

ف[ویرایش]

ق[ویرایش]

ک[ویرایش]

ل[ویرایش]

م[ویرایش]

ن[ویرایش]

و[ویرایش]

ه[ویرایش]

ی[ویرایش]

پیوست[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. با واژه عربی تنبور یکسان گرفته نشود که عربی شده واژه فارسی تنبور است.[۱]
  2. دربارهٔ ریشه این واژه ناسازگاری است: تاریخ#واژه‌شناسی
  3. از دیفثرا یونانی.
  4. دربارهٔ ریشه این واژه ناسازگاری است: عراق#واژه‌شناسی
  5. دربارهٔ ریشه این واژه ناسازگاری است: امام شوشتری (ص۶۳۸) ریشه آن را مزگت فارسی می‌داند بر پایه نخستین فرهنگ واژگان فارسی لغت فرس اسدی توسی زیر سرواژه مزگت که به شیوه روال این واژه نامه، گواهی نیز از یک سروده کهن فارسی آمده است. و نیز به گواهی برهان قاطع نوشته خلف تبریزی زیر همین واژه مسجد همچنین ناظم الاطبا در فرهنگ نفیسی آن را فارسی می داند و زمخشری نیز آن را عربی شده مزگت و مژگت می داند. آن را از مز(خدا)+کد(خانه) دانسته اند. از سوی دیگر، دهخدا خود مزگت را وام‌واژه‌ای آرامی می‌داند. زبان شناسانی از جمله فردریش اشوالی [۲] نیز ریشه س‌ج‌د را آرامی می‌دانند
  6. در گویش خوزستانی «جگرسیاه» نیز است؛ زیرا آن را کانون سودا می‌دانستند.

پانویس[ویرایش]

  1. «ARABIC LANGUAGE ii. Iranian loanwords – Encyclopaedia Iranica». iranicaonline.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۳.
  2. امام شوشتری، محمدعلی؛ فرهنگ واژه‌های فارسی در عربی، صفحهٔ ۱۴
  3. «گونه ای حلوا».
  4. «میوه صنوبر».
  5. «پول ساختگی با روکش نقره».
  6. «چرت و پرت، چرند، بیهوده، یاوه».
  7. «همان زرگون».
  8. «یک جور بازی».
  9. «چینه دان پرنده».
  10. «آفتاب‌پرست».
  11. «پیراهن».
  12. «جست‌وجوی شوبق». www.vajehyab.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۵.
  13. «هوبره، آهوبره».
  14. «کلبه».
  15. «مرد کوتاه قد، پست بالا». www.vajehyab.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۵.
  16. امام شوشتری، محمدعلی؛ فرهنگ واژه‌های فارسی در عربی، سلسله انتشارات انجمن آثار علمی ۵۸، چاپ ۱۳۴۷، ص ۱۳۴
  17. «=زنهار: بپرهیز، مبادا؛ پناه خواستن، پناه جستن».
  18. شیر، السید اَدَّی؛ طبیبیان، حمید؛ واژه‌های فارسی عربی شده، امیرکبیر (۱۳۸۶) ص ۱۱
  19. ۱۹٫۰۰ ۱۹٫۰۱ ۱۹٫۰۲ ۱۹٫۰۳ ۱۹٫۰۴ ۱۹٫۰۵ ۱۹٫۰۶ ۱۹٫۰۷ ۱۹٫۰۸ ۱۹٫۰۹ ۱۹٫۱۰ ۱۹٫۱۱ ۱۹٫۱۲ شیر، السید اَدَّی؛ طبیبیان، حمید؛ واژه‌های فارسی عربی شده، امیرکبیر (۱۳۸۶)
  20. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  21. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  22. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  23. https://www.vajehyab.com/?q=آبزیم&d=en
  24. https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/5825/ابزین
  25. https://www.vajehyab.com/?q=آبق&d=en
  26. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  27. http://www.vajehyab.com/dehkhoda/ابلوج
  28. http://www.vajehyab.com/dehkhoda/آگور
  29. https://www.vajehyab.com/dehkhoda/آسمانجونی
  30. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  31. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  32. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  33. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  34. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶
  35. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  36. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  37. ابومنصور ثعالبی، فقه اللغه و اسرارالعربیه، ص ۳۳۷
  38. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  39. http://www.vajehyab.com/?q=اخشید//
  40. https://web.archive.org/web/20071212082532/http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=363
  41. http://www.vajehyab.com/dehkhoda/ادب
  42. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  43. "AZAL – Encyclopaedia Iranica". Encyclopædia Iranica. 1987-12-15. Retrieved 2020-07-03.
  44. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  45. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  46. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  47. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  48. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  49. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  50. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  51. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  52. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  53. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  54. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  55. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  56. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  57. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  58. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  59. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  60. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  61. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  62. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  63. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  64. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  65. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  66. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  67. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  68. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  69. بغ (خدا) + داد حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  70. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  71. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  72. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  73. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  74. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  75. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  76. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  77. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  78. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  79. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  80. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  81. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  82. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  83. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  84. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۰
  85. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  86. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  87. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  88. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  89. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  90. به گونه طازج نیز عربی شده است؛ الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  91. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  92. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  93. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  94. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  95. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  96. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  97. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  98. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  99. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  100. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  101. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  102. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  103. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  104. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  105. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  106. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  107. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  108. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  109. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  110. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  111. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  112. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  113. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  114. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  115. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  116. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  117. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  118. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  119. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  120. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  121. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  122. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  123. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  124. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  125. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  126. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  127. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  128. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  129. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  130. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  131. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  132. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۲
  133. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  134. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  135. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  136. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  137. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  138. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  139. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  140. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  141. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  142. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  143. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  144. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص۶۳
  145. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  146. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  147. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  148. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  149. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  150. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  151. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  152. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  153. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  154. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  155. Heydari-Malayeri, M.; Observatory, Paris. "1". An Etymological Dictionary of Astronomy and Astrophysics. Retrieved 2020-07-03.
  156. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  157. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  158. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  159. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  160. حسن شوندی، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البغدادیه، ۲۰۱۴ در https://www.diwanalarab.com/spip.php?page=article&id_article=39079#nh26
  161. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  162. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  163. الدکتور فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  164. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  165. "Daftar" in Bernard Lewis (1991), Encyclopaedia of Islam, 2nd edition, volume 2: C-G, edited by B. Lewis, Ch. Pellat and J.Schacht, assisted by J. Burton-Page, C. Dumont and V.L. Ménage, Leiden: E. J. Brill, شابک ‎۹۰-۰۴-۰۷۰۲۶-۵, page 77b
  166. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  167. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  168. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  169. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  170. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  171. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  172. المعرب ص ۷۴
  173. قاموس المحیط ریشه ز.ء. ق
  174. خفاجی، شفاءالغلیل، ص ۱۰۲
  175. ادی شیر، الالفاظ الفارسیه المعربه، ص ۷۶
  176. مفاتیح العلوم ص ۱۳۵
  177. شفاء الغلیل، ص ۱۰۳
  178. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۶
  179. المعرب ص ۷۷
  180. قاموس المحیط ریشه ز.ب. ج
  181. ایران در زمان ساسانیان ص ۴۰۴
  182. شفاء الغلیل ص ۱۰۲
  183. الالفاظ الفارسیه المعربه، ص ۷۶
  184. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۷
  185. ابومنصور ثعالبی، فقه اللغه و سر العربیه، چاپ بیروت (۲۰۰۰) ص ۳۳۹
  186. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۷
  187. برهان قاطع
  188. برهان قاطع زیر سرواژه
  189. المنجد؛ التاج ص ۷۸
  190. برهان قاطع
  191. المنجد
  192. الموسیقی والغنا، ص ۱۱۷
  193. قاموس المحیط ریشه ذ.ر. ب
  194. فرهنگ واژگان فارسی عربی شده، ص ۳۰۵
  195. برهان قاطع؛ جامع المفردات ص ۱۵۷
  196. شفاءالغلیل ص ۱۰۱
  197. عیون الاخبار ج ۲ ص ۱۰۶
  198. مفاتیح العلوم ص ۱۴۸
  199. پذیرفته شده از سوی فرهنگستان دمشق؛ الالفاظ المعربه الموضوعه ص ۴۵
  200. شفاءالغلیل ص ۱۰۰
  201. قاموس المحیط ریشه ز.ر. ب
  202. مفاتیح العلوم ص ۱۰۰
  203. جامع المفردات ص ۱۶۲؛ برهان قاطع
  204. فرهنگ واژگان فارسی عربی شده ص ۳۰۷
  205. المعرب ص ۷۴؛ دیوان ابونواس ص ۴۷
  206. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۷
  207. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۸
  208. المعرب ص ۷۸
  209. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۸
  210. المنجد؛ شفاءالغلیل ص ۱۰۰
  211. قاموس المحیط ریشه ز.ر. ق
  212. برهان قاطع
  213. صبح الاعشی ج ۲ ص ۵۷
  214. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  215. الموسیقی و الغنا ص ۱۴۹ و ۱۵۳
  216. تذکره انتاکی ص ۱۷
  217. المعرب ص ۷۷
  218. شفاءالغلیل ص ۹۸
  219. قاموس المحیط ریشه ز.ر. ق
  220. قاموس المحیط ریشه ز.ر. ب
  221. برهان قاطع
  222. دیوان ابونواس ص ۲۱۷
  223. ابن بیطار، جامع المفردات ص ۱۵۷
  224. در برهان قاطع آمده که در مکه ان را عرق الکفور می‌گویند زیرا بوی کافور می‌دهد.
  225. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۸
  226. قاموس المحیط ریشه ز.ر. ق
  227. برهان قاطع
  228. مفاتیح العلوم ص ۴۶
  229. المنجد
  230. المعرب ص ۷۸
  231. جامع المفردات ص ۱۶۲
  232. تذکره انتاکی ص ۱۷۳
  233. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۹
  234. دیوان ابونواس ص ۶۴۳
  235. شفاءالغلیل ص ۹۴
  236. برهان قاطع
  237. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۸
  238. قاموس المحیط ریشه ز.ر. ر
  239. فتوح البلدان بلاذری، فصل الزط و السیابجه
  240. المعرب ص ۷۸
  241. مروج الذهب ج ۲ ص ۵۴۵
  242. المعرب ۷۸
  243. برهان قاطع
  244. شفاءالغلیل ص ۹۸
  245. جامع المفردات ص ۱۶۴
  246. برهان قاطع
  247. المنجد
  248. دیوان ابونواس ص ۱۳۱
  249. برهان قاطع
  250. ژک --> ژکیدن: غرولند کردن، زیر لب چیزی گنگ گفتن
  251. قاموس المحیط ریشه ز.ق. ق
  252. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۹
  253. البخلاء، ص ۲۸۴
  254. المنجد
  255. المعرب ص ۷۸
  256. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۹
  257. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  258. قاموس المحیط ریشه ز.ل. ی
  259. مفاتیح العلوم ص ۷۵
  260. التنبیه و الاشراف ص ۷۸
  261. دیوان بحتری ص ۵۰۴
  262. المعرب ص ۷۷
  263. فقه اللغه ص ۴۵۳
  264. المعرب ص ۷۸
  265. قاموس المحیط ریشه ز.م. ج
  266. دیوان ابونواس ص ۵۹۹
  267. دیوان بحتری ص ۹۸۲
  268. قاموس المحیط ریشه ز.م.ج
  269. المعرب ص ۷۸
  270. عیون الاخبار ج ۲ ص ۱۳۲
  271. فقه اللغه ص ۳۲۴
  272. المنجد
  273. مروج الذهب ج ۱ ص ۱۵۰
  274. فرهنگ واژگان فارسی در زبان عربی ص۳۲۰
  275. برهان قاطع
  276. المنجد
  277. المنجد
  278. جامع المفردات ص ۱۶۸
  279. جامع المفردات ص ۱۷۷
  280. المنجد
  281. المنجد؛ قاموس المحیط ریشه ز.ن.ق
  282. الالفاظ المعربه الموضوعه ص ۴۶
  283. المنجد
  284. عیون الاخبار ج ۲ص ۱۰۵
  285. المنجد
  286. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  287. لغت فرس ص ۲۶۷
  288. المنجد
  289. المنجد
  290. ابن ندیم، الفهرست، ص ۴۸۹
  291. برهان قاطع
  292. مروج الذهب ج ۱ ص ۱۵۵
  293. المعرب ص ۷۴
  294. قاموس المحیط ریشه ز.ن.ق
  295. المنجد
  296. الموسیقی العراقیه ص ۴۳
  297. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۸۹
  298. ارجوزه اربلی ص ۱۰۹
  299. تذکره انتاکی ص ۱۵۶
  300. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۸۱
  301. المعرب ص ۸۱
  302. المعرب ص ۷۴
  303. المعرب ص ۷۸
  304. برهان قاطع
  305. تذکره انتاکی ص ۱۷۴
  306. المعرب ص ۷۴
  307. بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۹۴
  308. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۸۲
  309. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۸۳
  310. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۷۴
  311. مروج الذهب ج ۲ ص ۳۲۵
  312. مفاتیح العلوم ص ۱۰۱
  313. جامع المفردات ص ۱۷۴
  314. فقه اللغه ص ۳۱۲
  315. الالفاظ الفارسیه المعربه ص ۸۳
  316. المعرب ص۷۶
  317. المعرب ص۷۴
  318. الفهرست ص ۴۰۰
  319. التاج ص ۷۷
  320. الموسیقی العراقیه ص ۴۳
  321. الموسیقی و الغنا ص ۱۲۶
  322. کتاب الطبیخ ص ۱۴
  323. المنجد
  324. جاحظ، التبصر بالتجاره، ص۱۷
  325. قاموس المحیط ریشه ز.ل.ل و ز.ل.و
  326. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  327. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  328. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  329. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۴
  330. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  331. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  332. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  333. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  334. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  335. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  336. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  337. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  338. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  339. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  340. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۱
  341. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  342. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  343. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  344. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  345. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  346. (از ریشه ترکی) الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  347. فرهنگ پهلوی بهرام فره وشی ص ۲۴۴
  348. (از ریشه ترکی) الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  349. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  350. (از ریشه ترکی) الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۵
  351. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۶
  352. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۶
  353. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۶
  354. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  355. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۳
  356. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  357. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  358. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  359. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  360. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۶
  361. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۶
  362. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  363. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  364. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  365. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  366. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  367. بخش نخست از عربی؛ الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  368. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  369. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  370. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  371. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  372. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۷
  373. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۸
  374. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۸
  375. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۹
  376. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۸
  377. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۶۸
  378. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸
  379. الدکتور، فاضل عبدعلی عباس، الالفاظ الفارسیه فی اللهجه البصریه، مجله الدراسات البصره، السنه الاولی، العدد ۱، ۲۰۰۶، ص ۵۸

منابع[ویرایش]

  • شیر، السید اَدَّی؛ طبیبیان، حمید؛ واژه‌های فارسی عربی شده، امیرکبیر (۱۳۸۶)
  • امام شوشتری، محمدعلی؛ فرهنگ واژه‌های فارسی در عربی، سلسله انتشارات انجمن آثار علمی ۵۸، چاپ ۱۳۴۷، صفحهٔ ۷۸۳ (فهرست واژه‌ها)
  • زبان فارسی در دهکده جهانی و تاثیر فارسی بر زبان و ادبیات عرب، محمد عجم،همشهری ۲۲ آبان ۱۳۸۵

[۳]

  • آیا در قران کلمات غیر عربی وجود دارد؟دکتر عجم، 23خرداد 1386 مجله آفتاب [۴]

برای آگاهی بیشتر[ویرایش]

  • اینجا چکیده‌ای از کتاب محمد التونجی «معجم المعربات الفارسیه منذ بواکیر العصر الجاهلی حتی العصر الحاضر»
  • نسخه pdf دکتر محمد نورالدین عبدالمنعم نویسنده کتاب «معجم الألفاظ العربیة فی اللغة الفارسیة» در اینجا. (روی تحمیل الکتاب pdf کلیک کنید تا دریافت شود)
  • این کتاب «فرهنگ واژه‌های فارسی در زبان عربی» چاپ ۱۳۴۷ از سوی انجمن آثار ملی است: نوشته محمد علی امام شوشتری.
  • ترجمه استاد طبیبیان (۱۳۸۶) از کتاب ادی شیر، «واژه‌های فارسی عربی شده» است: این کتاب از کهن‌ترین و معتبرترین کتابها در این باره است. پیوند
  • این پیوند نیز از کتاب استاد المنجد، صلاح الدین (. ۱۹۷۸.). المفصل فی الالفاظ الفارسية المعربة فی الشعر الجاهلی و القرآن الکریم و الحدیث النبوی و الشعر الاموی. چاپ بنیاد فرهنگ ایران ۱۳۵۶ است: نیازی به دانستن زبان عربی هم نیست. سرواژه‌ها را نگاه کنید و جاهایی که برای نمونه نوشته فارسیُّهُ (فارسی آن می‌شود…) برابر فارسی واژه را بر پایه چند منبع می‌نویسند.
  • مقاله حسین حدیدی قمبوانی، پیوست.
  • ألفاظ دخیلة ومعربة فی اللهجة القطریة کتابی از نویسنده قطری نور عبدالله المالکی.
  • الألفاظ الفارسیة فی اللهجة البغدادیة (حسن شوندی) دربارهٔ واژگان امروزی تر است.
  • کتاب آرتور جفری «وامواژه‌های قرآنی» به زبان اصلی در این پیوند (صفحه ۳۰۹ کتاب را بنگرید). نسخه فارسی در انتشارات توس با ترجمه فریدون بدره‌ای در دسترس است.
  • فهرست واژه‌ها و بررسی فشرده در نسخه اینترنتی پژوهشهای قرآنی با نام واژگان بیگانه قرآن به قلم مسعود ربیعی آستانه آمده‌ است (برگرفته از کتاب واژه‌های دخیل در قرآن مجید نوشته آرتور جفری ترجمه فریدون بدره‌ای)
  • دربارهٔ وامواژه‌های فارسی قرآن از استاد بهاءالدین خرمشاهی مقاله‌ای با نام کلمات فارسی در قرآن مجید در مجله قرآن پژوهی (۱۳۸۹).
  • چکیده‌ای از کتاب سرشناس المُنجِد در مقاله‌ای از فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی در پیوست.
  • نکاتی در باره زبانشناسی عمومی با تکیه بر عربی،دکتر محمدعجم، مجله آفتاب 30 شهریور 1390 فارسی[۵]

رده ها[ویرایش]