فهرست رئیسان کشور ایران

این فهرست شامل سران کشور ایران از زمان بنیان‌گذاری دولت ملی مستقل ایران در سال ۱۵۰۱ میلادی است.

فهرست

  حاکمان دوژور

  حاکمان دفاکتو

  مدعی تاج‌وتخت

ایران (۱۵۰۱–۱۷۳۶)
ر		نام		تولد–مرگ	آغاز حکومت	پایان حکومت	دودمان
شاه
۱		شاه اسماعیل یکم		۱۴۸۷–۱۵۲۴	۲۲ دسامبر ۱۵۰۱	۲۳ مه ۱۵۲۴	صفوی
					تاج‌گذاری: ۲۲ دسامبر ۱۵۰۱ در تبریز.
۲		شاه تهماسب یکم		۱۵۱۴–۱۵۷۶	۲۳ مه ۱۵۲۴	۱۴ مه ۱۵۷۶	صفوی
					نیابت سلطنت با عنوان وکیل: دیوسلطان روملو: ۲۳ مه ۱۵۲۴ – ۵ ژوئیه ۱۵۲۷. چوهه سلطان تکلو: ژوئیه ۱۵۲۷ – ۱۵۳۰/۳۱. حسین‌خان شاملو: ۱۵۳۳ – ۱۵۳۰/۳۱.
–		شاه حیدر		۱۵۵۶–۱۵۷۶	۱۵ مه ۱۵۷۶	۱۵ مه ۱۵۷۶	صفوی
					تاج‌گذاری: ۱۵ مه ۱۷۵۶ در قزوین. ر.ک. درگیری‌های جانشینی شاه تهماسب یکم.
۳		شاه اسماعیل دوم		۱۵۳۷–۱۵۷۷	۲۲ اوت ۱۵۷۶	۲۵ نوامبر ۱۵۷۷	صفوی
					.
۴		شاه محمد خدابنده		۱۵۳۲–۱۵۹۵/۹۶	۱۱ فوریه ۱۵۷۸	۹ سپتامبر ۱۵۸۸	صفوی
					.
۵		شاه عباس یکم		۱۵۷۱–۱۶۲۹	۹ سپتامبر ۱۵۸۸	۱۹ ژانویه ۱۶۲۹	صفوی
					تاج‌گذاری: ۱ اکتبر ۱۵۸۸.
۶		شاه صفی یکم		۱۶۱۱–۱۶۴۲	۱۹ ژانویه ۱۶۲۹	۱۲ مه ۱۶۴۲	صفوی
					تاج‌گذاری: ۲۹ ژانویه ۱۶۲۹ در اصفهان.
۷		شاه عباس دوم		۱۶۳۲–۱۶۶۶	۱۲ مه ۱۶۴۲	۲۵ سپتامبر ۱۶۶۶	صفوی
					تاج‌گذاری: ۱۶ مه ۱۶۴۲ در کاشان.
۸		شاه سلیمان یکم		۱۶۴۸–۱۶۹۴	۱ اکتبر ۱۶۶۶	۲۹ ژوئیه ۱۶۹۴	صفوی
					تاج‌گذاری اول با نام شاه صفی دوم: ۱ اکتبر ۱۶۶۶ در اصفهان. تاج‌گذاری دوم با نام شاه سلیمان: ۲۰ مارس ۱۶۶۸ در اصفهان
۹		شاه سلطان‌حسین		۱۶۶۸–۱۷۲۶	۷ اوت ۱۶۹۴	۲۳ اکتبر ۱۷۲۲	صفوی
					.
–		محمودشاه		۱۶۹۹–۱۷۲۵	۲۳ اکتبر ۱۷۲۲	۲۲ آوریل ۱۷۲۵	هوتکی
					.
۱۰		شاه تهماسب دوم		۱۷۰۴–۱۷۴۰	۱۰ نوامبر ۱۷۲۲	۲ سپتامبر ۱۷۳۲	صفوی
					حکومت در تبعید: ۱۰ نوامبر ۱۷۲۲ – ۱۶ نوامبر ۱۷۲۹ (تاج‌گذاری: ۱۰ نوامبر ۱۷۲۲ در قزوین) تاج‌گذاری رسمی: ۹ دسامبر ۱۷۲۹.
–		اشرف‌شاه		۱۷۰۰–۱۷۳۰	۲۲ آوریل ۱۷۲۵	۱۳ نوامبر ۱۷۲۹	هوتکی
					تاج‌گذاری: ۲۶ آوریل ۱۷۲۵ در اصفهان.
–		شاه احمد		؟–۱۷۲۸	۸ نوامبر ۱۷۲۶	ژوئیه ۱۷۲۸	مرعشی–صفوی
					تاج‌گذاری: ۸ نوامبر ۱۷۲۶ در کرمان.
۱۱		شاه عباس سوم		۱۷۳۲–۱۷۴۰	۲ سپتامبر ۱۷۳۲	۸ مارس ۱۷۳۶	صفوی
					تاج‌گذاری: ۷ سپتامبر ۱۷۳۲ نایب‌السلطنه: نادرخان افشار: ۲ سپتامبر ۱۷۳۲ – ۸ مارس ۱۷۳۶.
ایران (۱۷۳۶–۱۷۹۶)
۱۲		نادرشاه		۱۶۸۸–۱۷۴۷	۸ مارس ۱۷۳۶	۲۰ ژوئن ۱۷۴۷	افشار
					تاج‌گذاری: ۸ مارس ۱۷۳۶ در شورای کبیر مغان.
۱۳		عادل‌شاه		۱۷۱۹–۱۷۴۹	۶ ژوئیه ۱۷۴۷	ژوئن ۱۷۴۸	افشار
					.
۱۴		ابراهیم‌شاه		۱۷۲۴–۱۷۴۹	ژوئن ۱۷۴۸	مه ۱۷۴۹	افشار
					تاج‌گذاری: ۸ دسامبر ۱۷۴۸ در تبریز.
۱۵		شاهرخ‌شاه		۱۷۳۴–۱۷۹۶	۳۰ سپتامبر ۱۷۴۸	۱۷ دسامبر ۱۷۴۹	افشار
					تاج‌گذاری: ۱ اکتبر ۱۷۴۸ در مشهد توسط خونتای نظامی.
۱۶		شاه سلیمان دوم		۱۷۱۴–۱۷۶۳	۱۷ دسامبر ۱۷۴۹	۲۰ مارس ۱۷۵۰	مرعشی–صفوی
					تاج‌گذاری: ۱۴ ژانویه ۱۷۵۰ در مشهد.
(۱۵)		شاهرخ‌شاه		۱۷۳۴–۱۷۹۶	۲۰ مارس ۱۷۵۰	۱۴ مه ۱۷۹۶	افشار
					.
۱۷		شاه اسماعیل سوم		۱۷۳۳–۱۷۷۳	۲۹ ژوئن ۱۷۵۰	۱۷۷۳	مرعشی–صفوی
					تاج‌گذاری: ۲۹ ژوئن ۱۷۵۰ در اصفهان. نیابت سلطنت با عنوان وکیل‌الدوله: علی‌مردان‌خان چهارلنگ: ۲۹ ژوئن ۱۷۵۰ – بهار ۱۷۵۱. کریم‌خان زند: بهار ۱۷۵۱ – ژانویه ۱۷۵۲. محمدحسن‌خان قاجار: ۱۷۵۲ – ۱۴ فوریه ۱۷۵۹.  † کریم‌خان زند: مارس ۱۷۵۹ – ۱۷۷۳.
وکیل
–		کریم‌خان		۱۷۰۵–۱۷۷۹	۱۷۷۳	۲ مارس ۱۷۷۹	زند
					.
–		ابوالفتح‌خان		۱۷۵۶–۱۷۸۷	۷ مارس ۱۷۷۹	مه/ژوئن ۱۷۷۹	زند
					حاکم مشترک با برادر کوچک‌ترش محمدعلی خان از مارس تا اوایل ژوئن ۱۷۷۹.
–		محمدعلی‌خان		۱۷۶۰–۱۷۷۹	مارس ۱۷۷۹	۱۹ ژوئن ۱۷۷۹	زند
					حاکم مشترک با برادر بزرگ‌ترش ابوالفتح خان از مارس تا اوایل ژوئن ۱۷۷۹.
(–)		ابوالفتح‌خان		۱۷۵۶–۱۷۸۷	۱۹ ژوئن ۱۷۷۹	۲۲ اوت ۱۷۷۹	زند
					.
–		صادق‌خان		?–۱۷۸۱	۲۲ اوت ۱۷۷۹	۳ مارس ۱۷۸۱	زند
					.
–		علیمرادخان		۱۷۴۰ –۱۷۸۵	۳ مارس ۱۷۸۱	۱۱ فوریه ۱۷۸۵	زند
					.
–		باقرشاه		?–۱۷۸۶	۱۲ فوریه ۱۷۸۵	۱۷ فوریه ۱۷۸۵	؟
					تاج‌گذاری: ۱۲ فوریه ۱۷۸۵ در تالار طویلهٔ اصفهان.
–		جعفرخان		۱۷۶۶–۱۷۹۴	۱۸ فوریه ۱۷۸۵	۲۲ ژانویه ۱۷۸۹	زند
					.
–		صیدمرادخان		۱۷۶۶–۱۷۹۴	۲۲ ژانویه ۱۷۸۹	۹ مه ۱۷۸۹	زند
					.
–		لطفعلی‌خان		۱۷۶۶–۱۷۹۴	۹ مه ۱۷۸۹	۲۶ اکتبر ۱۷۹۴	زند
					تاج‌گذاری: ۱۷۹۴ در کرمان.
ممالک محروسه ایران (۱۷۹۶–۱۹۲۵)
شاه
۱۸		آقامحمدشاه		۱۷۴۲–۱۷۹۷	۲۱ مارس ۱۷۹۶	۱۸ ژوئن ۱۷۹۷	قاجار
					تاج‌گذاری: آوریل ۱۷۹۶ در تهران.
۱۹		فتحعلی‌شاه		۱۷۷۲–۱۸۳۴	۱۸ ژوئن ۱۷۹۷	۲۳ اکتبر ۱۸۳۴	قاجار
					تاج‌گذاری: ۱۹ مارس ۱۷۹۸ در تهران.
–		علی‌شاه		۱۷۹۶–۱۸۵۴	۱۸ نوامبر ۱۸۳۴	۱۶ دسامبر ۱۸۴۸	قاجار
					تاج‌گذاری: ۵ دسامبر ۱۸۳۴ در شیراز. ر.ک. بحران جانشینی فتحعلی‌شاه.
۲۰		محمدشاه		۱۸۰۸–۱۸۴۸	۲۳ اکتبر ۱۸۳۴	۵ سپتامبر ۱۸۴۸	قاجار
					تاج‌گذاری اول: ۹ نوامبر ۱۸۳۴ در تبریز تاج‌گذاری دوم: ۲۴ دسامبر ۱۸۴۸ در تهران.
۲۱		ناصرالدین‌شاه		۱۸۳۱–۱۸۹۶	۵ سپتامبر ۱۸۴۸	۱ مه ۱۸۹۶	قاجار
					تاج‌گذاری اول: ۱۳ سپتامبر ۱۸۴۸ در تبریز تاج‌گذاری دوم: ۲۰ اکتبر ۱۸۴۸ در تهران.
۲۲		مظفرالدین‌شاه		۱۸۵۳–۱۹۰۷	۱ مه ۱۸۹۶	۶ اوت ۱۹۰۶	قاجار
					تاج‌گذاری: اوت ۱۸۹۶ در تهران.
۲۳		محمدعلی‌شاه		۱۸۷۲–۱۹۲۵	۸ ژانویه ۱۹۰۷	۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹	قاجار
					تاج‌گذاری: ۱۹ ژانویه ۱۹۰۷
۲۴		احمدشاه		۱۸۹۸–۱۹۳۰	۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹	۳۱ اکتبر ۱۹۲۵	قاجار
					تاج‌گذاری: ۲۱ ژوئیه ۱۹۱۴ حکومت در تبعید: از ۲ دسامبر ۱۹۲۳. نایب‌السلطنه: علیرضا عضدالملک: ۱۸ ژوئیه ۱۹۰۹ – ۲۳ سپتامبر ۱۹۱۰. ابوالقاسم ناصرالملک: ۲۴ سپتامبر ۱۹۱۰ – ۲۱ ژوئیه ۱۹۱۴. ادای سوگند در مجلس: مارس ۱۹۱۱. محمدحسن میرزا: ۲۴ مارس ۱۹۲۴ – ۳۱ اکتبر ۱۹۲۵.
ر		نام		تولد–مرگ	آغاز تصدی	پایان تصدی	وابستگی
رئیس کشور
	–	رضاخان پهلوی		۱۸۷۸–۱۹۴۴	۳۱ اکتبر ۱۹۲۵	۱۲ دسامبر ۱۹۲۵	نیروی نظامی
					ریاست حکومت موقت از سوی مجلس مؤسسان در ۳۱ اکتبر ۱۹۲۵ به رضاخان پهلوی اعطاء شد.
کشور شاهنشاهی ایران (۱۹۲۵–۱۹۷۹)
ر		نام		تولد–مرگ	آغاز حکومت	پایان حکومت	دودمان
شاه
۲۵		رضاشاه		۱۸۷۸–۱۹۴۴	۱۲ دسامبر ۱۹۲۵	۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱	پهلوی
					پادشاهی رضاخان پهلوی از سوی مجلس مؤسسان در ۱۲ دسامبر ۱۹۲۵ اعطاء شد. ادای سوگند: ۱۵ دسامبر ۱۹۲۵ تاج‌گذاری: ۲۵ آوریل ۱۹۲۶.
۲۶		محمدرضاشاه		۱۹۱۹–۱۹۸۰	۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱	۱۱ فوریه ۱۹۷۹	پهلوی
					حکومت در تبعید: ۱۶–۲۲ اوت ۱۹۵۳ (عراق؛ از ۱۸ اوت در ایتالیا) از ۱۶ ژانویه ۱۹۷۹ (مصر؛ از ۲۲ ژانویه در مراکش). رئیس شورای سلطنت: سید جلال‌الدین تهرانی: ۱۶–۲۱ ژانویه.
جمهوری اسلامی ایران (۱۹۷۹ تاکنون)
ر		نام		تولد–مرگ	آغاز تصدی	پایان تصدی	وابستگی
رهبر
	–	سید روح‌الله خمینی		۱۹۰۲–۱۹۸۹	۱۱ فوریه ۱۹۷۹	۳ دسامبر ۱۹۷۹	مستقل
					.
	۲۷				۳ دسامبر ۱۹۷۹	۳ ژوئن ۱۹۸۹	مستقل
					.
	–	سید علی خامنه‌ای		۱۹۳۹–اکنون	۴ ژوئن ۱۹۸۹	۶ اوت ۱۹۸۹	مستقل
					.
	۲۸				۶ اوت ۱۹۸۹	در حال تصدی	مستقل
					.

جستارهای وابسته

• فهرست فرمانروایان ایران
• فهرست وزیران اعظم ایران
• فهرست نخست‌وزیران ایران
• فهرست رئیس‌جمهورهای ایران

پی‌نوشت‌ها

منابع

• پری، جان (۱۳۹۳). «ایران در عصر خاندان زند». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۱. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۶۷۵–۷۲۱. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۵-۰.
• تاره، مسعود (۱۳۹۳). «ایران در دورهٔ مظفرالدین شاه». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۲. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۲۹۷–۳۷۶. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۶-۷.
• رحیم‌لو، یوسف (۱۳۹۳). «ایران در عصر صفویه (بخش اول)». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۰. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۶۸۵–۷۸۱. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۴-۳.
• رحیم‌لو، یوسف (۱۳۹۳). «ایران در عصر صفویه (بخش دوم)». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۱. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۱–۵۵۱. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۵-۰.
• سجادی، صادق؛ تقوی، علیرضا (۱۳۹۳). «از ظهور قاجاریان تا قتل آقامحمد خان». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۱. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۷۲۵–۷۵۵. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۵-۰.
• طباطبایی، سید جواد (۱۳۹۳). «ایران در دورهٔ فتحعلی شاه». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۲. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۱–۸۹. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۶-۷.
• کیوانی، مهدی (۱۳۹۳). «ایران در عصر افشاریان». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۱. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۵۵۳–۶۷۳. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۵-۰.
• مصحفی، احسان (۱۳۹۳). «ایران در دورهٔ ناصرالدین شاه». در موسوی بجنوردی، کاظم؛ سجادی، صادق. تاریخ جامع ایران. ج. ۱۲. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۱۳۳–۲۳۴. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۴۶-۷.
• مهدوی، مصلح‌الدین (۱۳۸۴). دانشمندان و بزرگان اصفهان. ج. ۱. اصفهان: گلدسته. شابک ۹۶۴-۹۳۱۴۳-۴-۲.

• Axworthy, Michael (2008). Iran: Empire of the Mind: A History from Zoroaster to the Present Day (به انگلیسی). Penguin Books.
• Bakhash, Shaul (2015). "NĀṢER-AL-MOLK, ABU'L-QĀSEM". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition. Encyclopædia Iranica Foundation.
• Gharipour, Mohammad (2012). The Bazaar in the Islamic City: Design, Culture, and History (به انگلیسی). Cairo: American University in Cairo Press.
• Hambly, Gavin R. G. (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter; Hambly, Gavin R. G.; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (به انگلیسی). Vol. 7. Cambridge University Press. pp. 213–243.
• Ghereghlou, Kioumars (October–December 2017). "Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)". Journal of the American Oriental Society. 137 (4): 805–832. doi:10.7817/jameroriesoci.137.4.0805 – via Columbia Academic Commons.
• Mahbubi Ardakani, H. (1988). "ʿAŻOD-AL-MOLK, ʿALĪ REŻĀ KHAN". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Volume III/3: Azerbaijan IV–Bačča(-ye) Saqqā. London: Routledge & Kegan Paul. pp. 271–272. ISBN 978-0-71009-115-4.
• Mikaberidze, Alexander (2011). Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia (به انگلیسی). ABC-CLIO.
• Mitchell, Colin P. (2009). "ṬAHMĀSP I". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition. Encyclopædia Iranica Foundation.
• Perry, John R. (1998). "ESMĀʿĪL III ṢAFAWĪ". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Volume VIII/6: Eršād al-zerāʿa–Eʿteżād-al-Salṭana. New York, NY: Bibliotecha Persica Press. p. 636. ISBN 978-1-56859-055-4.
• Potts, Daniel T. (2014). Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era (به انگلیسی). Oxford University Press.
• Savory, Roger M. (1982). "ʿABBĀS III". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Volume I/1: Āb–ʿAbd-al-Hamīd. London: Routledge & Kegan Paul. p. 76. ISBN 978-0-71009-090-4.
• Savory, Roger M. (1995). "DĪV SOLṬĀN". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Volume VII/4: Deylam, John of–Divorce IV. Costa Mesa, CA: Mazda Publishers. p. 431. ISBN 978-1-56859-022-6.
• Savory, Roger M. (2004). "ḤOSAYN KHAN ŠĀMLU". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Volume XII/5: Homosexuality III–Human migration II. New York, NY: Encyclopædia Iranica Foundation. pp. 514–515. ISBN 978-0-933273-79-5.
• Zabir, Sepehr (2011). The Iranian Military in Revolution and War (RLE Iran D) (به انگلیسی). Routledge.

پیوند به بیرون

• Buyers, Christopher (2015) [2000]. "Persia". The Royal Ark. Retrieved 10 April 2019.
• Cahoon, Ben. "Iran". World Statesmen. Retrieved 10 April 2019.