فهرست آثار تاریخی و باستانی تخریب‌شده در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

در زیر فهرستی از آثار و محوطه‌های تاریخی و باستانی در ایران آورده شده‌است که تخریب‌شده‌اند

آثار شاخص نابودشده پیش از ثبت[ویرایش]

این بخش شامل فهرست آثار ملی است که هرگز به ثبت نرسیده‌اند، چرا که قبل از آغاز ثبت آثار ملی از میان رفته‌اند.

نام شماره و تاریخ ثبت یونسکو تصویر تخریب توسط تاریخ تخریب
قلعه نهاوند هرگز ثبت نشدند U+2610.svg Nahavand castle.jpg ناصرالدین شاه قاجار ۱۲۴۰
کاخ هفت‌دست و کوشک آیینه‌خانه U+2610.svg Pavillon of Aynekhane, outside perspective by Pascal Coste.jpg ظل‌السلطان ۱۲۷۰
قصر قاجار U+2610.svg Perspective view, Castle of Qasr e Qajar, Tehran by Pascal Coste.jpg رضاشاه
(نظمیه، ارتش، مخابرات)
۱۳۰۷
عمارت باغ‌شمال U+2610.svg Hashtbehesht palace-tabriz(quzey-bag).jpg دودمان پهلوی ؟
کاخ عمادیه کرمانشاه U+2610.svg Kûşk-i İmadîye, Kirmaşan, Dêpen - 1.jpg دودمان پهلوی ؟
بنای شمس‌العماره بندرانزلی U+2610.svg Antoin Sevruguin caspiansea.jpg نامشخص ۱۳۰۶
کاخ خوشتاریا بندرانزلی U+2610.svg Bandar-e-anzali-kakhe-khoshtaria01.jpg آتش‌سوزی ۱۳۰۸
عالی‌قاپو (تبریز) وضعیت ثبت نامشخص U+2610.svg Ali-qapi.jpg آتش‌سوزی
سیل ۱۳۱۳
۱۳۱۲، ۱۳۱۳
تکیه دولت U+2610.svg Takiyeh-e Dowlat.JPG بانک ملی ۱۳۲۵
ساختمان تلگرافخانه (تهران) U+2610.svg Toopkhooneh ghadeem.jpg وزارت پست و تلگراف و تلفن ۱۳۴۹
عمارت شهرداری (تهران) U+2610.svg Sakhteman Shahrdari Tehran.jpg شهرداری تهران ۱۳۴۷
سالن تئاتر شیر و خورشید تبریز U+2610.svg Shir Khorshid Saloon.jpg مسلم ملکوتی ۱۳۶۰

آثار شاخص نابودشده بعد از ثبت[ویرایش]

این بخش شامل فهرست آثار ملی برجسته است که پس از ثبت در آثار ملی از میان رفته‌اند.

نام ش تاریخ ثبت یونسکو تصویر تخریب توسط تاریخ تخریب
عمارت نظامیه ۲۶۱ ۳۰ خرداد ۱۳۱۵ U+2610.svg Nizamieh Tehran Main Facade.jpg حاج علینقی کاشانی
(از بازاریان)
اوایل دهه ۱۳۳۰
کاخ سلطنت‌آباد ۴۱۸ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ U+2610.svg Saltanatabad.jpeg ارتش ؟
عمارت متصل به غارهای طاق بستان
(عمارت مسعودیه (کرمانشاه))
۳۴ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ U+2610.svg Tagh Bostan Kermanshahan.png
رومن گیرشمن
۱۳۴۲
آرامگاه رضاشاه پهلوی ۱۳۲۹ ۲۰ بهمن ۱۳۵۵ U+2610.svg Reza Shah Tomb.jpg صادق خلخالی اردیبهشت ۱۳۵۹
برج شیشه اراک ۱۰۷۶ ۱۳۳۴ U+2610.svg The Glass Tower in Arak.jpg ؟ ۱۳۶۱
بند شاه عباسی ۱۱۸۲ ۱۴ مهر ۱۳۵۴ U+2610.svg Blank scan image.jpg وزارت نیرو
تخریب برای ساخت سد الغدیر
بین سال‌های ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۲
حمام خسروآقا ۹۷۶ ۱ مرداد ۱۳۵۳ U+2610.svg Khosroagha bath 1.jpg برخی اهالی محلی یا شهرداری اصفهان ۲۳ فروردین ۱۳۷۴
ارگ بم ۵۱۹ ۱ فروردین ۱۳۴۵ Tick green modern.svg Arge Bam Arad edit.jpg
زمین‌لرزه بم
۵ دی ۱۳۸۲
سرای دلگشا ۱۹۸۴۸ ۱۴ آبان ۱۳۵۶ U+2610.svg Blank scan image.jpg مالک شخصی مهر ۱۳۹۰
کلیسای کرمان ۲۶۲۴۶ ۲۷ اسفند ۱۳۸۷ U+2610.svg Blank scan image.jpg ؟ ۲۰ بهمن ۱۳۹۱
خانه توران امیرسلیمانی ۳۱۵۳۸ ۲۸ تیر ۱۳۹۵ U+2610.svg Blank scan image.jpg کمیته امداد امام خمینی ۲۸ تیر ۱۳۹۵

فهرست کامل[ویرایش]

ردیف نام اثر یا محوطه منطقه زمان ساخت وضعیت کنونی وضعیت ثبت ملی و شماره ثبت تاریخ ثبت ملی نگاره تخریب توسط
۱ برم دلک شیراز ساسانی تجاوز و تعرض‌شده با بیل مکانیکی ۷۱ ۱۵ دی ۱۳۱۰ Barme delak.jpg وزارت راه و شهرسازی
۲ محوطه‌های پشت سد سیوند
(تنگه بلاغی)
پاسارگاد از پیش از تاریخ تا اسلامی در اثر آبگیری سد غرق شده ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg وزارت نیرو
۳ امامزاده یحیی زواره سده هفتم قمری تخریب شده - ؟ Blank scan image.jpg ؟
۴ تپه یا تل بقارا بهبهان هزاره پنج پیش از میلاد تخریب شده ۱۹۲۴۰ ۱ مرداد ۱۳۸۶ Blank scan image.jpg ؟
۵ محوطه جوبجی رامهرمز عیلامی در اثر کار عمرانی تخریب شده ۲۳۰۵۲ ۲ مرداد ۱۳۸۷ Blank scan image.jpg ؟
۶ کوشک اسدآباد بهبهان ساسانی ؟ ؟ Blank scan image.jpg ؟
۷ سنگ‌نبشته هخامنشی جزیره خارک بوشهر هخامنشی تخریب شده ؟ ؟ Blank scan image.jpg ؟
۸ کتیبه پایه ستون‌های کاخ آپادانای شوش شوش هخامنشی تخریب شده ؟ Blank scan image.jpg ؟
۹ سد جره (دوران ساسانی) رامهرمز ساسانی در اثر آبگیری سده جره غرق شده ۲۵۴۲ ۸ دی ۱۳۷۸ Blank scan image.jpg وزارت نیرو
۱۰ محوطه‌های پشت سد جره
(سد جره (دوران ساسانی))
رامهرمز همه دوره‌ها در اثر آبگیری سده جره غرق شده ؟ ؟ Blank scan image.jpg وزارت نیرو
۱۱ تپه قلعه قره کند-قلعه کنت بوکان دوره برنز تبدیل به پادگان سپاه شده و بخش زیادی از آن تخریب شده ۵۷۳ ۱۶ دی ۱۳۴۵ Blank scan image.jpg ؟
۱۲ محوطه قلعه سردار عزیز خان بوکان قاجاریه بخشی از آن پادگان نظامی است و سال ۱۳۸۴ ضلع جنوبی آن به پهنای چند متر تخریب شد تا کوچه ۶ متری مجاور آن به خیابان ۱۲ متری تبدیل شود و در آن مغازه و پاساژ ساخته شود. به شماره ۵۹۵ به ثبت ملی رسیده‌است[نیازمند یادکرد دقیق] ؟ Blank scan image.jpg ؟
۱۳ تپه پشت‌تپ (باغ شایگان)
(تپه شایگان)
مهاباد پیش از تاریخ تا هزاره اول پیش از میلاد در مرکز شهر مهاباد قرار دارد و چندین بار دی چند سال گذشته به بهانه تعریض خیابان تخریب شده‌است. ۶۰۹ ۱۶ دی ۱۳۴۵ Blank scan image.jpg ؟
۱۴ بقایای چهارطاقی رکن‌آباد شیراز ساسانی؟ اسلامی در پروژه تعریض جاده شیراز ـ مرودشت کاملاً تخریب شد ۱۰۴۹۹ ۲ آبان ۱۳۸۲ Blank scan image.jpg ؟
۱۵ محوطه غار باغ منصوری شیراز فرا پارینه سنگی در پروژه پارک و فضای سبز کاملاً تخریب شد ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg ؟
۱۶ تل روباهی مرودشت دوره جری نو سنگی عبور کانال زهکشی از میان تپه و تخریب حدود ۸۵٪ از محوطه ۲۰۹۲۲ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ Blank scan image.jpg ؟
۱۷ تپه سیف آباد کازرون ساسانی عبور لوله گاز جنوب به شمال از میان تپه و تخریب ۷۰٪ از محوطه بعد از تخریب ثبت شد ؟ Blank scan image.jpg ؟
۱۸ تپه محمد جعفر کازرون ساسانی تعرض شده با بیل مکانیکی بعد از تخریب ثبت شد ؟ Blank scan image.jpg ؟
۱۹ معدن سنگ دوره هخامنشی گوندِشلو مرودشت فارس هخامنشی تعرض شده با استخراج معدن جدید بعد از تخریب ثبت شد ؟ Blank scan image.jpg ؟
۲۰ اشکفت قد برمشور شیراز پارینه سنگی جدید تعرض با بیل مکانیکی ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg ؟
۲۱ جبهه غربی کاخ آپادانا شوش شوش عیلامی تا هخامنشی احداث هتل ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg ؟
۲۲ پناهگاه صخره ای پل فسا شیراز پارینه سنگی جدید در پروژه تقاطع غیر هم سطح تخریب شد ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg ؟
۲۳ / ساسانی هخامنشی اسلامی ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg ؟
۲۴ محوطه باز (کارگاه) قادر آباد قادرآباد (فارس) پارینه سنگی میانی احداث آپارتمان و تخریب کامل ۲۴۱۸۵ ۱۵ دی ۱۳۸۷ Blank scan image.jpg ؟
۲۵ محوطه مقدس یا جایگاه ستایش پاسارگاد پاسارگاد هخامنشی به‌طور کلی توسط دینامیت قاچاقچیان منهدم شده‌است ۸۴۹۹ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ محوطه مقدس (1).jpg ؟
۲۶ کتیبه کرتیر در نقش رجب مرودشت ساسانی نام موبد موبدان در کتیبه کرتیر با سنگ فرز بریده شده‌است ۲۲ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ Naqshe Rajab Darafsh Ordibehesht 93 (1).jpg ؟
۲۷ بنایی که بر فراز چاه مرتاض علی ساخته شده‌است شیراز اسلامی در پروژه مرمت این بنا، توسط سازمان میراث فرهنگی فارس تخریب شد و بنای دیگری با پلان متفاوت ساخته شد ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg ؟
۲۸ کتیبه مسجد وکیل شیراز اسلامی دزدیده شد ثبت شده بود ؟ Blank scan image.jpg ؟
۲۹ محوطه سیکل ترکیبی کازرون اسلامی در پروژه سیکل ترکیبی تخریب شد که دارای گچبری‌های بسیار زیبایی از دوره ایلخانی بود ؟ ؟ Blank scan image.jpg ؟
۳۰ اشکفت گاوی مرودشت فارس پارینه سنگی میانی روزنبرگ این غار را کاوش کرده بود که در پروژه استخراج سنگ آهک پتروشیمی با دینامیت تخریب شد بعد از تخریب ثبت شد ؟ Blank scan image.jpg ؟
۳۱ آتشکده سنگی تنگ کرم
(کتیبه میل تنگ کرم)
فسا ساسانی به‌طور کلی منهدم شده با دینامیت قاچاقچیان به سودای گنج در میان ستون ۲۶۴ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ Blank scan image.jpg ؟
۳۲ نقش برجسته بهرام دوم گویم شیراز ساسانی این احتمال هست که این نقش در محوطه یک باغ وجود داشته باشد، اما از سرنوشت این نقش برجسته کسی خبر ندارد ثبت شده‌است ؟ Blank scan image.jpg ؟
۳۳ محوطه لیان بوشهر عیلامی در پایگاه هوایی قرار دارد و از سرنوشت آن کسی خبر ندارد ؟ ؟ Blank scan image.jpg ؟
۳۴ تپه ماد آباد مرودشت دوران اسلامی به‌طور کلی در پروژه احداث آپارتمان تخریب شد و بخشی حدود ۵٪ آن برای کاوش آموزشی دانشگاه مرودشت انجام شد ۱۲۵۶ ۱۸ آذر ۱۳۵۴ Blank scan image.jpg ؟
۳۵ تپه اشرف اصفهان ۷۰۰۰ سال پیش بعد از کاوش رها شده و به پیست موتور سواری تبدیل شده‌است ۱۷۷۰ ۲۶ آبان ۱۳۷۵ Sarouyeh 0981.JPG ؟
۳۶ آتشگاه اصفهان اصفهان پیش از اسلام عدم محافظت در حریم منظری آن هتل ساخته می‌شود ۳۸۰ ۱۱ آذر ۱۳۳۰ Atash-Gah Monument - Marbin Fortress بنای تاریخی آتشگاه - دژ ماربین Atashgah.jpg ؟
۳۷ ساختمان پرچم تهران پهلوی اول تخریب کامل عدم ثبت در آثار ملی ؟ Blank scan image.jpg ؟
۳۸ بازار سنتی تهران تهران قاجاریه تخریب و احداث قسمت‌های نوسازی در مرکز این بافت ۱۵۴۰ ۲ آبان ۱۳۵۶ Grand Bazaar, Tehran 12.jpg ؟
۳۹ بافت تاریخی شیراز شیراز ساسانی هخامنشی اسلامی تخریب کامل برای ایجاد فضای تجاری در طرح بین الحرمین ثبت ملی ؟ Blank scan image.jpg ؟
۴۰ تپه هگمتانه همدان مادها بر روی قسمتی از آن سنگفرش ساخته شده‌است ۲۸ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ هگمتانه در همدان.jpg ؟
۴۱ نقش برجسته سرسره ری ری قاجار در اوایل دهه ۱۹۷۰ تخریب شد ؟ ؟ Image from page 737 of "Persia past and present; a book of travel and research, with more than two hundred illustrations and a map" (1906) (14802222133).jpg کارخانه سیمان
۴۲ قلعه آتشگاه کاشمر ساسانیان ترخریب شده‌است. ؟ ؟ Blank scan image.jpg ؟
۴۳ قلعه ریگ کاشمر دوره سلجوقیان تخریب شده‌است. ۱۳۱۸۶ ۱۶ مرداد ۱۳۸۴ Blank scan image.jpg ؟

منابع[ویرایش]