فلسفه برای کودکان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

فلسفه برای کودکان و نوجوانان (فبک) یا فکرپروری برای کودکان و نوجوانان برنامه‌ای برای آموزش تفکر عمیق فلسفی است که به پرورشِ قدرتِ استدلال، داوری و تمیز در کودکان و نوجوانان می‌پردازد و دستِ کم، سه گونه تفکر نقادانه، تفکر خلاقانه و تفکر مراقبتی را در ایشان پیشرفت می‌دهد.

پیشینه[ویرایش]

در اواخر سال‌های ۱۹۶۰، وقتی متیو لیپمن در دانشگاه کلمبیا واقع در نیویورک در رشتهٔ فلسفه مشغول تدریس بود، متوجه شد که دانشجویانش فاقد قدرت استدلال و قضاوت هستند. او به این نتیجه رسید که برای تقویت قدرت تفکر این دانشجویان دیگر بسیار دیر شده‌است و قدرت استدلال باید از همان کودکی تقویت شود. لیپمن را بنیان‌گذار فلسفه برای کودکان می‌دانند.[۱] لیپمن در سال ۱۹۷۲ به دانشگاه مونتکلر ایالت نیوجرسی نقل مکان کرد و در سال ۱۹۷۴ مؤسسه IAPC را با عنوان مؤسسه بسط و ترویج فلسفه برای کودکان تأسیس کرد.[۲]

در ایران[ویرایش]

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی[ویرایش]

یکی از گروه‌های پژوهشی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، گروه فلسفه برای کودکان و نوجوانان است.[۳] این گروه با مصوبه شورای گسترش آموزش عالی در تاریخ ۴ آبان ۸۶ شروع به فعالیت نمود و تا کنون در زمینه فلسفه برای کودکان فعالیت‌هایی شامل: مقاله، تألیف و ترجمه کتاب، برگزاری سمینار، همایش و نشست انجام داده‌است.

فصلنامه تفکر و کودک[ویرایش]

فصلنامهٔ علمی – تخصصیِ تفکر و کودک[۴][۵] از سویِ پژوهشگاهِ علومِ انسانی و مطالعاتِ فرهنگی منتشر می‌شود.

پژوهشگران[ویرایش]

از جمله پژوهشگران ایرانی این رشته می‌توان به یحیی قائدی،[۶] سعید ناجی،[۷] حسین شیخ رضایی[۸] روح‌الله کریمی،[۹] ملیحه راجی[۱۰] و مهرنوش هدایتی،[۱۱] و محمدرضا واعظ شهرستانی[۱۲] اشاره کرد.[۱۳][۱۴][۱۵][۱۶][۱۷] یحیی قائدی از اولین پژوهشگران فلسفه برای کودکان در ایران است که کار بر تز دکترای وی با موضوع برنامه فلسفه برای کودکان از سال ۱۳۷۸ شروع و در سال ۱۳۸۲ دفاع شد که یکی از نخستین پژوهش‌های ایرانی در این زمینه بود. وی در سال ۱۳۸۳ نسختین کتاب تألیفی دربارهٔ فلسفه برای کودکان را نوشت[۱۸] و تا کنون بیش از ۱۰ کتاب تألیفی و تعدادی کتاب ترجمه در این زمنیه دارد[۱۹]. او هم‌اکنون به عنوان عضو هیئت علمی گروه فلسفه تعلیم تربیت دانشگاه خوارزمی، متولی و مدیر پیگیر امور فلسفه برای کودکان در دانشگاه و کشور است. او همچنین مؤسس رشته فلسفه برای کودکان در ایران می‌باشد. او تا کنون موفق به تربیت بیش از ۲۰۰ مربی فعال در این برنامه شده. سعید ناجی نیز از فعالان این برنامه در ایران است. او پایه‌گذار گروه پژوهشی فلسفه برای کودک در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است. محمد رضا واعظ با کسب بورس مؤسسه IAPC دانشگاه مونت کلر آمریکا (مؤسسه بنیان‌گذار برنامه p4c توسط متیو لیپمن) دوره‌های تخصصی فلسفه برای کودک را زیر نظر مان گری گوری و دیوید کندی در مؤسسه IAPC[۲۰] جهت بسط و ترویج این برنامه در ایران و آلمان گذرانده‌است. همچنین تأسیس مرکز بسط فلسفه برای کودک به عنوان شاخه ای از مؤسسه IAPC در ایران توسط مان گری گوری، رئیس این مؤسسه، به او داده شده‌است.[۱۷]

خانه فبک ایران[ویرایش]

در آبادان از سال 1390 گروه(فبک) فعالیت خود را آغاز و اقدام به تاسیس موسسه فکر پروری برای کودکان اروند (فبک)نموده است و با همکاری دکتر سعید ناجی و سایر استادان به برگزاری کارگاههای آموزشی کند و کاو، به آموزش مربیان فبک اهتمام داشته که بیش از 30 مربی را آموزش داده است.

از جمله فعالیت های دیگر گروه فکر پروری کودکان، برگزاری کلاسهای کندو کاو دانش آموزی در تعدادی از مدارس آبادان، خرمشهر و جزیره مینو می باشد که همزمان برای مادران دانش آموزان نیز کارگاههای آموزشی برگزار نموده است.

آموزش تعدادی از معلمین محترم آبادان و هم چنین برگزاری همایش فبک در آبادان از جمله فعالیتهای دیگر این گروه می باشد.

پرورشِ خلاقیت در کودکان[ویرایش]

خلاقیت به عنوان یک استعداد بالقوه نیازمند توجه و پرورش است، زیرا این توانایی نیز مانند همهٔ تواناییهای انسان، جز در سایه بارورسازی به فعلیت نخواهد رسید. از اینرو، پرورش آن می‌بایست از سنین کودکی آغاز گردد و زمینه‌سازی جهت رشد آن برعهده خانواده، مهدکودک و مدارس می‌باشد.[۲۱]

پانویس[ویرایش]

  1. «فلسفه برای کودکان و نوجوانان چیست؟». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۷ ژانویه ۲۰۱۴.
  2. IAPC
  3. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ دسامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۱۵.
  4. «فصلنامه علمی – تخصصی تفکر و کودک». پژوهشگاهِ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۵.
  5. «تارنمای پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۸ دسامبر ۲۰۱۵.
  6. «یحیی قائدی - صفحه شخصی - دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۸.
  7. «رزومه». پژوهشگاهِ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۵.
  8. مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
  9. «رزومه». پژوهشگاهِ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۵.
  10. «رزومه». پژوهشگاهِ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۵.
  11. «رزومه». پژوهشگاهِ علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۵.
  12. رزومه-موسسه فرهنگی مطالعاتی رویش دیگر
  13. مقالۀ چهارچوبی برای تسهیل گفت و گوی کلاسی
  14. عینک روشنفکری را نمی‌توان در دانشگاه به چشم زد
  15. چگونه «نه» گفتن را به فرزندانمان بیاموزیم/ تفکر منطقی را نهادینه کنیم
  16. روش سقراطی در آموزش فلسفه به کودکان کاراست
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ رزومه در مؤسسه پیدایش
  18. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام test وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  19. «یحیی قائدی - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۸.
  20. مؤسسه IAPC
  21. چهارچوبی برای تسهیل گفت‌وگوی کلاسی

پیوند به بیرون[ویرایش]