فضل بن سهل سرخسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فضل بن سهل)
پرش به: ناوبری، جستجو

فضل بن سهل سرخسی، در سال ۱۵۴ هجری قمری در سرخس به دنیا آمد. وی در دربار مأمون عباسی به مقام وزارت و سالاری سپاه رسید و به همین دلیل او را ذوالریاستین لقب داده‌اند. فضل و پدرش در ستاره‌شناسی و بلاغت تبحر داشتند و همچنین گاهی شعر می‌سرودند. وی در آغاز کار تصدّی دخل و خرج و پیشکاری یحیی برمکی را به عهده داشت. پدر سهل از زرتشتیانی بود که در زمان هارون الرشید به وسیله حسین بن خالد مسلمان شد. فضل خود نیز به دست یحیی و به روایتی به دست مأمون در سال ۱۹۰(ه. ق) اسلام آورد. فضل بن سهل، مردی دوراندیش، کاردان، دانشمند و رزم‌آور بود و از آغاز رشد مأمون عباسی در خراسان، در کنار وی و از تربیت کنندگان و راهنمایان اصلی مأمون بود.

در نبرد سنگین میان سپاهیان مأمون و سپاهیان امین در سال ۱۹۷ هجری قمری، فضل فرماندهی جنگی سپاهیان مأمون را بر عهده داشت و آن را به نیکی و پیروزی در محرم سال ۱۹۸ قمری به پایان برد و اقتدار و خلافت مأمون عباسی را در سراسر عالم اسلام فراگیر و تثبیت نمود و بدین جهت مأمون او را «ذوالرّیاستین» لقب داد. او هم‌زمان کارهای کشوری و لشکری او را بر عهده داشت و تمام عزل و نصب‌ها به امر او انجام می‌گرفت. فضل بن سهل، در فراخوانی علی بن موسی الرضا به خراسان و پذیرش ولایت عهدی مأمون عباسی، نظر مساعد داشت و شاید محرک اصلی مأمون در این کار مهم بود.

پس از آن که مأمون عباسی به رشد سیاسی و مدیریتی رسید و بر تمام ابعاد حکومتی و تمام مناطق اسلامی، استیلای کامل یافت، تصمیم گرفت از شهر مرو واقع در خراسان بزرگ، هجرت کند و به وطن اصلی خویش و پدرانش بغداد برگردد. هنگامی که مأمون به سوی بغداد برمی‌گشت، در آغاز فضل بن سهل را به دست مزدورانی ناشناخته در حمام سرخس در محرم و یا ماه صفر سال ۲۰۳ قمری به قتل رساند.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. فضل بن سهل سرخسی