فضل بن سهل سرخسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فضل بن سهل)
پرش به: ناوبری، جستجو

فضل بن سهل سرخسی، در سال ۱۵۴ هجری قمری در سرخس به دنیا آمد. وی در دربار مأمون عباسی به مقام وزارت و سالاری سپاه رسید و به همین دلیل او را ذوالریاستین لقب داده‌اند. فضل و پدرش در ستاره‌شناسی و بلاغت تبحر داشتند و همچنین گاهی شعر می‌سرودند. وی در آغاز کار تصدّی دخل و خرج و پیشکاری یحیی برمکی را به عهده داشت. پدر سهل از زرتشتیانی بود که در زمان هارون الرشید به وسیله حسین بن خالد مسلمان شد. فضل خود نیز به دست یحیی و به روایتی به دست مأمون در سال ۱۹۰(ه. ق) اسلام آورد. فضل بن سهل، مردی دوراندیش، کاردان، دانشمند و رزم‌آور بود و از آغاز رشد مأمون عباسی در خراسان، در کنار وی و از تربیت کنندگان و راهنمایان اصلی مأمون بود.

در نبرد سنگین میان سپاهیان مأمون و سپاهیان امین در سال ۱۹۷ هجری قمری، فضل فرماندهی جنگی سپاهیان مأمون را بر عهده داشت و آن را به نیکی و پیروزی در محرم سال ۱۹۸ قمری به پایان برد و اقتدار و خلافت مأمون عباسی را در سراسر عالم اسلام فراگیر و تثبیت نمود و بدین جهت مأمون او را «ذوالرّیاستین» لقب داد. او هم‌زمان کارهای کشوری و لشکری او را بر عهده داشت و تمام عزل و نصب‌ها به امر او انجام می‌گرفت. فضل بن سهل، در فراخوانی علی بن موسی الرضا به خراسان و پذیرش ولایت عهدی مأمون عباسی، نظر مساعد داشت و شاید محرک اصلی مأمون در این کار مهم بود.

پس از آن که مأمون عباسی به رشد سیاسی و مدیریتی رسید و بر تمام ابعاد حکومتی و تمام مناطق اسلامی، استیلای کامل یافت، تصمیم گرفت از شهر مرو واقع در خراسان بزرگ، هجرت کند و به وطن اصلی خویش و پدرانش بغداد برگردد. هنگامی که مأمون به سوی بغداد برمی‌گشت، در آغاز فضل بن سهل را به دست مزدورانی ناشناخته در حمام سرخس در محرم یا ماه صفر سال ۲۰۳ قمری به قتل رساند.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. فضل بن سهل سرخسی