فریگیش ریس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فریگیش ریس
Frigyes Riesz.jpeg
زاده۲۲ ژانویهٔ ۱۸۸۰
Győr, Austria-Hungary
درگذشت۲۸ فوریهٔ ۱۹۵۶ (۷۶ سال)
بوداپست، Hungary
محل سکونتمجارستان
شهروندیمجارستانی
دلیل شهرتfunctional analysis
integral equations
ergodic theory
Riesz representation theorem
Riesz–Fischer theorem
Riesz space
Hardy space
Lp space
Riesz's lemma
Radon–Riesz property
proximity space
F. and M. Riesz theorem
موقعیت‌های علمی
موضوع‌هاریاضیات
استاد راهنماGyula Vályi
دانشجوهای دکتریJános Aczél
Steven Gaal
Tibor Radó
Alfréd Rényi

فریگیش ریس (به مجاری: Riesz Frigyes) (۲۲ ژانویه ۱۸۸۰–۲۸ فوریه ۱۹۵۶) یک ریاضیدان مجارستانی[۱][۲] بود که کمک‌های بنیادی به آنالیز تابعی کرد، همین‌طور برادر او یعنی مارسل ریس.

زندگی و پیشهٔ او[ویرایش]

او در یک خانواده یهودی در دیور مجارستان در اتریشی-مجارستانی بدنیا آمد و در بوداپست مجارستان فوت کرد. در بین سال‌های ۱۹۱۱ و ۱۹۱۹ در دانشگاه فرانز جوزف در شهر کلوژوار، در اتریش-مجارستان استاد دانشگاه بود. بعد از جنگ جهانی اول، پیمان تریانون، مالکیت منطقهٔ اتریش-مجارستان شامل کولوژوار را به پادشاهی رمانی منتقل کرد، لذا پس از این اتفاق نام کولوژوار به کلوژ و دانشگاه کلوژوار به سگد مجارستان منتقل شد و تبدیل به دانشگاه سگد شد.[۳] سپس ریس هم رئیس و هم استاد دانشگاه سگد بود به علاوه عضویت در آکادمی علوم مجارستان[۴] و آکادمی یادگیری لهستان. او برادر بزرگتر ریاضیدانش یعنی مارسل ریس بود.

ریس برخی کارهای بنیادی در زمینه توسعه آنالیز تابعی کرد و کار او کاربردهای مهمی در فیزیک دارد. وی نظریه طیفی را برای عملگرهای متقارن کراندار به شکل استاندارد امروزین آن بنا نهاد.[۱] او همچنین به حوزه‌های مختلفی چون نظریه ارگودیک نیز کمک کرد شایانی نموده و اثبات مقدماتی برای نظریه ارگودیک میانگین ارائه نمود.

ریس ژورنال Acta Scientiarum Mathematicarum را به همراه آلفرد هار تأسیس نمود.

او روش نامتعارفی در ارائه بحث داشت: او به همراه دستیار و یک معلم وارد تالار درس می‌شد. آنگاه معلم شروع به خواندن قسمت‌هایی از دستنامهٔ ریس می‌کرد و دستیار شروع به نوشتن معادلات مناسب بحث بر روی تخته سیاه می‌کرد، در حالی که خود ریس کناری می‌ایستاد و هر از گاهی سر می‌جنباند.[۵]

ریاضیدان سوییسی-امریکایی ادگار لورچ در ۱۹۳۴ در سگد تحت مدیریت ریس به سر برد و خاطراتش را در مورد این مدت را به تحریر درآورد که شامل همکاری اش با ریس می‌شود.[۳]

انتشارات[ویرایش]

  • Riesz, Frigyes; Szőkefalvi-Nagy, Béla (1990) [1955]. Functional Analysis. New York: Dover Publications. ISBN 978-0-486-66289-3.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Eberhard Zeidler: Nonlinear Functional Analysis and Its Applications: Linear monotone operators. Springer, 1990 [۱]
  2. Calendar of Historical Events, Births, Holidays and Observances
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Lorch, Edgar R. (1993). Hersh, Rubem, ed. "Szeged in 1934". Amer. Math. Monthly. 100 (3): 219–230. doi:10.2307/2324453. JSTOR 2324453.
  4. János Horváth: A Panorama of Hungarian Mathematics in the Twentieth Century, Volume 1, Springer, 2006 [۲]
  5. Wróblewski, Andrzej Kajetan (September 2008). "Czyściec, niebo i piekło". Wiedza i Życie: 65.

پیوند به بیرون[ویرایش]