فریاپت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
فریاپت
اشک
باسیلیوس
Coin of Priapatius, Hekatompylos mint.jpg
سکه فریاپت ضرب شده در شهر هکاتومپیلوس
شاه در پادشاهی اشکانی
سلطنت۱۹۱ - ۱۷۶ پ.م
پیشینارشک دوم
جانشینفرهاد یکم
درگذشته۱۷۶ پ.م
فرزند(ان)فرهاد یکم
مهرداد یکم
اردوان یکم
باگاسیس
دودمانخاندان اشکانی
پدربرادرزاده ارشک یکم
دین و مذهبآیین زرتشت

فریاپت (فریاپتوس یا فریاپتس؛ پارتی: 𐭐𐭓𐭉𐭐𐭕فریاپَت) سومین شاه سلسله اشکانی است که از سال ۱۹۱ پ.م تا ۱۷۶ پ.م حکومت کرد. او جانشین پسر عمویش ارشک دوم شد. مانند بسیاری از شاهان اشکانی، از وقایع سلطنت او اطلاعات دقیقی در دست نیست. سکه های مستقل وی نشان میدهد که او در طول سلطنتش توانست از نفوذ شاهان سلوکی خلاص شود و دولت اشکانی را دوباره مستقل کند. پس از او پسرش فرهاد اول جانشینش میشود.

اصل و نسب[ویرایش]

بنابر گفته مهرداد کیا، مورخ، فریاپت به احتمال زیاد فرزند شاه قبلی، ارشک دوم و نوه بناینگذار دولت اشکانی یعنی ارشک اول، بود.(ح. 217 – 191 BC) این نطریه بعید است زیرا طبق استراکون تازه کشف شده پارتی، فریاپت برادرزاده ارشک اول نامیده شده است.[۱] از سوی مورخان تلاش شده است تا شجره نامه اولیه اشکانیان را بازسازی کنند، که در آنها فریاپت را نوه تیرداد، برادر ارشک نامیده شده است.[۲] با این حال، مورخان با داده های سکه شناسی و تجزیه و تحلیل اخیر منابع به این نتیجه رسیده اند که شخصیت تیرداد ساختگی است.[۳]

سلطنت[ویرایش]

صرف نظر از اصل و نسب دقیق فریاپت، او در سال ۱۹۱ پ.م جانشین ارشک دوم شد.[۴] از دوران فرمانروایی او اطلاعات زیادی در دست نیست.[۴] نوع سکه های وی از نظر سبک همان الگوی اسلاف خود پیروی می کند.[۵] روی سکه تصویر فریاپت را بدون ریش و با سرپوش (bashlyk) نشان میدهد و در پشت سکه نقش یک کماندار نشسته با کمان است.[۵] با این حال، تغییراتی در عنواننامه سکه ایجاد شد: عنواین یونانی باسیلیوس (BAΣΙΛΕΩΣ) و بزرگ (ΜΕΓΑΛΟΥ) برای اولین بار به سکه های اشکانی اضافه شد و به طور منظم بر سکه هایش ضرب شد.[۵]

اتخاذ این عناوین به احتمال زیاد با بازپس گیری سرزمین های از دست رفته اشکانیان، که توسط پادشاه سلوکی آنتیوخوس سوم در 210 پ.م اشغال شده بود و اشکانیان در پی آن تابع سلوکیان شدند، ارتباط دارد.[۵] آنتیوخوس احتمالاً ارشک دوم را مجبور كرد كه از حق خود براي ضرب آزادي سكه صرف نظر كند.[۵] اما بعداً، شکنندگی امپراتوری سلوکی این فرصت را به ارشک دوم و بعدا فریاپت داد تا سکه های خود را آزادانه ضرب کنند.[۵] مانند بقیه شاهان اشکانی، فریاپت از عنوان ارشک، نام اولین شاه و بنیانگذار اشکانیان، در ضرب سکه خود استفاده کرد. شاهان اشکانی از لقب ارشک برای زنده نگه داشتن یاد ارشک اول و تحسین دستاورد های او، خود را اشک نام میدادند. [۳][۶]

فریاپت پدر سه تن از شاهان اشکانی به نام های فرهاد اول (حک. ۱۷۶ - ۱۷۱ پ.م)،مهرداد اول (حک. ۱۷۱ – ۱۳۲ پ.م) و اردوان اول (حک. ۱۲۷ – ۱۲۴ پ.م) بود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Frye 1984, pp. 208–209.
  2. Frye 1984, p. 209.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Dąbrowa 2012, p. 169.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Kia 2016, p. 199.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ Potts 2017, p. 769.
  6. Kia 2016, p. 23.

منابع[ویرایش]

  • Dąbrowa, Edward (2012). "The Arsacid Empire". In Daryaee, Touraj. The Oxford Handbook of Iranian History. Oxford University Press. pp. 1–432. ISBN 978-0-19-987575-7.
  • Frye, Richard Nelson (1984). The History of Ancient Iran. C.H.Beck. pp. 1–411. ISBN 9783406093975. false.
  • Kia, Mehrdad (2016). The Persian Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]. ABC-CLIO. ISBN 978-1610693912.
  • Potts, Daniel T., ed. (2017). The Oxford Handbook of Ancient Iran. Oxford University Press. pp. 1–1021. ISBN 9780190668662.


فریاپت
درگذشتهٔ: ۱۷۶ پ.م
عنوان سلطنتی
پیشین:
ارشک دوم
شاهنشاه ایران‌
۱۹۱ پ.م – ۱۷۶ پ.م
پسین:
فرهاد یکم