فروزان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فروزان
Foroozan.jpg
نام اصلی پروین خیربخش
زمینه فعالیت سینما، دوبله
تولد ۴ شهریور ۱۳۱۶
۲۵ اوت ۱۹۳۷(۱۹۳۷-08-۲۵)
بندر انزلی، ایران
مرگ ۴ بهمن ۱۳۹۴

۲۴ ژانویه ۲۰۱۶ میلادی (۷۸ سال)
تهران

محل زندگی تهران
مدفن بهشت زهرا قطعه ۷۳- ردیف ۱۶۶- شماره ۴۱
ملیت ایرانی
پیشه بازیگر، تهیه کننده، دوبلور
سال‌های فعالیت سینما (۱۳۴۱–۱۳۵۷ )
فرزندان یک پسر (سیامک)
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره

پروین خیربخش با نام هنری فروزان (زاده ۴ شهریور ۱۳۱۶ در بندر انزلی-درگذشتهٔ ۴ بهمن ۱۳۹۴ در تهران) بازیگر سینما و دوبلور ایرانی بود.

مشهورترین فیلم او در فیلم‌فارسی، گنج قارون (۱۳۴۴، سیامک یاسمی) است. فیلم دایره مینا (۱۳۵۷) به کارگردانی داریوش مهرجویی تنها فیلم فروزان در سینما موسوم به موج نو است اما او در فیلم‌های کارگردانان صاحب‌نامی مانند علی حاتمی، فریدون گله، شاپور قریب نیز حضور داشت. فیلم‌های دالاهو، گوهر شب چراغ، خاطرخواه، دشنه، باباشمل و هاشم خان از فیلم‌های مشهور و پرفروش او بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

فروزان و محمد علی جعفری در فیلم ساحل انتظار

پروین خیربخش (فروزان) در ۴ شهریور ۱۳۱۶ متولد شد. از سال ۱۳۴۱ با دوبله و گویندگی در نقش‌های دوم و سوم فعالیت خود را آغاز کرد و تا سال ۱۳۴۴ ادامه داد. از سال ۱۳۴۲ با بازی در فیلم‌های «ساحل انتظار» به کارگردانی سیامک یاسمی به عنوان بازیگر شروع به کار کرد و تا سال ۱۳۵۶ در سینما فعال بود.

او نزدیک به ۱۵ سال در سینمای حرفه‌ای فعالیت کرد که عمدتاً به نقش‌آفرینی در سینمای تجاری محدود بود. وی همراه با فردین، از ستارگان آثار موسوم به فیلم فارسی بود. حضور فروزان در اینگونه فیلم‌ها تضمینی برای موفقیت مالی فیلم ارزیابی می‌شد.[۱] با این حال در کارنامه فروزان چند فیلم متفاوت از بقیه نیز به چشم می‌خورد که حاصل همکاری او با کارگردانانی چون داریوش مهرجویی و علی حاتمی است.

فروزان و بهروز وثوقی

در سال ۱۳۴۸ در نخستین جشنواره سپاس برنده جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم «تنگه اژدها» (۱۳۴۷) ساخته سیامک یاسمی شد.

او در دهه ۵۰ مسیر متفاوتی را در انتخاب‌هایش پیش گرفت و گزیده کارتر از دهه ۴۰ به فعالیت پرداخت. فروزان در سال ۱۳۵۰ در فیلم «باباشمل» ساخته علی حاتمی حضور یافت که حاصل این همکاری، دریافت جایزه بهترین بازیگر زن از جشنواره سپاس بود.

پس از انقلاب[ویرایش]

او برخلاف بسیاری از بازیگران و خوانندگان ایرانی پیش از انقلاب که مهاجرت کردند، در ایران ماند و پس از انقلاب ایران از کار هنری منع، و دیگر بر پرده سینما دیده نشد، وی به خواست خودش هیچگاه در جمع هنرمندان و دوستدارانش ظاهر نشد و حاضر به انجام مصاحبه با هیچ‌یک از کانال‌های تلویزیونی و انتشار تصویری جدید از خودش نشد. جایی در میانهٔ خاطراتش، از روزهای سختی می‌گوید که در دهه شصت در ایران داشته و به قول خودش تحمل کرده، روزهایی که دیگر برایش هورا نمی‌کشیدند و در میوه فروشی محل به صورتش آب دهان می‌انداختند، فاصلهٔ آن هورا و این آب دهان فقط یک چند ماه بود.[۲]

درگذشت[ویرایش]

در سال‌های آخر زندگی کمتر خبری از او در رسانه‌ها منتشر می‌شد. فروزان پس از ۳۷ سال انزوا فوت کرد و مردمی که در روزهای ابتدایی انقلاب انگشت در چشم ستاره هایشان می‌کردند، حالا تلسکوپ انداخته‌اند تا شاید کورسویی از فروزان و نسل آن روزها ببینند. وی سرانجام یکشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۴ در سن ۷۸ سالگی در منزلش در تهران درگذشت و سپس روز ۵ بهمن در قطعه ۷۳، ردیف ۱۶۶ و شماره ۴۱ بهشت زهرای تهران، غریبانه به خاک سپرده شد.[۳] امیر امینی، یکی از روزنامه‌نگاران ایران خاطره‌ای از دوران زندگی «فروزان» بازیگر سینمای دوران شاه ، منتشر کرده است: «خبر فوت خانم فروزان مرا یاد خاطره‌ای از ایشان انداخت؛ شاید با خبر باشید که اموال فروزان در اوایل انقلاب (مثل خیلی از هنرپیشگان دیگر) مصادره شد، ازجمله خانه او درخیابان ایتالیا، که ویلایی بسیاربزرگ و شیک بود و بنیاد مستضعفان آنجا را گرفت؛ درآن ساختمان همه امور بنیاد انجام می‌شد، ازجمله مجله (جانباز) ارگان بنیاد هم از همین خانه منتشر می‌شد؛ سال ۱۳۶۶ که من معاون سردبیر مجله بنیاد بودم، نگهبان‌های خانه می‌گفتند هرشب یه خانومی ناشناس میاد اینجا و باغرور تمام و بدون اجازه ما سرش رو میندازه پائین و وارد ساختمان میشه و باغچه خانه را آب میده و میره! یکشب دو نفر از مدیران تصمیم گرفتند شب در دفتر مجله (خانه فروزان) بمانند واز کار این بانوی اسرارآمیز شبانه سردربیارن؛ من هم آنشب با دوستان روزنامه‌نگار موندم ودر کمال حیرت دیدم زنی که آخر شب‌ها به خانه سر میزنه فروزان صاحب قبلی خانه بود! اون شب که من هم حضور داشتم او با همان زیبایی خاصش در سینما و بامتانت وارد خانه شد و بدون اینکه حرفی بزند یک راست رفت سراغ باغچه و مشغول به آب دادن به گل‌ها شد؛ بقیه دوستان که مذهبی و محافظه‌کار بودند از ترس بدنام شدن جرات صحبت با فروزان را نکردند، اما من که هرگز بلد نبودم و نیستم همرنگ جماعت شوم و اعتقادات خاص خودم را داشتم و دارم جلو رفتم، سلام کردم و گفتم خانوم فروزان من روزها اینجا تو این خانه نمازمیخونم، شما به عنوان مالک اصلی این خانه راضی هستید یا نه؟ به نظرم هنوز دلتون با این خانه هست! جوابی که فروزان اون شب کنار باغچهٔ خانه تصاحب شده‌اش به من داد، تا ابد دردل و مغزم ماندگار شد! او در پاسخ من فقط یک جمله گفت: آقاپسر ببین اگه قبل از انقلاب نمازخوان بودی من راضیم، اما اگه بنا به مصلحت این دوره زمونه و برای منافع خودت یهو مؤمن شدی و مثل خیلیها نماز میخونی، بدون که من هرگز راضی نیستم»! من تا ابد یاد و کرامت فروزان را فراموش نخواهم کرد؛ روحش شاد...[۴]

جوایز[ویرایش]

  • جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم «تنگه اژدها» در سال ۱۳۴۸ در نخستین جشنواره سپاس
  • جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم «بابا شمل» در سال ۱۳۵۱ در چهارمین جشنواره سپاس

فیلم شناسی[ویرایش]

بر جلد مجلهٔ اطلاعات هفتگی ۳۰ بهمن ۱۳۴۹
بر جلد مجلهٔ اطلاعات هفتگی جمعه ۲۹ شهریور ۱۳۵۳
فروزان بر روی جلد مجله جوانان امروز

بازیگر[ویرایش]

سال نام فیلم شخصیت یادداشت
۱۳۴۲ ساحل انتظار مریم
۱۳۴۳ لذت گناه سحر
انسان‌ها گلی
۱۳۴۴ گنج قارون شیرین
عروس دریا مریم
ده سایه خطرناک سپیده
۱۳۴۵ هاشم‌خان مینا
مردی از تهران
فرار از حقیقت
شوخی نکن دلخور می شم عسل
شمسی پهلوان شمسی
۱۳۴۶ هفت شهر عشق
گوهر شب چراغ
شکوه جوانمردی
دروازه تقدیر
دالاهو
۱۳۴۷ یوسف و زلیخا
غروب بت پرستان
ستاره هفت آسمان
دختر شاه پریون
چهار درویش
چرخ بازیگر
تنگه اژدها جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن سال ۱۳۴۸ در نخستین جشنواره سپاس
بسترهای جداگانه مهرک
بر آسمان نوشته
بازی عشق
۱۳۴۸ معجزه قلب‌ها
مالک دوزخ
عدل الهی
شهر آشوب
ستاره فروزان
تک خال
بهشت دور نیست
امشب دختری می‌میرد
۱۳۴۹ مردی از جنوب شهر
عروس بیانکا
سوگلی
رقاصه شهر
رام کردن مرد وحشی
جعفر و گلنار
اسیر خشم عایشه
۱۳۵۰ خوشگل محله نازی
حیدر اقدس
باباشمل جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن سال ۱۳۵۱ در چهارمین جشنواره سپاس
ایوب
آتشپاره شهر
۱۳۵۱ میخک سفید
قلندر عشرت
ظفر
ساحره
دشنه
خاطرخواه
۱۳۵۲ ناخدا دریا
پریزاد
۱۳۵۳ دایره مینا زهرا نمایش سال ۱۳۵۷
۱۳۵۴ خداحافظ کوچولو خواننده مشهور
قرار بزرگ شیرین
۱۳۵۶ پشت و خنجر پری

تهیه کننده[ویرایش]

سال نام فیلم
۱۳۴۸ امشب دختری می‌میرد

منابع[ویرایش]

  1. "Forouzan, Persian film star in Pahlavi era, passes away in Tehran". پیوند نیوز. 
  2. [۱] وب‌گاه برترین‌ها
  3. "فروزان؛ ستاره‌ای خاموش می‌شود". بی‌بی‌سی فارسی. 
  4. [۲] وب‌گاه فیسبوک

پیوند به بیرون[ویرایش]