گواتر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از غم‌باد)
پرش به: ناوبری، جستجو
غم‌باد
زنی با غم‌باد درجهٔ ۳.
آی‌سی‌دی-۱۰ E01-E05
آی‌سی‌دی-۹ 240.9
دادگان بیماری‌ها ۵۳۳۲
مدلاین پلاس 001178
سمپ D006042
Struma 001.jpg

غم‌باد یا گواتر (به انگلیسی: goitre)، به معنای هر نوع بزرگ شدگی غیرطبیعی غده تیروئید است. گواتر علل متعددی می‌تواند داشته باشد. از اختلالات عملکردی تا علل ناشناخته در ایجاد آن می‌توانند مطرح باشند.[۱] گواتر یکی از بیماریهای شایع است که به ویژه در نوجوانان (سنین مدرسه) از شیوع بالایی برخوردار است. گواتر در دختران جوان و در افرادی که در ارتفاعات بالا زندگی می‌کنند شایعتر است. گاهی دیده شده است میزان شیوع گواتر در خانمها ۸ برابر آقایان است.

علل بروز گواتر[ویرایش]

ارث، کمبود ید در مواد غذایی، مصرف بیش از اندازه غذاهایی مانند شلغم، کلم، گل کلم، کاساوا، چغندر، و علل ناشناخته دیگر. گواترها به انواع گوناگونی تقسیم‌بندی می‌شوند که عبارتند از گواتر فامیلی، گواتر بومی (ساده)، گواتر تک گیر، گواتر چندندولی. گواتر در جلو گردن و در داخل غده تیرویید ایجاد می‌شود. غده تیرویید از دو قطعه تشکیل شده است که در جلوی نای و حنجره قرار می‌گیرد. بزرگی خوش‌خیم غده تیرویید که سبب افزایش حجم آن می‌شود و مانند غده بزرگی در زیر گلو و گردن پدیدار می‌شود، گواتر نامیده می‌شود. برخلاف تصورات گذشته که به تورم غده تیروئید «غم باد» اطلاق می‌شد، گواتر هیچ ارتباطی به استرس‌های عاطفی ندارد

عوارض کمبود ید[ویرایش]

  • مدیا:در دوره حاملگی و زمان جنینی: سبب سقط جنین و مرده‌زایی، ناقص الخلقه متولد شدن، کند ذهنی، اختلالات حرکتی و روانی، لالی و کری نوزاد می‌شود.
  • در کودکی: اختلال جسمی و روانی پدیدمی‌آورد و سبب کندذهنی و رشد نکردن بدن می‌گردد.
  • در بلوغ: ایجاد گواتر و کم‌کاری تیروئید نموده و اختلال در تـکامل مغزی را بوجود می‌آورد.
  • در بزرگسالان: موجب ضعف عمومی، کاهش سوخت و ساز بدن، لاغری، خواب آلودگی و اختلالات عصبی می‌شود.

میزان احتیاج روزانه بدن به ید بین۱۵۰–۱۲۰میکروگرم که ۷۵ میکروگرم آن را تیروئید برای ساخت هورمونهای خود مصرف می‌کند.

علائم[ویرایش]

وجود توده‌ای در ناحیه قدامی گردن که بیمار یا اطرافیان بیمار و یا پزشک آن را مشاهده می‌کنند. گاهی سیاهرگهای گردن بزرگتر می‌شود و هرگاه درد ناگهانی و سریع گواتر ایجاد شود یعنی اینکه در گواتر خونریزی ایجاد شده است و گاهی نیز هیچ علامتی در فردی که گواتر دارد مشاهده نمی‌شود و گاه در گواترهای ندولی ساده و غیر سمی، پس از چند سال تغییراتی ایجاد می‌شود که به پرکاری غده تیروئید منجر شده و باعث نارسایی قلبی و سایر اختلالات خطرناک می‌گردد.

پیشگیری[ویرایش]

برای پیشگیری از مبتلا شدن به گواتر توصیه می‌شود از غذاهای حاوی ید بیشتر استفاده کنید و از مصرف نمک ید دار غافل نشوید. اگر در مناطق کوهستانی و ارتفاعات بیشتری از سطح دریا زندگی می‌کنید، پس نیاز بیشتری به ید خوراکی دارید. از مصرف بیش از حد سبزیجات گواتر زا بپرهیزید (به ویژه شلغم و کلم و کاساوا).

درمان[ویرایش]

اگر در خانواده و نسلهای گذشته شما، کسی به گواتر مبتلا بوده است ضرورت دارد به پزشک مراجعه کنید و مورد معاینه و آزمایش قرار گیرید. زیرا اگر این بیماری به موقع تشخیص داده شود، زودتر تحت درمان قرار گرفته و ریشه کن می‌شود. در صورت داشتن گواترهای ساده و معمولی مصرف قرصهای لووتیروکسین و یا قرص تیروئید به راحتی در دسترس است و در ایران توسط پزشکان توصیه و تجویز می‌شود. در صورتی که مشکوک به گواتر و یا ندول در تیروئید شده باشیم انجام معاینه بالینی و آزمایش‌های تیروئیدی و احتمالاً اسکن تیروئید و یا سونوگرافی و یا بیوپسی توسط پزشک ضرورت می‌یابد و سپس به درمان با قرص و ید رادیواکتیو و یا جراحی گواتر تشویق می‌شوید. توصیه مهم اینکه، طبیعی بودن تستهای تیروئید در آزمایش خون دلیلی برنداشتن گواتر نیست و با این حالت یو تیروئید گفته می‌شود و در صورت لزوم گرفتن اسکن تیروئید بسیار ضروری است.

منابع[ویرایش]

۲